/Archiwum_002_09_325_0001.djvu

			London, 22/29 December, 1963 
Registered at the G. P. O. 818 a Dewspaper' 
[Dzis 28 stron I I Cena 9s. 
, 68 ilustracji 
Rok XVIII nr 51/52 (925/926) 
LONDYN 22/29 grudnia 1963 


TYGODNIE 


Red8i1r:cja I admfnlstracja: 61 Great RueeeU 
street, London, W.c.J, tel. CHA 3644. - Pre- 
nwnerata kwarta.lna. 30s.. w Stanach Zjed- 
l1OCZODych i I
- -=..:,.... 


W6l i oslo1' mleli wra.cat do Btajnl. Przyjrzawszy 
al
 dobrze w ob&wie t.e sI
 myU, w6l pow:IedziaI: 
- Sp6jrz no na t
 
, kt6ra. idzle po nle- 
ble. :Jest bardzo pi
kna t rozgrzewa. ml serce. 
- Zostaw swoje serce w spokOlju. Nle ma. ooa 
nie wsp6lnego z wielkiml wydarzen.iami, w kt6rych 
uczestnlczymy 00 pewnego czasu. 
- M6w co ChCe8Z, ja uW8lt.am te ta gwia.zda 
zbUf;a slQ ku nam. ZOba.C7J jak nlsko Idzle po nlebie. 
Wyglq.da jakby kierowa.1a air: do naszej Btajenld. 
A pod nlq. trzy osoby obsypane drogImI kamlenla.mi. 
Zwierzr:ta. dotarty do progu Btajnl. 
- Wedh1g c1ebie, wole, co to znaczy? 
- Za dut.o wymagasz ode mnie, oole. ZadlJwaJam 
slQ widoklem tego co jest. To 1 tak jut wlele. 
....:.. A 18. roam sw6j poglq.d 
- Pr
ej, p
j no, - rzekl :J6z6f otwlerajq.c 
wrota, - czy nle wldztc1e, te zagradZacle wejScie 
I przeszkadzacie tym paJ'istwu? 
Zwlerz
ta usun
 81
 na bok by przepuAct
 
kr6l6w. By to ich trzech, i jeden z nlch, zupelnie 
czarny, reprezentowal Afryk
. Zrazu w6t dawal 
na nlego dyskretne ba.czenle. Chelat si
 upewnl
, 
czy aby Murzyn tywi dla nowonarodzonego tylko 
naprawdr: dobre uczucta. 
Gdy obUcze czarnego, kt6ry musial by
 trOch
 
kr6tkowzroczny, nachylilo 81r: by zobaczy
 :Jezusa. 
z bliska, gtadkie I wypolerowane jak lustro, 00- 
biln obraz Dzleciq.tka z takq. czoiq., z tak wlelkim 
zapomnlen1em 0 soble t.e serea wolu prrepelnUa 
stodycz. 
"To ktOlA bardzo zacny - pom
lal. - Tamel 
dwaj nJgdy by si
 na to nle zdobyli". 
Po kilku mtnutaoh dorzuc1t: 
"Ten jest nawet naJIepszy z WSZY9tkich trzech". 
W6t przychwycU blatych kr616w w chwiU gdy 
starannJe chowaJi w swolch jukach 
bto 8lomy, 
kt6re wyclq.gn
U ze tt6bka. Czarny nle cheW wz1q.
 
nJczego. 
Na przygodnym legowisku poty'czonym przez 811-- 
slad6w trzej kr610wie Z88Ilr:li. 
"To dziwne - m
lal woIek - k
 sl
 do anu 
w 'koronle. Twarde to I musl zalWadzac 0 wiele 
bardziej, nit rogl. Z tyml blyszczq.cynrl kamlen1aml 
na glowle chyba trudno usnq.
". 
Spall grzecznle jak posQ.gI wyc1q.gn1Qte na sarko- 
fagaoh. A Ich gwlazda btyszczala nad tt6bkiem. 
Tot przed brzaskiem wszyscy trzej podnleali ai
 
rownoozetm.le, jednakowymi rucha.ml. Zobaczyli we 

e tego samego anJoIa, kt6ry tm nakazal ruszy
 
za.raz w 
 I nle wraca
 do za.zdro9nego Heroda 
z wiadomokiq. te wldzleli Dzlec1QJtko :Jezus. 
Odeszli zostawlajq.c gwlazd
 na.d 
6bkiem, aby 
kaZdy wiedzial, te to w1:aSn1e tu. 


MODLlTW A WOI,U 
"Nle oalety' mnle BlJdzif, 0 nlebia.i1skle Dzle- 
c1r:, po moim g8Iplowatym I nierozga.rnl
tym wy- 
glq.dzte. Czy nle rn6gtbym kiedy{i 
 by
 po- 
dobnym do malej chodzq.cej skaly? 
"A te rogl - to wdne tebys wledzlal - ra- 
czej ozOOba nit co Innego. Wyznam cl szczerze, 
te nlgdy Ich nle u!ytem. 
,,:Jezu, o6w:Iel: cale to ub6stwo I ten nle- 
rozum, kt6re 8IJ. we mn1e. Nauez runie odroblny 
Twojej delikatnoAc1 Ty, kt6rego nMkI i rq.czkl sq. 
tak mlsternle doczeptone do Twego elala. Czy nle 
zechelalby
 rnl powiedzlel:, m6j maleilki PanJe, jak 
to sI
 stalo Ze :jedneg-o dnla, odwr6clwszy tylko 
glowr:, nagle Oleble zobaczylem w calej Twej oka- 
zaloki? 0 jakZe Cl dzi
jr:, cudowne Dzlec1q.tko, 
te woI!no ml klr:cze
 przed Tobq. I w ten spos6b 
ty
 w poufaloSct z anlolaml I gwlazdaml! Nlekiedy 
zadaj
 soble pytante czy przypadklem nle zaszta. 
pomylka I C'zy rzeczywlscle ja powinlenem by
 
tutaj. MOOe{j me zauw
1 te mam wlelkq. bliznr: 
na grzblec1e I te z OOku brak ml sierSci, co dosy
 
brzydko wyglq.da. Nawet w ob
ble mojej rodzlny 
moZna by to wyznaczy
 mego brata Zeby byt z 
Tobq. lub molch kuzyn6w, kt6rzy sq. 0 wiele uro- 
dztwsl ode mnle. Czy lew alOO orzet nie byUby 
bardzlej powotanl ?". 
- Clcho 'bq.dZ - powiedzlal oslol. - Co tak 
wzdychasz? Czy nle widzlsz te przeszkadzasz mu 
spa.6 swoim przetllwanlem? 
"Ma racj
 - rzekt do sleble w6l. - Trzeba 
umlet'! mllcze
 Jdedy nalety'. Nawet je!lli odc7:uwa 
siQ szcz
le tak wleIkle, Ze nle wiadomo gdzie je 
pomieScif" . 
Ale oslol tat sl
 modUl. 
,,<>sty poclq.gowe, osly juczne, liciele sIr: nam 
pod kopyta pl
e tyc1e I na weso1ych pastwlskach 
08'1q.tka b
q. patrzaty w jasnq. przysz1oS
. Dzl
1 
Tobie, mlody czlowteczku. kamlenle 
13- tkwity 
na wlaScl.wym mtejscu, na skraju drogl i nie 
b
q. na nas spadaty. I jeszcze cOO. Dlaczego to 
na naszej drodze muszq. by
 stokl a nawet g6ry? 
I czy nle byloby wszystklm dogodnie gdyby wszr:- 
dzle byla r6wnina? I dlaczego to w6l, kt6ry jest 
81lnlejszy ode mnle, nigdy :nikogo nle dZwIga na 
grzblecie? I dlacwgo moje uszy sq. takle d1ugie I 
ogon jest bez slerScl I moje kopyta Bq. tak male 
I moja pierS jest tak WlJ8ka I m6j glos taki wrza- 
Rkllwy ? Ale mo:!:e to wszystko nle jest nleodwo- 
talne?". 


W czasie n8StWJllych nocy to jedna. to druga 
gwiazda stata na stra!y. A czr:eto pelnily jq. cale 
konstelacje. Dla OI:!1oni¥'Cla t8ljemnlcy nleba, mlej- 
see, gdzie powlnny byly sta
 n1eobecne gw1azdy, 
zawsze zakrywat oblok. By to to cudowne Ze Nle- 
skoticzenie Odlegte stawaty sI
 zupe1nie malutkie, 
by stanq.
 nad tt6bklem I zachowywaly wylq.cznie 
dla steble na.dmlar mru, lIwtatla i ogromu, wydzle- 
lajq.c tylko tyle lie bylo Dlez
e, by ogTZa
 I 

etU
 1!ZOpQ, a nle przerazl
 dziecka. Pierwsze 
noce ch
jaJ'istwa... Panna, :J6zeof, D71ec1q.tko, 
W6t I 0Ri0l byli wtedy sobq. w apos6b niezwykty. 
Ich to:!:sam
, kt6ra za dnia. nieco sir: roz- 
praazata i rozdra.1miata na g
1 - po zachodzle 
sloi1ca cudownte 81
 Rkuplala. t 
Ia.. 


Wtele zwlerzq.t za. poArednlctwem wotu I 061a 
doprasza1:o siQ poonania Dzlec:lq.tka :Jezus. I pew- 


nego pl
knego dnia koil, zna.ny ze swej ogiady I 
szybkoAci, za. zgodq. :J6ze!a zostaJ wyznaczony przez 
woIu do zwoIania nazajutrz w8zystldch. kt6rzy 
chc1eU przyby
 do stajni. 
0sI0I i w6l zastanawiaU sl
 czy nal
 wpulici
 
dzikie zwierzr:.ta, a takZe dromadery, wielbtQ.dy, 
sIonie, wszystkIe kreatury kt6rych gar1:oy, trq.by 
I nadmiar koAci 1 clala wzbudza podejrzenie. Py- 
tanie to dotyczylo r6wnl
 stra.sznych Insekt6w, 
jak skorpiony, tarantulie, w1elk1e pa.jq.k1, gad6w jak 
bnije, to wszyatko co w swolch gruc:zotach wy- 
twarza jad za.r6wno w nocy jak w dzied, a nawet 
o 
cie, kiedy wszystko jest czyste. 
Panna nle miala wq.tpliwoAcl. 
- MOOec1e je wpuki
 wszystkie. Moja d7J1.eclna 
jest w tl6bku r6wnle bezpiecma. jak gdyby byta 
pa!Jrodku nlOOa. 
- Ale po kole!! - dorzuc11 :J6zef tonem prawie 
wojekowym. - Nle chc\, mby dwoje 2JWferzll-t 
wchodzUo przez d1'71Wi jednoozeI!inle. Nikt by al
 w 
tym nle wyDlal. 


f 


r'
 
 / 

 --- 
---::_
\L
 
,' 

 .

..." 


!L-' 
l -\ 
"t 
, 


'-.;. 
'/ . 


i 
t '

.:'. \ ' 
{...... - 10 

 ;
)
.' . UI 
 \
/ 

/ I 9
J \ 


 
', '. :-'; 
. ./;/. I) 
. --..... 


...1 


-
 


Z
to 00 zwterzq.t jadowitych, 00 wazyscy czuli 
te sh1sznle im 81
 DaJe:ty to 
uczyn1cnie. Do- 
cenlono takrt: w
w, kt6re unlkaty patrzenla na 
Dzlewic
, trzyma.jq.c si
 od jej O8Oby mef;Uwle z 
daleka. A wychodzity z takim epokojem i godnOlAciq., 
jakby byty got
biaml lub psami podw6rzowymi. 
Przyszly teZ zwierzQta tak maleilkie Ze nle bardzo 
by10 wiadomo czy 8IJ. wewnq.trz czy jeszcze czekajq. 
na dworze. Dano catq. godzlnQ atomom zl"by mogty 
slr: przedstawi
 i okl'lJ!y
 tt6bek. Gdy uplynq.l czas 
dla nlch przeznaczony, m1mo te :J6zef czut po lek- 
kim laskotaniu sk6ry t! jeszcze nle wszystkle z 
Dich wyszty - rozkaza1 stawi
 sl
 nastwnyrn 
zwterz
tom. 
Psy nle mogty slr: powstrzyrnal: od zo 
To sarno by10 ze s'onlem: zadowolil 6Ir: przy- 
klr:kn1
lem w progu I wykonanlem trq.bl} nreh6w 
przypomlnajq.cych kolysanle sir: kadzlelnicy, co 
wszystklm bardzo przypadto do gustu. 
Baran z olbrzymlq. we1nq. upieral sir: teby go 
ostrzyt.ono na mlejscu: z plr:knym podzi
kowaniem 
zostawiono mu jq. na gT2Jblec1e. 
Mama kangurzyca chclata konlecznle oflarowa
 
:Jezusowl jedno ze BWych dzleci, utrzymqj
 Ze jej 
to me sprawia r6tntcy, :Ze robl to ze szczerego 
aerea, te ma Inne kangurzq.tka w domu. Ale :J6zef 
byl odmlennego zdania i musIala zabra
 male ze 
sdbq.. 
Struslca mlala wl
ej szczr:ecta; skorzystala 
 
chwili nleuwag1. by ZlIleA
 w kq.cle jajo I wyjli
 po 
clchu. Pamiq.tka, kt6rq. spostrzetono doplero naza- 
jutrz rano. Odkryl jq. osiol. NIgdy nJe wldzlal jaja 
r6wnJe wlelkiego t r6wnle twardego I poczytywa.1 
to za cud. :J6zeof wyprowadzit go z btr:du w naf- 
prostszy spos6b - zrobU ze strualego jaja omlet. 
Ryby nie mogq.c sl
 pokaza
 z powodu trudnOOc1 
oddychanta poza wOOq., wydelegowaly mew
 w 
swolm zastr:pstwie. 
ptakl zostawialy na odchodnem swofe lIpdewy, 
goI
ie sw01e mUosne gTUchanla, koty swoje spoj- 
rzenla, syn
arlice slodyez swych gardzleli. 
Chclaty sir: przedstawl
 r6wnleZ zwierz
ta, kt6re 
me zostaly jeszcze odkryte I kt6re CZE"kafq. na 
nazw
 w lonle zleml lub morza, w taklch gl
blnach, 
t.e tyjq. w wiecznej nocy, bez gwlazd, bez ksi
ca, 
bez p6r roku. 
W powietrzu czulo Rlr: trzepotanJe dusz tych 
zwlerzq.t, kt6re nle mogty przyby
 alOO kt6re si
 
sp6ZnJaIy, Innych jeszcze, kt6re mIeszkajQ.C na koil- 
cu 
ata, ruszyly mimo wszystko w drog
 na 
owadzich n6Zkach tak matych, te m
ty przeby6 
zaledwle metr w c1q.gu godzIny I kt6rych tycle 
by to tak kr6tkle, te nle mlaly co marzy
 0 prze- 


byclu wl
 nt! pi
esiQCiu centyrnetr6w - I 
to przy wle1kim 
Aclu. 
Zda.rzyly sI.
 cuda: :Mhv przy8pleszyt kroku, 
legwan powAciq.gnIt.l 8WOjq. gwattown
, hipopotam 
przykl
"l z wielkq. gracjq., papugl rnllczaly. 


Niedh1go przed za.chodern 8loi1ca zdarzyt sI
 wy- 
padek kt6ry wszystktch zmartwll. :J6zef, zm
y 
calodziennym kierowanlem pochodu bez krztyny 
jadta, rozdepW w chwiU rozta.rgnlenia z1:ego pa.jq.- 
ka, zapomlnajQ.C f;e I on przyby1: zto:!:y
 hotd Dzle- 
c1q.tku. PrzeI'8.Zona twarz AwI
ego wprawita 
wszystkich w zaklopotande na dhJ:t.azQ. chwil
 
Nlekt6re zw:Ierzakt, po kt6rych moma si
 byio 
8pOdzi
 wI
WLej dyskreaji, OCIIq.gaty si
 z wyj- 
lictem ze Btajnd; w6t musta.t wypros1
 1asI.
, wle- 
wl6rk
 I borsuka, kt6re nle chclaty 81
 wynlMt. 
KI1ka motyll nocnych korzystajq.c z barwy po- 
dobnej do wlq,zafl dachu pozoatato I spQdzilo ca1q. 
noc nad tl6bklem. Ale nazajutrz plerwszy promlei1 
9ioi1ca. je zdradzIl, i :J6zef nle chcq.c nikogo fawo- 
ryzowa
 natychmlast je 
1. 
Muchy, opJ"08ZOll1e r6wn1
 0 opuazczenie stajenki, 
za.znaczyty przez niech
 ruszenia si
 z mlejaca, 
te zaW8Ze tu byty I :J(yzef nle wledzial co oa to 
powiedz:l
. 


Nadprzyrodzone zfawlska, mr6d kt6rych tyl, 
nleraz zapteraly wot:kowt oMech. Przywyklszy do 
wstrzymywa.n1a tchu na wz6r 8.8Cet6w azjatyck1ch 
stal 8i
 rownl
 w1zjonerem I mimo te gorzej 
III
 czul w wlelko8c\. nlZ w pokorze 
 
prawdzlwych za.cl1wycef1. Ale mlarkowal go skru- 
pul I nle pozwalat soble wyobrata.
 anlol6w I lrw1.
- 
tych. Wtdzlal Ich tylko wtedy, gdy rzeczywlliole 
zna 1dowall sir: w pobll
. 
"Biada mt, - m
lal w6t przera.!ony tyrol zja- 
warnl. kt6re wydawaty mu sI
 podejrzane, - biada. 
ml, kt6ry jestem tylko bydlQclem poc1q.gowym lub 
mote nawet demon em. Dlaczego mam rog1. jak 011, 
ja kt6ry Digdy me wyrzq.dzilem nlkomu krzywdy? 
A mo:!:e festem po prostu czarownlJdem :". 
:J6z6f nte m6gl nle zauwa.f;y
 nlepokoj6w wol'ka, 
kt6ry topnfal w oczach. 
- Wynocha na pasz
! - krzy'knq.1. - TkwIm: 
tu caly dzled plQ.CZQ.c air: pod nogaml. Nled1ugo zo- 
atanJe z cieble sk6ra I ko8c\.. 
0sI0I i wol wyszll na pole. 
- To prawda, Ze jesteA chudy - stwlerctnll oslo1. 
- KoAct c1 tak sterczq. u niedlugo br:dziesz mial 
rogl na calym cl.ele. 
- Nie WSIpOIminaj ml 0 roga.ch! 
I w6l powledz1at sam do sleble: 
"Ma 8Iuszn
. Taik, trzeba. 

. 0, chwy
 t
 
dorodnq. kr:pk
 tra.wy. A ta tutaj? Mo:!:e uwa.t.a.sz 
6;e jest trujq.ca? Nle, nle jestem g1odny. :Jakte 
plr:kna jest ta dzleclna! I te wspanlate postacl, kt6re 
wchodzq. I wych.oc!q 1 oddychajq. c1q.gle bl1q.cymi 
Rkrzyq. 0 po- 
moc. Ltczv tylko na nle. te da mu sUe, by m6J;:'1 
1IIr: ruszv
 z mlej8ca. AIif' w61 nlebleskl nle rusza. 
sle, patrzy cl
le tak sarno czerwonym I ognlstym 
oklem. clQ-g'le obr6cony prortlem do wolka. 
- Od wielu dnl nic nle je - mOwt Pa.ntenka do 
:J6zefa. 
,.O! :Ja Wiem t.e mnle tu zostawle - m
li w6l. 
- To by10 zbyt ple!kne. nJe mag-l0 trwa
 wiE'CZTIle. 
Zreszlq. w drodze bylbym tylko k
lstvm. wlokq.- 
cym sle z ty1u wldmem. Wszystklm molm koScl.om 
obmlerzta 101; sk6ra. I marza. tylko 0 tym, by apo- 
CZQ.
 pod otwartym nlebiem". 
08101 zbllta slp do wolu. oclera sw6f pysk 0 
jego by rnu dat do zrozumlenla. te Panlenka pole- 
elta go sq.sIadce I u. po tch odietdzle nle zabraknle 
mu nlcz
o. Ale w61 z na p61 opu8'lJCZODymi powle- 
kaml wvda 1e sie zupe1nle zdruzgotany. 
Panipnka 
taszcze go I woo: 
- Wcale nip ruszamy w podrM;. To tylko tak 
Mby cl naJ>('(h16 strachu. 
- Oczywl
cle Ze zaraz wr6clmv - dodaje :J6zef. 
- Nlkt me jedzle da.leko 
rodku nocy. 
- :Jest taka pi
a noc - pode
mu1e Pa.nna. - 
Skorzystamy z niet teby wv1s
 na powIetrze z 
Dzleciq.tklem. ORtatnlo bylo troch
 blE"dztutkle. 
- To najczystsza prawda - powiada 

 
ezrowlek. 
:Jest to pobotne kla.mstwo. W61 je rozumle I nle 
chcac wyjeZt. 

e starannle zarnknleto. 
I podczas 
dy oslol sPrzed tl6bka poyroll staip !lIe 
osIem z ucleczki do 
ptu, w6l leZv hpz nl('hu z 
oczami utkwlonvml w s1om
 na kt6rP'l 1
Z<'7.P 
przed chwile Jetato Dzleclatko :JP'ZUs. Wlp te nIp 
tJmle jef ni
dy. ani je:l ani fu1arJd. 
J{oosteJacja Bvka 1ednvm 9koktem stRip w 7E"l11- 
c1e nleba I jednym uderzenlem l'02"U wbHa sip w 
w to miejsce nleba, kt6rego jut nigdy nip opu
. 


Gdy wnet po AwttSl.nlu Ramadka WP!t7hl &'I !'It'! inf 
w61 przestal jut przetu1V9.
 I rozmyAlac. 


JoJee SupervlelJe. 
prze10tvl 
TymOD Terlectt1
		

/Archiwum_002_09_326_0001.djvu

			'I. 2 


;--V- 
.. 


..... 



 


"'v
a 


PAWEL LYSEK 


-.. 


WIADOMO
CI 


. f" 


'-, 



r 925/926, 2,2/
9 DeooP.1'
r 196
. 


I' 


, , , 
DROGA. WIODLA WOKOI.. SWIETEJ GORY A THOS 
:> . - 


l 
...., 
.. 
f l 1- 
IJ, -- 
. , 
.: 


I STNI.EJ4 r'!wJe Jegena) zw

e z bI-d klasztor n1e skoI'zy'stal roll :t 
nazwq. Iladan/l. g6rze Athos. traktor6w, ani nie zatoZono tam jesz- 
Pierwsza m6w1, ze gdy Olbrzymi cze urzq.dzeil elektrycznych, bo mni- 
.t.buntowali si
 pi"zeciwko Zeusowl, je- 81,'  , 
. ';, \-' 
' . 
, 
. 
" 
\. 
- 
- 
, ............ ,. 


.... ,.,. .' 


.. 


f\

--J>: 
.,r, 


........ 


... 


.. 


'" 


.' 


.. 


."'" 
." 


.. 


f"
 


"' 


..- 
.' . 
.. 
.-: 


. 
j' 
. 


J." . 
t 


...... 


I .-.: . - . _ - 
j; · f; 


,. 


. II I 


"f 

 , 
, '01; 
.. 


.
Iff 


t- '.. 


. 
- -- 
f.'q,.... 
. 


" 


\ 


. 


.,' 


.. « 


.# 


. 
- 



 


Ktasztor Meghlsti 1.a.vra. 


of 


, 
.... 


F 


, 


pustelnicy ci przyw
drowali tu W skarbcu ewangeliarz, darowany 
przewaZnie z Azji Mniejszej, gdzie wlernY'ro przez paJtrlarchr: Focjusza, 
ustawiczne wojny nie dawaly im wa- na najczystszyip. pergaminie, opra- 
runk6w do zycia ascetycznego; tu wlony w srebro. Wf!.r6d licznych ikon 
tei przynieSU oni ze sobq. tradycj
 ikona Matki Boskiej KoukouzeUssa. 
tyeia zakonnego, kt6re tam wlaAn1e Nazwa pochOOzi od imienia mnicha, 
tak sir: bogato rozwln
o kt6ry w cza.sle snu mial otrzymat: 
Okres "pustelniczy" zakoilezyl s1
 w podarunku zlot
 monet
 w nagro- 
w r. 963, z chwilq. zalozenia pierw- d
 za hymn uloZony tia czeac Matki 
szych klasztor6w: Wielka Lawra, BoZej. 
.Watopedi i Iwiron. KI8.'!ztor Watopedi takZe wyglq.da 
Trzeci okres w rozwoju lycia klasz- jak twierdza. Wedlug legendy, mlal 
torn ego na g6rze Athos rozpocZ/l.1 sir: go zalOOyc mlOOy Arkadlusz, syn ce- 
po upadku Konstantynopola, w r. sarza Teodozjusza Wielkiego, w r. 
1453. 395. Licz:ne mozaiki Swiadc
 0 wlel- 
Celem gl6wnym klasztor6w na g6- kiej zamOO;nOOci klasztoru. Watopedi 
rze Athos jest oddawanie czcl Matce poslada a! p 1 r: c r6Znych ikon Matki 
Boskiej: wedlug utrzymuJq.cej sf
 Bozej. W wleZy klasoztornej mleaci 
tradycji, Chrystus Pan, wnet po si
 przebogata blbUoteka, szcZYCll-ca 
Zmartwychwstaniu, mial OOdac g6
 sfr: r
oplsem geografii Strabona. 
AthOfl Swej Matce jako :Je) wianO. Klasztor Iwiron jest chyba najbo- 
Stq.d g6rr: tq. mnlsl zwaU "Ogrodem gatszy ze wszystklch. POOlogl pokry- 
Dziewicy", a poszczeg6lne ikony uka- te r6Znokolorowym marmurem, a 
zuj
 r6me funkcje kt6re Matka Eo- f!.c1any cennyml malowldlaml. 
ska sprawuje; stq.d to kaZdy obraz Krzyi;e zlote I srebrne, bogate psat- 
ma innli- naZWr:: "Ta, co daje odpo- terze, opraW1lone w uoto wysadzane 
wiel1Z"; "Ta, co chl:tnie wysluchuje"; kiejnotaml. 
Ta co prowadzi"; "Nie zaznajq.ca Klasztor Chilandart, zbudowany w 

zynku'" SIOOkousta" I t.d. r. 1197, slynie z posladanla ikony 
Dla zapobi
tenia kultowi innej ko- Matkl Boskiej Tr6jr
ej (Triche- 
biety ce98Jrz Konstantyn IX zaJa!zai rousa). Historia m6wi Ze gdy {;,w. 
w r 1060 wstwu na g6r
 Athos ko- :Jam damascenski, ranny w r
kr:, za. 
biet
. Co wlr:c e j, zakaz, surowO do przyczynq. Matkl Boskiej zostal ule- 
dzif!. przestrzegany, dotyczy nawet czony, w podzl
e ofiaro
al !
r: zro- 
wszelkich zwierzlj.t plcl Zenskiej. bionq. ze srebra, kt6rq. lkonle dopra- 
(St
d podr6t po skalistych 9ciety- wlono jako trzeci
 . 
nach g6rskich mooe sir: odbywat: tyl- Mnlch Dionlzjusz z Kastont, po wi- 
ko na chudych grzbietach osiolk6w; zji jak
 mla1, Z!:>udowa} w r. lS
5 ma1y 
bron BoZe _ oolic). klas
or nazwany jego imiernem. W 
przywlleje nadane kl8.'!ztorom dzieslr:t: lwt pMn1ej klasztor ten po- 
przez cesa
 Bazylego I (867-886), wI
szono, a Paleologow1e nadali mu 
zatwierdzali i rozszerzali jego na- wiele pt'Zy'W'llej6w. 
BtI:PCY nle wylq.czaj/l.C wladc6w mu- Klasmor Zographou za!oZyli trzej 
zulma:6.skich 00 czasu za1ecia g6ry braeia za czas6w Leona MQ.drego. drewnianych balkonach. :Jakie aktual- 
Athos przez Turk6w w XVI w. Mieszcz/l. sl
 tam dwle slytlne 
kony ne staj
 si
 tu slowa ChrystUJSa do 
Traktat w Lozannle z r. 1924 przy- Matkl Boskiej oraz relikwle Sw. Poli- Piotra: "Ty jesteS opoka, a na tej 
znal g'6r
 Athos Grecji, a rz/l.d grecki karpa, 'btskupa Smyrny, umr:czonego opoee zbuduj
 koScl6} M6j". 
rz; kolei z,agwarantowal jej "niezalez- okolo r. 155. Klasztor aw. Paw: la ukryt sl
 warM 
noSt" Wielkt klasztor Docheiarou, zalo
 skal, krzew6w 1 wertep6w, na 
Ca
e rosyjscy staraU sJ.
 by tony niedaleko Daphn1, znlszczyli wschodniej stronle. g6ry. Ciszr: prze- 
klasztory na g6rze Athos byly zagi- korsarze. Odbudowano go potem na rywa tu SZ8mraIlle bcznyeh poto- 
lane przez mnich6w pochoozell'lia ro- miejscu, gdzie si
 dzif!. zna:lduje, a k6w. 
sy1skiego' ohcieli w ten spos6b utrzy- dzi
i opiece tony wojewody mol- Klasztor Stavronikita ma sztucz- 
mac wpl)rwy prawoslawia na tyro dawsklego :Jana Aleksandra Roksan- nle doprowadzon
 wOOr:, jakby malq. 
podn6:iku morza Sr6dziemnego. Re- dry, doszedl on do dzisiej
ej okaza- rzeezulk
,. przeplywajq.eq. pod .skalq., 
wolucja bolszewicka polotyla temu lo1ici. na kt6reJ stoi klasztor; dodaJe mu 
kres, ale, nag-Ie, w r 1958. patrlar- Klasztor Philotheou otaczajq. z JOO- ona wiele uroku. Klasztor ma psal- 
cha moskiewsk 1 , przypomnlal sobie 0 nej strony sosny, a z druglej woda. terz, kt6rego tekst spisany jest zto- 
swYch owLeczkach rozoroazonych po ZaloZy} do fNr. Phnoth
s w X w. tym
 literaml. . . 
e-6rze Atho!'!. A takzE" T1to, chae sam Najwl
ksze chy'ba wrazente robl kla- Nledaleko morza, na mleJseu u- 
bledny przysl-al klasztorowl serb- sztor Simonos Petra (Ska}a 
w. Pilo- stronnym, stoi klasztor Xenophontos. 
"'kiE"TTl
 kilka traktor6w (pewno z traL Zbudowany na wysokie1 skale, ZaloZony r6wnoczesnie z Lawrq., na- 
tvch co sam od Rtalina otrzymal) wygllJda jak zawleszony mll:dzy nie- leZy do najstarszych klasztor6w. 
oraz ur
dzenla E"lektryeznp. :Jak do- bem a ziemiq., glaz-zamek, 0 liczn
h Ogromny marmurpwy kof!.ci61 poowir:- 


"t. ' 
. 


. 
, 


04- 
.. 


'fI'" 


'! 


¥' 


77'"'" 
I . ...---iiJ("" 
 
..--,.'":"" 
 J, , 
. "''' I 


... 


- 

"f 


.. 


1. 


... .............. 
 
." - 


... 


:-1 
". 
." 


ilL , i Ii 
III 'J,. 
! ...1' 
" . pc . f. 



. 


"; 


" , 


.
 
.,' 


, 


II
 


}. . 


. 


(' 



", .. 


" 


\': 


\ 
, 


Klasztor Agiou Pavlou 


.
 
: . 


# . 


\ 


. - 


'.
 


)"" 



. 




 


, 


... 

 
... 


. ....... Itlff 
t ( 
 
 . 
,\. ....'" 
',.', I CJ-Of 
\ ' 


--.:. , mi: b. ..... . 
 . 
, 
)' '( , , 
i iD. 
, 
 11 M ., "- ' I ... 
.
. 


) 


, - 
".
 
* '"-- 


\ 


;I"
II
' 

/J
' N 
.'1'1 
:;:'
 If, 
 
, ' 
. " 
, '.. i, 


..'
1" 
. t!
 ,t"'1 
.
 ,'j 1\' 
i 
l
' 

 I
' 
\I-j ,i 
t. I
 
	
			

/Archiwum_002_09_327_0001.djvu

			Nr 925/926, 2.2/29 December 1963 


WIADOMOSCI 


.... 


. 
 


I zamylka w ramlonach wdelk1 plac" 
(Domenico Bernini. syn), wspaniale 
schody Scala Reggla wlodQ. do aparta- 
ment6w p8Iplesk.icl1, przebudowamych 
przez mistrza.. 
BernIni koilmy 4 uzupeb1La budow
 
fJw. PlotT'a (za.cz
t
 przez Brama.nte- 
go, Rafaela, Michala AnioIa) I D8J'ZU- 
ca swoj
 koncepcj
 ikonologiczn
. 
Kolunmada. BaldachJ1m. rntarze. 
Grobowce. Sohody. Wapa.nIalooc efek- 
t6w Swietlnycl1, pl
o powierwhni 
bl'liWw, ma.:rm.ur6w j kamlerua, mo- 
numentalnooc ikompozyoji, pot
ga. eks- 
presjl i wyobrami tw6rczej - wmy- 
st.ko to jest sk
pane, na.sycone tre- 
sclJj. Ideow
 dziela aztuki. :J
 
treBal. 1 ksztaltu plastycznego. MySJ. 
tw6rcza, zwb:).za.n.a ze stJuleclami tra- 
dycji KoSciola i jego motyw6w iko- 
nografioznych. Realimcje tw6rcze 
Bernlnlego 51} sm.uk
 sakralrul- To 
co mlalo by
 d1a chwaly Boga stalo 
si
 teZ ohwa!1J, KoSclola 1 papiestwa. 
:JesteSmY w bazylice. Gdy po zakon- 
czenlu wojny, oboz6w, utracie kraju 
- an6wd
 - wszedlem pierwszy ra.z 
do pierwszej 8wi1}tynl chrze6c1jaft- 
stwa, rr:ce zlo:tone do modlitMry opa.d- 
Iy. Wydawalo m1 si
 te me by:tem 
w domu BoZym ale w muzeum i tea.t- 
rze papieZy-o ZresztQ. nle bylem jedy- 
nym z rozbitk6w wojennych, kt6rzy 
kr,p;yli zagubieni duchowo w tej 6wi
- 
tynl. A jest to morr.e jedyne mlejsce 
gdzle prnychodZS}. wszyscy, n1ewier74- 
cy d r6Znowlercy. Nawet teatralne 
sD1IUgi swlatla slonecznego, kt6re 0 
zrnlerzchu sWoj
 baldacl11m Bernlnde- 
go Dad grobem Apostola w m1gotliwlJ, 
aureol
, nle byly "SwiaUem Bozym". 
Ty5I
ce zw
edzaj
cych, bezmy{jlne re- 
cytacje przewodmk6w w dzlesi
tka.ch 
j
yk6w. Prag
l"bym wtedy zobaczy
 
tu wspanlalego Chrystusa w fioleto- 
wej szacle z obrazu El Greca wyga- 
n:lajq.ce.go przekupni6w ze sW1l
tynL 
Dopiero po la.tach studi6w wkroczy- 
Ie'll na 8oieZkr: p
y
 artystyoznych. 
ReUgljnych. :Jak gdybym odzysklwa! 
dmsku pod Ojcowem obe1JBk. na alo- Cheesz glupeem zostaC na wlasny utraco
 wi8Jl"
. Teraz dziela BerDi- 
niu, gdy modli!lem si
 u grobu Sw. [rachunek. niego SQ. juz ksi
g!J. otwart
. 
Wojc1echa w katedrze gnleZniefu9kiej, Na skTzytowaniu naw nad grobe'll 
gdy jak.o uozniak gimnazjum w War- Tym w
erszem Goethego m6j towa- apostola stoj
 cztery wielkle z bn}.zu 
szawie szedlem na wagary do 
ie- rzym zaan:kn¥ nasze rozmyslania. 0- skir
cone kolumny; mog
 by
 cztere- 
nek i rzucalem ka87Jtanami w Turka puszczamy plac pe1en ciZby ludzkdej. ma zroconyml plomieniarni. AkBamit, 
kt6rego tratuje Sobieski na moSc.ie - Zazdroszczr: - m6w:l
 - tym draperle, f
e z prawdziwego bal- 
nad stawem parku - wierzylem Ze rozbawlonym chlopakom. Matkom z dachimu w dmele Berniniego staty 
te rzeZby i arch1tektura SQ. odbdoiem d2lI.e<:m1 s1ed74cym na schodach ffwU}.- s1
 ksztaltem artysty=ym. Skrr:t ko- 
S na jego placach, Gdzie minionq, mq mlodosc u ksi{!zyca mu. .Nlebo r.ozb
znuewa jej 
. 
w cienlach jego SwU}.tyf1. Bern1n1. to [strasz{! Bernini UlWaZal ze art
sta pow'l:Illen 
gra Swiatel ustokrotnionych w fon- Niby w Greeji, a przeciez nad Wislq, czerpat naukr: 1 natchnienie z dosko- 
tannach. RadoSt zycla. Przepyoh i bo- [w wiklinie. na.lych wzor6w od.r
nIa. 
 za- 
gactwo paplestwa.. Festyny. stoUca chwycal sir: rzeZbaJrnI z epokl helle- 
Boga i KoSclo1"a. Recytujr: wiersz poety emlgra.cyjne- nlzmu czy Rzymu a.ntycznego. 
N1estrudzony pie1grzym, idr: sprag- go Wawrzyf1ca Czer
niewsklego. Tr:- 
Bknota? Ale czy tylko? Wil"8.C8. do K tOB 
swego kraju p.oprzez Grecjr: Dwie m1- 
100-<:1. Blalo-czerwona met.a.forylka. 
Gdy w Polsce ogllj.dalem fasad
 kra- 
kowskiego koSclola Mlsjo:narzy na 
Stradomiu, czy t
 ustawlony w Gro- 


-.. 11'

 
 

 'of 
 
... 

 y 
:4' ..y... 
.;.'. (...
r!, ....
 ". 
.' . \ 
 
i ,.. . 
.....,..1 ''', or, II \. 

'
 .
.f :_.\ " ' 
 
'*f.:, 
 
, 
" 
... 
 


-:------.1 
-... -1..' 


'1- 


" 


" 
 
.,,
\ 
'''''''u '.f - 
,.";;.,,,.....It. ." 



 


, D1mnnift" >
 
.'.) , 
f ". 


tI1 "...... 


'- 


- .... 


Bazylika Aw. Piotra 


Ksi{ldzu Szczepsnowl niony. iPatJozr:. Szukam. Gubir: sir:. SIu- 
Wesolemu 
wi
m cham smner6w wody. I poSr6d Rzy- 
mu demokra.cjl, Wsp6lnego Rynku i 
R ZYM w slerpnliu. Wr:drujr: w go- zbior.owych wycieczek je8tem sam 
dzlnach gdy ulice S!J. puste, okna jak to miasto Berniniego wm-6d mla- 
zasloni
e, pod niebem zbladlym od sta d.zd8iejezego. 
nadm1aru sronca. Odpoozywam na Niedaremny moj trod q:-lj}flsLniA.. 
wyspa.ch cieni wSr6d bryzg'6w Swia.Ua Za.chwyt6w. Pod porwrn!J. Z!lDyslOWfi., 
1 Zaru. Wypatrujr: fontann. Ch:todzr: fizyczn
 formfl. w1e1k.!oh rzeZb i zbyt- 
rozpalO11Jl. twarz i podziwlam strugi kownej dekoracji kryje si
 coB wi
j. 
i kaskady wodne. kt6re 8Q. t.ywym Widz
 artystr: i jego d7jelo a wy- 
ornamentem marmur6w. :Jestem na patruj
 Bogs.. 
plaou przed lIwd.!J.tynriJ}. Santa Maria Niespo 
'r 
£ 
. 


'1 


... 


,'" .. /I 
"\' ....' 

\


:\
.: 
 : . 
.' \;. \: ./' .' \\'1." 
r 1.L"'
; \\X
A[
... 
" '1 '

. 
h, ..{




, 
f 

', _ _\ \ 
., ,\ . 
1. 
 .
" ,....... 
, - 


'OJ; 


',
 
- · f' 

 .: .4
 
';" , - 
., ..' -' ' 


.. .' 


. 


" .. 


. ' 


Wejscie papieia do Bazyliki w drou otwarcia Soboru 
(w gl{'bi baJdachim nad grobem 8W. Piotra) 


-fc 



tf, ' 


.l.:rr 
'" 
:. 
, 



. 
.. 


\\ 

 
...... 


.... 



 
\1-' A 
10' ,.
."., 
..... ') 


..., , 


.... 
"' 



. " 
.." 


" 
\... 
. 
, 
, " 
\
 
.. , .
 
-.. 
- , l 
:: 
-- 
\
 
. , 
- - J .- 
. 
.. 


. 



 


--=- 


.
.. 
.
 


L 
i- r 
... .... 


(t 
.1 


... 


to. . 


,. 
",,-\ 


.. 



 


.... \.H
 
,;or. 


.. 


-r;.. _ 
 
· 
... t 
''''' -.' y..-.--n--t 
, ....
 



 <. 
,.. ,",. I 
- '. ,.., 


Bazyllka 


Nie znam Ci{! Panie, teraz - 
[i dawniej Ci{! nie :znalem. 
Nigdy si{! nie modlilem, kiedy bJllem 
[ malJl. 
Tego wieezoru przeciez mJlsl{! 
[z l{!kiem 0 Tobie. 
Dusza ma u stOp Krzyia, jak 
[wdowa w ialobie, 
To Twa Matka - ta wdowa 
[przyodziana w cze-rn 
Bez lez i bez nOOziei - jak jq, 
[malowal Camere. 
Wszystkieh Chrystus6w znam, kt6rzy 
[w muzeach wiszq,: 
Leez dziB Twe kroki, Panie, tui 
[kolo Biebie Blysz{!. 
o zmroku wra.califfiny do mJia.Irta 
przez a.ntyozny most Sw. Aniota., 0- 
zdobi.ony dziesir:c1oma an.Iolam1 z bia- 
lego marmuru, wykonanymi wedlug 
rysunk6w Bernlnlego przez jego ucz- 


'\ 



 
.1 .. 


,,PietA" l\UchaIa. AnloJa w Bazylice 


Ka.tedra i fontanna. "Czterech Rzek" n16w. (Owa wyI'ZeZblone przez same- 
zrodziIy si
 z t.ej samej 
awy ideo- go mlstrza znajdujq. sir: w koAclele San 
wej i art.ystycznej. Oztery elementy. Andrea delle Fratte. Anioly moS!J. na- 
dwa podz.IaIy. Zlemski i sldzii.ce. Pod 
do zawsze Clemnej kaplicy w lewej granatowym niebem nocy w{;,r6d 
nawie gdzle Chrystus UkrzYZowany gwiazd 61}. jasnym drOgowskarl.ean. 
z XIII W. A potem zaraz m:tocWeti.- Na moScie {Jw. Aniola potegIUllem 
cza "PietA" Miohala Anlola. Ten U- sir: z moim towarzyszl'lm. Nastwnego 
krzytowany I Matka Bolej
ca, przy- dnla wracal do Po1ak!. 
pomnlaly 'lll W1Iersz Blaise Cendrar- 
6'a: 


Jan LateraiIskL
		

/Archiwum_002_09_328_0001.djvu

			4 


W lADOMOSCI 







' 


Zr6d/o mi/osci pierwszej, 
Pierwszych wzruszen zalqiek, 
Szko/a wszystkiej mqdrosci, 
Wiecznych marzen zakl
cie. 
Cz/owiek nic mqdrzejszego 
Nie wymysli/ od ksiqiek. 
C6i lepszego, nii ksiqik
 
Moiesz mu dac w prezencie? 


r 1i NAJLEPIEJ I NAJT ANIEJ 

 5 ksiqzek pierwszej serii 
Ii POLSKIEJ FUNDACJI KUL TURALNEJ 


ANTONI BOGUSLA WSKI - "TU I TAM" 
Boguslawski potrafil wyzwolic si
 spod 
wplyw6w sienkiewiczowskich i stworzyl 
powieSc .0 wl
ym sty
u, peln
 dyna- 
miki rOJll
 od zywych 1 barwnych po- 
staci, od zdarzen, w
tk6w i powiklan. 
KsUi,zka ta jest jak sliczny zloty kubek 
wypelniony winem historii. 
W oldadce Adama Kossowskiego Cena 9/6 
(dolarow 1.50, frankow 7.50) 


IRENA B
CZKOWSKA - "WR6BLE NOCE" 
Uroku tej kSUl:zki nie moZna, na szc
: 
cie, strescic w kilku wierszach. PO
l
C 
Rlczkowskiej niesie ze. SO?
 tc
ruem
 
..pi
knej epoki" , ukrainskiego me

 
 
monca, kwiat6w i kobiet, dalekosCl 1 
nostalgii. 
W oldadce Stanislawa Gliwy 


Cena 6/6 
(dol. 1, fro 5) 


FLORIAN CZARNYSZEWICZ - 
CHLOPCY Z NOWOSZYSZEK" 
" 


Nie wiadomo co bardziej podzi

ac w 
tej powieSci: czy rozmach. akcJl, czy 
skal
 ekspresji od WS
J
cego rea- 
lizmu po roman
yzne. 
ysh. 
Ktokolwiek byleS w nowogrodzkleJ stro- 
nie _ poznasz j
 i zo
aczysz na nowo 
w ksUl,zce Kiersnowsklego. 
W okladce Stanislawa Gliwy Cena 6/6 
___1m_; Hen ry ka potockiego '(doL 1, fro 5) 
z rysWllYHLU . 


Przy zakupie calej serii (5 ksi
zek) cena jej wyniesie 
tylko 


30 szylingow, 5 dolarow, 24 franki 


Do nabycia 


we wszystkich ksillgarniach polskich 
i w Polskiej Fundacji Kulturalnej 
9 Charleville Road, London, W.14 
Kupujqc ksiqik
 polskq 
wydanq na emigracji 
nagradzasz autora 
osmielasz wydawcf! 
pochwaIasz grafika 
wzbogacasz ksif!garza 
popierasz drukarza 
zachf!casz recenzenta 


A najlepiej i najmqdrzej s/uzysz 
SOBlE SAM EMU 





"
-$;




 


............................................................................... 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
: . . : 
. . 
. . 
i 0 az 1 i 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . . 
. . 
. . 
. . 
i - eCla 
 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
5 " 5 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
5 " 5 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
5 NAJSERDECZNIEJSZE 5 
. . 
. . 
. . . 
i ZYCZENIA PRZESYtAJ4 i 
. . 
. . 
i ZZA OCEANU i 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
i Wieslaw i Zofla Domaniewscy, i 
i Wlodzimlerz I Kara Falencc y, I 


 
. . 

 
. . $. 
I Maksymilian .Fryde, I" ara I 
i dr Zygmunt I Pola Jaffowie, i ,,
 

 Alfredowa Jurzykowska, I arszawa I 
· Jerzy Kosinski, · 
 
j i Dallas, Texas I 
! Maria Modzelewska, 5 
 
5 : ,,




""



...


 
. . 1111111111111111111111111111111111111'1"11'111111"111111111111111111111111111111111111111111111111111111 
. . . 
i Helena Orchoniowa, i I "WIADOMOSCIOM", 
. . . 
i Leon Orlowski, i I ktore w 
. . : 
. . : 
i Rudolf Rathaus, i I 40 lat 
. . . 
. . : 
i Halina Rodzinska, i I dobrze 
. . : 
. . : 
! z. Roehr and Co., I I :. zasluzyly si
 
i Zygmunt i Gustawa Ruckerowie, i! kulturze 
· · i 

 dr Oskar i Gizela Schenkerowie, 
; narodowej, 
. . 
i Jerzy Tepa, I zyczenia dalszej 

 Leopold i Jadwiga Welliszowie 
 owocnej pracy 
. . 
i dolilczajil c zamlast barwnych kwlatow i sklada 
. . 
i rownie barwne czekl i IN5TYTUT 
. . 
................................................................................ J Oz E FA P 11SU DSKI EG 0 
W AMEIiYCE 


Nr 9251926, 2
/29 December 1963 


Polski Instytut Naukowy 
w Ameryce 


przylQ.cza sif do hold6w skladanych "WIADOMOsCIOM" 
wdzienich czterdziestolecia 


Zyczy im CO najmniej zlotych godow 
i donosi 
Ze ma na sk1adzie na.<:>t
puj
ce wydawmctwa po cenach 
zniZkowych (wl
czaj
c przesylk
 pocztow
): 


Gross Feliks - 0 wartosciach spolecznych: Studia i szkice, 
1961; str. 211, nowa cena $1.50 lub £0.10.0 


Kosinski Jerzy - Socjologia amerykanska: Wyb6r prac, 
1962, str 221, nowa cena $1.50 lub £0.10.0 


KrzyZanowski Ludwik - Julian Ursyn Niemcewicz and 
America, 1961, str. 70, nowa cena $0.50 lub £0.3.6 


Kucharzewski Jan - The Origins of Modern Russia, 1943, 
str. 503, nowa cena $2.50 lub £0.17.6 


Noyes George R. editor, - Poems by Adam Mickiewicz, 
1944, str. 486, nowa cena $1.25 lub £0.9.6 


ORAZ PO DOTYCHCZASOWYCH CENACH: 


KrzyZanowski Ludwik editor - Joseph Conrad - Centen- 
nial Essays, 1960, str. 221, $3.00 lub £1.2.0 


l\lickiewicz Adam - Pan Tadeusz, nowy przeklad wierszem 
Watsona Kirkconnela, 1962, str. 338, $7.00 lub £2.10.0 


Polish Institute of Arts & Sciences 
in America 
59 EAST 66th STREET 


NEW JORK CITY 21 


ciqgu 


ZAMIAST POWINSZOWAN SWI
TECZNYCH WYDAWNICTWO "WIADOMO- I 
. 
SCI" ZLOZYLO PIJ;:C GWINEI NA FUNDUSZ BIBLIOTECZNY :...................................................................... ........................ ......
		

/Archiwum_002_09_329_0001.djvu

			. 


Nr 925/926, 2.2/29 December 1963 


WIADOMO
CI 


s 


T ADEUSZ WITTLIN 


NIESAMOWITY 


KOSCIOI. 


Pami
i Jerzego Pa.czkowsldego stosy bele'k:, by stromylmi wewn
trz- 
nymi sohodami wap* si
 na. g6r
 
W 
SA.J4-C sir: po nowojorsk.i.ej gdzie za ch6rem znajdU(je s1
 jego 

Ielnicy artystyczoej Green- biu'l'O. Niski zakUI7mly pok6j w ko- 
wich Village zaJtrzymuj
 sir: przed scielnej wieZy' zaJI"ZUoony jest papie- 
starym koScioJem, u kt6rego wr6t eto- rami d starymi cmsopismaJI1!i. Szare, 
jlf. po bokaoh dwa nadnaturalnej wie1- surowe dooki podIog1i. trzeSzezll, pod 
kooci POSQ.gi mr:7;czyzny i ikobiety w kaZdym 
pm%iem 9a.kby za chwllr: 
zebraczyah I'aahmanach. :Jest przed mia.ly sir: rzapal!C. Zajmujlo) m1ejsce 
poludniem, powszedni dzle:ti lIipoowy, w splowialym pluszowym fotelu pod- 
leez na zbutwialych lawkach przed mas gdy moj gospodarz u.aslada za 
koScioJem i pod otaczajlf.cym mroczny amtycznym biurkiem 
ym mn6- 
cmentarz parkanem apaty=Je siedz:j, stwem wielk.ictl oprawnyoh tom6w 
bezdomni wl
. Wielu z nich wyg1:}.da
 jak ksi
gi handlo- 
d=emie, inni z butelki, dla niepo- we. 
znawl OW1ini
tej w brQ.Zowlf. paJP1erowlf. - Nasz koSci& St. Mark's in the 
torbfo), poci:}gajlf. alkohol, zagryzaj:}c Bowel'ie. co po holendersku oznaoza 
sk6rklf. chleba, i 
 caS do szl8ichecklf. posiadlooc, jest najstar- 
sieble lub do &l-siada. Po brudnym .szym w Ameryce P6lnocnej chrz;eSol- 
chodniku drepc74 goJ
bie i dzlobi:} jaiiskim domem BoZyrn, kt6ry po d.zIS 
okruszyny, kt6re im rzucajlf. cisiJ i dzien shIzy wiJernym - za.c:zQ1 tonem 
spokojni prjacy. nauczyoiela hiBtori.i. - Ufundowa1 go 


. 


c:za1a ani jednego nIedzie1nego nabo- W:Lzyta w ooM 
ercd trwaJa godztn\\ 
Zetistwa, :Johna 
 bartem nie za- tuZ przed wy'konan.iem wyroku, a za- 
NdzJcby do koSctOOl.. I to bylo BeI"- 
lIJ'biny odbywaly silo) przy doblegajlf.- 
deCZIUj. trosk1l pastors. Anrthona., mi- cym postukiwanlu mrotk6w stoIarzy 
n,t0 ze :John. Z8.C.ZIf.l wreszcie uczciwie budujlf.cych azafot. Atoll zanian du- 
Sir: .pro:wadzlc i n.awet pr6bowal ITA- chowny ukof1czyl ceremonir:, w pobli- 
roblc pI6rem.. Opracowa1. bowiern pod- sk1m w.i
eniu kobiecym po &IS 
rlo)cznlk pisama. liist6w IImlosnych, klt6- dzleti d:stniejlf.cym w Greenwich VB- 
ry zarnierzal ogloslc drukiern wla- lage, wybuchl pozar. Strat ognlowa 
mym nakladem. Musia1 wsza.kZe za- ruszybl co kof1 wyakoczy a za n1:}. 

Ic drukarz.owi przed uka.za.niern silo) poc:IIf..Zyl thun gapi6w z placu egze- 
k
, a kIedy nIe m6gl dotrzymae kucjl. P6Zn.1ej pastor Anthon wraz z 
warunk6w umowy druka.rn zagrozR br8Jtem skaza.f1ca, jego przyjacdelem. 
mu, ze wpakuje go do wir:a;lenla. za I paIJJIUI. ml'ods}, kt6ra wkr6tce m1ala 
dlugi. W poszukdiwaniu pienl
y Ca- zosl:aC wdOW1). 1 ma.tklf. pogrobowca., 
roline udal'a al
 do swego pastora z op
 cel
, a holota zn6w poooil}.gn
a 
pI"OffhQ. 0 potyczk
, jednaki;e probos7.cz w stron
 m1e.jsca Btra.cmla. Do oeli 
Anthon rndal: zbyt ubog'll. para.fi
, by wkroczyl szeryf ze stm!nlkami, by 
mogl pom6c fmansowo wi
sZlf. 8lIJIY11f., odprowadmC zbrodndarza na azubleni- 
ale przyrzekl pl
knej Caroline. 7Je na- C{!. :John Colt leZa1 na. swyun wlr:ozjen- 
kl'onI :Johna, zeby air: z niQ. oreni!, nym posIaniu zaslonir:ty plaszczem 
tYlIn b8irdziej rl:e juz n1e mogla ukryc przyjaoiela Payne'a. Wzywany przez 


" 


I 
- 
"'" IJ1 r 
. - 
;# 


. . .,. 
, ., 
"" ... , l. ... 
Y" 4 

 


. , .
.. . 

 . .'\.. 
,., ,{ro. 
 ,. 
, .."" , 
. , . 
" 


, 
 - 
. <:::.' - 
fit . . 
:- .,. 
.. t .... . 
,I': "". 


. 


b. 


..: 
, !>- 



f
 


" 


I 


.. 
.. , 
r -)..
.... "' .. . 


 - t .. 
. , t 

 
, .. 
" I" 
- 
. .... 
... 
 1 
, 


.. 


. 
" .. 


""
J 


.., 


, 


,. 


... 
.y .... -'
 
" 


t 


.111 


, 


._t 

 


.. 


.:: ,
 


... 


.. 


''0. 


-,. 
.. 


, 

... 


Ko8ci61 tiw. I\larka na Bowery \V Grel'D\\-i('b "iIIage 


pieszo. . 
a W02Jie leZaly doczesne Zamilkl, ale nie mlal:em wlj.tpliwo- aktor, autor dramatyczny i wl
ga 
pod LS
tkl S t.o tewarta, w szkatuloo za8 sct, ze na pewno m6glby opowiedzlec oraz jego nleodhj.czny kompam :John 
no 
 tysl
cy dolar6w. jeszcze niejedno. Z dolu rozlegal sir: Colt. 
"SIf. to jednak daJwne czasy - sek- Tytmiczny postuk mlotk6w i jedno- "Wszelako podczas gdy br8it :Joh- 
reta::sc zakoticzyl 
 makabry
ZIU}. 0- stajny b
yk elek
rycznej pilr. Kt6rys na, Samuel Colt, choc r6wnieZ bledak, 
pow:! z .
yrO

lym us
echem. z robotnik6w gwlZdaI melodllo) z "Ok- uparcle prac.owa'!: w swym nleopl8JC8.- 
k L,ata 1J!11Jaly 
 zT?1.l
alo. Sir: obHcze lahomy". ZbliZaJo sir: poludnle. nym i nleopalanym m1eszkarulu na 
?ScloJa. Jak rz;mlemali SIr: 
e
o pleba- - :Jestem paou szczerze zobowilj.- strychu uniwersytetu nowojorskiego 
m od czasu gdy go :poSwar:ci1 r
tor zany - powiedzialem - i zrobilby przy Washington Squa;re, piluj:}c i do- 
Samuel Provoost, paerwszy. 
rskup mi pan prawdzlwy zaszczyt gdyby- pasowuj:}c kawalkii Zelaza. przy mo- 
Nowego :Jor
(U. :JOOen .z .p&ZnleJszy
h Smy wsp6lnie zjOOli lunch. zolnym konstruowanlu wynalazku blo)- 
pastor6w,. W1elebny Wilha.m Gut
rle, Sekr
tar
 byl zbyt uprzejmy, by benkowego rewolwe.ru, a jego wsp6l- 
postanowil przp?brazic 
bywaJlf.ce odm6wi
 Iffil tego zaszczytu, i wkr6tce lokator i Imle.nnlk SaJ!Tlue1 Morse 
s1
 w. tym kooCle1e nabozeiistwa w zmieniliSmy blurko w ko.licielnej wle- przemysliwal nad wynalezienlem te- 



?W.lSka artystyc
e na wz6r di?- zy ilia stolllk w restauracji. legrafu, John Colt rnial: i.nne zamllo- 
}l. Odtlj.d w. k
e1e r
lega1y Sl
 - W 
stii u nas wiszlf. por- wania. Kr6tko m6wllf.c byl mulerern 
o p61nocy dZwl
.l ISkrzyplec I cym- trety zaloZYCle1a naszego k.oSc.loJa kil- karcianym gra.suj:}cym na spaoero- 
b
16,,: oraz zawodzeruia indiaiisk.Lch ku 
rotektor6w I bodaj wszystkich wych statkach rozrywkowych po Mis- 
pleBn:i, a I?r
y blaskach sztucznej po- koleJnych rektor6w wraz z podob1zn1f. sissippi. By'!: przy tym wybLtnej uro- 
8w!&ty kSir:z)'ca, w oparaeh kadzldl:a Normana Guthrie, pastora 0 artysty- dy I m1al ntejednlf. przygodr: mRosnlf., 
.taD.ozyly przed oJtarzern p6lnagie hu- czny;ch inklinacjach, 0 czym wspomiJ- 0 kt6rych byro gloSno 7JWlaszoza. gdy 
rysy w przern:oozystych szatach. Ob- nalem - op()ll,lV'jadaJ: ml dalej. - :Jest pewna bogata rlli:oda 'wd6wka popel- 
Drnwr tego koSciola 0 strzelistej tJu na. swoIah wloSclach Peter Stuy- 
:=
en
:I


rz
r: 
.
 wifo»C I [:rtret pastora He
 Antho- IIllia przez niego B8d1l?b6js1:wo. Gdy 
W1ieZy' stojQ. otworem, a z gl
bi dobie- vesant, 6wczesny guberDaJtor Nowego al'tystycznego du
aste.rzi 
 z 
'pro 
 na.szej paraf.m w pierw- 'Pastor Anthon zajlf.! 
 zbaw!illnlem clq,iy. Dobry duszpasterz n1ezwlocz- stra:i:, nie poruszyl sir:. Gdy ScIlf.gnilo)- 
ga stuk mlotk6w 1 zgrzyt plly. Wcho- Amsterdamu jalko SWIf. prywa'lIU}. kap- jego kaplank8iD1i. I to wifo»C naleZy th
 
e 
 st

'rtor 
- jeg? duszy :John Colt przebywal przez nie 'lOOy poszedl do jej mieszkania, to z n1ego olcrycie, zobacwno go w 
dzfo). Wysokie rusztow
. wzno
 sir: lier:, a 1Il
 pleban.li osadzi1 pastora ho- jui; do 'PrzeszloSoi. Dz.iS nasz koSci61 bardZ
 grz
y.c1
Wl .a 
:- - =SZy 

 cj 
e. Karta 
 
 ale po :Johnie zastal jOOynie BIad kiI- kaluZy kIWi ze ISztyletem w pier- 
at do mrooznego skleplenm rozjaSnio- lenders1ciego KoScioJa. reformowanego jest ostojlj. tramp6w bezdomnych i sw . . af" nue w, po a w mu na. 0
.1 ku ndedopalonych cygar. slach. 
nego jedynle wielobarwnym Swlatlem z pensjlf. 200 guldent6w rocznie. przy- najbiedniejszych 
 tm nJea-az na- Ch::: J 
 1.1 ni
 1m IJ:OI?OC du- w?lal 'Przecze
 zh! p
 Mie.szkal: "Czy podr
1k lIst6w mIIosny.ch .,.Szy'bko rozeszla. sl
 plotka, Ze to 
proml,em.I sloneCZlllych przedziera.jlf.- bywajlf.cego duchownego ocrwk.iwa1a wet jalko jOOyny adres pocztowy dIa nywJi Do 

dY 6:! 
bl
eJ 
eg- W.lfo)'C w 

ty:m pokoju umeblo- :Johna CoUa ujrzal p61kl ksi
ga.rskie Caroline przynlosla IlTlU sztylet, by 
cych air: przez witraZe. Ei1ku oIeSll na wybrzeZu eskorta. woj.skowa, by w krewnych I dawnych przyjacl61 jaSti wieczek I' eg €I ZI any 0- 
anym na ery wmz 00 BWIf. p
y- trudno powieOOlre, na.t.omiast na JOO- 1IDlkn¥ hanby 1W1Lsie1oo' wlelu jednak 
i lJTIuraTZY pracuje przy odnawlaniu drod2Je do jego probostwa dac mu w og61e jaklchs jeszcze majlf.. ' kieszenl 


ZalH za
 p berz CEID
::' Jaci&
1f. Ca
oline.,....
1f. p

knOOcIIf.. nym ze atatk6w :rozrywlkowych przy szeptalo, ze zabity zo
 1nny wi
 
budynku. Oltarz zakryty jest wielklf. ochron
 przed napaBo1:} I:ndIan lub owwr ayne, P""
' CaJroline by.a DaI.1l.UoU1Q. i n e OPllilZ- zatoce MekBykaiiskiej zaloga spo- zle.t'i, skazany za. wl
gostwo, pod- 
brezentowlj. plach
 pochlapalUl. wap- dZilkich rz;wierZl}/t. Gdy gubernator strzegla zagadkOW1). Bkrzynir:. Gdy czas gdy :John uclekl w p
bra.niu 
nem i farbami. W nawaah sledz! k.i1- stuyvesant i jego Zona :Judith zmarli, podwaZono wieko, zagadka zrmenila koblecym I woalce nowomMubionej 
kuna.stu m
zyzn. Pochylenl, w kon- zwloki rob uoZon.o w rodUnnym gro- silo) w J>ODU1'1l tajemni
. W kufrze Zony, gdy miasto zaj
te bylo po!a.- 
templacjl. Obok na lawce w brlf.zowej bie w kapllcy, kt6aq. zamkIIli
to, ot- leZa.1y zwloki zastrzelonego jegomo- ,rem. Pogrzeb odbyl sir: szybko w no- 
paspierowej torbre rnajlf. nieodl:}CfmUl. wierajQ.C odtlf.d jieidynie gdy chowano iloia. Policja Die mia1a wielkiego tru- cy, a pastor Anithon zamknQ1 si
 na 
butelklo). W p61cieniu i lekkirn chlo- loch potomk6w. Popiersie gubernatora Z 0 S . - a T e r n e du z Identyf.Lkacjlf. trwpa: jego czarny ewej plebanii i odm6wil przyjmowa- 
dzie przyjenmlej jest mz na skwarnej stoj:}ee nad tlf. rodzinnJi. mogillf. jest plaszcz byl oharakterystycnzy dla D1Ia iIrogoko1wdek, 8. w szczeg6lnoOOi 
ulley, a dZwi
 pil przecina.j:}cych de- osobiBtym podarunkiem kr610wej ho- zecera, a poniewa.Z drukarzy nie m- reporter6w "Tribune". 
ski 1 obstukiwanle seian n1e lrul ei lenderskIej. Oboonde zyje juz tylko . - blja silo) codz1ennie, nazwlisko stwIea-- "Na tym 
aSc1Jwie hlstorla mogla- 
im snu. Ta dziwna Bwi
a, wygllf.- JOOen z !ego rodu: Augustus Van dzono z latw
. NI-eoowem okazalo by si
 skonczyc. Caroline powIla syna, 
dajlf.ca 'lroch
 jak dek.oracja z pierw- Horne Stuyvesant, a gdy on umrze, si
, Ze zamordowany byl wydawelf. Ii- kt6rego tu w naBLym koSoiele ochrzoU 
szej soeny jakiegoS mistemum tu
 grobowiec 
e zamurowany na M M a g e stow milosnyc:h, 
 a.utorow1 pastor Anthon nadajlf.c mu imi
 Sa- 
po podniesieniu kurtyny, to episko- zawsze. GubeI1!l3ltor stuyvesant pozo- . i r a krYlIIltnalem w wypadku nie opla- muel na intencjr: stryja trzymajq.oe- 
pa1ny koSci61 na.juboZszych pod wez- staWH dw6ch syn6w: Baltazara i cen.ia ikoszt6w. :Johna. Colta wytropio- go dzlecko do c:hrztu. :John Howard 
w8JIllem f>w. Marka na. Bowery, w Nicholasa, kt6rego syn zaplsal kap- PRZESYLA.J
 WSZYSTKIM SWOIM BYW ALCOIU no na uniwersyteok.im strychu w ru- op
 Ameryk
 I wyjoohal: do Tu- 
dzIelnlcy n
y, w16czr:gostwa, zbrod- liCfo) i grunta na. rzecz sekty Swir:tej pieclarnl brata-lllauk0W'C8. i za.kutego msu., 8. Samuel Colt opa.tent.owal sw6j 
nl, 'Pogodzenia iSi
 z n1coSci:} i upadku. Tr6jey, a Wlernl rozszea-zyli koSci& SERDECZNE ZYCZENIA SM&TECZNE I NO- w kajdany zamknd{M w wi
zieniu. wyna1azek.. ap=edal go r74d0Wli, 0- 
DziS oka'eSla silo) jQ. jako Wschodnilf. do wsp6rozesnych rozmIar6w. Ta po- '
Spra;wa nabra1a niebywalego rozglo- trzy.rnal stopie:ti pu}kownika I w 
- 
Greeenwich Village, ponlewa:i: na. przy- dluZna, .wysdka, masywna budowla w ' su, i1arnuel Colt mpoZyoyl Bir: I wy- gu kilku lat zosta1 mllionerem. Pol- 
leglej Dz1esi:}tej ULicy, przebiegajlf.- jasn.oZ6M.yrn kolorze 0 bialych skle- \VOROCZNE I ZAPRASZA.T..,. DO SWOJEJ ZN A- przeda1 z artatntch 
i potrzeb- kownlk Colt nle zaponmial: jednaJk 0 
ooj tu przez ten nowojorskJi pI. fJw. pieniach i skronmym OMarzu j.est 00- nych mu do jego wynalazku, byle swej bratowej.. 8.II1i 0 jej synu, 8. 
Marka aZ poza poblisklf. Drug-If. Ave- lowo prosta, surowa i uboga. :Jedynie NET ZE ZNAKOMITEJ KUCHNI RESTAU- m6c oplaciC najlepSZlego adwokata. swoI:m chrneSniaku, i 
lal 1m pie- 
nue niedaleko dok6w East River, w w.itraZe damo drogocenne I oryginal- "The Herald Tribune", najpotr:-Zniej- nllf.dre I1a dostatnde utrzy:mande i nau- 
rozpadajlf.eych sir: ruderach powstaly ne. Na jednym z nich more pan zo- RAc.n BZa w6wczas gazeta, codziennie ITA- kr: chlopca. "gdziE5 w Europie", gdUe 
w ostatnlch czasac:h lIczne galerie baczyc zaloZycieIa naszej 8wiQ.tyni, mieszcza1a na pierwszej strocnie sen- jakoby ktoo or6wn.iez widywal :Johna 
sztukl nowoczesnej, a w S:}siednlch gubernatora, gromego mOZn.owladcr: .sacyjne artykuly na ten temat, po- IbeZ lIladu iimierte1nej rany eztyletem. 
zaulkach wielu artyst6w za.k}ada swo- 0 drewnianej nodze. Wysoki, wspar- e 
 " dajlf.C na.wet raz elektryzujQ.CQ.. wia- Po wlelu latach gdy w ParyZu slyn- 
je ateliers. S:} to nUodzl, niekODJiecz- ty na mieczu w ozerwonej szac:le i domoM jakoby paczka przysl
g'lych na aktorka Ethel Barrymore zerwaJa 
nie awangardOWli malarze i rzezbia.- z wielkrm p1erScdeniem na. palcu po a A A przyjaci6l :Johna Colta usUowala u- zar
yny z Diejaildm WiIL9tonem. 
rze, kt6rzy przenosZlf, sir: z uMc Mac- dziS dzlefi spog1:}.da z wYSOkJleg


 h " 
V.lU 
 I8i k twiC..... mu uoiec.z'klo). :Jak silo) jedillak d Churchlill ll em 1 rwyszl
 za mlf,Z za mlo- 
Dougal, Barrow i Bleecker, oeI1Jtrum w naszym koSolele. Ch6r na CI
C 0 aza1V, owymi rzekoanymi przyja- ego ml onera Co,ta, spadkobierefo) 
modnego zachodniego Greenwich Vil- prostoklf.tnych koltlJIIl11aCh przeznaczo- ci6bn1 byli reporterzy "Tribune", kt6- wle1kiego wynalarey, 
lIwy mal:- 
lage, gdzie ceny i komorne SIf. wyzsze ny byl dla lI1iewolnik6w. Na otaczajlf.- 39 B h PI K h rzy za. wn.o.Zldwienie wi
owi uciooz- Zonek wyzna1 dzlermlkarzom, Ze jego 
IlIIz gdziekolwlek w Nowym :Jorku, cym nasz ko9ct61 amentarzu, jednym eauc amp ace, nig tsbridge, S. W.3 kJ, 0 czym mogliby pisac tygodnlamd, antenatem w prost.ej li.nii byl :John, 
a beZitroski nastr6j, halas i staly na- z nlewielu obecnie w Nowym :Jorku, telefon ' . KNI 3941 uozyli szeryfow1 paczkr: z dwoana ty- z kt6rym widzia1 sir: w Afryoe Po- 
jazd turyst6w U1JJlemoZliwiajlf. POWa.-Z- Slf. groby l1czn.ych wieImoww. LeZy sllf.ca.mi dolar6w. Szeryf atoll Die dal mdniowej. 
Ill!}. pracr:. Podobnie Hezne teatry szu- wifo)'C tu Matthew Galbraith Perry, ko- sir: pI7Jekuplc 1 plenllf.dze odesla} pro- Dawno juZ przeminr:1a obladowa po- 
kajlf. tu schronienia przed wyooklmd mandor marynarlci amerykatiskdej, L . I kuratorowi. W toku procesu w koro- ra, gdy wra;z z sekretarzem pa.rafdi 
kosZJt.ami Slj.siOOnlej dzielnicy. kt6ry w pierwszej polowle ubieglego Icencja a koholowa, dancing, wyst
py artystyczne wodzle 
adk6w przesun
1i eir: Sa- koOOiola fJw. Marka opuAcllem knajN. 
Sclany ko.licioJa. fIw. Marka na. Eo- stulecia udal' si
 z misjlf. dyplomatycz- mue! Colt, Samuel Morse, :John Wil- Na mlecznych kIoszach wysokich 
wery okratowane drewnianym osza- nlf. do :JaJpOIlii :I. od tego czasu w ka2;- R . liam Draper, p6Znlej.S7JW wynailazca lamp ullcznych 1eZa1 szaro-mebleski 
lowanlem SQ. na.gie I bezduszne. d!}. ro=iC{! j.ego lImiea-c1 w r. 1858 estauraC)a otwarta do l-ej w nocy - czynna w niedziele fotografli, r6wni
 mie.clZlkanlec stry- zmierzch. Chodnik z lekka uginal sir: 
Nle ma tu nic interesuj
ego, lecz delegacja japotiska sklada kwia.ty na _ zamknipta w P oniedzialki chu uniwea-sytetu, z kt6rego dachu pod Di88Zymi nogami kiedy po k.lJku 
nie chclo) sl4<1 wyjsc zan1m me do- jego grobie. 'r zrobU podobno plerwsze w f>wtecie bUitelkach starszego rocznLka Bea.u- 
wlem sir: czegoS ohocby 0 tych po- "Tu r6wnieZ w r. 1876 zostal: po- zdj
ie, mlody jeszcze poeta Walt jolaiJs pod "filet mignon'" I po amna- 
Slj.gach dwojga trr:dowatych slepc6w chowany milioner Stewart, za1
el Whitman, no i oczywi8ol.e najwl
y rag
 pipermencie do ,.,espresso" 
strzeglf.eych drzwl. Z murarzaml, kt6- pierwszego w Nowym :Jorku Wlelkle- przyjaci-el oska.rl;onego :John Howard powraca.liBmy na Wschodt1Jllf. Green- 
rzy przerwall praclo) i jedZl). SnIadanie, go domu towarowego, obecnie iBtnIe- Payne, p1
 Caroline i pastor Hen- wlch Village 
ewajQ.c "Home, Sweet 
rozmawia dostatnio wyg
dajlf.ey mlo- jlf.cego pod firm:} Wanemaker. :Jego- 
, ry Anthon. Nic jednak nIe poanoglo Hoane". nleSmiertelnQ. pleSn pJ6ra :Joh- 
dy m
zy7lIla. :Jego czarne ubranie, mooc byl delikatnie m6wdJi,c raczej i pomimo ich zeznati oraz plomiennej na Howarda Payne., serdecznego 
rm.wodowo skupiony wyra.z twarzy i Shylock, chodzil w zaUuszczonej ka- przemowy obroney :John Colt zostal: kUIDipla :JOOna. Colta, szulera., mwali- 
pelna godnoScl bladoSc rz.namdonuj:} mizelce z rregarkiem na sznurku za: UZDany winnym :I. skaza.ny na k8l!"1o) drogi, ISZUblen
cznika i brats. W11elk1e- 
co najmniej ikleryka. Podchoc1zr: i miast dewizkl. Mial tez dooc brzydkl N A 4 0 _ L E C I E 1ST N I E N I A lImierci przez powieszenie na szubde- go wynalazcy. Nasze zaohowanle JOO- 
przepraszaj:}c za mojlf. ignorancj
 za- zwyczaj doprowadzarria 1nnych kup- nl.cy. nak nie dzlJw:i}o n1kogo, jako ze w 
'Pytuj
 czy m6glby powiedzieC mi caS c6w do ruiny majl)ltJrowej, po czym "W owyah czasaah publicznym pla- tej dzieln1cy 0 przOOwieczornej pone 
o traglcznych pOSl}.gach. Dowiaduj
 angaZowal ic:h mskawde na sublekt6w W I ADO M 0 s C I" cern kaZni byl Washington Square, raorej tr7ieZwy przechodzieti jest rzad- 
silo) ze te granltowe figury B:} druta w BWOIm sklepie za glod.owlf. pensjlf.. " ten sam, kt6ry obecnie jest centrum koSollf. 1 wygllf.da podejrzanle. Wresz- 
Bo
gluma i wyobraZajQ. par
 ozerwo- W swym testamende stewart v.a..ZI}.- beztroskiego Greenwich Village, gdzle ole doplyn
liSmy na miejsce zatrzy- 
nosk6rych Indian a rzeZbiarz, kt6ry daJ: by pochowano go na cmentarzu skI a d a j 
 s e r d e c z n e Z Y c zen i a WZIlosi sir: IIlOWQCZesny juz gmach mujlf.C si
 przed antycznym st. M8irk's 
poprzez Die prain¥ wyrazic dusZfo) koSciola fJw. 
ka, 
grz
b zaB m!al New !ork University i w 
ieii ba- in the Bowerle. N
 law'kaeh UlliCZ- 
ludZkl). komunikujQ.C1f. s1
 z Bogliem byc kr61ewskl. Talk SIr: tez stalo kle- wllf. iSl
 przy fODlt.a.nnle dziecl, a wie- nych nadal drzemali ci sa.m1 bezdoan'- 
naZlWal jedrnl.: Natchnienie, a drug1!.: dy przyszla na niego pora ku og61nej redaktorowi Mieczyslawowi Grydzewskiemu czorami przy tej samej fontannle da- nl pljacy, kit6rzy epali tu z rana. 
POZlJ,danie. R6wn1eZ dzlelem tego ar- uciesze rzeszy ikupieckiej, pierwszej i jlf. beZIpla.tne koncerty ullczne orkIe- Drzwi koool,o}a byly otwarte, a z wn
- 
tysty jest wznOSZlj.ca si
 w pobliZu drugiej gIildid. Wspam:i.ab} trumnr: opu- stry brodatych gitarzyst6w w ean- trza wypelgal: Mlty plomyk {JwTI8itla. 
fODItanna z boginiQ. Rosy, symbollzu- szczono do grobu r.odzinnego i po- dal:ach. wtooy jOOnak byro tam ra- Panowala cisza.. Robotn1ey dawno jut 
jlf.eIf. indlaiisklf. modlitwr: 0 deszcz. kryto rnarmurOW1}. ply1tQ.. Wkr6tce czej ponuro: .ponmlejszych sk
c6w odeszli. . 
_ Domyslam sir:, Ze koaci61 jest jedinak kt6regoa dnda 0 BwIcle ogrod- po prostu W.1
Zi8JlO 
 
allo)
ch d
- - Dobranoc, DICk - od
 
bardzo Btary _ mOw1l
, by \,)()kryc nik cmentarza dostrzega gr6b rozko- Kolporterzy b6w, kt6re dzlS udzlelaJIj. OleniB; za- sir: 
skajlf.c mu r

. - Bardzo Cl 
zdz.iwiem.le na widok b:}dZ co bQ.dZ pany, a w n1m otwwrt:} trumn
, z kochanym parom obejmujQ.cym SIr: na dZli
kuj
. 
pogaiisklcl1 rzeZb w chrzfficijaiiskiej kt6rej zabrano zwloki. Wieczorem w lawkach, a 
;vch zbrodnlarzy tra- - To ja oj dzl
ujlo), Tad - odpo- 
Sw1lf.tyni. _ I pewnie pami
a czasy mie.szkaniu wdowy tajemlllicza rlo)ka J. F. BIAI..ASIEWICZ M. GA WUC cono na specJalllle wznoszonych ISZU- w1edzial. - Wszystkiego dobrego. 
ktedy czerwonosk6rzy rozwaZali wsunr:m przez drzwi podlu.Z.Iu). koper- blenicach. W dnlu egzekucji Caroline Pot em wstlf.pil na szerokie schody. 
sprzedaZ Manhattanu Holendrom za t
. List byl Jakon.i,czny, zawiera} wraz z pastorem AnthJOnem, Samue- - Hej, Dick! - zawola.l:em za mm. 
20 zlotyah monet I. barylk
 gorzalki. strzlW ubrania zmadego i gotowooc POLISH .. MERI C " 
 BOOK CO. lem Colt:e
 I. :Johnem 
ayne udal'a - A gdy'byooie jeszcze klOOya 
e1Ii 
_ Nieomal. Zbudowano go bowIiem 
cenia nieboszozyka za okup w 

" si
 do wl
z1ema z Ostatnllf. pozegnal- pastora, kt6ry UTZlf.dza1by na
- 
w XVII w., dokladnie m6wUlc: w r. wysokoool cwierc mi1iona dolar6w. l1.Q. w
zyt:}. . 
twa z p6h1agimi hurys!lJmi przy 
1660, czyli w n1espelna 35 lat od Radca prawny wdowy wszed}: w kon- 1 1 36M I L W AUK E E A V E N U E "Gdy w
Sladla z 


ego po- 8wietle ksi
zyca, to nle zapolTlIrlj 0 
chwili gdy Holendrzy wyl:}dowali na takt z porywaczami 1 rozpoClZlj.l tar- woou, gaWlOO:Z, kJt6ra JUz od rana gro- mnie! 
tej naszej wyspie, by zalozy(! Nowy gi, aZ wreszcie pewnej ciernnej DOCY ma
a sir: na. placu k
, zobaczy- - Na pewno, Tad, na. pewno! - 
Amsterdam i na cztery lata przOO zajechal przed IlaS74 bram
 furgon CHI C AGO 2 2 ILL USA la JIf. w: 
ym .we1ODle na 
arzy odkrzyknlf.l stojlf.c u wr6t dzilwnego 
poddaniern mlasta Angllkom. za.prz
ony w konia i wymoszczony , .,. .. 1 w ci
l{Lej Za1oble. Wkr6tc.e Jednak koocioJa wsr6d olbrzymlch pogatiskJch 
M6j rozm6wca, f>wiecki sekretarz 810m!}.. CzekajQ.cemu tu m
2JczyZn.ie obi-egla 
gloska ze pod Za1oblf. Ca- poSQ.g6w czerwOl1osk6rych IndJan: 
parafliJ, chr:tnie ud
ela mi wiado- wofulca oddal lej-oe otrzymujQ.c 
 
- roline n?slla bialy str6j pa=y m1o- Natchnienia 1 POZl}.dan1a. 
moSci. Zaproszony idlo) ITA nim poprzez mIan szkattHk
, z Ikt6rlf. oddalll Blr: .
 
J




u


 =:an
 Tat'lensz WittIin. 


. I 



 


j \ 1 \ I . 
. 1 II 
N " 



 
I 


III 'mtl 


.- 


"""" 


.... 


- -- 


.!*" __ #r! 


t'". ... 


BORGLml: 
Natchnienie 


BORGLrM: 
Poq.danie
		

/Archiwum_002_09_330_0001.djvu

			gle.lskiego. Przewodniczyl: lord Mor- warto jednak wymI.en1
 je, jako W84"- 
peth, 1t.1ZW. "steward"a.mi byLi m.m. tooclowe polonica: brq.zowy medal na 
Duke of Bedford' Earl of 
tLa.nd czeSC R. C. Fergusona z r. 1832, srebr- 
(znany dostojnilk 
ki); Charles ny medal wybity przez PDlish A990- 
Dickens; ex - przyjaclel Zygmunta elation of Great Britain w r. 1833 
 
Kra:siiisklego Henry Reeve, cz6lowy na.pl.sem "Pobmd thou 
rt not lost 
publicY1sta ,:.l1Inws"a ,1 in. WSr6d Po- snycel"slclej roboty 
idaya, wr
 
lak6w poza organizatorem uroczysto- cle medal IZ lI1aplSem frall1-cusklm 
Bal, h;. 
Sk.iim, rej wodzill: Wa.- "L'Heroique PDlogne". Obok kil
 
delBman, pierWlszy ich uZytkOWDlik, 8. lerian KrasiflskJJ, Krystyn Lach Szyr- monet po]3k;ich z okresu powstania 
nastr:pnie s.p. Teslar, po kt6rym po- ma, mjr :Jan Gle1gud, Leon :Jabl:otlsk.L, Hstopadowego: z.}oty dukat, srebrne 
zostaly (iW Polish Research Centre w BertoLd W,iwciflsk.i, Karol SzuJoww- zlot6Wlki z napisem "Kr61estwo Po!- 
Londynle) starannie przygotowane do ski, aekretarz Literary Association. of Skie", grosze. Srebrny OOZ do 1"OOOl- 
...-..i dTuku 1 czekajQ.OO lI1a wydaw
 odpi- Friends of Poland. Wygloszono nm6- nanm papi
 - rz;. Orl:em. MnogO¥ 
OPOWIESC BIOGRAFICZNA 0 MODRZEJEWSKIEJ . . 6Y najwaZniejszych polonic6w z ko- stwo przemOw1leit., WZl1!iesiono ty1ei owych pamU}tek Swiadczy wymownne 
D yt _. jedn tcb " 1 ' k I
"'T T 1 ki " (Z - i T. >. . .f' I ... . j . ." I respondencjl lorda Dudley Stuarta. toast6w - na czeSC polsktch Penelop, 0 tendencji do otoczen:l:a 


- 
,0>& l'7A'>CZ....em ym em .. Iczrnt. s_
 er ec ego y g- . " Korzystal: z I1J1ah r6wru1,e.Z gen. Kukie1, mil:osei:wie palIlujl).cej k'I"6101Wej Wiik- mlDtami 0 wym
ej W...n'-""W BeD.- 
m u n t Nowak 0 w ski w .,Dzienniku Polskim"). - .,Jedno z I ...-::' 
. 1 plSZl}.c ksi

 0 Ozartoryskilm, i hi- tornl i bohatera Wwiecie"). - "MiIno skrupulatnego przestrzegania przez O D DAWNA rue dawala. ml 
okoJu JadaLnia - J
Ij., Btare 
ebr
 8to- na rlJiemi anglelsklej, me traCIJ.C Z oczu dzl}.c rprzy blureczku, na ikt6rym roz- the '
o1iJSh Nation by Prince C2Jarito- 
antora prawdy ksiJ).Zk
 czyta si
 latwo ja.k dobrq. powi
" (8 t e fan mySl iZ skoro NOrwld ptsal do I:owe "praouJIf. 
,kazdy IJJiernal dndywldualnych potrzeb 1 utmpien. loZonY jest bLbularz (,,Ib1otter") w ryslci to the Earl of Harrowby and 
W 0 y c I c k i w "Or Ie Bialyrn"). - ..MonumentaiDB ksilJi.ka" (S t e- lorda Dudley Stuarta. i otrzymal od sprzr:t czy p:z
ot 
oze stat 81
 Swiad'CZlj. 0 tym wymoWiI1Je jegri bo- kJSztalcie tec:zJk1 rozm1a.r6w in folio, Vi8COunt Sandon" (London 0.859; str. 
fan i a K 0 s sow B k a w "Wiadom
b"). - "Niezaponmiana I1Jiego oopowd-edZ.. to w przechowywa
 punktem WYJSo!a. .opowleSci 0 daw- hate1"skie staran:la 0 uzySkanie stalej w a.ksarnltnej oprawde, kt6ra ongi by- 12). Medal, po
bnie. jak drwan.. by
 
ewokacja." (M a ria C zap s k a w .,Kulturze"). nej iW Sandoin Hallu korespond€lllcjl nY'ch j,ego wlaBctmelach. A wtr:c - :pomocy fll.nan8Dwej dla ex-:Wblierzy m oo.pewne barwy amaramJtu - a dizlS rezrultatem aJk.CJl eblOrOW€l] pod
J 
Do nalbyc:la u wydawcy: "YERITAS", 12 Praed Mews, London. W.2 da 81
 mote odszukaC jak!ffi nieznall1e PB;lac zywy. GoSoie zajeZdZajlf. i od- i oficer6w listopadowych, urwietiozone floletowo-sza.rej. Zdobll). Pi- orIy pol- w kraju i na emig>racjd. Lac1.tiski na- 
1 we wszystkioo ksiwarn1aoh poliskJioh. norwid!a.num. Nde u.da.l'o sir:. W Bta- jeZdZa.jlf., WIluc:zr:ita gospodarzy baJwiQ. skutkiem w BkaLI imponujQ.OOj do dzIS slUe W)"hafltowane grubQ. srebrnl). n1- pis wok61: profilu okreSlal lorda. :ta.- 
I rym palacu ujawnllo sir: natomliast sl
 w chowanego wSr6d 
tarych Ber- d tym ba.rd2JI.ej rwY\IIlowne Ze rz;a opiekll c
 l1a podobienstwo generalsk!,ch w
 ko "Causae Polon:lae indete9S'U9 vin- 
Stron 282, liczne fotografie, na obwo1uc1e "Modrzejewska" Xawerego I1JLespodmane bogac1Jwo pamLlf,t€lk pol- wantek 1 harf, a gdy zbllZa silo) pore. 'I"ZIi-dowlf. ode 51;a}o w6wcrz;as bezpoSred- zyk6w na otoka.ch dawnych r,ogaty- dex., exUllUiffi Po1onarum .Ami.ous et 
Duililkowskiego (z cyiklu ,.,GI:owy wawe1Sk.ie"). 9kiOO a cala wypraJWa (w mUym pos!1:k6w bijlf. z calej ally w w.le1k.i me kol
enstJwo bront 1 wsp61na wall- wek. Fautor". WartD przypomnl.eC, iZ byl 
Cena: 2tJ/-; $4.1t5. towarzystwle gl6wnego za.proszonego, gong ukryty za. klatklf. 8Chodowl).. ka na pola.ch ibitew, na morw 1 w Skojarzen1a wojSlrowe wywohIjll- takZe .filosemltlj.. Nekiro1
 w ..:JewUsh 

......MM"_ 

",___ _""... gen. Kukiela) byl:a godinym utrwale- 
e ScLan paJt.rzl}. na nas portrety ro- powietrzu. S,Wladectwa zabieg6w w t:akZe umieszozone w oszk1onej gab- Ch
om.cle" okre.sla go Jako ,,all U?- 
. . . nla iSpotkaniem z p

.. 
m.ne a wffi"6d 111ch roz1iczne podo- sprawaoh poszczeg6lnyOO ernigrant6w lotoe "iklejnoty" masotisk.i.e .lorda Dud- shri
 p,leader for the :JewB m 
W oko1Lcaoh Lond)'lIlu z!1aJduJe sir: b1ZDY lorda 
udley stuaJ1ta, .wytl'Wa- odnaleze I:a;two w i){orespond€lllcji. Nie ley Stuarta z dobrze zaohowanymi P.arli;ament . 2ywo lJnte;esowal go 109 
kilkad7Jiesilj.t mniej lub w1r:cej mart- I:ego pvzyjaCliela PolaJk6w-enugmnt6w m6g1: zadowoli
 wszystkich, m6gl: po- wst
gami 0 ba.rtwaoh lIlIIebiesklej i nlewi
omych: pam 1 r:<: Jego UOZiOZOIIlO, 
pelnlat bl{\dy. popehliali je I emIgran- czarnej w kombmacji znanej ze wstlj.- fun
uJl)c dla nich przyt
€Ik. 
01" nie
dZQ.c mu gorzkd.ch slOw - tek orderu .,Vlrtuti Mi11tar!". Na 0- Nle .ulega wl).tpliwo.lici IZe 
 zblo- 
a nawet brutalnyoh atak6w f!zycz- rwych WO'1Jesnych kIejnobach, wykona- r
ch bl!>liotecznych lorda zna3 dowa1o 
nych. ISkromnlj. dch p1'ZeoiVl"Waigll. SI}. nY'ch w pierwszych lataJoh istnienda SIr: ongl wiel
 polon
c6w. U1egly one 
rozHozne dowody wdzJi
cZID.oScl, prze- iPoUsh !National Lodge, krzyz ma ra- rozpros
niu, Jak Sw
czy pozy9kan
 
chowYW8llle z pietyzmem w Sandon miona niemal r6wnej dhlgOOci, co przypadklem dla Blbhotekl Polsk1
) 
Rallu. jeszcze barela, 
przez polskiego drukarza, Eugeniusza. SY'bil1i w Pul:awach. jaiko oozywl-sty despekt dla osoby Ma- 
Detkansa., rezydujfj.cego na Dawes W,reszc!.e: pude1k.o z czerwonej sk6- I:ego Kaprala! Gdy ochIOIUl.
 usIIowal 
wyOO rezydencjl magnadklch prze- po powstanau listopadowyml). Dla St. 8 w pobli2Ju Grosvenor Square2). ry ze zl.ocenia.mI i naplsem stwierdza- w foteIu - rnuclly. mu Blr: w oczy 
ksztaloo.jll-cyOO 81
 stopDiowo w mu- oboonych gospodarzy Sandon Ha.llu, Raz jeszoze, jak na Blynnych ba- jll-cym Ze znajdujlf.ce sir: w nLm me- dwa popiel"sia zdob
e 
urowy 
zoo - i jak muzoo 
edza.nych pod sz6Btego Earla of Harrowby I Jego lach polskich organizowanych pr-z.ez dale ofiarow8lll0 hrabinie Harrowby, kominek: Napo
oon 1... Wellington, 
dow6dztwem llJ1udzonych przewodnl- Tl'11llZonk.I, jest to jeden z lI-cznych lorda Dudley StuaT'ta, skupllo fJir: licz- slostrze !orda Dudley Stuarta, po gnilew.n.le od siebLe odWT
. Nami
- 
k6w. Sam.don Hall rue zaanierill silo) s}8JW11ych i){,rewnych, M6rzy pozosta- ne i swletne grOl[lO wy.b1tnych oso- prLedwczesnej jego Smiercl. Wrr:cwno noSci sp11ZOO 150 lat 
ajlf. bez- 
dotll-d w zalecany turystom eel wy- wili ;1m w d.z.iIeO:I1de';l- StUi3J1'lt, May 16th, 1846, at W,jJjif!'s odwroole mapa Po1sk1, od morza do ich pa;mir:t prz
otOw I 
opis6w 
- cJI!; lorda Dudley Stuarta, zaWlerap). Rooms on the <>OCi!lSion of presenta- morza, w grani!cach przekraczajlj.Cych nadaje odwledz!nom w Sandon Hallu 
I) Pisal1 0 nLm :J. A. TeRlar w nr. m.ln. kJilkaset 1!st6w piI,sa.nyOO przez tlon of a splendi
 "" 
'" 
1Io.

 
\- 
... 
....
 

 .. \ 


.' 
r 


'1 


'-, -t. 


..
 i'
"." 
...... 
:......, 


! , ,
 
......1-' ,\" : t:'):
 


Sandon Hall z 10tu pta.ka 



 


, 
, . 


. t" 


\ :v"" 
.., 
. 
." 


I 


" 


'. 
r 'I 
',. 


.. I 


,.....
 -::::'?, 
>.,. ." -'1, 

'

Sfi 
-.... ""

 



't. 
;:t,<,. 


''£'- 


(I 



- 


. .'.. . 
.f.. . 


:» 



- 



.
 
,,........

 .
,
 
... / ... .......;;- 
..... - 
- 'It' 



 

 .3" 
'>'" ' ,OO 1tJt1i! 
- ,
-..: '
')} 
q..
,,/
 


,. -:;i < 


"' ", 


Ks. Adam Czartoryski (litografia. ze zbiorow Biblio16ki Po1skiej 
w Londynie). W otoku napis: "X
 Adam Czartoryski, kurator 
uniwersytetu wilefiskiego i szkol krzemienieckicb. Plurima pro 
Patria et Civibus, multa a Civibus Passus. Podlug wspOlczesnego 
oryginalu powtlirzyl A[ntoni] O[leszczyiiski] i po8wi
iI Dud. 
Stuart 1848. Milordo Dudleyo Stuart, amico in adversis, Polonia 
dicavit. 1848". W prawym gornym rogu IJ1()nogram A.C. i data 
.,1814". 


. 


Front Sandon Hallu 


.. 




 


I 


_r ....--...\ 


Obecny gospoc1arz Sandon Hal- 
lu, VI Earl of Harrowby 


It 


-=--t....( 


l > ,,' 



...., 


. 
\ 


t 



 


,.. 


I ' 


I 
=....J 
-- 


... 


11' 


. 



 > 


\ 


l
 


- 


I ..vr 


" 


f; 


Westybul polski w Sandon Hallu. Scia..
 po lewej stronie pokry- 
wa dywan wyszyty przez Polki z napisem "Siostry wygnaD.c6w 
Ich opiekunowi". Z tIa wycinajl} sir: splowiale prostokl}ty. Nad 
drzwiami portret ks. Adama Czartoryskiego. 


Maria DanUewlczowa.
		

/Archiwum_002_09_331_0001.djvu

			Nr 92.'>/926, 2
/29 December 1963 


WIADOMOSCI 


7 



RA(;OVIA 


BOOK 



OMPANY 


58, Pell.broke Road, London, W. 8 


Wlasciciel Dr J. SCHARF (b. wsp61wlasciciel DRUKARNI NARODOWEJ w Krakowie) 
Z wielu tysi
cy ks
k, ktOre IDa na pOIkach, CRAOOVIA BOOK Co. pragnie zwrocic uwag
 na niZej podane tytuly. Wszystkie c e n y, obejmuj
e koszty przesylki, podane Silo w dol a r a c ham e r y k a ii 8 k i c h. 


mSTORIA 


ADAMUS J. - Polska teoria rodowa. ... ... ... 4.50 
AKTA sejrnikowe wojewodztwa. krakowskiego 

 II (1621-1648) 
t. III (1661-1678) 
ADA..'\1US J. - 0 moD8J'chil GaUowej 
AKTA sejmikow \Vojewodztwa pozna6skiego i kal1skiego 
t. I (U572-1682) 
B <\.LZER O. - Statuty KazImIerza Wielkiego 
AKTA Stan6w Prus Kr61ewskich (1489-1492) 
BARANOWSKI B., Bortno\Vskl W., Lewandowski W.- 
Dzieje wojskowo8ci polskiej do r. 1881 1.25 
BARANOWSKI B. - Sprawy obyczajowe w Sljdownic- 
twie wiejskim w Polsce w XVII i XVIII w. 
BARANOWSKI B. - Znajomo8C Wschodu w dawnej 
Polsce ... ...... 2.50 
BARANO\VSKI B. - Polska a tatarszczyzna w latach 
]624-1629 
BARDAOH J., HERBST St. - Kultura polska w trod- 
lach i opracowan.iach 
BARTEL W. - Ustr6j wladz cywlInych powstania ko- 
8ciuszkowskiego 8.50 
BARUT W. - Nad rzekq, 
 Z dziej6w Biecza, Gorlic 
I okolicy 8.40 
BATOWSKI H. - Legion Micklewlcza. Wyblir tr6del 8.45 
" Kryzys dyplomatyCUlY w Europie. 
Jesieil 1988 - wiosna 1989 ... 2.00 
nARYCZ H. - Dzieje nauki w Polsce w epoce odroclze- 
nia. Alma I\Iater Jagiellonica 1.90 
BOGUCKA M. - Gdaiiski jako olIrodek produkcyjny w 
XIV-XVII w. ... .., ... 
BORTNOWSKI WI. - 0 cele powstania listopadowego 
BURCKHARDT J. - Kultura odrodzenia we Wloszech 
CI
DOWSKI K. - Rzym. Ludzie baroku 
" - Ostatni Walezjusze 
" - Siena 
., - Rokoko we Wloszecb 
" - Kr610wa Bona 
nESIELSKA K. - Szkice tOruDskie (XIII-XVIII \V.) 
CIESLAK E. - Walki spoleczno-polityczne w Gdaiisku 
w drugiej poIowie XVII w.... ... 
CODEX Diplomaticus Nec non Epistolaris Silesla_.. 
CZAPLISSKI W. - Polska a Baltyk w latacb 1682-1648 
., - Polska a PnLsy Brandenburskie za 
Wlallyslawa IV ... ... ... ... 
CAPLISSKI W. - Dwa sejrny w r. 1652 ... 
CZEKANOWSKI J. - Wstr:P do historii Slowlan ... 
DLUGOSZ J. - Banderia Prutenorwn 
DOWIAT J. - Metryka cbrztu Mieszka. I I jej geneza 
DZIEWIJ!:(J wiekow Bytomia 
EKSTERI\IIX ACJA 2YDOW na ziemiach polskich w 
okresie okupacji bitlerowskiej ... ... ... 
FELD:\IAN J. - Bismarck a Polska ... 
De GAt.:"LLE - Pamir:tniki wojenne (1940-1942) 
GIBBON E. - Zmierzcb cesarstwa rzymskiego. T. 1/11 
GlEI..2YSSKI W. - Prasa wa.rszawska (1661-1914) ... 
GIEROWSK] J. - MIt'Jdzy saskim absolutyzmem a zlotq, 
wolno8ciq. ... ... '" 1.65 
GODLEWSKA D. - Dzieje Lomty od cza.sow najdaw- 
niejszych do rozbiorow Rzeczypospolitej... ... 
GORSKI K. - Dzieje MaIborka ... 
" - Starostowie malborscy (1457-1510) 
GRODZINSKI S. - Obywatelstwo w szlacbecklej Rze- 
czypospolltej ......... 
GRZYBOWSKI S. - Szpada generala. Dzieje bugenot6w 
GUMOWSKI 1\1. - Mf'11niea bydgoska 
.. - N ajstarsze piec
ie miast polskicb 
XIII i XIV w. ... 
GUMOWSKI M. - Hi'ltoria Blq.ska t. I 
.. - Historia 81q.ska t. II 
JAS]ENICA P. - polska JagieUon6w 
JASIENICA P. - Siowiailski rodowlid ... 
JAWORSKI L - Zarys powszechnej historii pafistwa 
i prawa ... ...' ... 2.90 
K:t:.:TRZY
SKI S. - Polska X-XI w. ... ......... 
10 
KIENIEWICZ S. - Sprawa wlo8cia1'iska w powstaniu 
styczniowym 
KIRCHI\IAYER J. - Powstanie warszawskie .__ 
" - Na marginesie wspomnieii dowlid- 
cy Armii I..6d:i, gen ROmmIa. Uwagi i polemiki 0.60 
KITOWICZ J. - Opis obyczajliw za panowania Augusta m 2.20 
KLOSOWSKA A. - Maoohiavelli jako bumanlsta wlo- 
skiego odrocl.zenia ... ... 
KOI..I..
TAJ H. - Listy Anonlrna i prawo polityczne 
narodu poL'Ikiego, t. 1/11 5.60 
KOLl4TAJ H. - Stan oAwiecenia w Polsce ... 2.00 
,. - \Vyblir pism politycznycb ... 2.00 
KORESPONDENCJA Karola SzaJnocby t. I-II 9.60 
" Jana 8niadeckiego. Listy z Krakowa 4.10 
KRAKOWSKI S. - Ko8cilil a pafistwo polskie do 1'0- 
cZ/lotku XVI w. ... 
KSI
GI RE}'ERENDARII KORONNEJ z drugiej po- 
lowy XVIII w. t. I-II... ... ... ... 9.90 
KUCHOWICZ Z. - Z dziejow obyczaJliw pol skich w 
XVII w. 
KU('1I0WICZ Z. i SPIERALSKI Z. - W walce z najaz- 
d£>m szwedzki (1655-1660) 
KUL]SZER J. - Pows7.echna blstoria gospodarcza sred- 
niowiecza i czasow nowotytnych t. I-II ... 
KU!\IANIECKI K. - Historia kultury starotytnej Grecji 
i Rzymu 4.2t5 
KUTRZEBA S. Historia ustroju Polski 5.70 
KURBISOWNA B. - Dziejopisarstwo wielkopolskie XIII 
i XIV w. ... ... ... 
LELEWEL J. - Dziela, t. III. Wyklady kursowe z hi- 
storii powszechnt'j nil. uniwersytecie wileilskim 
LELEWEL J. - Dziela t. VII... 
- Dziela t. VIII ... 
.. - Wyb6r pism politycznycb ... 
KRASUSKI J. - Stosunki polsko-niemleckie (1919-1925) 
KAI..KOWSKI - Tysil}C lat monety polskiej. Wydanie 
albumowe ... 
LESI
SKI B. - Stanowisko kobiety polskiej w polskim 
IUa"ie zlemskim do poIowy XV w. ... 
I.Ef;XODORSKI B. - Dzielo sejmu czteroletniego (1788- 
1792) 
LEWICKI T. - Polska i kraje Sl}Siednie w swietle ksi
gi 
Rogera geografa arabskiego z XII w. AJ-Idrisiego 1.50 
X. LIEDTKE - Historia sztukl ko8cieInej w zarysie 4.9t5 
I.APICKI B. - 0 spadkobiercach ideologii rzym'lkiej. 
Okres chrystianizacji cesarstwa rzymskiego ... 
LEJIPICKI S. - Renesans i bwnanizm w Polsce ... 
I..
GA W. - Spoleczeil<;two i pafistwo gdafisko-pomor- 
skie w XII i XIII w. 2.95 
1..08 S. - Rzym nil. rozdrozu. Studium monograficzne 
o Katonie Starszyrn ... 
LOA S. - Sylwetki rzymskle 
1..0ZIxSKI W. - Prawem i Lewem t. I-II 
:\IALE(
ZYSSKA E. - Rucb husycki w Czecbacb i w 
Polsce ... 
:\IATERIAl..Y do dziej6w sejmu czteroletniego 
JIATHIEZ A. - Rewolucja francuska 
:\n
RKURIUSZ POLSKI - opracowal J. Przyb04 ... 
l\IALECZYSSKI K. - Zarys dyplomatyki polskiej wle- 
kow srednicb 
I\IA TERIAI.. Y do dziej6w sejmu czteroletniego 
.. do powstania Akademii Umiejr:tno8ci w 
Krakowie 
MATERIAI..Y do dziej6w chlopa wielkopolskiego ... 
I\IEDIAEV ALLIA - W 5O-q. roczni
 pracy naukowej 
J. Da}browskiego 
JIESZORER A. - Brytyjski system parlamenta.rny w 
zarysie 1.90 
MROZOWSKA K. - Szkola rycerska Stanislawa. Augusta 8.60 
" - Wojna 0 nauczycieU swieckich w 
dobie Komisji Edukacji Na.rodowej na terenie Korony 4.]0 
X. N ACHTlUAN - Trybunal Roty Rzymskiej 1.90 
NADOLSKI A. - Polskie sily zbrojne w czasacb Bole-- 
slawa Chrobrego 1.00 
1..0WMIANSKI B. - PocZ/lotki Polski. Z dziejow Slowian 
w I tvsiq.deciu ... 
lUILLER 
 ChorQ.gwie i flagi polskie 
ODYNIEC W. - Starostwo puckie (]M6-1678) 
OSIEMNAACIE WIEKOW KALlSZA t. I, ll, III .,. 
PIEKARCZYK S. - Studia z dziej6w miast pol skich 
(XII-XIV w.) ... 
PAWLOWSKI B. - Od konfederacji barskiej do pow- 
stania listopadoweJ:'o 
PERSOWSKI T. - Studia nad pograniczem polsko- 
ruskim w X i XI w. ... 


PRACE z dziejliw Polski feudaInej ofia.rowane It. Gro- 
deckiemu w roczni
 urodzin 6.00 
PROCES ROMUALDA TRAUGUTTA i czlonkow RZQ.du 
Na.rodowego. Akta Audytoriatn Polowego z lat 
1868-64... ... ... ... ... ... ... 6.00 
Jak wyt.ej - wydawnictwo NaczeInej Dyrekcji Arcbi- 
wow t. I, cz. 1 ... 
t. II, cz. 2... ... 
t. III ... 
t. IV ... ... 
RICCIOTTI G. - Dzleje Izraela ... 
ROI\IAN S. - Geneza statut6w Kazimlerza Wielklego 
ROSTWOROWSKI S. - Sprawa aukcji wojska na tie 
sytuacji politycznej przecl sejmem czteroletnirn ... 2.60 
RUTKOWSKI J. - Historia gospodarcza Polski do r. 1864 2.00 
SIERADZKI J. - Polska w XIV w. Stndium z CZB8liw 
Kazimien.a. Wielkiego 2.75 
SKAI..KOWSKI A. M. - Aleksander Wielopolski t. I-II-III 9.90 
SKRZYPEK J. - Studia Dad pierwotnym pogranlczem 
polsko-ruskim w rejonle Wolynia I Grodow Czer- 
wieiiskich ... 
Sl\IOLKA S. - !\lieszko Stary i jego wiek ...... ... 
SUPLIKI chiopskie xvm w. Z archiwum prymasa 
M. Poniatowskiego ... ... 
WOJCIECHOWSKI Z. - Studia blstoryczne ... 
SZKICE historyczne Xl w. ... 
BERENSTEIN '1'.. RUTKOWSKI A. - Pomoc 1;ydom w 
Polsce (1989-1945) ... 
BRONSZTEJN S. - LudnoM zydowska w Polsce w 
okresie ml
ywojennym 
DUBRELON - 2ycie codzienne we FIorencjl. Czasy Me- 
Medyceuszliw t5.oo 
('ONTENEAU C. - 2ycie codzIenne w Babilonie I Assyrli 2.25 
PICARD C. - 2ycie codzienne w Kartaginle w czasacb 
Hannibala ... ... 
De FOHRNEAUX M. - 1;ycie codzienne w czasacb Jo- 
anny d' Arc 
.MIREAUX - 2ycle codzlenne w Grecjl w epoce bome- 
ryckit'j 
PARANDOWSKI J. - Mito]ogia 
GRABSKI W. J. - 800 miast wrlicilo do Polski ... 
HERODIAN - Historia cesarstwa rzymskiego 
KIENIEWICZ St. - Mitldzy ugodq. a rewolucjq.. Andrzej 
Zamoyski w iatach 1861-1868 
WOLF A. - Ksi
ga radzlecka miasta Starej Warszawy 
1447-1527 
LABUDA G. - 2r6dla skandynawskie I anglosaskie do 
dziej6w Slowiafiszczyzny ... .., ... 
LECIEJEWICZ - P0C74tki nadmorskich miast na 
Pomorzu ZacbodniIn 
LEWICKI T. - 2r6dla arabskie do dziejow Slowiafi- 
szczyzny 
LOWMIANSKI H. - POCZI}tki Polski. Z dzleJliw Slowian 
w I tysil}Cleciu ... 
MANTEUFFEL T. - Na.rodziny berezji ... 
SPIERALSKI Z. - Kampania obertyfiska 
SWIDERELL A. - Historie nle znane historii 
SREDNIOWIECZE. - Studia 0 kulturze ... 
20l..NIERZ POLSKI. -Ublor, uzbrojenie i opol'Zl}drenle 
od r. 1697 do r. 1794 ... ... ... ... 9.60 


9.90 
7.40 
1.7t5 


8.25 
2.50 
7.60 


0.76 


1.75 


2.80 


4.50 
2.15 
2.75 
4.60 
8.80 
2.90 
2.90 
1.45 
1.25 


2.90 
5.60 
2.25 


1.25 
1.80 
5.60 
4.70 
1.90 
2.00 


2.80 
2.80 
2.10 
6.00 
8.70 


8.60 
1.25 
2.75 


BIOGRAFIE. PAMI
TNIK.I. WSPOMNIENIA 
BARYCZ H. - Wsrlid gawr:dziarzy, pamifo)tnikarzy I 
uczonych galicyjsklch t. I-II ... 
BOSCAMP-LASOPOLSKI K. - Moje przelotne milostki 
z mlodq. Bitynkq. ... ... ... 
DROBNER B. - Bezustanna walka ... 
DOMEYKO Ig. - Moje podrliie. Paml
 wygna:6ea 
t. I-II-III ... 
CH
DZYNSKI Z. - Wsponmienia powstailca (1861-1863) 
EBERHARDT K. - Aktorzy filmu polsklego ... 
APOSTATA - Listy. Z serii przeklad6w literatury an- 
tycznej ... .... ... ... ...... 
BOGUSLAWSKI W. - Aktorzy warszawscy ... 
D
ROWSKI J. - Polacy w Anglii i 0 Anglii 
JABLONOWSKI L. - Pamir:tniki (1810-1887) 
JABLONOWSKI R. - Pa.mi
tniki (1905-1928) 
JALU KUREK - M6j Krakow... 
LANDAU L. - Kronika lat wojny i okupacji t. I-II-III 
I\IORSTIN L. H. - Moje przygody teatralne... ... 
PASEK J. Chr. - Pamir:tniki ... 
GRZYI\IALA-SIEDLECKI A. - Niepospolici ludzle w 
. dniu swoim codziennym .., 
D.,.nROWSKI St. i GORSKI R. - WspoDUIienia akto- 
row t. I-II ... 8.80 
ROSNOWSKA J. - Dzieje poety. 0 Wincentyrn Polu 1.80 
PACHOSSKI J. - Druka.rze, ksi
garze, bibliofile kra- 
kowscy (1760-1869) ............ 8.10 
PAMq:TNIKI krakowskiej rodziny Louis6w (1881-1869) 8.70 
\VILDER J. A. - Okiem cudzoz;femca. Z serii wsponmiefi 
cudzoziemc6w 0 dawnej Polsce - 
SIWKOWSKA J. - Koczobrykiem po Warszawie ... 
WASYLEWSKI S. - 2ycie polskie w XIX w. ... 
SOBIESKI J. - Listy do !\Ia.rysiefiki ... 
2YCHOWSKI M. - Ludwik Mieroslawskl 
nOGALSKI A. - Most nad przepa.8ciq.. Rzecz 0 Tomaszu 
Mannie 


11.10 


11.25 
0.90 
1.50 


1.40 
1.75 
2.75 
8.70 
2.60 
1.50 
15.75 
't.'!'! 
2.40 


8.10 
2.50 
2.20 
0.50 
1.00 
5.60 
6.20 
8.00 
8.00 
0.90 
1.60 
2.6t5 
1.50 
8.00 
8.40 
11.50 
8.90 
2.00 
7.40 
t5.10 
6.00 
2.10 
5.8t5 
6.M 
t5.50 
6.1t5 
4.80 
1.85 
2.60 
2.75 
8.60 
4.50 
4.80 
6.00 
1.00 
1.75 
11.90 
2.50 
8.20 
10.50 
10.80 
I.M 
1.75 
0.70 
1.t50 
0.7t5 
4.85 
1.6
 


5.20 
t5.80 
4.50 
1.90 
7.40 
1.65 


ENCYKWPEDIE I SLOWNIKI 
WIELKA ENCYKLOPEDIA POWSZECHNA - Tom I 
(A-Ble). Komplet 
dzie si
 skladal z 12 tomow 
SLO\VNIK POLSKICH PISARZY WSPOI..CZESNYCH 
(od A do I) 
MAI..Y SI..OWNIK KULTURY ANTYCZNEJ. - Grecja- 
Rzym ... 
SLOWNIK !\IODY - opracowal Banach E. i A. ... 
SI..OWNIK STAR02YTNOAO SLOWIANSKICH 
t. I, cz. la 
t. II, cz. 2a 
BRUECKNER A. - Siownik etymologiczny j
zyka pol- 
skiego ... 
SLOWN]K J1j:ZYKA POLSKI EGO - pod redak('jq. 
W. Doroszewskif'g"o tomy I, II, Ill, IV od A do L po 
MALA EN('YKLOPEDIA ZDROWIA 
A-Z. ENCYKLOPEDIA POPULARN A 
MALA ENCYKLOPEDIA TECHNIKI 
!\IALA ENCYKLOPEDIA MUZYKI ... 
:\IALA ENCYKLOPEDIA PRAWA ... 
MALA ENCYKLOPEDIA EKONO;\IICZNA 
PILECKI Sz. - Lotnictwo. - MALA E.
CYKLOPEDIA 
I\L<\.LA ENCYKLOPEDIA PRZYRODN1CZA ... 
ENCYKLOPEDIA ()('HRONY ROSLIN ... 
ENCYKLOPEDIA MUZYKI KOSCIELNEJ 
PODR:t:CZNA ENCYKLOPEDIA BIBLIJNA - 4 
ci 
w dwlich tomach opr. 
ENCYKLOPEDIA STAROPOLSKA - oprac. Z. Gloger 
SLOWNIK GEOGRAFICZNY - p()('hodrenie I znaczenle 
nazw geograficznych - opra.cowal Staszewski J. 
SI..OWNIK WYRAro\v OB{'YCH 
:\IAI..Y SI..OWNIK WYRAZOW OBCYCH... ..., ... 
SLOWNIK WOJSKOWY 
KALINA P. - Podr
zny slownik polsko-niemiecki 
SCHIMNITZEK. - MaJy slownik lliemiecko-polski 
MARCA A Ch. - Siownik hiszpafisko-polski ... 
SOJA St. - Slownik wlosko-polskl ... 
ZAWADZKI Z. - Slownik polsko-wloski ... 
RADEW A Sab. - Slownik polsko-bulgarski 
BOG USLA WSKI A. - Siownik rosyjsko-polski I polsko- 
rosy jski 
SI..OWNIK IJKRAISSKO-POLSKI 
SI..OWNII{ POLSKO-BIAI..ORUSKI 
ILI'STROWANY SI..OWNIK te<'bni('zny dia w"zystki('h 
2 tomy 
SI..OWNIK TECIL
ICZNY 1)()lsko-angielski i angielsko- 
pol
ki ... 
SI..OWNIK SAl\IOCHODO\VY angielsko-polski 
I\IE('HANICZNY angielsko-polski 
I\IECHANICZNY polsko-angielski 
ELEKTRYCZNY angit'I'iko-polski 
ELEKTRYCZNY polsko-angielski 
ODLEWNICTWA w szeSciu j
zykach 


t5.20 
t5.20 
6.80 
11.00 
7.50 
4.95 
7.40 
6.60 
6.00 
5.50 
2.25 
6.80 
5.2t5 
11.00 
28.50 
17.80 
8.25 
4.00 
1.2t5 
1.90 
8.00 
1.90 
1.90 
1.90 
1.90 
8.60 
2.50 
2.50 
4.00 
1.7t5 
1.90 
8.00 
8.25 
2.10 
7.80 
4.80 
8.70 


10.50 


10.50 
10.70 


80.00 
4.00 
8.00 
6.80 


WYDAWNICTWA ALBUMOWE 
2.00 
8.00 
2.00 
8.00 
2.M 
5.2t5 
6.00 
2.10 
7.50 
1.90 
4.10 
8.00 
8.00 
8.00 
8.00 
8.00 
4.00 
4.50 
8.80 
4.50 
2.00 
8.00 
4.75 
8.00 
5.00 
t5.00 
2.00 
3.00 
8.75 
8.7t5 
6.50 
8.00 
8.00 


8.00 


ATLASY. PRZEWODNIKI. MAPY. 
ATLAS 8WIATA - Zeszyt pierwszy W1'&Z S ozdobq 
0kiadkJ) na caloM .., ......... 
ATLAS 8WIATA - zeszyt drugi ... .... ... ... 
ROI\IER E. - Maly atlas geografiCZDY... ... ... 
I'RZEWODNIK PO WAHSZAWIE 
WOJEWODZTWO WARSZAWSKIE - pnewodnlk 
WOJEWODZTWO GDANSKIE .., ... ... ... ... 
:\IAI..\ I>ItZEWODNIK PO WARSZAWIE ... ... ... 
POI..8KA RZE('ZPOSPOLITA LUDOWA. Mapa admiDi- 
stracyjna 1 : 1.000.000 ... ... ... ... .... ... ... 
EUROPA - mapa samochodowa 1: SOO.OOO... ... 
MAPA SAI\IOCHODOWA POLSKI... ... ... ... n. 
3IAPA WOJEWODZTWA POZNANSKIEGO 1 :600.000 
" KOSZALI8SKIEGO 
" GDANSKIEGO 
" WROCLAWSKIEGO 
,. ZIELONOGORSKDCGO .. 
" WARSZAWSKlEGO 


6.00 
4.00 
0.90 
1.16 
1.26 
1.10 
1.00 
0.90 
1.16 
0.90 
0.80 
0.80 
0.80 
0.80 
0.110 
0.80 
0.10 
0.10 
I.U 
S.10 
1.10 
1.60 
0.76 
0.10 
L16 
1.50 
1.10 
1.10 
4.70 
L4G 
4.86 
1.10 
1.60 
LGO 
1.10 
1.80 
1.J6 I 
1.16 
1.16 
1.26 
1.10 
1.80 
1.60 


1.25 
1.00 
2.60 


4.60 
8.90 
7.40 
2.50 
2.75 


8.80 
6.00 


0.70 


0.90 


2.70 


1.90 


FILOZOFIA. PSYCHOLOGIA. RELIGIA. 
SOCJOLOGIA 
ARYSTOTELES - Etyka mikomachejska 
Bw. AUGIJSTYN - Wyznania ... 
BALEY S. - Wprowa(lzenie do psy('bologil spolecznej 
BAUMAN Z. - Socjologia na codzieil 
CHAI..ASI
SKI J. - Pr7.eszlollC i przyszloM inteligencji 
polskiej .............................. 
{,HARIS'l'ERIA - Rozprawy filozofic:me zlotone w da- 
rze W. Tatarkiewiczowi w 70-q. roczni
 nrodzin 
CZERNYSZEWSKI M. - Pisma filozofic:me t. I-II 
CYCERON - Pi sma filozofi('zne t. m ...' ... 
DESCARTES R. - Zasady filozofil ... 
DIDEROT - Wyblir pism filozoficznych ... 
}'EUERBACH L. - 0 ist()('ie chrze8cijaJistwa 
.. - Wyklady 0 istocie religil 
FICHTE .J. G. - Powolanie czlowieka ... 
HREN1EWSKI H. - Elementy logiki fonnaInej 
HORNOWSKI B. - Psychologiczne podstawy ksztalto- 
wania pogll}du na swiat dzieci i m10dzieZY 
I:VGARDEN R. - Splir 0 l.'Itnienie swiata t. I-ll ... 
KAl\"T .J. - Kryt
'ka czystego rozumu t. I-II ... 
I{OLI..
TA.J H. - Wyb6r pism naukowycb ... 
KOTARBISSKI T. - Elemt'nty teorii poznania, loglki 
formalnej metodologii nauk ... 
KOTARBINSKI T. - Wyb6r pism t.1 My
1i 0 dziaJaniu 
., - Wyb6r pism t. II Mysli 0 mysleniu 
KOZACZKA A. - Bb),d jako wada oswiadczenia woll ... 
KRAPIEC 1\1. A. -Realizm ludzkiego poznania ... 
KRZYWICKI L. - Dziela t. lIT - Artykuly i rozprawy 
( 1886-lH88) 
KRZYWICKI L - Dziela t. IV - Artykuly i rozprawy 
(1888-1889) ... ... ... 
KRZYWICKI L. - Dziela 
 V - Artykuly I rozprawy 
(l890-]H91) 
KRZYWICKI L. - Idea a tycie ... 
I.EGOW(('Z J. - I<'ilozofia okresu Cesarstwa Rzynv;;kiego 
I.APICKI B. - Etyezna kultura starotytnego Rzymu a 
wczesne chrze8cijafistwo 
LADOSZ J. - Wielowarto8ciowe racbunki zdafi a rozwoj 
logiki . .. 
'\IAT.INOWSKI B. - Szkice 0 teorii kultury ... 
:\IORA WSKI B. - Studia z historii mysli f'stetycznej 
XVIII i XIX w. ... 
OSSOWSKI S. - U podstaw estetyki 
PETRYCY S. - Pisma wybrane t. I-II 
RUDNIASSKI Z. - Z dziej6w filozofii 
S:\IOLUCHOWSKI 1\1. - Wyb6r pism filozoficznycb 
SOCYN F. - Listy t. I-II ... 
STASZIC S. - Pisma filozoficzne i spoleczne 
TATARKIEWICZ W. - 0 szc
lu 
- Estetyka sredniowiel'ZDa t. I-ll 
- Historia fllozofii t. I-II-m ... 
- Skupienie i marzenia. Studia z 


2.00 
5.80 


4.20 
S.80 
2.50 


2.10 


2.7t5 


2.00 


2.10 


2.00 
1.50 
4.95 
2.6t5 


2.10 


8.70 


6.80 


2.90 


" 


4.90 
1.60 
2.2t5 
1.90 
4.60 


LITERATURA I 0 NIEJ 
BO«irURODZICA - Opracowal J. Wron('.zak. Opracowa- 
nie muzykologi(,7Jle H. }'eicht. Ossolineum. Wydanie 
luksusowf', duty format 
BRUECKNER A. - RO:i;nowiercy polscy. Szkice obycza- 
jowc i Iiterackie 
I.EBI\I1AN B. - Utwory rozproszone. Listy ... 
LlTERACKIE PRZYSTANKI NAD WART
 - Redak- 
cja Z. Szweykowskiego 
NARUSZEWICZ A. Satyry... ... 
KRZY2Al\"OWSKI J. - Polska bajka ludowll. w ukladzie 
systematycznYTD 
KRZYZANOWSKI J. - Romans pol..ki w XVI w. ... 
KRZY2ANOWSKI J. - W ki"\"gu wielkich realist6w 
POLSKIE WIERSZOWANE LEGENDY 8REDNI0- 
WIECZNE ... 
ROCZNIK HISTORII CZASOPIBMIENN1CTW A 
POLSKIEGO 
PRZYBOS J. - Sens poetycki. Szkice. .__ 
ZAWODZISSKI K. - OpowieSci 0 powie8ci. 
HOCEL I.. - Przypadki Jej Krolewskiej Mo8ci Ksiq.zki. 
Z S{'rii: ksilJ-zka 0 ksilJ.We 
BJ.IZINSKI J. - Dziwollj.gi I humoreski ... 
BEI\I A. G. - Pisma klJ.ty('zne ... 
BI'DZYK K. - Szkice i materialy do dziejow literatury 
staropolskiej 1.20 
LEWANSKI J. - Dramaty staropolskie t. V-VI Antologia t5.60 
GOLASZEWSKA M. - Filozoficzne podstawy klJ-tyki 
litera('kit'j ... 2.25 
ODZYSKANE GNIAZDO - Poezja I proza zlemllubusklej 1.75 
SA\VRYNOWICZ E. - Korespondt'ncja J. Slowackiego 
t. I-II ... 9.75 
TffiVUI J. - Czary i czarty polskie ... 8.50 
.. - Polski slownik pija.cki i antologia ba.<'hiczna 2.7t5 
TOPOl SKA Z. - Z historii akcentu polskiego od XVI w. 
do dzi
 
WOROXCZAK J. - Tf'ksty polskie w r
koplsle nr 43 
Bibliott'ki Kapltulnej we \Vro<'1awiu z polowy XV w. 2.10 
2ABICKI Z. - Tradyeja, styl, obyczaj. Szkice krytyczne 1.90 


17.80 
2.2t5 
8.50 


.. 


.. 


" 


" 


1.75 
1.7t5 


POWIESC. NOWELA 
ANDRZEJEWSKI J. - Popi6l1 diament... 
" - Noc ......... 
BUNSCH K. - Wawelskie wzg6rze... ... 
- Ojciec i syn... ... ... ... ... 
.. - Imiennlk: 8ladem pradzlada ... 
.. - Imiennik: Miecz I pastoral 
D
nROWSKA M. - Wyblir opowlada6 ... 
,. - Gwiazela zaranna. ... 
DOBRACZYSSKI J. - Wyczerpac'\ rnone 
,. - Dlonle na murze 
.. - Llsty Nikodema 
" - Gra w wybijanego ... 
GRABSKI W. - Rapsodia swidnlcka t. I-D ... 
" Czerwone tarcze ......... 
IW ASZKIEWICZ J. - SIaW& I chwala t. I-U-m 
.. - Czerwooe tareze ... 
KOSSAK Z. - Dziedz1ctwo... ... 
.. - Z otcblanl ............... 
KOSSAK Z. i SZATKOWSKI Z. - Troja pliInocy ... 
KRASZEWSKI J. I. - Z siedmioletniej woJny '" 
- Kr6l chlopkow 
- Infantka 
- Przygody pana 
- Matka Hii\czy 
- Pogrobek ...... 
- Czasy koAc.luszkowskJe 
" - Strzemiefaczyk ... ... 
" - Historia pra.wdziwa. 0 Petrlm 
Wlallcie ... ... .. . 1.81S 
KRASZEWSKI J. L - Cbata za wsu. 1.16 
" - RamuJtowle 1.16 
" - Milion posagu ... ... 1.10 
,. - Krzyt.acy ... ... ". 1.10 
:\IALEWSKA H. - Przemija postlW swlata ... 8.76 
., - 1;elazna korona '" ... I.GO 
PARANDOWSKI J. - Alchemia 8lowa ... 1.60 
- Powrot do iycia ... I.U 
" - Pisma wybrane 8.60 
I_'RUS B. - \Vyblir nowel '" 0.10 
- La.lka t. I-I1-m 4.00 
- Plac6wka ... 1.00 
- Faraon t. I-II ... 4.00 
- Wyb6r publicystyki 1.90 
.. - Obrazki warszawskie ... 0.40 
REY!\IONT \\1. St. - Chlopi t. I-II ... ... I.GO 
,. - Rok 1794. Ostatni sejm Rzeczy- 
pospolitej - Nil desperandwn - Insurekcja (try]ogia) 2.65 
SIENK]EWI('Z H. - Trylogia t. I-VI... 7.t50 
- Rod.zina Polanieckich 1.65 
- Bez dogmatu ... '" ... 2.U 
- KrzyZacy t. I-U... '" 1.00 
- Listy z podr6ty ... 1.80 
- Llsty z Afryki ... ... ... ... 1.00 
,. - Stary sluga. Han1a, Selim Mlrt.a. 0.80 
STRUG A. - 261ty krzyi t. I-ll-m ... ... ... ... 2.00 
- Pokolenle Ma.rka 8w1dy 1.60 
- Ojcowie nasi... m ... 1.60 
., - Ludzie podzlemnl ...... 1.85 
" - W twa.rdej Rlutble ... ... 1.20 
TETMAJER K. - Na ska.lnym Podhalu ... 1.66 
TOL."iTOJ Lew - Wojna I pok6j t. I-IV ... 2.00 
- Zmartwycbwstanle ... 1.60 
" - Anna Ka.renI.na t. I-D ... I GO 
ZAPOLSKA G. - Sezonowa rniloM ... 0:60 
ZOLA E. - Paryf; ... 1.71 


8.90 


8.40 


5.20 
2.90 
8.40 
1.00 
6.60 


5.00 


2.80 


4.00 


8.70 
2.40 


1.70 
1.60 
8.70 


2.90 
7.00 
8.00 
5.60 


2.2t5 
7.10 


2.90 
5.80 


6.00 


5.00 
1.50 
2.25 
8.70 


.. 
zakresu est4'tyki 
\\']TWICKI W. Pogadanki obyczajowe ...... 
WOLTER - Listy 0 AnJ:'likach albo listy filozofiezne 
" - Ell"mf'nty filozofli Newtona ... 
" - 0 :iydu. milo8el i 
mierci '" 
Z DZIEmw POI.SKIEJ !\IYSLI FIlA>ZOFICZNEJ 
t. I-II-lIT ... 
TASZYCKI K. - Wyblir tek'ltliw staropolskich XVI- 
xvm w. 


5.40 


1.60 
1.70 


1.65 


1.90 
1.50 
5.00 
8.60 
4.20 


2.55 


SZTUKA 
DOBROWOLSKI T. - Sztuka Mlodej Polski ... 7.50 
WYKA K. - Makowski... ... 1.95 
TWAROWSKA 1\1. - Leon Wycz61kowski. Auriga t5.70 
BANACH A. - 0 wdzir:czn08c1 przedmiot6w ... 1.7t5 
LIGOCKA A. - :\Ialarstwo dzieci ... ... ... 8.00 
NELKEN K. - Stanislaw Wyspiafiski 8.08 
KRAK()W w tw6r(,zo8ci Stanislawa Wyspiafiskiego 1.60 
SKIE]tKOWSKA E. - Plastyka Stanislawa Wyspiailskiego 2.40 
SKIERKOWSKA E. - Wyspiafiski artysta ksiq.Zki 1.90 
REIN}T-SS - I\lalarstwo ludowe 2.t50 
OCIEPKO - !\Ialarz dnia silidmego 2.20 


., 


" 


" 


.. 


8.00 
1.20 


4.45 
2.50 
2.50 


8.90 


.. 


4.20 
2.00 
2.80 


2.15 
1.50 
2.25 


4.00 


POEZJA 
SZEWCZYK W. - Antologia poezjlluZycklej ... 
BOY - Slowka ...... ... ... ... ... ... 
BUON AROTI Michal Aniol - PoezJe 
BRONIEWSKI W. - poezJe ... ... 
GAI..CZYNSKI K. I. - Liryka ... ... 
HOLLENDER T. - Liryka I satyra ... 
IWASZKlEWICZ J. - Jutro tnlwa.... ... ... 
" - Cienme 1Ic1eild. ... 
MICKIEWICZ A. - Pan Tadeusz, wydanie popo1ame 
,. - Pan Tadeusz, wydanie luksuAowe 
KUREK JaIu - Strumle6 goryczy 
LIEBERT J. - Poezje ... ... ... ::: ::: ::: ::: ::: 
:\IADACH Imre - Tragedia czlowleka. P0ftD8.t drama- 
tyezny. Albumowe wydanie Uustrowane... ... ... 
NORWID C. - Vade-mecum ... '" ... ... 
:\IORSZTYN J. H. - Wyblir poezJl... ... ... 
JAKl'nOWSKI J. z. - Poetki Mlodej Po1sld 
POL W. - Wyblir poezjl... ...... ... '" '" ... ... 
POR

OWICZ E. - Piellni ludowe celtycld.e. genna6- 
skle, romaiiskie ........................ I.GO 
PRZYBOS .J. - Jabloneczka. Antologla polskiej pielnl 
ludoweJ ............................n 1.210 
R02EWICZ T. - poezje zebrane ... ... 1.00 
.. - NiepokoJ, wyblir wierszy O.M 
KSI
GJ\ I'SALl\IOW - przelotyl L. Staff 1.60 
SZEKSPIR W. - HamIet... ... '" ... 0.60 
SZTAUDYNGER J. - BaUady I fJ'887'Jd... OM 
" - Raptularz zakocbanych ...... 1.00 
LAM A. - Wiersze i krajobrazy... ... ... ... '" '" 21.90 
MATUSZEWSKI E. - W oczacb poet6w Wannta I Mazwoy ] 75 
UJE.JSKI K. - Wyb6r poezJl... ... ... ...... 0:10 


2.80 


1.70 


2.15 


SZTUKA. WYDAWNICTW A ALBUMOWE 
sWIE{'HOWSKI z. - Budowuictwo romailskie w Pol'lce. 
KataloJ:' zabytkow ... 
CZARNE('KA I. - Polska sztuka ludowa 
KRAK
W W GRAFICE. - 10 drzeworyt6w S. Raczyil- 
skieJ:'o ... ... ... ... ... ...... 8.80 
GREC.JA - Tekst J. Parandowskiego 5.50 
CANALETTO, 
IALARZ WARSZAWY - tt'kst polski 8.80 
CANAI.ETTO, l\IALARZ WARSZAWY - tRkst anJ:'ielski 8.80 
MALARSTWO EUItOPEJSKIE W ZBIORACH POL- 
SKICH .., ... ... 
50 LAT KARYKATURY POLSKIEJ 
JAN I\IATEJKO - opracowal J. Starzyfiski ... 
TAN1EC W POLS{'E - opracowala I. Turska 
TE:\IATY I\I1JZY{'ZNE W PLASTYCE POLSKIE.J 
opracowal .J. Banach 


KRA.JOZNA WCZE 
X. KALISZ 
KRAK
W ... 
SZCZE('Il\" 
SZCZEC'IN 
LEGNICA 
W ARSZA W A - kilka r6zny('h alhumow 1. 
2. 
8. odbudowana 


ZAI\IK I AL
SKIE ... 
RATUSZ WROCI..AWSKI 
PUI..AWY ... 
LUBLI:V 
OPOLE 
Z BIEHIEM ODRY 
Z BIEGIEM DUN,\.JCA ... 
ZIE!\IIA SANDOI\IIERSKA '" 
W AR:\IIA I I\IAZURY ... 
ROK W PUSZCZY ... 
TATRZASSKI PARK NARODOWY '" 
GNIEZNO ... 
WYCIECZKA DO prSZCZY 
POJEZIERZE SUW ALSKIF. 
POZN AN 1. 
POZN A
 2. 
ZIE:\IIA KIET.ECKA 
!\IO.J A ZIEI\I1A - opracowal foto
. Hartwig 
KAZThnERZ - tf'kst .J. Parandowskiego 
NA POI\IORZU ZACHODNTM ... ... ... 
GDANSK ... 
PARKI 1..0DZI ... 
I\UEDZY ODRJ.\. A NYS.
 ... 
AI.:\IANACH FOTOGRAFIKI POLSKIEJ 
AL
IAN ACH S('ENY POI SKIE.J 
ARTYAC:'IO SZTUCE - 011 Van GOJ:"ha do Pi

 .:.:.:. 
wybraly i opracowaly E. Grabowska I H. Morawska 


0.16 
1.00 
0.80 
0.60 
0.8lS 
1.1t5 
0.75 
0.90 
0.80 
2.66 
0.10 
0.'70 


3.70 
1.20 
0.80 
1.%0 
1.66 


t5.60 


Varia 
M. KOZAKIEWICZ - 0 mUoAci prawle wazystko... ... 1.00 
K
ki wyZej wymlenilone s1:a.nowI!IJ. n1e7J1UU'!7mll 
 tego 
co posladarny na 6k1adzle. Katalogl bardziej aczeg&owe wy
 
sylamy na 
dan1e. Nadto Cra.cov1a rmprasza do zwledzania jej 
sklad6w, jak tei; 1 urz:}.dzonych wyBtaw po8ZO:lJeg'6lnych dzIa- 
}6
, meszcZQ.cych sir: przy 58 Pembroke Road. LoncIon. W.8 
KSlr:garnia otwarta jest codzrlennle oil 10 rano do 6-ej w1ec:z. 
W sobot
 od 10-ej rano do 4-ej pp. 
Pragnlemy nadto dodaC, Ze Cra.covia Book Co. ma motn
 
sprow
nia z Polski kaZdeg'o pisma codzIennego I katd 0 
CzaBOplSma. Dla przykladu podajermy kUka tytul6w wra:r. eg z 
cenami prenumeraty roc:znej II}CznIe z przes
 Oeny ja.k prz 
ksl
tkach w dolarach ameryka6sk.lch: . y 


DIALOG (dramatnrgla w t.eatrze, kInie, 1'BdIo) miMI
 
PAMI
TNIK TEATRALNY kwartaInik 
TEATR - dwumiesir:CUlik ' ... .., ... ... 
TWORCZOSC - miesi
znik ... 
KA.,"EN A - litera.tura I kultura w Lube18kim, c1wu- 
miesi
7Jlik ............ 
ZN AK - mif'siff'Zlllk katolicki ... ... ... 
<\.RCIDTEKTURA - miesir:cuUk '" ... 
PA:\II
TNIK UTERACKI - kwartaInik '" 
dorlatek biblioJ:'raficzny do nl
o... ... ... ... ... 
POLISH PERSPECTIVES _ mlesl
 
POLISH SOCIOIA>GlCAL BULLETIN _ kw
ria.fuik ... 
RUCH MUZYCZNY - dwumles
 ... 
nmUOTEKARZ - miesl(lCZnik ... 
NOWE KSI
2KI '" '" '" ... 
ZAPOWIEDZI WYDAWNICZE ... 


6.20 
6.00 
5.60 
15.10 
1.10 
6.00 
10.00 
4.GO 
0.80 
4.00 
6.00 
8.M 
1.66 
4.10 
1.60 


5.2t5 


JEZYK POLSKI (5 numerow rocznJe) ... ... ... ... 2.80 
PORADNIK .
ZYKOWY (10 nwner6w roczn1e) 1S.7t5 
WO.JSKOWY PRZEGL
D IllSTORYCZNY - 
b;ik 10.75 
Na !Q.darrie wysylamy szczeg610we kata:logl wszyst1dcb cza- 
soplsm ukazujlJCYCh sl
 w Kraju z tym, :te na lkaitde z n10h 
moZem.Y przyjlj.C prenUiIneratr:. 
CRACOVIA BOOK OOMPANY
		

/Archiwum_002_09_332_0001.djvu

			s 


WIADOMOSCI 


po . 
SKACH eg1JpskiIoh 
 kro- wynn 
e i m1ejscu ":ysoka. Tot61; Cala ta wyprawa., wb}.czajliC nawet n1 koledzy. Trzeba w

 ze dobre brntowan
a. No .t, ma slr: ro=I
, 
. OI8m1 zgrabne 6mJd, kt6re zaraz <><:h0ta:J.iOC6w z portu 
alfy do obtej polswzyZnle w &i pochopnie krzywwrow gen. Ko- 
wlatr mHos1erny, a czasem mlyniec - UJI'zyCle na l11IleJscu: barak z pi- slOOel, na trzeclm wolnoSC 00 uzd, na- pi
e brzmlQJOe zawolanie kupiec- pa.D..sldego. FraternLzacja polsko-ar8Jb- 
ow:a.dzIch odn6g tak s
 wida6 rz;nu- wern, herbat, i clpsami. to
 ciekawOOe czrowleka do tego Jcie: "Katabane dajka!". ska na odclnku erotyczn.ym bardziej 
dzJil StJw6rcy t.e ni aUld ni zowQ.d - Z. czym '. ZW1
 II}CZY sl
 u; przekrffileniem Fraternizacja polsko-arabska za- byh pra.ktykowa.na w gr:ble, jako 
chrzq.szcz stawal na wszystkl
 nogi i - ZJecIe, zoba.ozycie. wszystkdich ty,ch wolno6ci. OSlQ. c
 wUlzala sl
 wlaSnie dzl
k1 tym jaj- przedmiot niewyCZJerpaIlych Zart6w, 
dawaj, od razu .sypaI: w SWOIm kle- - 
 cIpsy? Iswej natury muly wybadowujq. na 80- Iwm. lliBtoryczne wzg6rze Wespazja- nit w czynJJe. PI1Zesb}.pienie progu 
runku: na wsch6d lub na zach6d, ku - Cipsy, eksy, tOl118Jty, potaty. No '
ie 
jemn1e, gryZll-C 
i
 i poryku- na i krzyrowc6w, oIbsadzone teraz arabsldego ogrodu rozkoszy przekra- 
morzu lub 00 morza, w d6J: lub pod i haan. J
c, ko
 
 na ludzlacl1, InSZiCZ4C przez ohrze5cljailskie hufce z Lechl- czalo odwag
 zna:komitej wi
kszooci 
g 6r r:. W g6r
 16Z4 C co sI
 wapl:jl 0 - Kto? m
 kopamem za poturezenie ra.sy. stanu, 
gn
o na siebie dbl
 rolnierzy i chre trudno w to uwie- 
pi
, to sir: 010kie6 Z8l1IUIl. AJe lazI. Str
h bylo eluchat. . Tak. wj
 wojsko polslde w Ziemi Saracen6w. Pierwsze szt= przypu- rzye, pod tropikalnym suknem czr:
- 
I to Dlle zwaZajq.c na nic, prosto ja.k PatrJ.archowie i 
ror.ocy przepoWl8.- SW. maalo do pokonania klimat, umun- idly jagLiczne dzlecl, wolajq.c 0 "baIt- clej mOZna bylo spotkae czystych :J6- 
strzelil. Stal po drodze kamleil, prze- da.li 
 Ziemla Ob
eeana b
dZle 
y- durowanie, oporzQ.dzen:Ie, twbrojeIJJle, szysZ'. Za nimi poszli kUpcy, naj- zef6w nit Casanov6w. 
lazl; leZalo .Iajno wielblq.dzie, obwq.- nQ.6 mWdem 1. mlt;kiem. Polskllm krzy- regulamin, tradycj
, btegunkr:, wrzo.. pierw piesw, potem JOO na os1ach, Pi
kne pozdrowie.nie ",czoI:em!" wy- 
chal, posmakowal, 8!le ubabrawszy rowOOD1 
 BI
 najp1erw W oczy dy 1. poparzenia, owady, gady, plazy wkr6tce i na wi'elbb},dach. Najpierw p1erala iS8.IOO". Z oogo tytuh1 etrzclec 
nOzk.t' d C2'JU11k1 przela7l; sterc:zal p
 rzucll:a obflt
 jadla 1. napoju. . Mleko, i ssaki, a wsr6d nich, pr6cz mul6w, z zawinJUJ.tk8JJn
, poWm z koszami. Osajda" stal e1
 przedmiotem zaz- 
uschlej figl,. wszedl na saan czubek, co pra
da, byl:o z puszek Ubbys i r6wniez pTze]:oronych.. 
adra oficer- wreS2'JCie z ruchomym
 domaml towa- droSci towaJ'lZYsza z przepustki, k.t6ry 
teby zletfC potem na sam d6l. I tak Carnatlon, ml6d zaB za.st
pmyaJ:. fab- ska 1. pod01Ucerska uSllnle pr6bowala rowymi, ulokowanyml wSr6d garb6w wrOOiwszy do obozu rozpowiadal Ze 
prosto, przed siebJe, na olaOOga, aby ryczny syrop, ale za to w b
bllJIlym wszystlcicl1. sztuczek, forteli, obyczai- wielblQ.dzlch. Za nirni: sun
 szyki cala :JerowLlma wola za jego przy- 
do wlosny. Nlgdzie to licho miejsca dostatkU;. k6w, sl:ownlka. d wychowawczych spo- szC2'JWanych str
czycJe1i. Nawet g.oll- jadelem po imien1u "Osajda!". 
me zagrzalo, a zeby co do r};a.roJa zdy- Od 
ll8Bzow
J .g6ry 
mel, przez sdb6w przedwrzeSn:lowych. Ulani, jak broda ro7!bU namiot tuz pod obozern, Byloby zatenn wojsko po1sk.le do re- 
balo na puStyni, trudno uw1erzy6. 
 i GalilleJ
 
dzlly. autobUiSY, to ulani, puoowali k!amerld na 21010, na prz
t
, rn
c gOOoi bezplamie szty zara'blalo, gdyby w sukurs nie 
Chyba mc:z.ery ptasek. by 
 zatrzymae u podn6za g6r :Ju- buty na "jaS:n:iej elonea", strzelali ob- kawQ. po turedku. W czasLe zabiegu przysz1:a pot
 fala polszczyzny. 
Taklch to BkaraJbeuszy przypomi- dejsk1cl1, pod wi
q. br
 drew- 
 jak z hauble, oczyezcz:aJd pu- m1al pod r
 clHopc6w do wachlo- Wion
a ona z Syjonu. Najpierw wi
 
naJd Polusi.,' pI'Q.CY przed meble upar- 1li.a.nQ., ozdobJl4. gw1RZd:i z duzyun ogo- styrur: z kMni
, no ... rzeoz jasna, wiania. 
by gal
 palimy przed z gospo- - :Juz. w1em, -1lll6wil
 p
 FaJ- - Skoro pan poruozniJk nile uznaje - w 8IJ"8JbszozyZnie co pi
knOO6). I rzyoftcerowie, kt6rzy W1Ilet jako roy- c
 d okollCznoSol, iI11 
 . ie' .... yy
 
nid; pod Adarna.sZkiem 81:01 mlliono- ga, gdy Jq. 'kto e
clal komeczme SJ>ania _ owsrem, czem'll nie? stynia by .
odziC i sidlae przyby- Plutonowy Kosiba w wyniku sporu co by w wolnym przekladzie na pol- niczym nocna bieli2'Jna, po odciefi nad- ffilone naleZYCle p
lerosaIDl "Du
, na dn:Ie kopaJii. uchowali BWQ. starq. 
PoSpJJeWat te r6Zne do ucha BZepta- BroW. AI
 JeJ ipOzorny czar: to objaw z ,szefem kompanli, podpilwszy, krzy- ski moma wyrazic: filolkowy. Za ozym doszly rozma.ite kt6ry w tym CZ8I8Ie. re
amo
a.I:: 
 polszczyzn
. Plutonowy Makiela po- 
ne ".szeretem", 8. nawet wyclQ.e czar- nJ.eust
pllwej, wal'ki pustyru z rajem, czaJI: na caly ob6z: patkl r6Znych brom, cywiJ.ne trzewt- po. polsku: ."p
!estyn!l
le Dubkl SQ. w1adal:: "Co ja mogr: za to?". 
dasza w karC2'Jmie, teZ me zdrada. No z urod:i, prz

, rodzenlem.. W po- - Takl zwykly Wojtkowiak 
dzle Jedno whisky, jerlno piwo, kl, odznaki aojusznlcze, medalikJi, wI- naJsmaczmeJsze . . izr el- r A 
rucznika KubacZlkr: chyba ame- 
a Ze krew me woda, wi
 1 ksiutkl- wietrzu 'llDOSlI SJ
 
pach teJ. walld 
i przymawial! Takd. zwykly eIer- Jedno zyg-zyg, bardzo milo. slork,1 i tam dalej. 
rz polski na Byla sposobnoSe, 
by 7Jl.em
 a w I omenderowaJii Zy'woem spOO 
ftUutki 1 fig!e-milgle, d hBJp za koJanko - aromat. 
anej uernl zlaneJ. l1a
le zant! WschOO2'Jie b
. Rozkazy plr:tno- sk
 polQ.czy
 z maOlerZl} JakfiS no fiJ. q. Henryka PoboZn.ego pod Stanislawa 
przy grzanY'm winku z gotdzIkami, woW}., kWJt.ru).
ch pomarancz 1 
g- Strzelec Kokoten z Zaolzia stale Saracenska mowa. i obyczaj zacz
y wa.ly tr: samOfWol
, ale op6r byl nle WlU}., roz .k'ledy naszym I!larzyly 
 

:'i



go . Biedak, zam

 s1
 
albo 1. nawd przysl
g[ na emu.ere t c;Ia16w, woo tUJ i cyprys6w, bu
wne- odmawIal udzlalu w marszac!h., twter- sl
 OOdy szeroko wlewat przez branny mniej twardy. Ostateczn
e zwycl
ylo sny impenaJne 0 wsp6lneJ gra.nlc:y mu e . ,. 0 swojq. :'IJ:bizn
. zeby 
tycle. byle ty1ko z8Jtrzaski przy far- Jq.c
ch mi
slstych 
puncji, 0leJk6w dzQ.c ze ma ",szpatne platy'. obozu Latrun. Nlkt juz IIle m6w11 "nie przekonan:le Ze oie str6j zdob! 001- Austr
U}.... . . P J J J
 "ehachar' me uW16d1:. 
tuszkach Ii 'tam dalej zelZyly nieco u roolmnyOO,. popooludni
ych podIl1;u- Strzelec Kobyl:czyk 08w'iadozyl Ze rna" tylJko ,.,mafisz", nie "rs1uchaj" tyl- nlerza. WOJ
o polskle zaJ
o "!' drodze.po- " rzedni
J oo.bawy. dostarozaJi wil- 
czarnulek madziarsklch i Amiglych ch6w 8r6dzlemnomors
ch, czadu W1e- me 
dziJe lIpLewaI w lD8Il'Bml, bo jego ko "essma", nLe "odejdZ" lecz "jaNa" Wraz z poI.szczyZIlQ. hebrajskq. sze- k?jOWej ho
el kr61a DawHia i ka
= ruucy, 
o ! Wat;szaw1acy:. . 
I J 'e

 ohorwackLch A z braku laku kowych grob6w i rum, dymu sadyb :Zona i dzieci ..v"","", W Kra j u KLed y albo ernsi" nie ikontec" lecz l.
laH' ro "- .anh
'" do T -"' run P 

 ZLO - mr: EuropeJskq. w :Jeruza1e:m, kaJWl&. "IdZZe ty, pleska twoJa niebieska, 
1"'

' bs k' h h ' od '_"
 h r............" '" .,'''''' , '''''-' "'t"J.....1 ......... .
 " - edm iefi' h Tal p loth 1 wte i wewte kalaf .. ta i . . 
ostatecznle wesol.e ullczki, Vig I Ne- ara lO'.C 1 U gwk
Y<: nocy. go odkomenderowano do frnWadronu nie "zgoda" ale "sawasawa" (nale- TA WROTA" obyczaj i tradycja pol- r,,:nkl na 
rz.' Clac . e rzm
 
eW16r- 
meth w Peszcle, i ma.loml.atsteczkowe 
g Ojclec 
dzaJ
c 
lerw
ych ulan6w, oSwiadczyl rOO 
 boI kon!.. Zalo przy tym zestawie obok sle- ska. Rychlo sI{' pokaza.1o ze w calym 
e:eth, rue
:czone han?elk.i 
 Tel- cz
m o

em przez most KierbedzJa 
romanse pod s!.OOmioma kotami i trze- rod2'Jlc6w z raJu l3O
e
nle 1m 0b.lec8;l - Koby}czyk, przecied: w wa.szej ble palce wskazujq.ce obu dlonl jak Izraelu dru'gi j
zyk po hebrajlskLm AVlvle 1 Halfle, ogr6dkl .w Rlszon, M zana. . . 
ma kominaml. Byle na kr6tk.o, d!a ad- 
t c
a 0I"8JZ ci

rIlle 1 osty n.a ZlemL. ewidencjl ja:ko zaw6d stoi wypdisane: Asesor gdy opowladal 0 Kusym i jest polSkt Co krok ze sklep6w wy_ Rehowot, G
el'lZe, Petah Tikwa, Gan= . Strzeloo Edward K
, n1ll1 C? wy- 
sapk.i, przed skokiem do nlJezn.ainej Mia]: D:l
wQ.tJ?I1W:1e I1a mysh przede kOfWal. Sokole). Nlkt nie uZy'wal wyrazu lanialy sl
 kUSZl}lOO zach
ty w pl
_ :Jewne, ':V' klb
cach w
r6d 
ytruso ill:, p?prz
d:zaI: oracp).. "K?byli 
y 
rzeki, przez mezna.lUl. granic
, przed w
y
 ZleInlr: Obl
canq.. Nie pa- - No 'bo k.owal, ale mechanilCzny _ "pienil}dze", skoro moZna bylo po- nej po1szozyZn
e. Podobno nawet w wych g:
J6w. Plr:
a plaZa 
orska 11 
0fW1 byli a bo
atych 

c6w fI1J1e- 
nowym wir:iJ,eniern.i nowym ,kzykiem. 1IlIl
ta!-1 0 tym 
o1:;ni.cy kalrpl;\ccy, nie dal sobLe naplu6 w 
 Kowal- wiedzle
 swojsko "fHus", a "jestem wagonach kolei palestyDskich zjawil w pob
 dwu .naJszYkowme
S
y;m ":: .;. h M
":szame. p
zy f::aklch okaz- 
Dopierot u swmch mozna 
e bardzl,ej zaprZQ.!ID
 reg
nun
 czy.k. bez grosza" znaczylo "ana ma- sl
 napls: "WyglQ.daj, wygll}daj, ladnie T
l-AvlV'le k
WIarf1 Noga., dUZ€;'J. ma J 0 Z
kli mayviaC. .,Ci.ach go pa- 
wzU).e odwet za gMd i poniewderk
, piechoty nd.Z KSI
gl} RodzaJu. W1
C Otyll w sluZbie !ku chwale ojczyzny sk,tn" i by'lo. !1zecZ jasna, wst
pem br: dziesz wyglq,dal!". Pmepustkowicze, Ie], stala 

 ulubionym mneJs;,em I:aszem. '. iSzerokie dusze 

;sowe: "W 
za bioie po pyaku i tl"l}canLe kolbami, zabrali 

 ochoczo do musztry 
 twi- slerZancl, zwanl teraz "Ibomlbowcami", do propozycji pozyczkl. Wersalu wnel- ledwo wys;a
szy z autobus6w "Eg- spotkail "!",I
Z:r dwoma Nogam
 '. 
c; .t
oJe, "!I gar
n
 mOJe , a. kra.ko- 
za wszystkle te "kapsa-faja", za fog- czeillboJowych.na ;spos6b 
lskl. Ale opuszczall ze 
grozy 
 I OOyma.li kdego z Arnbarni Diie uprawiano, chr: t - gOOu", Ibyli zasypywani pytanlami: . Do pomles
 jr:zyk6w przycz
H' anle. ,.,Wu:1ze c

 z akcentem.
 
dy I lagerule, za. bacznoSC przed byle rychl:o regularnmowe padarna., cz.ol:ga- wargl na to "wojsko kr610wej :Jad- Die nazywajq.c lich bra.6mi w iOO jr:- ..Kto z RadornLu?", ,,Kto z Brody?", SIr: jeszcze memalo z trudeJ? toruJ'!tC:Y SrOdk?
m ..dze.. 
h2 NA
KSZY WYBOR POLSKICH W()DEK WIN OWOCOWYCH I PIWA WINA i ruffiU. norakich zaw: oIafJ . LWlov:'IaD1Il jakiS 
to-.owo si
. No i dlateg'o tu jestelimy. za.CZI)l unlkat bliZszego zetkni
c1a z 
 ,. - Room, 0 yes, room for two - rozpowszechn1:il w cal:eJ bryga
 
Kto winien? Co robili panowie do- ziem
, padanie ogr
czajQ.c do Pl"2: Y - 
... przytaknlj1 och
 Ara
us. ..,szka

c1Iu}. pa<:a1ychf'. Za najwyi:.szy 
w6dcy? Chwa1ill, IDa 81.
 rozurnie6, cu
.a cz.oI:ga.me do raozkowanJa. I UKIERY Z CALEGO SWIATA - MIODY PITNE - SOKI OWOCOWE 
 Wr6c11 po chwili I 
ada: przYImo
 os6b 
 ludzl. przyj
o sir: po- 
tego, co uOieczkr: stworzyl. Zamm J
 doszI'o do gotych ko- \' - Room ready upstairs. wszechnie uw
 "meWQ.skoSC". Nie- 
Z takim to l:adunJdem 
ynr:m Eiko- lan, kr6tklch angtelsklch spOOenek 1 POLECA 
 To zn6w ja.k:Legoo Polusa zapytala wq.ska byla dZlewczyna, niewl}Skle go- 
latana Iajba pod bla.lo-czerwotlQ. fIa- pOOw1nd
tyclJ. 
ej lokcia rr: k a: w6w , dzieWCZyna; TQ.CO, niewQ.sk1 marsz. . 
g4 z odem w koronie do Zlemd Obie- zam.Lm nastaly he1my korkOfWe, Jakby r<. - You f,inIsh? Strzelec Buokl z Garw.olma ope- 
ca.nej. Wyposzczone BlWJ>owo . aza.rZe czapy na grzybach, woJsko odbyw8Jlo E D W A R D R 0 C H E L T D 
 - 0, no, I am Polish - - dumnie rowal sentencjami wierszowany.rrcl: 
zil.raz na pokladzte pr6bowa1y Z8.CZI}.C 8WOjq. ;pow:innOOC w pobranych je8z- wyplQ.l pierS mlloSnik. 
swoje - skutJdern czego ze WBZyst:klch cze w Syrii "sortach" francuskich. · Kapral 
muda na pytanie konduk- Ruszaj raka, 
mJka
ark6w sta.tku lecIaIy komendy Byl: to zapewne str6j wojownlk6w z tora 8.utolbusu. gdy Z!}dal blletu do A on skaka. 
musztry i meldunJd !Iilltu8 bajt
 i ery lodowcowej. Zaczynajl}c od clala, Hald'y: "Single?" - odpowiedzlal: Ruszaj byka, 
na prawo patrz w 'tyl 7JWTot dok
a p1erwsza rwcale lJILe byl:a koszula, lecz S K L E P Y W D Z I E L N I C A C H : 

 - No, I MIl married. A on tryka. 
Wojtek.' szerokl i 
gI, Diczym 
 BhLCiki, 
 Podch
 .KrupSki w r?ZJIl6wkaoh Ruszaj bq.ka, 
Ale pul:kownd'Cy w kusyoh marynar_ tyle Ze rue Jdty, ale calodziaJny, czar- «. z tubylcanu uZywa! tylko JedDego C'\l- A on brzdq.ka 
kach w kratk
 00 RubIa z Budapesz- ny lUib bIaIy pas z welDy. Nalem.l:o dzozlemskiego slowa: "madame", kt6- 
tu d siterZancl (;) obust.ro1:m1e wydr:tych n!Jm, wed1e poI1C7JeiJ, fJlO(IDO owijat 
 re modulOfWal na sto sposob6w, w za- NaleZY si
 na. koniec elowo Btar- 
portkach z oajgu, me rOzporzll.dzajq.c tors, co ponre mialo zalbezpieczat Zo- leZnoSc1 od stopnia zaOOwytu. sz:r m ofic
rom z dawnej armil rosyj- 
ani aresztem ani. na.wet 
_ b}.dek od naglych cModOw nocy 1. nie- A podof.icerowie pocztowi dJa lep- slnej. Na}hwvalej w paml
ci wetera- 
kiem mUlSiell poprzesta.t na regula- odmiennych upal:6w dnm pustynne- szej paml
c1 dyktowali adres OOdzla- n6w karpacklch zapisal: Bir: dow6dca 
mln
Oh mara1ach, opleprzonych g
_ go. Potem szla diuga w cza.rne pask! I:owy: "Polisz Forces Mydli", zamiast pulku, kt6ry zacZQ.I: mow
 na obch6d 
sto woJskowq. iacinQ.. Posypala e1
 te- koszula poza. kolaina, w dawnych zur- 4, zawiklanego "MLddle East". liwl
ta nlepodlegl:oSoi od pami
tnych 
dy wzajemna wyrniana. grz
 naJach nosZl}oo m1ano nocn.ej, teraz Myliliby e1
 jednak, kto by sQ.dzi.!:, sl6w: 
_ My warn poka1Jemy! _ zapo_ przez wojsko zwana przeclwpanoeruQ., ze w tej wI.eZy Babel polszczyzna u- - Rozebrano biedIIQ. Pol
 na 
wiadaJd ofiICerow1e. a to z Itego ipOwodu ze trzyma.la s
 tracim swoje barwy. trzy paroele. :Jedrui- zabrali AwBtryj- 
_ Gdzie8ol.e byll we wrzeSndu? _ sztywno jak kryno1ina IJ niemjl:osier- - Dajc1e szlag trafil! - W1Ltali si
 c:y, drum Prusy, a trzeoiq. to my za- 
pytali retoryC7nie ochotnicy. .nile pUa pachy 1 wazystko co trzeba. koledzy po odna1ezien1u s1
 w Bry- brali. 
:Jedn.akZe do skroban:ia zlemniak6w Galoty s1
aly, ma 
 rozumd
, do gad2'Jie. Musial: tei Die dawat latwej wiarY 
szll, chre z ocUj.ga.nI.em, na apelaoh kostek, 8. na to 
szystko szedl do- AlOO j
sz.c:ze ladniej: nie.sprawdwnym plotlwm, bo niem.al 
stawa.ll, co prawda, nledbale, eluchall pi
ro Illl
dur sukienny, gru;by, Ze aZ - NaJ Ole nagla krew zalela! kaMy obch6d konczyl okrzykiem Da 
nawet pogadanek ziewajQic, co praw- mRo WIZlQ.
 do r
, haftkaml zapi- B
o to pozdrowienie wschodn.lo- czeSC m8ll"szal:ka Pil:SUdskiego. (Urt 
da 00 ucha do 
,cha no d heblowali nany pod ISzyjq.. Na trzy6wierciowe malopolskJie. na stron
). 

 I:ajby 7JSUwani
 I l'OZSUwa.ndem rajtki z1elone przychodzily ow1jacze W plutonowego Rejnemana wcielU sir: Tak tooy BWOjacy czull sir: w Sy- 
n6g przy mustrze. Bylo w tyro tyl61; gr8lllia.towe. N,a nogl buty juchtowe, chY'ba Seweryn Soplica. Rallo bud2JIl ic;mie jak u si
b,ie w domu. I to wcale 
miloSoi ojezyzny co I. siebie sarnego, Z61:te dla odmaany 1 nigdy przez woj- 
 on sw6j pluton od razu facecyjnie: me dla podoblenstwa rzaemd, krajobra- 
zgodnie z druglm bosIclan przyJreza- sko 
e pucowane z powodu 
urzu w ... "Kto 61
 nle naje, ten Bi
 Die nalize". zu, pogody, flory czy fauny. Bo gdzie 
niem. Uzywat r.ozkoszy wojaczki Bpie- namlOtach II poza. namlotarm. Fura- Po ozym udawa! sir: na stron
 me stQ.pJl4.e, ze spr:kanej z1erni wyrastalY 
8zyll przewa.tnle dffiwia.dlczemd ko- Zel'ka skq.pa. 16d

a:ta. Orze
k6w do- omleszkajl}c pow.iadomie 0 tym donlo- saIl1;e cudact"!la: Nic tu z poOOZnej tra- 
chankowie, nile epodziewajl}ey sl
 nad- starczaly kramik;
 zydowskle. Orly slym wydarzem1u podkomendnych w dY
JI, ser
loklch obrazk6w i araJb- 
zLemSkich rozkoszy. Tylko matJurzy- bLaszane mi8l?" w rysunku dumr: 1 har- slowach "Idr: si
 skaleczye". Dokony- skich 
'l. Dr
ewa i kwiaty koIcza: 
Aci junac:y lIarrerze i iIIn podobni doSe, na grow1e koron
, w dzloble "Die $. wajl}C przeglQ.du plutonu przOO ape- te, oSClsta, kluJl}ce. :Jaszczury wyzeJ 
wn:Osi:ll zapal wojenny I. paiaJi 4- 7)ginr:m". Pod h
m blaszany 6zedl: I lem WYraZal zadowolerrle: "Kaczo, by- lokcla, nieplochlilwe, Dlleruchawe, c1e- 
dzq. odwetu na odwlecznym wrogu, ale 2'Jielony czepiec, uzywany raczej jako 
 cw, indyczo!". KaZdy rozkaz zwykl: 
wsk!e. Kameleony leniwe, tylko 0 
I on! popr8JktylkowawSZY u staryclI myn
, "kt6rych trzech mieLi zakon- 
ta na Zierni. ffw., rozibliw1szy namioty c:iskanu, dlug'l szplkulec, ba:rdZlej zbl1- tern do jednego lba6ki po sanie. A on mcy'. ,,:Jest na ksztalt ja.szczurki - 
u podn6Za g6r :Judejskich, w miejsoo- tony do laney r;'1z do bagnetu, I:opat- na to: "Matisz, sanie, mafisz. :Jalla zap1saJ - i tej':be wIelkDSci, ale Die 
woSci slynnej z dobrego wtna, ruin ka, helm, rnaruerka, kubek. Ple
, \1 Sklepy PICCADILLY i EARLS COURT otwarte 
 do 10-ej wieczorem z mojej chal:upy!". No to my 7lI10WU kl}sze, 00 t.eZ g
by rue ma, gdyZ tylko 
zamku krzyWwc6w 1 Diezm!Jernie li.cz- ohlebak i mask.a .dopeln1aly le
Lego ' w las. Idziemy., idziemy, aZ doszliBmy wiatrem Zywie. Dzlurk
 me. Diewiel- 
nych szakab. Nazwa teg
 Biota po- opor.Zl}dzenia troplikalnego. Ma SIr: ro- W niedziele 10 . 00 _ 2.00 1 . 7 _ 10 wieczorem w k01\CU do tak rzadkiego lasu ze w kl}, j8;ko ziarno pieprzu mniejsze, kt
- 
chodzila poooe od Dobrego Lotra-Lat- zumleC, do 
ego zrolOfWany koc ora.z Inim juz ani jednego drzewa Die byl:o. rl}, wJ8.tr bierze w sir:; k temu me 
TO z araJbska La.trun. t.l1JW. 1ndYWlduaJina plachta naanioto- No, ale to byla tak dawno Ze aZ nle- jest jadowity, barzo pomalu
ku cho- 
. Cena Zoln1erskleJ sk6ry byl!!. W 0- wa. ,-















.
';

, prawdQ., dzi 11. gdy oz1owiek je we.tmie i posa- 


JAN BIELATOWICZ 


"z 


I.. 


o 


o 


A" 


T 


WR 


T 


A 


Nr 925/926,2,2/29 December 1963 


NOWOSC! 
wydana nakladern Ksi,,
arni A L 1\1 A BOO K Co. Ltd. 


------- 


.. 


1ANCE 
't 
 

 
a. 
, -.
 

 


, 
TANCE POLSKIE 
narodowe i regionalne 


OLGA zEROMSKA 


-u 
-< 


... 


.
 9 
'
')I 


 
,,) 


 



 

 


-.. , 


... 


t 


Przedmlotem i .trffici
 tej ks
 jest praktyczne om6wienle 
wszystikich tan:c6w narodowych oraz wi
kszoSci tail.06w reglOnalnych 
Polski. Podaje ona szczeg6ly Wstoryczne, etnografi.czne i obyczajowe, 
jako teZ fachowy opts krok6w i figur tailc6w narodowych: poloneza 
i chodzonego, kujawlaka, kra:k.owiaka, maJZura I obe11ka. Z tailc6w 
reg;lonalnych om6wlone SQ. w Diej najbardzlej typowe tailce dzlesi
ciu 
r6Znych reg,ion6w Polskl, w lQ.oznej liczbie 72. stron
 muzyCZIIQ. ksU},Z- 
ki uzupehliajl} nuty do ka.Zdego z omawianych tanc6w, zebrane w 
por
nllJTI albumlku melodli. Llczne ilustracje w tekScle ulatwiaPi- 
ootwarzanle tailc6w w ich autentycznej postaoL 


Wydana ozdobnie w dutym fonnacie, obejrnuje 220 stron + dodatek 
nutoW)': (48 stroD). Opra.wa luksusowa ze 210ceniarni t banvnq. ob- 
wolu
. 


Dia kazdego mUosDika tanca polskiego, kai.dej szkoly, organizacji, 
ze...polu taDecznego, choru i t.p. - ksiJl.zka ta jest nieodzowna. 


Cena 52/6 lub $8.00 - przes}'lka 2/6 lub 4Oc. 


Do nabyda u wydawcliw: 


I 


KSI
GARNIA POLSKA 


ALMA BOOK Co. Ltd. 
9 


Lenthall Place, Gloucester Road, 
LON DON, S. W. 7. 
tel. FREmantle 9062 
lub w ka.Zdej ksi
gami polskiej
		

/Archiwum_002_09_333_0001.djvu

			Nr 92:>/926, 22/29 December 1963 


.......................... dzi na si
 (00 me przykro trzyma-<: w 
: : r
ku, jako inSZl}. gadzln
), to tak br:- 
. . dzie pomaJuczku chodzlro po ozlowie- 
· . ku, az je zsadzi., bo 1 z drzewa me 
= = znidme nigdy, i przez dzien ledwie 
5 A IP lr I E IK A 5 


u 
f
kf
t
1b
;
 
 
. . mu si
 zroslo", przecieZ ruchy leniwe 
· · gadziny bystro podpatrzyi, Die zmiar- 
. : . Grabowsk. - ego= : kowawszy tylko Ze caJ:e zycle stwo- 
rzerna tego rmeliCli 9i
 w j
yku w 
. . 
bk
 zw:Ia:rilo)tym, kt6rym wystmela 
. . ku muchom i robakom niczym piorun. 
· Najwi
ksza polska placow- . By zaa dostrzec swe przysmaki, ka- 
= = meleon ,.,oczy ma wypukie, okrl}.gluch- 
. ka farmaceutyczna poza. De i weso1e, 8. ra.zem maZe jednym 
5 granicami Kraju, wysyla do : 
:
:

 nan!::iM
 d
t n"a
 
: Polski i innych kraj6w: 5::;; =:: =or
W( j=




 
. . sztuczek Zohlierze radzl piastowal1 na 
· . rr:ku chameleonty. Kucharz Sylwester 
: LEKARSTW A, : 
=.g
 :

==
;

 
= . wsp6l'Zycie chwaIHy. 
. prz y bo ry lekarskie, chemi-: Dalej szly niedZwiadki-skorpiony u- 
. . clekajq.oe przed Swia.tlem z zadartym 
· k Iia f ty od · jak szyszak Dad glowq. ogonem. 
: -a armaceu czne, - = Mr6wkolapkI wystawialy z ziemi ma.- 
· czynniki i t.p. oraz inne ar- . leiJ.kle wnyczki na owady. Mr6wki 01- 
· . brzymie, czarne i rude, przepasane 
= t
-kuly, jak zywnosc, mate- = w biodraeh jak damy fendesiek.1owe. 
. . Puchate paj
. Robaki owiosione, 
: rialy welniane i nylonowe, : lrostropate, wielonogie, pokrlo)tne. 
u- 
. . Jd opancerzone i rogate. Krooie much 
· obuwie, ponczochy, chustki, . sztyletniczek. Szakale piac:zq.oe noca- 
= = mi za kawalk:iem strawy. Plochliwe 
. maszyny Singera, maszyny . gazele. Rude zajq.czki, 7JITLlzerowane 
· . sloncem. 
y
 DR rej rlJ\emi mogro tylko 
= dzie"iarskie, rowery, moto- : to co um.Ialo sir: schronlt pod ziernlr: 
. . J: to co natura. oble1da w skoruW, 
= c
-kle i t.p. : pancerz, kolce. Ziemia dla twardych 
. _ Zywot6w. Izraelczycy nazywali dziecl 
. = urodzone w PaJestynie "sabra" - 
: . kaktUBMDJI. 
. 
------------------... . Owoce podobnie kryjq. sI
 tu w 111- 
E I 




-I


 

 - 

-p-t


 
5 !l:


':f:;1
1Ei

E 
: 1= go, pigwa. z.amm 

, tw
dq. 
. ___________________ . skorupq. bronIq. Sl
 ! oliiwkI, i ..limu- 
. -------------------- . nie", Ii ."datiy", jak te frukta zwie 
= : M1kolaj Sierotka. Tylko figs., z1elona 
. . i atramentowa, i winne grono podajq. 
· PrzekazuJ . emy · swojq. be2Jbronno&': chclwym ustom. 
= = Twardq. skorupq. broni sir: teZ OWOC 
. . 
 znany Polakom z em-s6w peregry- 
· takz . e · nacji Radziwmowej. ..Frukt ten, za- 
: = lecajq.cy si
 szozeg6lnie dobrym sma.- 
. . klem, zowlQ. go w wielu jtrzykach 
= = mauza. Zda 61
 jakoo naszym og6r- 
· P I E N 14 DZ E · kom podobny, tylko Ze dhtZszy, rub- 
. . szy, roacie krzywo. Pospolu br:dzie 
: = podczas do 50 tych og6rk6w, jako 
. . 
 IaskowyclI o
ech6w, w jednym M- 
. . ku, wi
 skutkiem swego oIfo)'zaru jak 
: = dynie do zieml przylegajq. i gdyby 
· 0 0 P 0 LS K I · d.zq. ku doskona1oScl. Zapach i 
: . smak wiasny uriant6wek gruszek na- 
. : szych, we sir: pr
o nimi nasyc:I. i 
. . Wlir:eej ieh ni.Z dwu z chlebem albo 
: . \ : : . = z serem jeSC Die moZe". De gustlbus... 
. · · . · . · 0 . Lecz ziemia tutejsza, choc caIikIem 
. . . . .. I ,. .' " 
. .. . . 0 . in.na niZ w wyooraZnl z daleka, Die 
. '. -.. . '. ,'.,. . 
. .. .... 0.. __- . byia ze wszystkdm obca. :Jej logy, 
. ... 
 ..-._ . dzieje, jej g6ry i doliny, rzekI i je- 
. ... 
...-

 .... . zi.ora, jej miasta i wioslci wchodzlly 
= ::::: /J '
 
 ""',.::::= : wszak do ojczystej histor1l i geogra- 
. .... ,I. 
 :I....... . flL C6Z ziemia, skoro nawet n
ebo 
· .- _o')iiiiII... ,"'
'oo. .. : poslugiwaio si
 jej geograf.lq., podob- 
= 0- . '-:T
 ',' ."OO . Die jak p6Zniej kJsi
yc wziQ,i nazwy 
. -- .:' ..,,'" \
.'oo . z ziemii. Zakon i prorocy oblecujQ. 
· . "" 
 . : wiecznq. szczr:SliwoSC w :Jeruzalem Die- 
: . bieskiej, na Paf1sk1m Syjonie, k
 
· . sir: dusze udadZl). po .odpra.wie na do- 
= = linie :Joza!ata. Syjon, to jakby plo)PO- 
. MATEUSZ H. . wlna lQiozq.ca 7Jiemlfo)' z niebern, miej- 
· . Bee tak ewilo)te, :lJe ju.Z prawie IlIiezlem- 
: GRABOWSKI : skie. 
. . 
. . 
. . 
: 175 DRAYCOT.r AVENUE, : 
. . 
= WNDON, S.W.3, = 
: ENGLAND = 
. . 
. tel. KENsington 0750, 9656 : 
. . 
. . 
. . 
. . . 
= :\Ioney ordery lub czekt proslmy . 
. . 
= wystawiaC na nazwisko: : 
= 
IATEUSZ B. GRABOWSKI = 
. . 
. . 
. . 
. . 
. * . 
. . 
. . 
. . 
. . 
= : Stworzyciel wszechrzeczy odpoczq.l 
II!! (G-I 
A
 Ill ;:: 
 I
N II 
,....,. /A\ 
 = w przybytku na Syjonle. "I rzekl ml: 
. - Lot'! u. Mieszkaj w :Jakubie, a w Izraelu weZ- 
· . mlj dziedzlctwo, a mi
y wybrany- 
= = mi mymi ro2JPuSC korzenie. 1 tak w 
. 

A B(J w#*Ulr
 (J · Syjonie jestem utwierdzona, a w mie- 
· VII" "
"'
V · sele Swi,:tym takZe odpoczywalam, a 
= : w :Jeruzalem wladza 1I110ja... Wynie- 
. . sionam wzg6r
 jak dnewo eedrowe 
· 84 Sloane Avenue, . na Libanie, a jako cyprys na g6rze 
= = Syjonie. WYWYZszyffirn sir: jako paJ- 
. London, S.W.3 . ma w Kades, jako szczep!ienie r6zy w 
· . :Jeryeho..... (Eklez. 24). 
= : Zupelnie wl
c alUS7l!lie przewodnik 
. . po Ziemi BW. O. Aureliusza Borkow- 
= I I : slclego dla Zolnierzy polskich zaczy- 
. . nai silo) od m6w: ,,
dnym krajem na 
· \. kull 2Jiemsklej IlIie interesowal sir: Pan 
: .; = B6g tak wyjq.t.kowo jak wia.snie Pa- 
. ". lestynq.... No i dlatego powolal Bry- 
= \"r- = gad,: Karpack
, aby umozHwi
 Pola- 
. ". kom pokazanle swej ziemL 
· . Nie zmarnowaJi calkiem tej sposob- 
· 
 . ; . noSel zolnierze. Pod "Zlotyml Wrota- 
: = md" m.trzymywal sir: kaMy autobus 
: ' , .
 = 


;'b:f :J:etb


 
o
:
 
. = gle, trzeba bylo wszakZe nielada od- 
: 
., . wagi zeby sir: wclsn
 mi
y biale 
. T = oOpoiicze, czarnc od fatygi, lub micdzy 
. .. " . czal'Ile opoiicze, splowlale do blaloaci 
= \ . od dlugoletntego uZyoia, mi
dzy zwo- 
. t \ . = je ehust, za kt6rymi blyskaly kolce 
· . w nosie, takie same" jaklmi w na- 
: . szym kraju ujarzmla sir: b<:>W).ce kro- 
. Piotr Mleczko : wy, 8. kt6re tu sluzyly za ozdobr:. Na 
· . domiar, lica koblece zdobily jeszcze 
= . :delone malunki ptaszk6w i es6w-flo- 
. = res6w. :Jakby tego nie byro dooc, kaZ- 
= urz
dza wystawy oraz po- . da pi
knoM podzwaniala jeszcze po- 
. · dw6jnym iatlcuchem starych monet, 
. siada na ,skladzie obrazy, : jak u nas cyga:fi.sk,le buia.nlci. Twarz 
: rzeib y i inne dziela sztuki · kobiety ambskiej otulona jes
 i na- 
. = pi
tnowana drapieZnq. zazdroSc1Q.. 
re- 
· polskich i zagranicznych ar- . sztq. nle twarz ezyni u Arab6w pIr: k - 
: . noM, lecz klbl
. Ple
 arabska miesz- 
. ty,st6w. = ka, nl niZej ni WYZej, ale w wypuk- 
= . looci lona. Stq.d taniec brzucha jest 
. : tam zr6dlem niewyczerpanej rozko- 
· ERIA tJw t . t oodzien- . szy, przezywanej rz;resztQ. nadzwyczaj 
. GAL 0 ar a Jes . kontemplacyj11lie. 
= nie (z wyjl}-tkiem nledziel i: Z1emlr:, na kt6rej rozegraly sir: 
. . gi&wne rozdmaly bosklej historii na 
: SWIIQ.t) od 10-ej rano do 6-ej pp. . zlemi, obiecal: Pan B6g jednemu na- 
. : rodowi, ale oddawal w coraz to nowe 
. W s t r: p W 0 1 n y . r\!ce, przewaZnie lud6w koczowni- 
: : czych. Co tylko k
6ry zapus
l soc
r: 
u......................... w czerwonl} z1em
 lub Wbli w nlq. 


Swq. budowlf! na g6rach swit;tych 
Pan ttmilowal: 
bramy Syjonu - nad wszystkie 
przybytki Jakuba, 
i powie 0 tobie zaszczytnie, 
miasto Boze: 


"Babilon, ROJChab zaliczam 
do twoich wyznawc6w; 
oto jest Tyr, Filistea 
i nar6d Kuszyt6w: 
oni sif! tu narodzili". 


o Syjonie sif! bf!dzie m6wilo: 
"Wszyscy s-it; w nim urodzili, 
miluje go sam Najwyzszy". 


Pan zanotuje w ksif!dze narod6w: 
"On tutaj zrodzony". 
W sr6d plq,s6w spiewac sit; bf!dzie: 
.. W szystkie me zr6dla w Tobie". 
(P s a I m 86/7). 


KSI
GARNIA POLSKA 
W PARYzU 
123 BId. St. Germain, 
PARIS - VI-e 


poleca nast
puj
ce 
wydawnictwa: 


PODR
CZNA 
ENCYKLOPEDIA 
POWSZECHNA 
A-Z 
w jednym tomie 
1070 stron dwuszpaltowego 
druku, 31 tablic, 10 map 
oraz 252 ilustracje 


REDAKTOR 
dr STANISLAW LAM 


Cena egz. w oprawie 
Fr. 75 - £5 - $15 
* 
ALEKSANDER 
.. 
BRUCKNER 


TYSI4C LA T 
KULTURY 
POLSKIEJ 


2 tomy folio 
Tom I: 1136 stron dwu- 
szpaltowego druku + 842 
ilustracje w tekScie 
Tom II: 1240 stron dwu- 
szpaltowego druku + 595 
ilustracji 


Cena za calosc opra
 w 
p6lsk6rek 
Fr. 300 - £21.10 - $60 


* 
LUBOMIR GADON 


WIELKA 
EMIGRACJA 


w pierwszych latach po po- 
wstaniu listopadowym 
Wstwem poprzedz:il 


gen. dr Marian KUKIEL 
stroll 576 + 300 ilustracji; 
calosc odbita na kredowym 
papierzp, wydanie luksuso- 
we, oprawna w p61sk6rek 
Cena Fr. 125 - £9 - $ 26 


* 
BIBLIOTEKA 
PAMI
TNIKOW 
XX WIEKU 


I. Wladyslaw Gunther: 
PI6ROPUSZ I SZPADA 
Wspomnienia ze sluZby za- 
granicznej. Stron 218. 
Cena Fr. 20 - £1.10 - $4 


n. Kajetan Morawski: 
TAMTEN BRZEG 
Wspomnienia i szkice 
Stron 256. 
Cena Fr. 20 - £1.10 - $4 


m. Kajetan Morawski: 
WSPoLNA DROGA 
Wspomnienia 
Stron 216. 
Cena Fr. 20 - £1.10 - $4 
IV. ZH
munt Nagorski (sen.): 
IXDZIE MOICR CZASoW 
(w druku) 


v. ,Juliusz Sakowski: 
ASY I DUlY 
Portrety z pami
ci 
Stron 328. 
Cena Fr. 26 - £1.16 - $5 


Zam6wienia i wplaty 
przyjmuje: 


KSI
GARNIA POLSKA 
W PARYZU 
123 BId. St. Germain, 
PARIS - VI-e 


oraz wszystkie ksi
garnie 
polskie i obce. 


WIADOMOSCI 


9 


pa.lI1.k:I pod ci
 latorotM, ju:Z owoce 
ich lIpieszyli z m1eczam1 zbier3.<: 111- 
p1eZcy. Nie byl'oby to zbyt dziwne, 
bo tak przebiegaly ostatecznie wszr:- 
d:de dzIeje ludzkiego gatunku, tyle 
Ze t
 ziemI
 wszyscy uwzi
li sI
 u- 
waZal: za swojq. 
i
to6C. Zwiaszcza. 
"mdasto pokoju" - Salem, Ur-Sza- 
laim, :Jebus, KukB, czyli :Jerozo1im
. 
No 11 wodz!l1 si
 za I:by 0 mi.asto po- 
koju, zdobywszy je burzq.c natych- 
miast wszystko, co postawtli poprzed- 
Dicy. 
ToteZ Ziemia 8W., pierwsza pod 
slof100m 1lI"Odq. natura.lruJ., jest w.iel- 
k1m lunJietnikiem ludzk
. B6g stwo- 
rzyl: ziemlr:, a czl.owiek zapragIUll u- 
rzq.dzi
 Mu tu mieszkanie, przyku
 
Boga do :dem1. Nigdzie tak sir: Die 
ki6e:! pi
kno stworzenia. z n1eporad- 
noSc:lQ. ludzk1ej r
 jRk na zlemi Ka- 
naan. W szyr:rtko, co tu CZ}owiek po- 
budowal, szpeci to, co stworzone.. 
Najpi
lej Boga chwaJq. dzIe1a :Je- 
go: :Jordan - srebrny stos pae:!erzo- 
wy tego ikraju, s10dkie morze Galllej- 
skie t slone Martwe - diwoje oczu 
2Jlemi, g6rn. Tabor - jaik Iuk modllt- 
wy napi
ta ku mebu, ponad snleg 
bielszy Hebr()([l, Karmel - kl
czndk 
swmta, kr61ewska g6ra Scopus, opa- 
dajq.ca pokornle na kolana aZ w :Je- 
rych.o, g6ra Kuszenia - z kam1en!, 
kt6re nie sta.Iy 9i
 chlebem, dollna Pa- 
sterzy ezumlq.ca anielskim "Gloria", 
poehody cyprys6w z g6r ku dolinom 
i -sosen z dolln ku wzg6rzom, ch6ry 
eukaliptus6w, wiekowe oliwki Geth- 
seman!, arfy drzew figowycsh 
 gor- 
ozycznyClh. 
Ludzle znlszc:zyU sporo tych dziei 
BoZych: Syjon i Golgotlo) tak podarli 
na strzr:py, przekopali i zasypali gru- 
zem, tak ml
y sob!). rozszarpaH Ze 
ze wzg6rz poczynlli pleczary a Swla- 
tlo nakryli c1ernnoSc:l
 plwnlczntl-. 
la- 
dy obecnoooi Syna BoZego ponakry- 
wali pracowitq. ciasnotq. krueht i kalp- 
liczek. Gdyby dzlS Chrystus :mnart- 
wychwstal mUBi3}by odwall
 n
e je- 
den kamlen grobowy, ale kllka skle- 
pien d k:Ilka bram. 
:JakZe sir: tu jednak bra
 romierzo- 
wi z obozu Dobrego Lotra ku opisa- 
Diu Zieml fIw., skoro nawet pq.tnik 
radzlwillowskiej mlary, za mc majQ.e 
trudy, Irlebezpieczef1stwa i koszta, 
wsr6d zb6jc6w d nieprzyjaoi61 wmry, 
moszcZl).c soble drogr: uotem 1 ceki- 
nami (..dwa cekiny platu od giowy" 
kosztowalo ilIo tempore wejSole do 
bazyliki Grobu fIw., nle liCZl).C drob- 
lIlych majdyn6w na bakszysze), opa- 
tl'ZOny listem papieskim (.,jako jest 
obyczaj, gdyz krto tam jedzie, albo od 
papieZa, albo do tych. kt6rzy od IIlte- 
go na. to postanowienl 811-, d07JWolenle 
na piSmle ma bral:"), uzbrojony w1e- 
dZl)., polecenlami 4 pach<*kami, 8. tak- 
Ze turecklml janczarzynarnl i arabski- 
mi sabadynarrnl, i tylko na oku ma- 
jQ.c rnlejsca 
r:te, modiy d odpusty, 
sumujQ.C pilnie cich lata i kwadrageny, 
przecle co i rusz w swej ksir:-dze "Po- 
dr6zy do Zleml 
wlr:tej" wym.aje bez- 
sUno&': swego pi6ra, "Byioby co pisa
, 
- powiada, - ale juz to drudzy uczy- 
niU, wir:c opuszezam". Albo: ..:JelIU te- 
dy kto mszy ozy:taj
e to znajdzie, 
Zem ja jeszcze co OPU80U albo pomy- 
Iii w czym, nlech za 7Jle nie ma i po- 
prawi, bo ja 1 pamir:ci swej nle du- 
fam... 1 dla kr6tkoScl czasu, jako ze 
tam to Bwilo)te miejsce ma w sobie, 
iz najwl
tszego grzesznika barzo 
wzbudza do dzifo)'kowania Panu Bogu 
za n1ezllczone dobrodzlejstwa :Jego i 
na rozmySlania piine"... 
C6Z by zresztQ. mOZna pi
kniejsze- ,

 
goO od Rad:dwlUa Sierotki napisat: 
o :Jordan:ie - Ze w n1m "woda barzo 
mr:tna, ale zdrowa do p
cia, a nig-dy 
nie Smierdzi"; 0 :Jerycho - ..kt6re 
mlasto w r6wnl oudnej i zyznej owo- 
OOimd wszelakiml, gdyz i datly tam 
ju:Z rlojrzewajq. 
 gorl}cem barzo 
wlelklm"; 0 El111TlJauS - ze ,,-zburzone 

 juz od kllku lat puste, malo coo 
przez dzlesi
 dom6w tam byio"; 0 
GalHei - Ze .,trudno wypisat weso- 
iooc poIoZenia tej tam krainy"; 0 
:Judei - Ze "me podobna rzecz widziel: 
jako wiele ta z1emda wlna mlaia", bo 
..od do1:u a.z do w!erzchu g6r wymu- 
r.owano kwadratean jako iawy w teat- 
rum, co winnice byly"; 0 jeziorze Ge- 
nezaret - ze ..ryby ma barzo dobre 
na ksztalt karasl"; 0 g6rze Tabor 
- ze ..wysoka i okrq.g1:a, jakoby jQ. 
na urZl).d mlal: sypa-<:, I k temu taklej 
cud.noScI, te sir: nle rz;da by
 z przy- 
rodzenia, ale kunsztem jakim UJDYSl- 
nle usypana i tak aZ do wierz- 
chu jakooy jq. wienoom kamien- 
nym, a drugim z d1"2JeWa zielone- 
go opasaf'; 0 morzu Siarczystym 
- Ze ..teglowa-<: po n:im nie motna 
dla zbytnlej 
stwy slarkl" i Ze trzy- 
krotnie w cUl-gu dnia zrnienla barwy, 
rano na czarnawq., ku poludniu "jako 
sukno modre", iku wieczorowi zasllo) 
..woda czerwonawa albo rudawa, ja- 
'koby jq. IZ g-l1.nq. zmdeszal" i ze "woda 
g
sta, szpetna i barzo lnnIerdzq.ca, a 
gdy jej kroplr: na jr:a;yk poSe:!, barzo 
gryzie I smr6d jeszcze giowr: zaraZa"; 
o bazylice betlejemSklej - te ..
i
- 
nooc tego koSclola z trudna wyplsa
, 
ja1{o 
 wdellcl, i 
eso1:y, i osobliwle 
cudnego marmuru . 
Zlemska pir:kno&': WBzelakO nie prze- 
manlela oczu ksl
iu Sierotce. Trze- 
ma i czterema gwiazdkami oznaczal 
te mlejsca, do kt6ryeh przywiq.zana 
byla ..indulgentia plenarla". W tym 
zapewne Iud karpacki podobny byl 
ksir:oiu. DepW poboZnle jak stado 
owlpc za czarnym habltem O. Aure- 
n
, 
ooMkolanamd I ro
u
i 
lzami kam1enie na Golgocle, w Wle- 
czerrriku, L1tostrotos, ska1-r: Gethse- 
mani, gwiazdfo)' w pieezarze betIejem- 
sklej. KrzyZy'k6w jerozolimskJ.ch - 
niklowych i z r6Znych podr6bek sreb- 
ra i zlota nagarnQ.i. Zapobiegllwsi za- 
opatrywali sl
 w dyplomy pq.tnicze, 
nle braklo nawet nabywc6w kosztow- 
nych order6w. U nlekt6ryoh poboz- 
noSe iq.czyia sir: rz; myslq. 0 dobrach 
doczesnyeh. Z plecak6w i chlebak6w 
zaczr:1y zn1kal: zasuszone kwlatki ru- 
muflskle 
 wr:g1erSkie, haft

e chu- 
steczki 11 perfumowane IIscoo w ko- 
 
lorze flolk6w a zjawily sir: starannie tal wolno, poczynajQ.c od daty, limj- Zawitaj Pani Swiata, niebieska - No to, Wdowiec, w na.grod
 p6j- 
w bibulkl owinilo)te medalikl. krzy- klo) po lmijce. Opuszczai wyrazy [Kr6lowa, d7Jiecle wypoclZll.t do aresztu. 
zyki, pierSclonkJ, nawet. sztabki i k61- br
miq.ce obco, bo w plutonie m1al Witaj Panno nad panny, Gwiazdo Ze stu garde1 buohn
o rienle.. 
ka juz nie tylko na pamI
tkr:. W Pal
- dziesl
u cenzu.sowc6w, kt6I'1ZY z re- [porankowa. Wtedy siof1ce spryskal'o zJotem 0- 
stynie SlowWk polsk
 powI
kszyl BIr: guly, moZe na uo&':, zawsze popra- rze1ka na fura:tJeroe strzelca, jegoO wq.- 
o nowy wyraz polskI: kasz
 w.iali w tych razach przerozonego, ale Na zbi6rk
 kompanii niespodzlewa- si8ka. d krzy
 na szyI. Wdowiec p0- 
W sarno Swi
to WmebowZlr:cIa. w za to objaSnial doldadnJe strate.glczne Ili!e zjawll 
 strzelec Wdowiec. ruszyl grdyJu}., ale nde rzeki me. 
wojsku polsldm obehodzo':!ym jako i operacyjne znaczenie dzI.alaii wojen- - A skq.d to, Wdowiec? - wyraml ZrobRo sI
 nagle cicho, tyro bar- 
Swlr:to zo1:nlerza, rozeszla Sl
 po Lat- nych. Nlm rozpocZQ.l lektUT
, powI6di sluszne zaclekawlenie Eroef. dzi,ej, Ze nads'recU odebral: raport do- 
run wstrZl}8ajq.ca wiadomoSC 0 dez
r: wzroklem po twarzach i rzeki: _ Pande mefje, melduj{! powr6t z w6dca kompa.n!1. 
 przedstawii mu 
cjl. Nle Izraelity, bo to juz wczeSI1IleJ - A gdzie to Wdowlec? Nie mel- ptelgrzymki na Ka.lw
. spr8IW
 Wdowca. D0w6dca wezwal go 
zaszl:o II. nie zgorszylo nikogo. Doszlo dowal wcaJe odejScia z rejonu. - Bez przepustJd? przed stehle.. 
do dezercjl starego, poczciwego i wq.- Nazajutrz po dniu zolnierza 0 fIwi- - Prosilem, ale Die dostarem pI'lZez - Wdowdec... - 
I z gnde- 
satego strzelca W dowca z 2-ej oie wojsko stalo jm wyc!q.gni
te do tr: defil1ad
. A podobno juz mamy wy- wern! i patrzyi dh1go na rude W1i-,siska 
kompanii strzeleeki
j. Strzelec. Wd?- porannego raportu. Szef Wojtkowlak je:ZdZa.C z Z1emi Sw. i ja.sIuj. g
br: - ...pomlJd1cIe BI
 za 
wlec nie v.:ziq.l udzialu w de
lladzIa odebral me1dunek 0 samowolnym wy- _ A czym to jechali8c:l.e? rnn1.e - doIroticzyl calkIem niewoj- 
przed bazylikQ. w Emmaus. :Juz w wi- dalemu sifo)' z obozu strzelca Wdowca _ iPieszo tam i naza.d. sIwwy1m g1:o8em. 
gilir: nieobecnoS
 jego stw
i star- i bez ceregieli rzuc:ll: _ DzJiewI
dzIeslq.t kilometr6w 1m - Rozkaz, paDIle poruczn1ku. 
szy sieriant Klt:k, kt6ry m
al zwy- - Dezercja! Sq.d polowy! p6ltora doby? Cokolwi,ek by powIedz.ial p0rucznik, 
ezaj odczytywa
 celemu plutonowi po- Sionce gonilo jm jutrzenkr:. Wtedy _ Tak jest, pan1e .szerte. Mogiem 8.reszt i tak. rozwalily wielblq.dy. 
wielanlJ, gazetk
 brygadQW1l. "Ku Wol- zza nUl11Jlot6w doleol8.la melodia Go- tylko przez godzln
 poled:et krzyZem 
nej Polsc!'''. Wyjmowai okulary I czy- d.zInek i siowa: zeby zdq.Zyt na zbi6r
 


SERDECZNE 


- 
ZYCZENIA 


SWII\TECZNE 
I NOWOROCZNE 


PRZESYtA 


DROGIM 


CZYTELNIKOM 


I 


JESZCZE 


. 
DROZSZYM 


KLIENTOM 


! 


I 


. 
 
. 


t 


LONDYN: 


22 


ROLAND 


GARDENS 


LON DON. 
tel. FREmantle 


S.W.7 


J175, 


5676 


NOWY 


JORK: 


36. 


3 rd 


AVENUE 


YORK 


NEW 
ALgenquln 


3. N. Y. 
4-4161 


tel. 


DOSKONAtY PODAREK 


, 
HA SWI
TA 


ORYGINALNE POI.SKIE W()DKI : 


WODKA WYBOROWA 79 Pro (Blne Label) t Itr. - 47/-; 1 In. - aI/a; 
plaska , but. - 24/-; pls8ka t but. - 12/9; Setka - 7/S; MIn. - 4/-; 
W6dka Wyborowa 66 Pro (Red LaIbel) II ltr. - 38/9 
pia.ska , but. - 20/3 
pIaaka t but. - 10/6 
W6dka Lnksn80wa 79 Pr. , !tr. - 32/6 
WlAntowka 70 Pr. , ltr. - 30/3; ,but. - 23/3 
Setka - 7/-; Mtn. - 3/9 
Jar
1ak 70 Pr. 1I ltr. - 30/6; MiD.. - 3/9 

brliwka 70 Pro , ltr. - SO/6; M1n. - 3/9 
Wisniak 42 Pr. !i litr. - 37/-; , but. - 19/_ 
Krupnik 70 Pr. 'ltr. - 32/-; MIn. - 4/3 
9llwowlca 69 Pr. II Itr. 4:2/-; , but. - 21/6 
Starka 87 Pr. , Itr. - 39/-; !olin. - 4/3 
Pure Spirit 140 Pr. , but. - 40/- 
Pure Spirit 100 Pr. , b11t. - 30/6 
Goldwasser 70 Pr. , ltr. - 30/6; MIn. - 3/9 
Cacao Choix & Cherry Liqueur 50 Pro , but. - 19/- 
Milid Wawel POOwQjny - 48/6; 
iorek - 24/6; 
MIn. - 3/9 
61 Pr. 1I litr. - 27/6; Min. - 3/9 


Cassis 


WINA OWOCOWE - RYCERSKIE (Wi8niowe) * JANCZAK (Porzeczkowe) * BESKID (Jety- 


nowe) * ZBOJNICKIE (Agrestowe) - butelka 9/9 


PIWO TATRA-:l:YWIEC, OKOCIMSKIE I PORTER 


Do nabycia po cenach wytJej wymlenionych w kaMym dobrym skleple win I w6dek 


Wyqcmy importer: 


EDOUARD 


ROBINSON LTD. 


21 Old Compton Street, London, W.l. 
Tel. GERrard 3367. 


Jan Bielatowicz. 


J
		

/Archiwum_002_09_334_0001.djvu

			10 


WIADOMO
CI 


Nr 92.'>/926 2,2/29 December 1963 


.. . ............... ...................,... .,....,.,. ......' ...... .,. .............................,..............-,.. 


J6ZEF GARLIASKI 


SPRZEDM HURTOWA 
D" 


FIRM A 
..E Me. . 0 0 
ENOCH & CO. (GEN. MERCH.) LTD. 


44 Sberbrooke Road, Folbam, S.W.S 
teL FUL 6782 


Poleea: 
PASZTETY, SZNYCELKI, PASZTE- 
CIKI Z Mq:SEM I KAPUST
, NO:l:- 
KI W GALARECIE I WYBOROWE 
WJ::DLINY PRODUKCJI WLASNEd 


omz 
IMPORTOWANE Z POLSKI 


:t4DAICIE WE WSZYSTKICH SKLE- 
PACH :tYWNO$CIOWYCH WYROBOW 


..E MeA F 0 0 Dn 




 


. 



@l& 


RADIO I ZAKtADY MECHANICZNE 


Beavor Lane London, W.6 
tel. RIVerside 8006/7, 8701, 1891 


RESTAURACJA 


I!aW@WI!aI!aW
 


449 


Oxford 


Street, 


W.l 


telefon 


MAYfalr 


3088 


NAJLEP8ZA POLSKA KUCHNIA W LONDYNIE 


l.................MMMN.... 


..................................................... 
. . 
. . 
5 LP@I!a@LroU@Ol E 
. . 
. . 
: STARE MAPY POLSKIE, KSI4
KI, SZTYCHY : 
. . 
. . 
. KIOSK KSn;GARSKI - OGNISKO POLSKIE . 
. . 
. . 
: 55 PRINCES GATE, : 
. LONDON, SoW.'; · 
. . 
: Telefon: KEN 2741 : 
. 
 
...................................................., 


APTEKA W. GREEN 


WI. dr :J. Klupt 
156 Cromwell Road, London. S.W.7 
Tel. FRE 7021 


Wysyl:&my do PolSkd 1 lnnych kraj6w 
LEKARSTWA, OWOCE 
1 !.nne towary 


PRZEKAZUJEMY PIENI
ZE 
DO POLSKI 


Masz trudncmcl w na.byciu leku dla slebie lub rodziny w Kraju - 
zwr6C sl\, do nas. 


JEDYNA POLSKA FIRMA 
KSq:GARSKO-KOLPORTAWWA 
w N.R.F. 


St. Mlltltllllt 
8 MUneben 45, Gablonzerstrasse 7/1 
telefon: 31-62-43 
przyjrnuje zarn6w1enla Da ksiQ.tld I zgloszenia prenumerat po cenacb 
kataJogowycb. 


BROWNEJONES 


LIMITED 


1 NORFOLK PLACE, LONDON, W.2. 


TEL. PAD 2797 


NASZ4 SPECJALNOaCI4 
84 PACZKI DO ROSJL 
LITWY, LOTWY I ESTONII 



Jcle nowyeb cennlk6w 


- 
8YGNETY HERBOWE 
SYGNETY NARODOWE 
(SREBRNE ORLY NA RUBINACH) 
wykonywa 


" B 


I 


o 


u .. 


J 


194 Nortb End Road., London, W. 14 
tel. FUL 8770 
llkiep jobllersko - zegarmistrzoWllkl 
L. KAiNTEOKIEOO 


-.... 



 


T 


CZO RAJ 


I 


, 
DZIS 


I 


. 


- 


H OTEL pana Abl"
mlego poloZoiJly lownych, ocementowanych prostoklj,- 
jest w Talloires nad jeZJiorem An- t6w. Na kaZdym czerwlenilj, I;'ilo) kwla- 
necy we wschodniej Francjl u pod- ty. Rzecz zrozumlala ze choe walka 
n6Za. Alp. G6ry, otaczajlj,ce bllo)kitnQ. rozegrala si
 na zlemi francusklej i 
taflr:, dochodZl}. ty1ko do 2000 m, ale z dala od wielkich oSrodk6w imigra- 
wystarozy prze
 silo) zaledwle 0 cyjnych, szukamy na krzYZach naz- 
30 km na wsch6d, by stanlj,l przed wlsk polskich. SQ.. To leZy Bernard 
narni. wlel
1 masyw srebrnego wierz- Zelkowlcz, lat 21, nieco dalej Marceli 
chobka. Mont Blanc. Pilat, lat 25. A kogo kryjlj. groby 
:Jezl.oro jest spore, i trzeba dobrej bezimienne? Wracamy do marmuro- 
godziny by objechac je wok61 samo- wej tablicy by jeszcze raz przeczytac 
chodem. Dawniej otaczaly je chaty napisy. Trzeba konlecznie dowiedziee 
rybak6w, chl0p6w poganlajQ.cych ko- sir: dokladnie jak to w6wczas bylo. 
niki i pasterzy, dzis asfaltowa szosa · · · 
prowadzi przez las hoteH, kt6re cil}lg- Teren wok61 jezlora Annecy dosko- 
nlj, si
 w gllj!b i w szerz. nale nadawal si
 do sekretnych :po- 
Pan Abraml, przystojny m
zy- czynan, wir:c juz od najwczesniej- 
zna w srednim wleku, ma nie tylko szych mieslr:cy rZlj,d6w Vichy nlespo- 
wloskfe nazwisko, al
 takZe sporo kojne i zapalczywe duchy poczlo)ly sir: 
wloskiej !krw1. tam zmawiac. RZQ.dowa milicja pr6- 
Hotel jest spory i dobrze prowa- bowala deptac im po pir:tach, ale g6r- 
dzony, ale nie ugania po nim gro- skie kryj6wki sprzyjaly konsplrato- 
mada kelner6w i sluZl}-cych. Sam rom a ludnosc dawala im oparcle. 
wla.sc1clel wklada na posilki biallj, P6zniej, gdy najwilo)ksze zagrozenle 
kurtk
 i kelneruje obok swcgo mlod- mlnr:lo i Wielka Brytania poczfi!la za- 
szego syna :Jacky. W kuchni wladza dawac Nlemcom ciosy a KomUet 
naleZy do pani Abrami, kt6rej poma- Wolnych Francuz6w nabral wlgoru, 
ga starszy syn i kilka dzlewczQ.t, tak- teren ten zyskal jeszcze bardziej na 
Ze naleilj,cych do :rodzIny. Kto sprzlj,- znaczenlu. Stwlerdzono, ze jest bar- 
ta nIe wiadomo, ale po pokojach mu- dzo dogodny dta operacji desanto- 
BZIj, ai\, BIlU(j dalsze roozinne duchy, wych i dla przeprowadzania zrzut6w. 
bo wszfi!ooie jest porzQ.dck i pogodna Klerowano je na plaskowyz des 
czystooc. GlI
res, kt6ry, choe poloZooY wyso- 
W czasle przejazdu przez :Jurt: ko, rozcill-g"al sir: na wystarczajlj,Cej 
francusklj, dmuchal jeszcze zimny przestrzenl a dostlo)p don byl trudny. 
wia.tr, ale w dolinie zrobilo sir: joZ Bliskoac gran icy szwajcarsklej takZe 
zupe1nie cieplo. Rozpakowalismy wa- ooegrywala swojlj, rolr:. 
lizki, zrzuciliSmy cieplejsze, poor6z- "Le petit homme aime Ie Byrrh 
ne ubranla i wyszlismy na taras. Na (Maly czlowlek lubi Byrrh)" 
lewo 'jezloro i setki bialych Zagli, powtarzalo B.B.C. Ukryci na plasko- 
kt6re rzucajlj, na woor: dlugie cienie, wyzu partyzancl w1edzleli ze nalezy 
w glr: bl W1eczorne juz, ocl
zale f.lon- poczynic przygotowanla, bo tej nocy 
ce, na prawo g6ry, pokryto gr:stym moglj, nadleclee samoloty. "Le petit 
lasem, IZ kt6rego wylamujQ. sir: wzwyz homme casse les tessons de bouteille 
nagie skaly. (Maly czlowiek tlucze okruchy butel- 
. . . ki)" - biegl przez przestworza dru- 
:Juz w clQ.gu najbliZszych dni ude- gl sygnal. Partyzanci rozsyiali ubez- 
rzylo mnie ze w okolicy nil' widac pieczenia i przygotowywali odblorcze 
zupelnie niemlecklch samoch006w, swiatla. Sygnal m6wil ze samoloty 
kt6re normalnie rojlj, sir: we wszyst- juz SQ. w powIetrzu i ze okolo p61- 
kich pilo)knlejszych zaklj,tkach Euro- nocy nalezy sir: spodziewac zrzutu. 
py. Kilku zapytanych 0 to Francuz6w · · · 
nle wdawalo sir: w szczeg6
y. in for- Powial poludniowy wiatr, i pogoda 
mujl}-c og6lnie, ze Nlemcy nle lubilj, ustalila silo) na dobre. Kazdego ranka 
tych stron. Dopiero siedzlj,Cy nieda- wstawalo wlelkie slonce i podnosllo 
leko Holender, kt6ry przyjechal z silo) powoli, nie zaciemnione nawet 
francuskq. narzeczonQ. i przyszlq. tes- najmniejsZlj, chmurkQ.. Po lekkim 
clowq., wykazal zywsze zaintereso- Snla
an
u, ruszalismy 
moch?dem 
warne 1 obiecal, Ze po kolacji wszY'st- nad 
ezloro i tal? ykladahsmy SIlo) na 
ko wY'ja.Sni. trawle, wysta
la
q.c clala na atak 
Wleczorem rozloZyI przede mn!}. pallj.c

h pr?maem.. . 
maN zatoczyl r
kq. kolo i powie- Zbhzala SIr: I-a a z DlIj, ceremoDial 
dzlal.' obladu. Zasiadalem do stolu z prze- 

 _ 'Caly ten departament znam do- ra.i:enlem, wstawalem z uczuclem po- 
brze, bo przyjeZdZam. tu 00 lat na pelnion

 przestfi!pstwa.. Odz

ly 
wakacje. Zamieszkujlj, go Francuzi z w p
mllo)CI lata w
jny. Iluz ludzl CIQ.- 
duZQ, przymleszklj, krwl wloskiej. Po- gle J
szcze glo
uJe a my tu obzera- 
za tym to przeciez wlasclwle g6rale. my Sl
 .IJOII;ad mtarfi!, marnuJemy .dary 
Majlj, wielkle poczucle niezaleZno5cl bogateJ. zlemi. kt6ra w:ykarmllaby 
i nle znosZIj, gdy ktoo za bardzo nlml wsZystklCh, gdyby na sW1ecle zapro- 
rzQ.dzi. wadzon
 wr:eszcle porz
dek. . 
_ Rozumlem. Musleli dobrze znle- Po 0l?ledzle kr6tka .sJesta 
 wYJazd 
nawldzlc Nlemc6w w czasie ostatniej na wycleczk
 a 0 
-eJ 
olacJa, kt6ra 
wojny. stanowl p0wt6rzeme obladu. 
- Tak, ale ponadto dal! im sl
 · · · 
takZe we znaki. Ta wla.snie CZfi!SC Sytuacja zywnoociowa w czasie 
francuskiej ziemi zostala pierwsza ubieglej wojny byla, oczywlscle. zna- 
uwolnlona przez podzlemny ruch opo- cznle lepsza we Francjl niz w Polsce, 
ru zanim nadeszly wojska sojuszni- ale i tam odczuwano wiele brak6w a 
cze. Proszr: spojrzee na mapr:. 0 kil- blednlejsl glooowali. Ruch turystycz- 


 kanaScie kilometr6w stq.d na p61noc- ny calkowicie zamarl, braklo rq.k do 
no-wsch6d znajduje sir: plaskowyZ pracy na roli a Nlemcy, l1awet z nle- 
des Gli
res. Tam rozegrala si
 w r. okupowanej Francji, wydobywali ile 
1944 jedna z najwl
kszych bltew po- sir: tylko dalo. 
mllo)dzy Maquis a Nlemcaml. A tu. Pan Abrami nie byl jeszcze w6w- 
vi tej dolinie, tuz przy szosie do czas wlaScicielem hotelu i nle mial 
Thones, w Morette, znajduje sl
 wo- Zadnych zasob6w. ale juz stworzyl 
jenny cmentarz Francuz6w, kt6rzy rodzlnr:. wlr:c bieda panowala wok61 
w tej bitwle polegli. Powinlen go pan niego okrutna a mloda Zona nie mia- 
zobaczyc. la cZfo)Sto llawet chleba dla malego 
. . . synka. 
yc1e nie byloby takle cilo)z- 
Po kilku dnlach slonca zrobilo sir: kie, gdyby mQ.:i mial stale zajr:cle a 
nieco chlodniej a nawet pochmurno. nie przepadal na cale tygodnle 1 nie 
ZdecydowaliSmY ze ruszymy na wy_ wl6czyl silo) po g6rach z podobnymi 
cieczkr:. Zgodnle z radQ. Holendra wy_ do siebie mlooymi ludzmi, kt6rych 
................................................................ .............................. ........ bra1iAmy sie w stron
 Thanes. lQ.czyly sekretne sprawy. Nikt ich 
Droga, kt6rlj. mielismy jechac, ozna- 0 nie nie pytal, wir:c nie pytala takze 
czona jest na mapie dwlema strzal- i mloda kobieta, kt6ra kochala mr:Za 
kami, wi
c naleZalo sir: spodziewac i w1erzyla ze jezeli zaniedbuje swych 
powaZnych wzniesien, ale nawlerzch- najblizszych, robl tak dla powaznych 
nia okazala sir: tak dobra a wiraZe powod6w. 
tak la.godne ze nasz nlewlelki Ford Gestapo nle dzialalo jawnie w nie- 
pokonal je z latwoScilj,. Wyjechalis- okupowanej Francji, ale mlalo swe 
my z lasu i wielkimi lukaml pocz
- plac6wki we wszystklch w1r:kszych 
liSmy staczac sir: ku dolinle. mlastach i w tych droblllejszych 
Wyjrzalo wreszcie slonce i zabar- mlejscowosciach, kt6re uznalo za 
wilo zywyrni kolorami wspaniallj. zle- wazne. Annecy, stary, hlstoryczny 
Iell stok6w, skaly I porozrzucane dom- gr6d, kt6rego zabytkowa CZIo)SC mo- 
kl. Droga wyprostowala sil: .f biegla glaby zalnteresowaC nawet wybred- 
teraz samym dnem doliny. Mlnr:Usmv nego turystr:, a nowoczesne dzielnice 
kilka lagodnych zak
t6w, i nagle po obiecywaly wszystkie wygooy, cie- 
prawej stronie, za grupq. drzew po- szylo sir: takze wzgl
dami niemlec- 
kazal sl
 bialy, wysoki maszt a na klej policjl, Nalezalo uwaZac. 
nim, zwlj'aPl,ca sir: na wietrze, fran- .. · · 
cuska flaga. Stalo tam juz kilka sa- W koncu r. 1943, gdy p61wysep 
mochad6w. apenlnskl zostal juz w duzej cZl;!scl 
Cmentarz jest niewielkl, ale rr: ka oczyszczony z nazlst6w, zachwialy 
artysty sprawila te tresc, kt61"1j, kry- sir: wszystkle podstawy, na kt6rych 
je, w1dzi si
 00 razu i dlatego robl rZl).d Vichy opieral swe istnienie. W 
doZe wraZenie. Po lewej stronie stol kazdej chwill naleZalo si
 spodzlewac 
niewysoka marmurowa tablica, na inwazjl poludniowej Francji a w6w- 
kt6rej podane SIl- szczeg6ly stoczonej czas dywizje niemieckle ruszylyby w 
walki, w glr:bi surowy masyw grani- tamtym kierunku i skonczylaby sir: 
towych blok6w, bez napis6w, ozna- f1kcja nieokupowanej neutralnoSci. 
czony tylko mieczem w ksztalci
 Tak sir: tez wkr6tce stalo. 
krzyZa. W prostoklj.cie, otoczonym Rozw6j wypadk6w sprzyjal rucho- 
Zwlrowq. sciezklj., 105 wlj,skich gro- wi podziemnemu. Dotychczas, w tej 
b6w I Wlj.zlutkich drewnianych krzy- cZfi!scl kraju, ograniczal sl
 on do 
Zy. Na kaZdym znak odznaczenia bo- propagandy, do drobnego sabotaZu, 
jowego, data urodzin, smiprci i na- do montowania oddzial6w kadrowych, 
zwlsko. NI!'kt6rp groby slj. bezimlpn- teraz m6g1 juz i musial przystq.plc 
ne. do dzialanla bardzlej zdecydowanego. 
Przesuwamy sl
 wsr6d r6wno po- Mimo zlmy oZyw\ly sir: przelr:czl'. Juz 


. 


.' 


. 


Por. Th4\odore Morel (..Tom") 


--
 


nle z daleklej Anglii ale z Wloch po- 
cz
ly nadlatywac desantowe samo- 
loty. 
RzIld Vichy, kOl1sekwentny do 
ostatka, pr6bowal przeclwdzialac i 
wysylal, gdzie m6gl, mlllcj... ale slu- 
zlj,cy w niej Francuzl bez przel{Ona- 
nla atakowali wlasnych braci. Depar- 
tament Haute-Savoie, w ktorym po- 
10Zone jest Annccy, przysparzal naj- 
wl
cej klopot6w, wlr:o 31 stycznia 


.... 


...... ... 
- 

 ,.. 
"'" 


;- 


f 


.. 


i, 
r 


Cmentarz w l\lorette 


swym zwyczajem, zaprzestali walki schronlenia podziemnych tolnierzy, 
I zacz'}li umacnlac swe pozycje. zwlq.zano ich jednym sznurem i usta- 
Kpt Anjot zawezwal do siebie do- wlono pod skal!). przed lufami kara- 
w6dzc6w kompanii i wsp61me zabra- bln6w maszynowych. Burmlstrz mia- 
no sir: do rozwaZenia sytuacji. Padlo sta otrzymal polecenie wrzucenia ich 
12 partyzant6w a w1elu zostalo ran- cia I do wsp61nego grobu. Oparl si
 
nych, c
c z nich clr:zko. Chata, z temu rozkazow1 i pochowal kaZdego 
wymalowanym na dachu czerwonym osobno pod krzyzem na IQ.czce kolo 
krzytem, zostala zbombardowana, I Morette. Tam wlaSnie, w tym samym 
szpltal trzeba bylo przenleSc do groty. miejscu znajduje sir: obecnle cmen- 
Wszystkie inne budynki na plasko- tarz 105 poleglych I zamordowanych. 
wyzu splon
ly. Pozycje niemleckie w Bardziej szcz
liwl traflli do 0SwIr:- 
nlekt6rych miejscach znajdowaly sir: cimia I Buchenwaldu. Przewodnik Z 
juz tylko 0 kilkadziesilj,t metr6w od Chamonlx Bozon takie wpadl, poje- 
wlasnych, prymitywnych umocnien, chal do obo1JU, ale doczckal konca 
przewaga atakujQ.cych w liczble i sile wojny 1 wyszedl calo. 
ognia byla przygnlatajlj,C8.. · · · 
MaZna bylo kontynuowaC op6r lla- Wlatr znowu zmienll kierunek, zro- 
st
pnego ranka, ale prawie na pew- bilo silo) chlodniej, wilo)c za.miast plaZY 
1944 ogloszono w nim stan oblr:zenia. no bylby to ranek ostatni. Sukces trzeba bylo uplanowac wycieczkr:. 
Maquis uznali, ze j'est to wyzwanie, wojskowy batalionu 'byl skromny, ale Drogl SQ. wszr:dzie doskonale a gdzie 
kt6re must byc pokwltowane slllj,. moralny wleJokiej wagl. Po raz pierw- sir: nie dojedzie, tam mo2ma prze- 
Inaczej cala kilkoletnia prara zakon- my ad strasznych dni IIpca 1940 clez dojsc. Spacer kaZdemu dobrze 
czy sir: fiasklem. WYs14piono otwarcie w tej czr:ki zrobl. Zdecydowalismy 7Je dzis wej- 
Ogloszono mobilizacjr: 27-go bata- Francjl, zmuszono Nlemc6w do zgro- dzlemy na plaskowyz des Gli
res. 
lionu, kt6rego kadra przygotowywala madzenia duzych sil, zlamano reszt- Z Talloires jedzie si
 samochodem 
silo) w sl'krecle juz od dawna. Dowo- ki autorytetu rZlj,du Vichy i jego przez Morette, Thones, St. :Jean de 
dzB nlm instruktor z St. Cyr por. znienawldzonej milicjl. Kpt Anjot Sixt, Entremont i skrfo)'Ca sir: w g6 r fi! 
Thoodore Morpl ("Tom"). Na miejsce powzilj,l decyzjr:: oowr6t. kolo l'IDssert. Leana, g6rska, kamle- 
koncentracji wyznaczono plaskowyz · · · nista draga jest z pocZlj,tku mozliwa, 
dps Gli
res. Wieczorem po kolacjl, gdy ocir:ZaIi ale po pewnym czasie robi sir: tak 
Dyskrety ruch rozpocZlj,I sir: w oko- ad slonca i straszliwej ilosel jedze- wlj,ska i stroma ze lepiej jest zosta- 
licznych osledlach. Mlodzl ,ludzie nla, nle mieliilmy jut sn na Zaden wlc samoch6d 1 piq.c sir: dalej na pie- 
wkladali cieplQ. bleliznr:, smarowali zbyt energlliczny program, 21bleraliS- chotr:. 
tluszczem buty, pakowali zawinQ.tka my sir: w malym saloniku t zasiada- Widoki SQ. wspaniale. WSZfo)dzie na- 
i wymykali sir: cichaczem. Louis lis my do gry w warcaby_ Za moich okolo przepaScie, nagie skaly, stoki, 
Abraml uSclsnQ.1 Zonr:, pogladzB glo- chlopir:cych lat gralo sir: na szachow- pokryte glo)stym lasem I blegnlj,Ce wy- 
wr: synka, zarzucH na ramir: plecak nlcy 0 8 polach i 12 pionkach, ale soko ponad dolinami stalowe wyciq.- 
i ruszyl w g6ry. Francuzi wymyslili grlo) bardziej zlo- gi, kt6ryrni transportuje sir: zrlj,bane 
Milicja rzlj,du Vichy pr6bowala za- Zoolj,. Ich szachownica liczy 10 p61 I drzewa. 
blokowac przejscla na plaskowyz i 20 pionk6w, bic moZna i trzeba w tyl Isc trzeba dobrych kflka godzin. 
sprow ok ow ala szereg potyczek, w bez rozp
u. W plerwszej fazle gry Na jednym zakrfi!cle dostrzegamy u- 
kt6rych podniosla straty. Kilkunastu Uok jest nieslychany. stawlonlj, przy skale tablicr:. Giosi tie 
millcjant6w dostalo sir: do niewoli. Dotychczas gromH wszystklch mlo- w tym mlejscu Niemcy rozstrzelali 
Partyzancki batalion zajlll plasko- dy czlowiek z paryZa, itt6ry przy dw6ch, pojmanych w odwrocle, par- 
wyz, rozkwaterowal si
 po chatach, grze wykrzy'kuje, gloSno mysli, gesty- tyzant6w. 
rozstawll ubezpleczenia i zacZlj,I ocze- kuluje i tym dobija ostatecznie swych Mijamy jeszcze spory budynek, w 
klwac na oblecany wlelki zrzut. W przeclwnik6w. Bylo naR tam dw6ch kt6ryrn mozna napic sll: kawy lub 
nocy z 10 na 11 marca nadlecialo 30 m
yzn z Wlelklej Brytanii, choe piwa, i osllj,gamy wreszcie wysokoSC 
brytyjskich samolot6w i w kllku fa- ZadCll z nas nie byl Anglikiem. 1500 m. Przed nami resztki spalo- 
lach zrzucBo ponad 500 zasobnik6w. Pierwszy stanlj,l do walki p. Puszkin nych chat, w glr:bi dalsze poczernlale 
Odcbrano okolo 90 ton bronl, amu- (on sam uroozB si
 w Anglii, ale je- zgliszcza 1 spOTa, dosyc plaska llj,ka, 
nicji i zaopatrzenia. Kilka dni trwalo go ojciec chyba nie) , bardzo szybko dlugosd kilometra. To juz Plateau 
uprzl}-tanie bogatego zniwa. przegral kllka partli. ale powoli przy- des GII
res. 
W polowie marca partY7.ancl po- zwyczaB sir: do halasu, i Francuz za- Zatrzymujemy si
 zdyszani. 
niesli tpOWaZnQ. stratr:. W czasie po- cZ1j,1 sir: pocic. P6znlej na mnle przy- :Jest chlodno, ale swleci slonce, ci- 
tyczkl z milicjQ. w Entremont wzllo)to szla kolej. Po dw6ch dniach wszyscy sza, grajQ. tylko koniki polne... 
kilku jenc6w. :Jednemu z nich, oflce- trzej osilj,gn
lismy mniej wllo)cej ten · · · 
rowl, opierajlj,C sir: na danym slowle, sam pozlom I nasz paryZanln chodzll Walka. choc w6wczas beznadziej- 
pozwolono zachowaC broil. Skorzy- smutny, bo odebralismy mu palmlo) na, okazala silo) jednak potrzebna. 
stal z uka7.anla silo) dow6dcy batalio- plerwszeiistwa. RZlj.d Vichy zaprzepascil do reszty 
nu, strzelH don z plstoletu i ranB go :Jednak ostatnie slowo nalcZalo do sw6j autorytet, jego milicja przesta- 
smiertelnle. Francuz6w. Kt6regos wleczora przy- la sir: zupelnie liczyc, Nlemcy stra- 
18 mares. przybyl na plaskowyz i jechala, tylko na jedell dzien mloda cili Impet, a ruch oporu wzm6g1 silo) 
objlj,l dow6dztwo kpt. Maurice Anjot para, i natychmiast przybiegl'do nas i nabral zaufania we wlasne slly. 
("Bojard"), Bretoiiczyk, 40-letni ofi- nasz warcabista. :Juz w kwletniu POCZfo)to znowu mo- 
cer dywlzjl alpejsklej', doskonale 0- - Ten nowy goS{: byl dwukrotnie bilizowac mlodzlpz a w maju na tyro 
beznany z warunkaml walkl w g6- mistrzem Francjl. On warn dzis wle- samym plaskowy:iu oobyla sil;! plerw- 
rach. Przynl6s1 w plecaku sw6j alpej- czorem pokate! sza zbl6rka odbudowanego batalionu. 
ski mundur I natycluniast silo) w nie- Nlgdy nle slyszalem, by w warca- 350 partyzant6w, wsr6d kt6rych byli 
go przebral. Nie spodziewal sir:, te bach rozgrywano mistrzostwa naro- takze uczestnlcy marcowej bltwy, 
wyjdzie calo. i chclal polec w barwach dowe, ale to Zaden argument. Po ko- prfi!zylo sir: przed nowym dow6dclj. I 
swego pulku: .. . lacjl wszyscy tlumnie oblegli maly komendantem obwodu kpt. Nizler. W 
W dwa d
l p6
niej mlhcJa zaatako- stolik. Mlody przybysz okazal silo) czerwcu zaloZono tam stallj, bazlo) i 
wala pozycJe partyzant6w z dw6ch Istotnie wlelkim mlstrzem. Najpierw znowu zaczr:to odbierae zrzuty. 31 
str
n, ale zostala oop
r:t3;! traclj,c 12 zademonstrowal "coup de Napol
on", lipca przybyl na plaskowyz !'Iilny od- 
zabltych. Dow6dca mlhcJI Darnand, kt6ry polega na podstawlenlu kilku dzial 1500 Maquls z Inn ego terenu i 
wldZlj,C. ze sBQ. nlc nle wsk6ra a chclj,C pionk6w i na l1aglym, zwycir:sklm powstalo zgrupowanle, kt6rego nie 
konlecznie zlikwidowac batallon, atalm, a p6zniej rozlaZyl kazdego z moZna juZ bylo ro
bic jednym uderze- 
zwr6cll sir: do kanonika Pasquier z nas bezllto..qnie. nlem. 
prosbq. by ten przekonal zapalenc6w · · · Panowanle Nlemc6w doblegalo kon- 
a calym bezsensie ich przedslr:wzlr:- PlaslwwyZ byl tak szczelnie oto- ca. 118 sierpnla odbito wilo)zienie VI 
cia. Kanonlk zwerbowal proboszcza czony ze 0 wycofanlu sir: calym bata- Annecy i uwolniono wlelu wiIo)ZnI6W, 
Gavel I razem udall si
 w drogr:. kt6- lion em nle moglo byc mowy. Wyda- wsr6d nlch kltku czlonk6w 27-go ba- 
ra trwala ponad dwanaScle godzln. no rozkaz. by potworzyly sir: male talioou. 
Wr6cili z nlczym. Dow6dztwo nie- grupki, po szesciu, po osmiu, i pr6- 24 sierpnla oodzlaly Maquis wy- 
mleckie zawiadomBo rzQ.d w Vichy bowaly przekroczyc nleprzyjaciel- parly ostatecznie okupant6w i depar- 
ze teraz ono zajmie sir: zap row adze- skle lInle pod oslonlj, nocy. Zadanie tament Haute-Savoie stal Sle pierw- 
nlem porzlj,dku. bylo trudne. Partyzancl znali dobrze szym terenem francusklm uwolnio- 
Sprowadzono 157 -q. dywizjl: alpej- teren, ale nle znall planu pozycjl nie- nym wlasnyml dlonmi. 
skQ., pod dow6dztwem gen. Oberga, mieckich. Biel snlegu takze utrud- · · · 
scllj.gnif;'to dywlzjony Luftwaffe pod nlala poruszanle sir:. Znowu swleci wspaniale. poran ne 
dow6dztwem gen. Knochen. Skoncen- 0 10-ej wieczorem pierwsze oddzlal- slonce. :Jestesmy juz spakowanll zno- 
trowano takze oddzialy ,,,Slcherheist- ki ruszyly w ciemnosc. W ciq.gu no- slmy bagaz do samochoou. Na poze- 
dlenst"u z tego obszaru pod klerow- cy pewna ich cZIo)SC przekradla sir: ganie, tutejszym zwyczajem, wycho- 
nictwem dr. Knaba. Milicja Vichy szczr:!illwle, ale niekt6re natknr:ly sir: dzl cala rodzlna gospodarza. pani 
r6wniez mlala wziq.c udzial w ope- na oodzlaly niemleckie i zostaly wy- Abrami w bialym fartuchu wpros t 
racjl. bite lub wzllo)te do niewoll. Niemcy z kuchni, dwie mlode dziewczyny, 
Batallon, licz
cy 465 partyzant6w, zaalarmowali callj, okolicr: i nast
p- starszy syn, juZ Zonaty, z dwojgleI1 1 
okopal sir: w Sniegu i nabieral odde- nego ranka zarZQ.dzili w1elkq. oblawr:. dzieci, kt6re prowadzl za rQ.czkl, 
chu do ooparcia ataku a tymczasem Rozegralo si
 wiele mal y ch po t y czek :Jack y i P an A b . k 1 . t Iko 
okollcznl ' MaquI ' s pr6 bowali lokalne j ,rami, w oszu 1 y 
kt6re przynlosly partyzantom dalsze i w rannych pantoflach. 
dywersjl, by atak ten op6Zn
c. Wysa- straty. W dwa dnl po bitwie pad I pod Od strony Alp powlewa lekki wiatr 
dzono w powletrze tor kolejowy pod Naves kpt. Anjot. ONawa trv.-ala sze- 1 porusza gal
ziami drzew, pod kt6- 
Saint-:Jean-de-Maurlenne, kt6ryrn do reg dnl. Wllo)zlenle w Annecy okazalo ryrni zaparkowany jest samoch6d. 
Annecy mial jechac konw6j wojsko- silo) za male, pojmanych trzymano w Cofam go i ustawiam motorem VI 
wy. szkolach I w Innych zarekwirowanych stronr: bramy. 
Nlemcy poociQ.gnr: li blizej swe od- budynkach. Og61em schwytano ponad Zamieniamy ostatnie spojrzenia. 
dzlaly I poczr:li systematycznie okrlj,- dwustu Maquls i w1elu rozstrzelano. ostatnie slowa. 
Zac g6rskQ. kryj6w k r:. Zgromadzili 7 Kilkunastu zamr:czono na sledztwie Czas ruszac. Wszyscy podnoszlj, rfi!- 
batallon6w alpejskiej piechoty, 3 ba- w Gestapo. ce I powlewajlj, w niemym gescie po- 
terle artylerll, 10 lekkich samocho- Nad rzekQ. Nom kolo Thones przy- zegnania. 
d6w pancernych. dwa dywizjony sa- chw y cono g run<> 12 szuk aJ '''''' ych J . f G 11 - k . 
molot6w i oodzialy mil'icji, kt6re YY or- 01:01' ar n!4 I. 
mialy atakowac z p6lnocno-wschodu 
i z zachoou. :Jej powierzono pierwszQ. 
pr6b
. 
24 marea, gdy noc pokrywala jesz- 
cze ziemlr:. ruszyli naprz6d milicjanci, 
a nleco p6zniej ooezwala sic artyle- 
ria. Chaty w zachodniej cZfo)Sci pla- 
skowyzu 
tan
ly w plomieniach. 
Pierwszy rozpoznawczy atak 00- 
parto, i napastnlcy przystlj,pili do 
przegrupowanla swych sil. Do obl
- 
nych przedarl sir: przez g6ry glosny 
przewoonik z Chamonix Bozon i przy- 
nl6s1 im wladomo5ci 0 pozycjach nie- 
przyjaclela I 0 jego slle. 
Po dw6ch dnlach clszy, r6wniez 
wczesnym ranklem, rozpoczQ.1 si
 
atak ze wszystkich stron. Milicja, 
ponownie ooparta, straclla 20 zabl- 
tych, all' kolumny niemieckle. ubrane 
w biale plaszcze i wspomagane arty- 
lerllj., wdrapaly sll: na plaskowyz I 
doplpro u jego kranc6w zostaly pow- 
:o;trzyman!' ostatnlm wysllklem. Na- 
deszla noc, wl
c Nlemcy, zgodnlp ze 


Kl)t. Maurice Anjot 
("Bojard") 


t 


..... 


.- '" 


....-.':"""... 


. 


" 
.'''\1 


.. ' 


... 



- 


.. 

 :.. 1:" 


f .. 
'" 
......- 


>. 
. 


..
 


..... 


.",.... 


....... 


Jezioro Annecy (z.amek I przt'le<'z df' Bluff)')
		

/Archiwum_002_09_335_0001.djvu

			N 


NTENIE 


Adres redakcji. 
..Na Antenie n , RozgloBnia Polska RWE, 
1. El1gJi
 er Garten. Miinchcn. Germany. 
tel: 229921 


Micsioczoit ..Na ADtmie" zawiera. w ka2xlym numerz;e 
wyb6r audyoji nadaDych prz.ez R

 PoWol 
Radia WalDa 
. 


Redaktor: Zygmunt M. Jablonski 


mowi 


Polska 


Radia 


Wolna 


Europa 


Rozglosnia 


Rok I 


22/29 grudnia 1963 


Nr9 


SPRAWA 


, 
STOSUNKOW DYPLOMATYCZNYCH 
Z WATYKANEM 





 


W imieniu calego zespolu ROZGLOSNI POLSKIEJ RADIA. WOLNA EUROPA Z)'czy 
WSZYSTKIM CZYTELNIKOM "NA ANTENIE" 


WESOI:. YCH 


SWI
T i SZC
SLIWEGO NOWEGO ROKU 


Redakcja 


I tore Romano" z 16 grudnia ub.r. W 
Rozt1'ZQ.sajl}.c delika.tne zagadn1e- 0 W U g I 0 S k a t 0 I I k 0 W artykule tym mowa byla 0 "p6lofi- 
nie stosunk6w mlr:dzy Koociolem a . - cjalnych pr6bach sondowanta Stolicy 
panstwem naleZy przOOe wszystkim Apostolskiej w nadzlel ze uda sir: zna- 
wystrzegal: sir: fataUzmu. Rzeczywi- byl: np. bardziej konstruktywna po- si
 partia w krytycznym okresle leZ6 w Rzymle pomocnik6w, kt6rzy 
stoBl: spoteczna jest zmtenna i dyna- stawa katolik6w wobec zadan gospo- ..PaZdzlernika". Teza 0 rzekomej nle- ulatwiQ. wp
lr:cie katolickiego 
miczna. Dotyczy to zar6wno kaZdej <1arczych przed kt6rymi stol paiIstwo. ust
pliwoaci kardynala Wyszynskie- spoleczeflstwa polskIego do komunl- 
. 
doktryny jak kaMego systemu rzQ.- Koegzystencja z Kooclolem, umoZli- go i biskup6w, 0 Ich negatywnym, stycznego w6zka". 
dzenla I samych ludzi. KomuniSet nle wlajQ.c uaktywnlenie mas katolic- sztywnym stanowisku, odrzucajQ.cyrn Sytuacja, jakQ. prymas I blskupi 
SQ. nadludZmi i nie stanowlQ. pod tym kIch, moglaby przynieS(: w rezultacle jakoby wszelkQ. mozliwoa6 jakiegoo zastali po powrocie do Kraju, wzmoc- 
wzgl
em wyjQ;tku. Traktowanie lepszy i wydajniejszy wysilek pro- ukladu, nie znajduje oparcia w fak- nil: muslala najgorsze obawy wywo- 
ideologli i ustroju komunistycznego dukcyjny. tach powszechnle znanych. lane wystQ.pieniem Kliszkl. Zamlast 
jako czegoo bezwzgl
ie statyczne- W ustroju komunistycznym brak Przedm6wca slusznie twierdzi Ze jakiegokolwiek odpr
enla na.stQ.pil 
go jest wlr:c zasadniczym bt
em. tego zasadniczego bodZca rozwoju, w kaZdym kompromlsle komuniSei szereg posuni
, Swladczq.cych 0 no- 
Aby str: 0 tym przekonat wystarczy Jakim jest na Zachodzle dQ.zenie jOO- musZl}. widziet dla siebie jakQ.S ko- wym ataku. Pierwszym jego sygna- 
przyjrzel: sir: zmianom, Jakie zaszly nostkl do wzbogacenia sir:. Tym wir: k - rzy!il: chocby taktycznl}.. Ale strona lem bylo naloZenle nowej kontrybucjl 
w Rosji ad czas6w rewolucjl - po- szego znaczenia nabierajQ. motywy przeciwna - KOScl61 - musi r6w- podatkowej na Kuri
 MetropoUtalnQ. 
r6wnal: Rosj
 Lenina, StaUna i Chru- spoleczne - gotowoo6 do poSwir:c en nlez stawla6 sobie pytanie: C'zy ewen- w Warszawle. Rozpoczr:lo sit: kara- 
szczowa. i wysilk6w w imir: wsp61nego dobra, tualne nawll}.Zante stosunk6w mi
zy nie grzywnaml do 2000 zl. i wlr:-cej, 
Por6wnanle stosunk6w panujQ.cych jakim jest gospodarcze wydZwignir:- rzQ.dem komunistycznym a Watyka- ksi
y, kt6rzy stosujQ.c sl
 do l1aka- 
w r6Znych krajach bloku sowleckle- cie Kraju w g6r
 i podniesienie og6l- nem przyniesie korzYSei czy straty? zu swych wladz koSclelnych odma- 
go r6wnieZ wykazuje, ze istnlet mo- nego dobrobytu. Nie trudno odgadnQ.l: ze takIe wla- wlall rejestracji punkt6w kateche- 
gQ. r6Zne modele patistwa komuni- Ludzi zdolnych do klerowania sir: snie pytanie musieli sobie stawla6 tycznych. 
stycznego i ze r6tnlce majlJ, tenden- pobudkami Ideowymi w cOOziennym, biskupi w chwili gdy po stronie ko- Nr:kanie i utrudnlanle normalnej 
cje do pogh;!'bianla si
 raczej niZ za- zmudnym trudzie, nle ma wlelu, ale munistycznej zjawily sir: plerwsze pracy duszpasterskiej metooQ. nieu- 
clerania. w odpowlednich warunkach i atmo- oznaki gotowoSci nowego modus vi- stannych szantaZ6w, niszczlJ,cych wy- 
IstniejQ. wlr:c r6Zne warianty, Ist- sferze Zl1alazloby sir: ich sporo wla- vendi, kt6re mlaloby doprowadzil: do miar6w podatkowych, kar plenlr:z- 
nlejQ. takze moZliwoSct zmlan ewolu- snie w czynnych !irOOowlskach kato- zblizenia ze StolicQ. Apostolskl}.. nych, nakladanych za organizowanie 
cyjnych a w zaletnooc1 00 nich r(yZ- lickich. Rzecz jasna, stan wojny re- Przebiegu rozm6w nle znamy. plelgrzymek, za procesje, nawet za 
nie uklada6 sir: mogQ. stosunki mlr:- ligljnej antagonlzuje I odpycha te Kardynal Wyszynski znajdujlJ,c sir: w kazanla, wzroslo w spos6b wldoczny. 
dzy Koociolem a partil}.. elementy unlemozliwlajl}.C ich akty- sytuacji niezwykle trudnej wypowla- Listr: mego przedm6wcy mOZnaby u- 
Narwet w ustroju totalnym spole- wlzacjr:. da sir: 

dko i ost
ie. Wiadomo- zupelnil: takimi faktami jak burze- 
czef1.stwo w jakleja mlerze moZe wy- Na tym tie rozwaZa6 naleiy spra- Sei IlI;twleJ.pa;;eciekaJQ. z !derownictwa nie krzyZy I kaplic przydroZnych 
wlerat: wplyw na te ewolucje. Tam, w
 "modus vivendi", nawiQ.zanla w parth, an
zeh z kancelani kurialnych. znajdujQ.cych sir: na prywatnych po- 
gdzle katoUcy stanowiQ. POWaZny jakiejs formie stosunk6w mi
y InformacJe, kt6ryml rozporzQ.dzamy, sesjach, jak zamykanie kaplic w szpi- 
OOlam spoteczeiIstwa, mozliwoScl od- obecnymi rzQ.dami w Polsce a StolicQ. SQ. wlr:c z natury fragmentaryczne. talach jak deportacje I wyrzucanie 
dztalywania na spos6b l"ZQ.dzenia SQ. ApostolskQ.. Fakt mialby znaczenie P
alajQ. one jednak na ootworze- zakonnlc z Ich budynk6w w okolicz- 
z natury rzeczy powatniejsze. Ale bardzo powaZne, byt moze przelomo- me z. grubsza tego co zaszlo mlr:dzy noac1ach Zywo przypominajQ.cych de- 
nawet je!ili SQ. l1iewlelkie, nie naleZy we, dla KOSeiola w Polsce. Dotych- Koo<:l
em a pan
w
 w ciQ.gU ub.r. portacje za czas6w okupacjl niemiec- 
Ich sl
 wyrzeka6. Dlatego postawa czasowe porozumienia mit:dzy Koacio- InlcJa
ywa zbhzema z Watykanem kiej. R6wnoczeSnle na konferencjach 
absolutnej negacji ze strony katoli- Icm a panstwem mialy bowlem cha- wyszla Jak wladomo ze strony Chru- i odprawach organizacjl partyjnych 
k6w bylaby blr:dem. Zamiast usta- rakter um6w wewnr:trznych. Na og61 szczowa 1 
q.Ze sir: z jego politykQ. aktyw partyjny zostal pouczony ze 
wlal: sir: z g6ry do wszystkieg-o nega- rzQ.dy nie przywiQ.zujQ. wlr:kszej wagl koeg-zystencjl. Nie trzeba tlumaczyl: dyrektywy dla prasy zalecajlJ,ce po- 
tywnle, naleZy raczej w kaZ?lec
enstwie 0 
uze
 wlr:kszoSci lu- tywnle do plerwszych pr6b szukanla nieje pewna Iinia obrony kt6ra musi zdjt:(:ia zapomnianego ko!ici61ka w tarz obronc6w Lwowa zdewastowany 
konne rue-uie sir: ze szpitali, I t.d. i t.d. dZI Wlel"ZQ.cych. me Jest. rzecZl}. .ani modus vivendi. Za jego wstawten- byt uznana za ostatecznQ., bo po 00- WoIczynle - pomy!ilalam: upomina- i sprofanowany glnie. Plyty polskie 
Wszystkie te trudnoSci ! repres1e latwQ. ani p9JemnQ.. :Juz dzI!i. W1r: k - nlctwem i poparciem Zawleyskl uzy- stQ.pieniu 00 niej nie ma s!
 juz gdzle my sir: 0 kr61ewski gr6b, 0 trumnr:, usunl
te, napisy zatarte. Za kilka lat 
ogTaniczajlJ, coraz bardziej moZliwoo- szoM urzr:dnik6,w partyjnych I rz
- skal dluZszQ. audlencjr: u papieZa. :Ja- zatrzymal:. TQ. ostatecznQ. ImiQ. jest 0 strzr:p dzlej6w narOOu. A ileZ jest nle bedzle po nlch !iladu. Cmentarz 
ci duszpastprskiej pracy Koociola, dowych wcilJ,gD1r:-tych w to zadame na XXIII. prawo nauczanla religii. KoSci61 wy- takich miejsc pamilJ,tkowych za kor- Iyczakowski zaniOObany I poro9ni
ty 
budzfJ,c zrozumialy nlepok6j I gl
bo- wywiQ.zuje si
 z niego ra<:zej z 000- Wlemy, 
e w tym czasle prymas rzec sir: go nle maZe, bo ono jest donem? lIe ko!iciol6w i cmentarzy? chwastem. Wiele pol skich grob6w 
k
 troske ludnoSci. UznajlJ,c jednak wlQ.Zku sluzbowego I 
rdzlej pod na- dwukrotnie zloZy'l wlzytr:- w ambasa- IstotQ. jego misji. TIe zamk6w i pomnlk6w? lIe budyn- obrabowano. PrzewOOnlcy Intourista 
ze svtuacia KOSclola ulega od lat kil- c1skiem z g6ry, anlZell z wl8;8Dego dzle Polskiej Republiki Ludowej w Kto zna zarZl}.dzenia zwiQ.Z8ne z k6w t kopc6w? Gdzle istnieje jpszcze n?e wiedzlJ, lub nie chcQ. pokazywal: 
ku !!talemu pog-orszenlu - nie mozna IJOMdu. Urzr:dy: wyznan stara
Q. si
 Rzymle ambasadorowi Willmanowi. rejestracjQ. punkt6w katechetycznych polski slad? Gdzie zostal zatarty? hIstOryCznych mogll pol skich. Nie 
mimo wszvstko poddawal: sir: fata- zatrudnia6 kslr:zy, kt6rzy zrzuclli su- Za druglm razem doszlo do dluzszej w koSciolach i w domach prywatnych, Czasem dojdzle jakieS echo z tamtych znany nam jest los koSolohl. w 
wt 
lizmowi, nie moZna przyjmowal: z tan!1r:: po prostu 
atego Ze ludzie ci, rozmowy mir:dzy kardynalem a Kllsz- kto przeczyta chociai;by przep?sy hl- z1em, czasem skarga ze w proch sie j 1n'0b6w rodu 
iewskJ.ch. 
f!:6ry ze zar6wno zaszle juz zmlany obclQ.Zeni urazarm i komplpksami z kl}.. Komunlstyczny rozm6wca nie u- gieniczno-sanitarne i wymagaDia sta- sypiQ. polskie zabytki, czasem szept 0 starych m.mkach tci g-rucho. Ru1- 
iak ich kierunek jest nloodwracalny pewnooc1Q. w wlr:kszym stopniu za- krywal po wyjSelu z ambasady, ze wiane pomieszczenlom, w jakich nau- ze Polacy z Lttwy, Ukralny, Bialo- ny zamku w ZbaraZul, gdzle jeszcze 
t nieunlknionv. prawda ze doktryna ang-aZowani SQ. uczuciowo w walke byl z nlej bardzo zadowolony i oznaj- ka katechizmu moZe sir: odbywal: - rust potajemnie czuwajQ. nad hlsto- w r. 1939 chlopi pokazywali "basztr: 
marxizmu zaktada zantk wierzen i z KOSciolem, anizell wlr:kszoM par- mia', 7Je prymas zgodzJil sir: po po- ten zorientuje sir: latwo, ze rejestra- rycznQ. mogilQ.... P.odbipir:ty..... Ruiny Trembowll... 
tnstytucil religiinych, ale dOOwlad- tyjnych aktywist6w. Pewne jest, ze wrocle rozmawla6 z GomulkQ.. Ale cja jest tylko pierwszym kroklem, Nie ma dziela kt6re by pozwolilo Wspanlaly za.mek w Podhorcaoh, sie- 
<'7ente uczy o:l;{' tycle ma swoie pra- co
z mnlej wldzi si
 w d.olach par- wkr6tce potem, 9 grudnia, tenZe jest podstaWIJ, prawnlJ, do o
i?ze- ootworzyt: utracone dziedzictwo. W
e- dziba 
61kiewsk1ch, potem Koniecpol- 
wa, kt6re koncem konc6w okazuja tYJnych ducha fanatyczneJ antykru- sam KlIszko dopuSeIl sir: nledyskrecji, nia a z czasem zupemego zl1kwldo- my ri;e pewne p8JmlQ.tkowe budowle skich, potean Sobieskioh, wreszcie 
ste silniejsze niz doktryna. Nawet cjaty, kt6ry wclq,z jeszcze jest bar- kt6ra obudzl6 musiala najgorsze po- wania prywatnego nauczania religii ocalaIy, Ze z tych czy innyoh wzgl
6w Sang-uS2'Jk6w... Olesko. g-dzle urodzil 
naiwleksi doktrynprzy z chwilQ., g-dy dzo 7;ywy u nlekt6rych starych ko- dejrzen1a zar6wno w Watykanie jak poza szkolQ.. wladze obeonych republik sowrec.ktch sir: :Jan III... Mlr, gniaJzdo rodU llIni- 

maid
 sie u wladzy musz
 w coraz m,!nist6w na g6rz.e. :Juz to samo jest i w!ir6d blskup6w. W dnlu tym Klisz- M6j przedm6wca .pop.emla wlr: c roztoczyly nad nlml opiekr: albo prze- cz6w... Nole wied:ziel: czy te zabytkl 
wipkszvm stopniu liczy6 sip z fakta- obJawem pocleszaJQ.cym I zwtastunem ko przemawlal w Instytucte Antonio btQ.d zasadniczy. Uwaza, ze przywr6- jr:ly dla swoich cel6w. lone zabytki, ocalaly, czy trwajl}., czy znlszczyla je 
mi I praktycznvmi koniec:mosciami. ewolucjt, 0 kt6rej m6wU prze
m6
ca. Gramci, kt6ry stanowt przybud6wkr: cenie stOS1.1:Ilk6w dyplomat
cznych z zaniOObane, rozpadajQ. si
 w gruzy. obca r
ka, czy tez przywlaszczyla. 
Wvstarczy chocby wskazal' na taki 
ywiQ.c te nadzieje, nie mozna JOO- komunlstycznej partii wloskiej. Na Watykanem eo IpSO przyme!il: musi Stosunkowo najwir:cej !!lyszy sir: 0 zaCierajlJ,C ich historir:. Slad6w pol- 
Drzvklad jak losy kolpktywizacjl w nak przenosll: w teratniejszo!il: tego sali jednak obok komunlst6w znaj- ulgr: KoSciolowi. Niestety, wszystko koociolach, bo do koSclol6w pielg-rzy- skoSci pr6Zno szuka6 w Krzemiencu, 
polscp. Praktvka odbieg-Ia w tym co stanow1 dopiero perspe
tywe dowalo sir: szereg zaproszonych na wskazuje na to, Ze w obecnY!ll ukl
- muiQ. nieliczni Polacy, kt6rzy odwle- Atenach wolyiisklch. Polak, kt6ry sir: 
wvpqdku daleko od zaloZen teore- przyszlooci, byl: mote odlpgleJ. W zebranie dziennikarzy zagranicznych. dzle stosunk6w jest OOwrotme. Poh- dzaiQ. utracone ztemle. Znany jest los tam prze,d kilikoma laty zabtlJ.kal, 
tvc'7.1lych. chwill obecnej partia usilllje konse- Kliszko najwidocznlej l1le byl 0 tym tycznQ. koegzystencjr: z pot
gQ. mo- koSciol6w lwowskich Trzy z nlch slJ, skari:yl sir:- g-orZko Ze Liceum miesz- 
W przeszlOOci stosunkt mipdzv Ko!5- kwentnle przeprowadzl6 !irodkaml uprzedzony I m6wi1 w przekonaniu ralnQ. jakQ. reprezentuje Stohca Apo- czynne: katedra lacitiska ufundowa- CZij.oe dzis szkoly 'llIkrainskie jest za- 
clolem a panstwPTIl przechOOzilv r6z- adminlstracyjnyml program IIkwida- ze zebranie ma charakter zamkni
ty stol-ska, naleiy - w pojr:ci? kIerow- na przez Kazimlerza Wielkiego, kos- niP>dbalIle a ko.llcl61 zmleniony llI8. 
np fazv nip tylko w Polsce ale i w cji KoSciola, starannie obmyslony, t poufny. Nleporozumlenie stalo sir: nictwa partil - zr6wnowazy6 nowy- ci61 Maril Mag'daleny, ko!ici61 9w. An- sklad. 
Rosii. Byly w ZwlQ.zku Sowleckim podzielony na etapy i rozloZony na wldoczne, klOOy Kliszko, odpowlada- ml ogranlczeniaml Koaclola a
y pa;;e- toniego. Niekt6re - jak np. baroko- A inne zabytki? Mu.zea.. archlwa, 
okrpsv wzmozonvch przeRI
1fiow:l'" I dluzszy okres czasu. :JeZeli kompro- jl}.C na pytanie Giuseppe Quarta, konal: doly ze partia pozostaJe Wler- wy koSc16l bernardyn6w i renesan- rolory prywatne i publlczne? Czasem 
bvlv okresy ,.'plerpdvszkl". POOobnle mtsy taktyczne mogQ. ten proces za- wsp6lredaktora katollckieg-o pisma na swej doktrynle. . sowy dorrrlni:kan6w, "SIJ. w dobrym sta- Sowlety zwr6cQ. Polsce jakl
 doku- 
I w Polsce. bv1v dwle pr6bv porozu- trzymal:, czy nawet opM;nil: na ja- ..Confrontl", tytulowal go per "to- Doowladczenie ub.r. uczy, ze 
ie nie, ale nle sluZQ. celom kuItu. Nato- mentv albo dzicl:a sztukl.. Lecz - 0 
miM1la. po kt6rych nastwowalo 00- kls czas, nle moma Ich rzecz jasna warzyszu". chOOzl w tym wypadku 0 kompromls, 'I11iiast zamknlr:ta katedra ormlailska ile rui.m wiadomo - n1e istnteje na.- 
prl>?;pnie. OOrzuca6. I w tym punkc1e m6j przOO- Ot6z w przem6wieniu swolm Kltsz- z kt6rego obie strony moglyby wy- niszczeje. wet spis polskleg-o mienia kuIturalne- 
Naturalnlp te norozumienla maiQ. m6wca r6wnleZ ma slusznoo6. Za- ko w spos6b niezwykle brutalny za- ciQ.gnQ.l: korzysci chocby czasowe. P?"" W Willi Ie katedre ufundowanQ. go na. ziemlach wschodnich. 
ch'l.rakter taktvcznv. ale nawpt kom- pomnlaJ natomiast powtedzioo jednej atakowal polskich blskup6w, przeciw- kojowe uwertury w Watykanie maJQ. przez :J8,J;ieUr: zamieniono na muzeum. W kr6tklm felleton!e wy.mlenllam 
nromisv. POdyktowane w7g-1p{1nmt watneJ rzerzy: WSzy!ltko wskazoJe stawlajlJ,c ich rzekomo nieustwliwlJ" by6 jedynie manewrem w roz
c
 Krzyz usunir:to. W muzeum znalazly tylko nlekt6re pamiQ.tkl. SQ. ich prze- 
taktvcznvmi. maia swo1
 realne. na to, te prymas I eplskopat 00 po- reakcyjnlJ, postawr: stanowisku taktycznej, kt6rej cel staje SIr: az sir: g-roby Sw. Kazimierza:Jaglelloflozy- ciez setki i tysiQ.ce. KaZdy Polak do- 
praktvczne konsekwencjP w Zyclll I (,zl}.tku trzymali si
 u.J wla.4nie 11n11. :Jana XXIII. nadto oczywisty: oslabil:,. j
li sir: da, ka i Barbary Radzlwdl6wny. ChrzeSci- powie z pami
ci dIug-1J, 1itanlr: utra- 
mo'!'a ulec utrwalenlu. chol:bv rZPR- KOSei61 Katollcki nlgdy nie posunQ.1 OdpowtadajQ.c na pytanie Innego pozycjr: prymasa, por6znll: 

kane janskie kr6lewskle grobowce - mu- conych zabytk6w, kt6ryml przema- 
C'towpmu. Nle moZna wlpc lek('pwa- si
 w I'!WOlch ust
pstwach wobec dzlennikarza, Carla Falconi z "Es- duchowlenstwo z "nl
st

hwym" zealnym zabytkiem... Dziwny I smut- w:Ja do nas hlstoria. Do czego, rzu- 
7;v(o lub OOrzucal: ustepstw taktvC'z- reZvmu komunistycznego tak daleko, presso", Kllszko oSwiadczyl' epLskopatem a more wblt: k1m mlr:- ny los... OstrQ. Brame uratowali i cajlJ,c te naz;wy, zmlerzam? 
nvC'h. bo one i:akzp 
twarzaia DPwne iak to uczynill biskupl polscy w pier- - PaiIstwo polskie nie przewlduje dzy Stolicr: ApostolskQ. a polskQ. hie- rwiernQ. 
 otaczajQ. Polacy zamde- NarOOowe dzledzlctwo powlnno byl: 
faktv. Tvm wlecei te pornimo tvch wszym porozumientu z l"ZQ.dem w r. obecnie zawarcia konkordatu z Waty- rarchir:. szkall na Litwle. otoczone troskQ. bez wzglr: du na to 
C'"T.V tnnvch nawrot6w - 7;vC'tp nlp- 1950. Partia liczyla w6wcras. ze u- kanem. Wspomnialem tylko 0 moZll- Nle przywiQ.zywalbym takZe pr
e- Ale zabytkowe koScloly w innych g-dzie sir: zna'jduje: w obecnY'Ch granl- 
Ilh t al?'anie nchal: must ob6z komllni- mowa ta wblie klin mtr:dzy "bezkom- woociach, kt6re stalyby sir: bliZsze sadnego znaczenla d
 uklad6w m1r:- miastach. mlasteczkach i v.ioskach? each pahstwa, czy'P07A granlcami. W 
stvcznv w klerunkll reali7.lTlu I orlda- promisowego" Piusa XII I Kurir: i bardziej rea.lne, jffillby eplskopat dzynarooowych, za,"?eranych przez DochOOzQ. nas g-Iosy 0 losie niekt6- Polsce Ludowej., w P.olsce bez przy- 
la
 od fioktrvnerstwa. W konfllkC'ie Rzymsk
 a hierarchi
 w Polsce. X. zmlenil swojQ. postawr: wobec pa:ti.- komunlst6w. Przewaznie SQ. one do- rych tylko katolicklch SwlQ.tyti. Pow- miotnlka, czy nawet w iIIlnY'Ch kra- 
tvm doktryna ntemz wciaz feszczp prymas Wyszynski byl w6wczas jed- stwa. Obecnie nie istniejQ. w Polsce trzymywane d0p6k1 sluZQ. ich in
ere- tarzam te relacje, choc sprawdzll: ich jach. Wymag-a tego szacunelk dla wla- 
bterze e-6re nad 7;vC'tem. alp ostatf'CZ- nym z najmlOOszych czlonk6w epi- warunkt polityczne, moralnp lub spo- som. Obecnoo6 w 'Yar
zawie kllku- nie spos6b. Przepi
kny ko
cl61 baro- snych dziej6w. Pami
ta:my ile rozg-Io- 
nv wvntk nie moo-p ulee-a
 WlJ,tp1t- skopatu, zaledwie cztery lata uply- leczne do zawarcla konkordatu. Na- dzlesir:ciu przoosta,"?cleh p
stw za- kowy w Berezweczu znaiduje sl
 po- SUo czr:sto propagandowego, na.daly 
wo 6 C't. Nle nel'!"ll1
c wlec WD1vw11. jakl n
1y 00 chwiU jego konsekracjl na tomiast posunlr:cie ze strony Waty- chodnich nie uchromla PolskI 00 naj- noc w zupelnej ruin1e. M6wil}. :t.e w obecne wladze sprawie skarb6w wa- 
teorp.tvczne forrnuly wvwterafa na biskupa I dwa od chwllt, gdy zasiadl kanu w kierunku przywr6cpnla sto- gorszego terroru w czasach stallnow- Samborzp koScl61 bernardyn6w za- welskich zloronyoh swego czasu w 
noUtyke komunistyczneg-o patistwa. na prymasowsklej stollcy. Nie mlal sunk6w dyplomatycznych byloby skich. WQ.tpll: wlr:c n
leZy, czr .samo mteniono na sklad. W Piflsku przebu- Kanadzie. Mogloby ai
 wydawat ze 
nle naleZv patrzp
 na nla wvl!}cznie jeszcze w6wczas tego wielkiego auto- przez na.'I uWa.Znle zbadane. przybycie przOOstawiClela 
apleza do dowano I zajr:to czr:aciowo na mag-a- skoro polskle zabytki kuIturaJne na 
Drzez pryzmat obowlQ.zujQ.cej dok- rytetu, jaki ma dzi
 w Kraju I na Po tym przem6wienia mustano zo- Warszawy mialoby na dluzszQ. metr: zyny XVII-wleczny kooci61 i klasztor wsch6d 00 Bugu znajdujl}. air:- w tej 
trvny. S'wiecie. Totet podplsanle porozumle- rientowal: sir: w kolach watykan- stanowll: rekojmlr:.. poszanowania jezuit6w. Los Innych koSclol6w' pin- chwili na obszarze "sprzymlerzonego" 
Nadzle1e na poprawA stosunknw nia, p61!icie na ugOOr:- wymagalo nle- skich ze komuni!ici polscy prowadzQ. praw KoSciola. A jeSli ldzie 0 tenden- skich nieznany. Czynny jakoby jest pai!stwa, zadba6 0 nle nie byloby ZII10- 
mtr:dzy Ko!;clolem a paflstwem wla- lada odwagl. niezgrabny i l1aiwny manewr, majQ.- cje "galltkaf1skie", - 0 groZb
 oder- tylko jOOen. PowiadajQ., ze w Nowo- wu ta.k trudno. Wyslai: komlsjr:-, kt6- 
fa. sip wlr:C' z ewoluc1a svptpmll nod Podobnle w r. 1956 prymas I blskupl cy na celu pr6br: dogadania sir: ze wanla katolicyzmu w Polsce. 
 Rzy- gT6dku celom kultu sluZy jOOynie ra by Lmlen1em rZij.du polsklego i na 
naclsklem kontecznoRc1 'f)()Wvc
myC'h. okazali g-otowool: zawarcia nowego StolicQ. ApostolskQ. ponad glowa.m1 mu, - jest to chyba najmmeJsze ze fara. Wszystkie inne Awil}.tynle kato- jego koszt roztoczyla oplelkr: nad ty- 
Inaczei m6wla.C' ktPTownfdwo komu- porozumipnia, chociaz i wtOOy bylo prymasa., 8Jby w ten spos6b oslabit: wszystkich n1ebezpieczenstw przed llokle tak w mieScle jak na terenie ml zabytkami. Istniej.e przeclet przy 
ntstvczne musl wld7.lp,< fila slehlp ono podyktowane ze strony komuni- jego pozycjr: t autorytet. jakimi Koocl61 sto1. 
alosne logy sek- dawnpg-o wojew6dztwa albo 
Q. w za- mlntsterstwle kultury ZarZl}.d Ochro- 
praktvczn
 korzvR6 w porozumlpnlu st6w konlecznoSciaml chwlli I ct
kl- Znalazlo to sw6j wyraz nipmal na- ty p.n. ,:Kooci61 Polsko-Katoltcki" 51}. nied'bantu, albo ulpgajQ. bUr"Jlenlu, al- ny Muze6w i Zabytk6w. Czy ta in- 
:;0; Kooctolem. TakQ. przeslankq. moZP ml trudnoSclaml, w jakich znalazla tychmlastowy w artykulp ,.Osserva- tego naJlepszym dowOOem. 1>0 mleS7-cZI} sir: w nlch sklady, 6tytucja nle moglaby zainteresowat 


BALLADY 


I 


W ARIACJE 


WYScig na ksir:zyc OOwolany. 
Jm si
 niestety nie odbfdzie. 
Od Ka.z.ac.hstanu do Hawany 
Ro.zczarowaol wszyscy wszr:due. 


Gdzie przysmoA
 syta i obflta? 
Nle ma pszeDiC'y, nie ITIB zyta. 
W
'scig na ksi\"Zyc odwolany. 


Nagle oglosiJ Tass orr:dzie 
Ze nastl}pily wielkie zmiany: 
Wyscig lIB k..i
yc OOwolany. 
Niestety, juz si
 ole OObrdzle. 


Spichlerze puste, ska.rb wyprany. 
Dziesit'l: miliard6w deficyta. 
Gdy furezy brzuC'.h, z mr.zonkami 
Lkwita. 
\VyAclg na kstfiyc - OOwolany. 


Zapomnioo trzeba 0 tym blt'dzde. 
Sportowe przekre810ne plan)' 
Krlit
 komendl}. W tej komendzie 
WYScig na ksir:zyc OOwolany. 


* 


Nie! Nigdy ole uwien{". 

e to z tego powOOu. 
Nie mierz sowieeldej Rosji 
Psychologb). 
.hodu. 


Samopas Zjednoczone Stany 
Niech w lunatyc:znym tkwil} 
[ rozpr:dzle. 
sowiet6w w Derbach tych nie 
zie. 
WyScig lIB ksi
yc - OOwolany. 


Na Z&C'.hodzle to wazne, 
('1IY ludzie glOOnl, czy syct, 
Czy ubrani, c:zy goU, 
Czy brudni, c;z,y umycL. 


* 


Dlaczego't Co st
 8talO't 
.Juz byliScie tak bUsko... 
Jui tak sprawnie I gtadko 
Udawato sl
 wszystko... 


Zachlid lIB tym polega 
Ze on sit' z ludem liczy... 
Ze lic.zy si
 z tyrn wszystklm 
Czego Iud soble zyczy - 


Czy przede ws'lJy!ltkim ludzl 
N akarmil: 1 napolt:, 
Ozy pr.zede wszY8tkirn ubra
. 
Czy nasamprzlid uzbroit\ 


Telewizyjny sputnik 
Wyleciat zza UraJu, 
Nawet sfotografowal 
Drugq. stron
 medalu - 


Ozy wpierw wysylOO lIB ksifZYC 
Astronautyczol}. gondoll}. 't 
Na Zachodzie to wa.ine, 
Co Imide 88JIII wolq.. 


Jf'1MCLe jeden wysilek. 
,Jedna prliba udana - 
.Juz si
 zdawato Ze dzmlaJ 
Wieczorem. Ze jutro z rana, 


Ale w sowieckiej Rosji't 
COt to ZB mMlonka dzika't 
Lud czegoll ..chee" 't CzegoA "nle 
[chce't". 


t.e lada tydzien - pierwsza 
Noga proletariacka 
Postanie na ksir:iycu 
I wygra WYScig! ZDienacka., 


Czy wyScie spaAlli z byka't 


Na jeden krok przed me14, 
Bol..zewicki faworyt, 
Kos.monautyc.zny sZBJl'lpion, 
Sowiecki meteoryt, 


* 


Nle pamlfta.cile przyslowts. 't 
Powiada bez patosu, 
Ze w Rosjl sowieckiej, ryby 
I ludzie ole maJq. gl08U... 


Zwija ogon pod 81eble, 
Zami&!lt ieby slf chwatq. 
WiekopomlUj. uwieficzyl: 't 
Dlaczego? ... Co 8i
 stalo 't .., 


Glodol'! lle rnllionOw 
Lenin glOOem ZBJl'lonyU 
Gniewni '! Ile rnllion6w 
Stalm lIB lIrnlere zabatoZyU 


* 


Tak zdec)'dowat 88JII Nikita. 
Musia.l. Oszczr:dicie mu nagany. 
Nie ma pszeDicy, Die ITIB zyta. 
Wyllctg lIB ksir:iYc odwolany. 


Niechftnl't Wz1q.l: za. mordf. 
Kropi1J)C I'BZ, drug!, trzecl, 
Nie chee lecloo lIB ksir:iyc't 
Da6 czwa.rty ra.z. Polecl. 


GlOOny 0 kromk
 chleba pyta, 
Nie 0 banany I szampany. 
Lud gniewa sif, zfbami zgrzyta.. 
WySclg na kslfZYC odwolany. 


Nie. Die, to nie dIatego. 
To tylko dIa niepoznaki. 
;\11L..i byl: jaktA powlid 
Calkilem inny... ba... ja.ld't 


* 


D 


w 


I 


E 


I 


M 


WyAclg na ksl
yc odwolan
', 
Bo meta jes.zcze ZB daIeka 
I niebezpieczna. dla OzIowieka. 

al bylby niepowetowany. 


Gdyby kto mkJuJc ku satelicle, 
Na s.zwank byt jRki wystawlany. 
Nazbyt jest c.enne ludzkie zyC'ie. 
\VYRclg na ksi
yc OOwolany. 


Za duZe ryzyko w orbicle. 
Nil(' nam tryumly I peany. 
Na1lbyt jest cenne ludzkle Zycte. 
WysC'ig lIB ks
yc - OOwoiany 


* 


W cll}gn bolszewlckiego 
45-ciolecia, 

yrie ludzkie w Sowietach 
Bylo lIB wag
 lImlecla. 


\V kra.iu mlL'lOwych jatek, 
W kraju. gdzie stryczek I kulka 
Jest kant. .za kradziei swetra, 
Guzlka czy pliI-k08zuika, 


\V I(rsju czystek I zsyJek, 
Nag-Ie - roz to za Za.rty 't 
Troska 0 zyrie czlowieka, 
Argnment nleodpa.rty, 


Hamu,je if'h w pOl drog! 
PMled tryumlalnym wyC'Zynem't 
A iluz 8.'Itronaut6w 
Zgin...lo przed Gaga.r1nem 


I przed Titowern't Dzis m6wbJ 
o taktm wa.Znym wzglfdzlf'... 
"'iec.i.e, dlaczego ten wvActg- 
Na kslt'zyc sir: nle OOb{>dzle? 


* 


\VyAcig na ksifzyC OOwolany. 
I.ot lunatyrznv. lot nadniebny, 
Juz .test Sowietom niepotrzebny. 
Od dawns. prZf'Z nich je-st wygrany. 


Hen. 00 UrsIn at do Plenin 
Od Jf'IT1l..tf'ju at do Wisly, ' 
\V..zystko 00 marzyJ Marx I Lenin, 
\Vs7Jystkle teorie I pomysly, 


Ludu ZWYC!fskl mrliwczy oWad, 
Potu I krwi i lez marston, 
Trvumf - Idea plus kilowat 
Plu.. kukurydza plu.. megaton! 
CaIA radO!lne wtdowtsko 
no kupy razern, piC' przy plnJ, 
ZdobYli wszy..tko! MajlJ wszystko! 
Gd71e jest to wszystko '! 
N a k8

tyru! 


Marian 


Hem a r. 


A 


R 


y 


sir: polonlcaml na tarenle Z.S.R.S.? 
:JakleZ to przymierze, w kt6ry:m tak 
prosta, tak naturalma apra.wa ni.e 
wzl
ta zostala na.wet pod rozwag-e? 
PrzecleZ kuIt takl,ch postaci histo- 

cznych jak Sdblesld. takich miejsc 
Jak Trembowla, w nlczym nie ura.ta. 
uczut narOOowych nas.zych SQ.sl.ad6w 
Wit:(: gdzie lezy przyczyna Ze v.ia
 
rezyg-nufl!. z jaklejikolwiek aikcjl, js..- 
kiegokolwiek wysil'ku, by zabe7JP'
 
czyl: te zabyt1d przed zni8zc:zenip,m.? 
Czemu 
godzono Bir: Ze polski BIad 
na ziemlach rwschodnich ma byl: z 
czasem zupelnie zatarty? Czemu lek- 
klJ, rekQ. pJ"ZelkreSlono 
 historil 
Polski? Prreciet nic by wir:cej rue 
trzeba nlz uzvskanla zgody czynnd- 
k6w rosyjskich, ukralnskf,ch, litew- 
skich f bialorusklch na objecle tYOh 
zabytk6w polska OCIhronl}. Nawet z 
ogranlczeniam'i, kt6re te czynniJd na- 
r

. Nawet bez partriotycznych ma- 
nifestacjl. Gdyby chociaZ zroblono ja_ 
klS kr.ok w tym kierunku! GdV'by da- 
no dow6d zainteresowania! W6wczas 
zostRJloby przynajmniej w rocznikach, 
ze Polska roSci soble prawo do ople- 
kl nad pomnikami swych dziej6w na 
w.'JChodz1e. 

{" ta opieka, g-dyby UZ)'Iskano do nlej 
prawo, pociQ.gllr:la.by wielkie koszta? 
A i)p kosztuje utrzymame towarzym- 
wa "Paloma"? PrzecieZ to stowarzy- 
szenle, ZyjlJ,ce z ogTOtnnyoh paf1.stwo- 
wych dotacji. ma wlaImie na CPIlu akcjr: 
k'!Itura
 poza In'a1Il!cami Kraju. Ale 
wladomo, ze rozwija dzi.alaln
 wv- 
lQ.czni.e w krajach ZachOOu. Wsch6d 
- nlby "sprzymierzony" - dla Tow. 
"Polonia" jest mm!knir:ty. Wladze w 
Warszawie uznaly Ze P.olacy na zle- 
miach zabranych i Polacy w g-I
bl 
Rosji nle potrzebujQ. pomocy. DuZo 
starafi i zabieg6w r>oSwir:cono otwar- 
ciu polskleg-o konsulatu w Chlcag-o. 
Ale 1'ZQ.d me walczyl 0 utworzpnle 
ch06by jedneg-o konsulatu w Z.S.R.S. 
Wladze komuni:styczne u
aly Ze kul- 
tura polska, JOOlI na.lezy do wschod- 
nleg-o obszaru, nie wymaga troski. 
Dlateg-o roszCZQ. pretensje do B
blio- 
tekl Polskiej w Paryz-u, choc znajdu- 
je si
 ona pod trosikliwlJ, opiekQ. Po- 
}ak6w - emigrant6w. Ale rue dbajQ. .0 
koocioly i budynk! hlstoryczne, 0 kap- 
re t omentarz.e na zlemlach wsoho'l6rka 
i demonstruje troskr: 0 sprawy na- 
r.odowe. Dwte mlllJl"y' stosowan.e do 

ywych ludzl .J do pamiQ.tek h1storycz- 
nych o	
			

/Archiwum_002_09_336_0001.djvu

			u 


NA ANfENIE (WIAOOM
 


Nr 925/926, 22/29 December 1963 


Gdzie 


. . 


, 
spoczywac 


ostatoi 


kroJ 


polski? 


powloleo 


W nr. 7 ..Na Antenie" postawili- giego d trzeciego rozbloru. Trzeba. bo- krypcle wawelsklej. Obok czarnej zdajemy soble spraw
 z istnlenia nie- okreSlonym po
dku formalnyrn. 
amy to zasadnicze pytanie. przy- w1em pami
tal: Ze Katarzyna chciala karty ma kart
 szczerozrob}.. Abdylko- widzialnego, serdecznego balastu, ja- Wszystko moze byl: przedmiotern re- 
pomnieli8my dzieje trumny Stanisla- w zasadzie nle podzJialu P.olski ale waJ:, podpisal ostatni r.ozbi6r PolskJ ...;. ,t ki kaZde pokolenie w Polsce dZwlga wlzji i krytyki lecz nle &w formalny 
wa Augusta. Udzielili8my glosu swiad- calej Polskii jako satelity. W tym w 
u z ty;m prrestalo tstni
 'V na swych ramionach, z dOiM tyraii- porzlj,dek rzeczy. 
kcm}- historii, kt6
y odtworzyli 1!0.- momencte jednak Stanislaw August paflstwo polSkie na przecUl-g z g6rQ. . \ } .. skiej wszechobecnoSci historli w na- Do historil naleZlj, zarowno kr610- 

m1ert.ny kr6le'o/sk,1 d'1"fL1}1at. M6w1!1- paka:zaJ: 
e nie jest prawdziv.:ym. m
- stu lat. Ale, eh
 Polaka zostaJ:a wy- '.... . szym Zyc1u, z jej dzialanla wycho- wle wlelcy jak i mali - m
e sta- 
smy, ze zagadmem
 m1eJs
 ostG;tme- tern. stanu: poszedl za swoJIj, mldi- mazama z mapy, na.r6d nasz ocaJa1 i 
,. 
 wawczego (we wlaSciwym lub nie- nu wybitnl iI przeci
tni. Stanislaw 
go spoczynku Pon:mtowskugo me po nacJIj" poszeJV
y powmien byl zrObl
. Odesla} insygn4a Skiemu XVIII w. Stantslawowi Trem- s.. n cle je, Nar6d nasz pod tym wzg-Ir:- sandra pochowanego w katedrze wI- jakikolwlek Inny czlowlek m6glby :Ie 
wa tam niejeden kr61 zly. I l=6 to koronne Katarzynie. bec
lemu, kr61 sprawil iutro i t
 Mimo rzeczywiste mote. ale 1 uro- dem jest an1elsko vvyrozumlaly. (Bea- lef1skiej. Nie ma Walezego, kt6ry odmlenll: I odwr6cil:. Zapewne ktoS 
oalkiem w 
u, bo dla w, Utrzymanie si
 w roll jest rzecZQ. poeta, utracjusz zreszl4. i karclarz jone r6wnie6: winy, przypisywane tyfikacja Rydza w toku?) - Nile bez byl pochowany w SaInt-Denis a.Z do optymaInle dorastaj
cy do wymlaru 
pom1eszczende w grobach kr61ewski
 w polityce Ibardw trudn
: wymaga spod ciemnej gwiaJzdy, zasypywa1 8ta- przez niekt6ryoh historyk6w Stani- pewnej racji zwyklo sir: czasern prze- chwill, g-dy rewolucia sprofanowala wydarzef1 bylby sl
 zachowywal wo- 
ode jest tAdnym od:znaczeJ[1i
lale: skromnoSci, 
wiadomoAc1, te jest s1
 nlelawa Augusta 
stami w kt6rych slawowi Augustowi, jako ,kr610wi pol- blJkiwal: ze w6dz przegranego pow- nekropolil: kr616w Francjl. Nie ma bee nlch Inaczej - godnlej I bardziej 
turalnym nastwstJwem ich k blew j tylko elementem w 
lu narodu, a zrrajduje.my pow.t:ar7;ajEl-ce' si
 bez kon- skiernu, 
alam sobie uwatal: go stania bllZszy' bywa polskiE".mu sercu LeszczyLisklego, kt6ry jest pochowany konsekwentnle. Ale jest to dziedzina 
Acl. Dopdero w Polsce po
t.k
 nie wcleleno!em int'eresu narodowego. ca proSby 0 zalagodzenle wlerzyc.le- za monarch
 znakomltego i za po- od wodza opromienionego aureolQ. w Nancy. Nie ma Augusta m, kt6ry czystej spekulacjl. 
znaIazJy sl
 na Wawelu szczq; . Wymaga charakteru. Wy;maga nie- 11... Znana jest troSka Stanislawa Au- staC w naszych dzleja.ch szczeg6InIe wlktoril, a dziejopis nad WlslQ. jakby umarl w Dre
nle I tam zostal pocho- Faktem historycznym jest ze kr61 
I1.8Ijwybiltmll.ej.szycl1 w narodzie: K.o- zalemego umyslu. Z nowszej hfstorU gusta 0 rozw6j nauki na przylklad wybLtnQ.. 
e w wynlku pierwszej woj- z pewnQ. nieufnOOciQ. odnosll sir: do wany. Nle ma MarysiEmkl, kt6ra spo- Stanislaw August, konkretny czlo- 

U87JkI, ksl
cia :J6'lA'Jfa, Mickiew!cza, P.olskl umo!a1:bym przytoczy
 tylko je- astrcmomii i f,lzyki, ikt6
e kr61 ota.czal ny kwiatowej odzyska!iSmY n1epod- sukces6w nie okupionych wysoklml czvwa w BloIs. wlek Zyj
cy w okreSlonym czasle, za- 
Slowa.cldego, Pl1:sudSktlego. Ale kryrp- den przyklad, Romana Dmowakiego, 8WQ. oplekQ. sprOlWadzajQ.C z Londynu leglOOC, Ibylo to w wielkIej rnferze je- stratami. Tak wlr:c moZna bylo twlerdzll: te waZyl na losie swego kraju nle swot- 
ta wawelska, choc w ten spos6b sta- kt6ry we wczesnych latach trzeciego najnowsze 'kosztowlIle lunety a z Lei- go za grobem zwyc1
wo. Kulturze Kto jak kto, ale Stanislaw August i sprawr: zwlok Stanlslawa Au
sta mi slaboodaml, lecz tym co bylo W 
m sl
 poniek1}.d paIIlteonern Polskd po- d1Jiesir:c1Qleola 'b.w. uwaiJa}, Ze na tIe dy przyrz
dy, 
Q.ce ostatnim krzy- bowlem i cywIlizacjl, ku jakim nas 
a brak niepowodzen 
 kl.r: sk uskar- wolno pooostawic przypadkowi I nle ni":l najlepsze, naprawdr: nlepospollte: 
roZbiorowej, me stra.cYa przez to swo- 6w.czeEIIIeg-o ukladu europejaktego jest ikiem technikl. pObudzil po rozkladowym panowaniu za
 si
 nie m6gl. :Jffih mlmo takich bawll: sil: w przenoszenle jego zwlok. SwIetnQ., wlelostronnQ. IntellgencjQ. I 
jego charakteru, mdejsca ostatnlego dla Polski korzystrrlejsze, by rZQ.d1Ji1:a Na doszczr:tnie za czas6w saskJch saskim, zawdzi
liSmY pragnienie pozornych "kwalifikacji" typu nega- Ten pogllj.d mial za sObQ. pewne ar- europejskQ. kulturQ. umyslOWllo. Z je- 
spoczynku kr616w. Wlikt ni
 lewLca niZ jego wtasny ob6z po- wyjal'Owionym gruncie orM i sial nie- samoistnOOci patistwowej i moraIne tywnego, nar6d nie zamknQ.1 go w gumenty, p6ki zwloki Stanlslawa Au- g'O dzlalaniem i imleniem lQ.czQ. sir: 
,Stanislaw August mia1 z1y P eki ' lityczny. strudzenie dbajQ."C 0 rzeczy wilel1de d slly wyzyakania 6wczesnych mlr:dzy- swyrn sercu a zast
pom pir:knOOu- gusta spoczywaly w kOOclele f3w. Ka- dwa rozstrzygajQ.ce pobudzenla. :Je- 
spotlkania IZ Hist.orill- .Byl czloW1l ern drObne. Kanal Kr61ews1cl t fabry.ka narodowych okollcznOOci polltycz- ch6w I pobla.Zliwszych hlstoriogra- tarzyny w Petersburgu. Sam ogll).- 000 - wyratone w kon9tytucji trze- 
epoki rokoko, nilby f'lgurka z sa8ldej porcelany, pa.la.c lazdenkowskl i, jak nych. f6w nie udalo sl
 swyml utworaml dalern ten kOScI61 I ten. gT6b w r. 1933 ciego maja - nakazvwalo przemlanr: 
porcelany, a mial do czynienia z part- ZYGMUNT sir: zdaje, pterwsza w Polsce fabry- Zasladl na tronie gdy spo1eczen- i pracaml przybllZy
 go do zbioro- I bylo to jedno z najstrasmiejszych ustroju jako warunek lstnlenla zblo- 
neramt z epoki renesRmiSU: z Frydery- NOW AKOWSKI ka... czekolady. I plerw8ZY, wyhodo- stwo 'byro ro2lp1'z
Zone, magnaterla. pi- wej wyobraZn.i hlstorycznej spo1e- Wl'aZen w molm Zyc1u. Caly koocl61 roweg-o. Drugle - w intensywnym ty- 
kiem n, kt6ry tylko stroll m1ny I'D- t wany w P.olsce... ananas. Oczywl
e, jana samowolQ., a sq.siedzi nasi zacho- czep.stwa, na zasadzie "taryfy ulgo- byl wypelniony nr:dzarzaml, m6wi
- ciu duchowym, w OOwIac1e, sztuce, 
kokowe, ale byl lisem d wr:tem na G:rz
jmy 
bJle 
? ;akp

 droblazgl, nlc wi
cej. Latwiej' pisal walt sir: jak wlamywacze. NIp latwa weJ" dla dzi
jowych pech
c6w, ozna- cvmi jut skaZon
 polszczymQ. I gdy nauce - kazalo upatrywa
 t'l:kojmir: 
1I1.ia
 renesaID.sowych wliadc&w 
o- ter"
 n e

y . r hall sI po francllilku n!iZ po polsku ale wla- to praca i nie jednodniowa, oklelzna6 czat to moze jedynie spizowQ. trwa- clcha Msza sir: skonczyla - na 00- przetrwania narodu naprzek6r wszyst- 
skJJch.; z KatarzyIlJl II - tygrYSIC1l-. urg'U, sJan1e zac owa 
 wo- dal lIlaszym 
y'Iclem wsPaniale a pospollte rozwydrzenle oprzytomnll: lool: specyflcznie pol skich probierzy prawlanip sumy 1 na kazanie sowle- klemu. Te dwa oodtce dzlataly tw6r- 
Dna to podnlosl:a go ze swojego lego- 
jw. KaJt:arzyny, bywanIa: w teatrze polskLm. :JakZe mial _ jak sz
liwszy 00 nlego Le mosci) narodowej najwspanlalsze 0- tek Pamietam, Ze juz W6WCZM opu- Taka perspektywa wyznacza w r. 
t
 dobrQ. wolr: um.l
 doprowadzil: do 
le =ak 
:rn
 

 jej 

o- trudno to wszyBtko wyliLczyl:. Rol-Solell _ poprzednlka, kt6ry przy blady czwartkowe, przerzucanle mo- szczenle teg-o g-robu w tym p6lnoc- 1963 na mlejsce spoczynku Stanlsla- 
kanca. A p.onadto, jakZe m6gl byl a ern k reus 0- W hLstorii poUtycznej ma kartr: pomocy mlnlstra-kardynala 
cinal stu rnfr:dZY PolskQ. a reszb}. Europy, nvrn koSclele, w domu nlewoll wy- wa Aug'Usta Warszawr:, w kt6rej - 
skutecmle opieI'18.6 s1
 pot
miej,szym 
a rrz:: 

dZ, :t
a cz
ol
wle- czarnQ., w hlstorio! kultury kar:t:.{! zro- glowy warcholskie ibez liitOOcI. {,wjatly mecenat, slowem - olbrzy- dato ml sir: haiiblj. I skandalem. DzI- plerwszy i jedyny z kr616w polskich 
wrogom, w paii,stwle bezrzQdnym:, bez za a 0 
 os.' apomn e V 0 tQ.. P.o wt6re Ib
 ikrolem, a kr610wl W ankiecie "Wladomooci Literac- mie zaslugl w dziedzlnle kultury, wllem sll:, ze 6wczesny nasz rzllod i-sir: koronowal, w kt6rej tyje ty- 
wojska, bez Skarbu, bez admdndstra- t
:
rumni
 t6
t 0 n1
f n
m
la1, nale.ty sI.
 to co jest kr61ewskiego: kich", na kr6tko przed drugQ. wojnQ. nauki I sztukl, blednQ. w zestawieniu komis1a rewindykacyjna. kt6ra w6w- sl
cem dziel swego umyslu I smaku, 
cjl, bez oowlaty? :Jako oz1owteik, fJY- a. na r .0 prze ue em g-robowlec DB Wawelu. I tu pow1nIIla SwIatowfJ, wyrazilem poglQ.d, Ze zwlo- z chwlejnQ. postawQ. monarchy wobec cza..<, ul'Zl:dowala w Lening-radzle, nie kt6ra wznl6s1 na poziom stollcy euro- 
tuac
 t
 dobrze rOZtllIllial i CIhoial jll- 

?y s=:
a mz m
 by p

 ustal: dyskusja. N1e zaglQ.da,jmy do ki Stanlslawa Augusta nalety zlo- 6wczesnych interes6w polltycznych doma.g-aj
 sll: pOOmiertnej repatriacji no1skiej, z kt6rej stworzyl symbol 
zmieni
. Za jego 1"ZIj.d6w powsta1y d .: I ild T tw
 tU
 tal sp
a wszystki.ch trumden kr61ewaklch na t;yl: w grobowcu na obszarze Lazie- kraju. Nawet wspaniala (jak na tam- Stanlslawa Augusta. nowoczesnej Polski. 
plerwsze elernenty nowoczesnego paI'i- 
 lO s . bl a 
 s } o
 j 
 
 Wawelu bo za.prowadzillOby to nag nek. Dzisiaj ten poglQ.d przypominam. te czasy) ustawa trzeciomajowa nle Lecz ten skandal przybral ootwor- 
stwa pol8k.lego, wbrew oporowi 
- m a a prze .eg za: . 0 g- u. ' n e- zbyt daieko. :Jest to jego rnfejsce ba.rdzo wJasne. pozwala dzislaj patriocie polskiemu ne rozmlarv. z chwilQ. g-dy Sowlety RI 

 magnat6w t clerrmego motlo- g-od:zlwy. Trumnr: 'Przewie'lJlono po cl- Stanislawowl AUguiStowl rzyszlo Tutaj mu sl
 nalet;y wypoczynek zapomniet 0 nieszcz
snej k()laOOracji same zaZl},daly bySmv zabrall zwtoki MA A 
chu szlaoheckiiego. On bra1 udzda1: w chu, w nocy. by bez 
adn)h c
remo- p8lIlowal: za c7AS6w nadtrudlIllejgzydh wleczny. Po dlug-otrwalym panowa- krola z uosobleniem grzechu ffiTIier- ostatnlesro naszego kr61a w r. 1938. DANILEWICZOW A 
spisku, kt6rego owocern bybl.. konsty- nil 1l1okowa
 jQ. w kMcle 
w 

 1 placll: za wMtyewych poprzedDJiik6w. nlu pe1nym udr
k, nlech spocznle w telnego - z carycQ.. Zloo!iwe wler- motvwu1
c to zamknieclem kOOclola Sprawa jest prawdopodobnie naj- 
tucja 3 maja. Gdyiby rtyl 0 klilka.d1Jie- skim. Podobno rzad pOlW me To pewna 
 decyzja naszego przed_ Lazlenkacl1 warszawsklch, w stollcy. szyki 0 intymnych uciechach Ponia- 'rw. Katarzyny. byl to tez skandal. bo doskonalej 000' tna 16wnemu zain- 
alfJ.t !at p6Zniej, 
MbyAmy go 2:

 r}:d



'::6ZI' mI
 
 wojenneg
 rZQ.du byla krzywdZQ.ca w Po owej poSmiertnej jego podr
 do towsklego w petersbursklej alkowie ko
d61 ten byl polski I polsko-metro- teresowanemu J
 starftslawowl Augu- 
ta.k, jaik wsporrrlna 51r: kdlku mr:Mw zy . . t.adnguJ3 najwytszym stoprrlu a podj
ta bez rodzimych wloScl. po tej zatajonej zrobily swoje. Odegraly bodaj tr: sa- pohtalnv, katedrl). kllkuna!rtu p<>lsk1ch stowi Ponlatowskiemu I reprezentu- 
Z okresu Kr61estwa Kongresowego. Wawel nie wpuAcI I w mlalym ;:- wy.sondowa.n!a opinli publicznej i ka- 'Przed naml podr6Zy w wolnef Polsce. mQ. rolr:, co w wlerzeniach glr: bino - arcyblskun6w dill. calef RosR :Jezeli j
ej go g-arncl prochu W odnalezlo- 
:Jego bilans Zyolowy. jako kr61a, padku nle pozwoU na 
 woo s a ryg-odnie lekkom
lna Zamiast 
bvSmY zmarleg;, kr6la wych ludu poznansklego wlzja "kuse- Rosjanle zo.crtawlli po dzlA dzleti koo- nych niedawno notatk
h Prusa wy- 
wypada n1edobrze, bo poddawal s1
 w P<>!!Tzebie. Ot6
. po l'.f

' 
- :Jesteamy dzisiaj z
peb1ie bezsilnd.. wledIl w majeetacie naroOOwym na go Nlernczyka", wyslannika piekle1. cl61 Saint-Louis des Fran
a1s w czytalam podejmujQ.Ce t
 mySl - 1 
przel1l'ocy t nile umial s1
 jej opleml:. pada1:
bY stwlerdzl
 czy 0: 'g1 - Stal: nas jedynle na protest przecilwko Wawel. Czy moZna przejSl: o
j
tnle wobec Moskwle ala g-arsteczkl t'rancusklch niejako przedlu:t.ajq.ce jQ. zdanle: 
Okoltczn
 w lp6WIlej mlerze lago- sudskl wyra7JR taJklJ, wdlr:, po 'l"U ': profanowaniJu trumny ostatn1ego kr6- kryteri6w, kt6re zrodzlly siC z posta- katollk6w. jak1m prawPTIl pozbawlall "Gdy czlowiek rozsypuje sI
 w roch, 
dz4cQ. b
ie dla mego chyba. to Ze za
, co I,nneg'o Wawel I asy
 woj la polsko!ego Dzj
i Rozgrosni Rad1a H 'I- M wy obronnej zbiorowOOci zagroronej callj. rzesze kaltol1k6w-Polak6w koSo jego sily Zyclowe muslaly zuJl: sir: 
1 w IIlarodzle prawdzlwy op6r pod- aka. a co lnneg'O 1)OgTzeb, kt 'I'Y nor- WoInej Eu
py _ nlechZe ten pr.o- MIC As.. SA BOR w swoim niezaleZnym istnieniu? cio1a polski£>g'O w Lening-radzie? na stworzenie nowego bytu" To wla- 
nl6e1 s1
 dopiero po ro2Jb\.orach. Sta- malnie jest udzJla1em nawet pogpo11- test odezwie s1
 najslilndejszym echern! Najlepszym rozwiq.zaniem byloby, :Je1;1l Idzle 0 moje skromne zdanle :Jut w6wc?.8s oOOjetnool: I blernoBt: 
nle da sir: powiedzl
 0 St
nlslawle 
nis1awa. Augusta nte spotka1o meby- teg-o przest
pcy CZy kafdamiarza. aby Sowlety oddaly Wolczyn Polsce, (podkreAlam, Ze n1e jestem ani hlsto- 1"ZI}.du rpolskleg-o wobec prze
ladowa- Au Scie' z asl zbladl I zszarzal ja- 
wale 
e by Ib
 ulkoronowanym Braklo ty'lko, 'by pochowal: kr61a z
. a jeszcze lepiej: bialoruskiemu sta- rykiem ani autorem kSUJ.zek histo- nla katollcyzmu i polskOOcI w Rosji ko 
lowiek g 
Ioki jego obr6cily sie 
Rejtanem. Ale jako cz1owtek, kt6ry murem omentarny.m! Car rosyjskl JoZEF WITTLIN nowi Stan6w Zjednoczonych Europy, rycznych), wcale bym sir: nie czul byly nle do po1r:c i a. w proch -' trwa nadal jako bol 
w mrokach Polski posaSkiej toroww: vAotyl mu koronr: na akronie, a strQ.- :Jakkolwielk 00 anikiety WIOOomo- zwil}.Zanemu w serdecznej unU z SQ.- dotknir:ty wladomoociQ. Ze doczesne Lecz z chwlllj.. g-dy Sowletv przy- wlelkieg-o zespo1u trwalych w
ooci 
drogi kulturze, mwtacle" dobrej 00- cll mu jQ. z glowy prezydent MOOcIc- 
c1 Literackich" up1yInr:lo 6wIerl: w1e. siednimi stanam1: polskim, litewsklm szc
tki kr61a Stanislawa Augusta wlozly do Sto1pe6w trumne o!';tatnle- kulturalnvch kt6re formowal I kt6- 
ministra.oj1 d praJWidlowernu r,07JWojo- kl! ku wypehlionego wydarzenilaml krt:6- I ukraliisklm. Ten gr6b ostatniego, spoc
ly na Wawelu, tyro bardzlej Ze goo kr61a polski!'Jg"o. decyzja Slawoia, rym patron
al jako jeden z naj- 
wi patI.stwa na przyszJooc, zashlgUje Zrdbll sl
 krzvk, podnlos1a sir: fala re' mog-1yby nasycil: so1>f). setJd lat nleszc
liwego, mooe s}abego, lecz nie wszyscy lokatorzy tego przybyt- powzl
 w tafemnlcv przed spole- f3wiatleiszych w}adc6w epokl OOwfe- 
na oc
 dodatniq.. Ostatni oz1owiek, protest6w, przodowaly za.tj 

j epra- nle nmiej 191:osunek m6j do wszelkdch na pewno wybitnego 1 sympatycznego ku s
 uosobieniem absolutnej niooka- czenstwem. bez naradzenia Hie z nl- cenla. Blr:dy polityczne popelnlall - 
kit6ry nosll :k:oron
 krolewsJu1, n4epod- wie ..Wd'adom
ci UteraCkie , rOZDI- pogrzeb6w (lIlocznie z mynn wiasnym) kr61a Rzeczypospolltej tych czterech zItelnMcl. Znala2'l sir: tam, na przy- klm. bez 7.asiasroiec1a oplnli na1bar- i to niejednokrotnle - monarchowte 
leg1ej Rzeczypospolitej, powiInien zna- suflj.c wlelklJ, ankiete, w kt6ref wziell uroczy.stych czy nte uroczystych 
 nacji powinlen byl: otoczony naletYI4 klad, peynen monarcha niewysokiego 
iej kompetentnei.osoby, t.zn. arcy- tej mlary co nieposzlakowany :Jan III 
l
 wieozny spoczynek po wygna- ud1Jla1 historvcy, ltterac1, d1Jlennlka- zostal nIezmlenlony a w1
 _ raczej czcill- Lepiej bylo pochowal: go swe- lotu, mlZerota pod kaZdym wzglr:- blSkup'i krnkowsklegO. D6
nlp1szp
o SobIeski Czasy saskie" sq. symbo- 
ndu petersburskian t wollczyilskw, w rze t w 0g-61e 'Przedstaw.lclele opl.nll nlech
tny. Biol"lj.c 
makte pod uwagr: f{0 czasu na Wawelu, ale - stalo sir:. d
, i tet sl
 kwiat polsklch wlerzef1 kardynata Saplehy. Rtr6ta gTob6w lem upadk
 zar6wno polltycznego fak 
krypole wa;welsklej. pubJilJcZi!1ej. Gliosy bvly r01JlTlairt:e. mkt fakt re czynnLJd decydujQ.oe" 0 eks- Teraz chyba tylko obawa desakra- me zawalil w gruzy. Kr6lowl Stasio- kr6leowsklch. byla jednym z na1g-or- I kulturalnego Nikt nie rib jed- 
jednalk nie poMW!lJlI1: ani wvboru mle:!- hum
ja
h. pogrzebach 1 talobnych cji (?) moglaby usprawledliwll: jesz- wi, jak wlemy, nie powiOOla sir: prze- szvch skandall w dziemch 20-leci
. nak projektu 'rewizjl 
 
wel- 
sea ano! tynn lbardrlej hanlebnego 8p?- obchodach ku czcl znakom1tyc:h Pola- cze jednQ. poBmlertnl). przeprowadzkr:. prowadzka na Wawel. Podobno Moo- Tradvcja naRza nie POWiada wcale ze skich pod kQ.tem aw moralnych 
WOJCIECH sabu, w jakl rzI).d tl: ;rzecz zalatWll. k6w, naleZaly w r. 1938 do zupeb1ie Nie SQ.
, Iby taka obawa zachOOzila. cicki nie po
om. "Nie zasluzyl na gorOby wawelskle sa. tylko dla dobrych poszczeg6lnych ich pr 10kator6w dO 
W ASIUTYNSKI pewnt uczestntcy aniklety wyraz.lli Innego "kr
gu" ludzk1ego f pol1.tycz- Niech wlr:c "Kr61 Stall' doczeka w ten zaszczyt! - zawyrokowali u nM kr616w. Nil. Wawelu spoczywa Au- wleczneg-o spoczynku. 
. 61: st znaDZ- zdan.Ie, te 'kr61 powin1en by
 pocho- nego nlz w obec.nej Polsce., 
 IJZ Wolczynie naszkicowanego w pierw- cl, kt6rzy uwaZalI siebie za spadko- J!"Ust II. kt6rv byl pod kaMvm wzg-Ie- Stanislawow1 Augustow1 naleZY st
 
Nle poeznle bodaj inlterweniowM, jest kontr.oli urzedn,tk6w zaleZnych od u- la rzeczywlScie OOZy6 w przyszl
ci kr61a pol
klego, dopiero Mlkolaf I A wit:<: - Wawel 
tow rosyjSko!eh. 0t6Z czbowiek, J ba.rdzo slaba. ReZy.m warszawsJd, kt6- rzr:dnlk6w dbcydh 
leIk1edy wrogich NOW AKOWSKI (ohyba si
 na. to nle zanosl), naleza- 
I waznll; uchwalQ. sejmu zdetro- 
przyjrnuje z rflk obcych wladz.{! n ry ma na 8Wy1m rachunku Zig'OO
 na l1clej b 
 tw'6 czOOcI loby go przywr6cll: mlastu, z kt6rym mzowany. Wlee prawo do g-robu na 
8WIOimt, robl Ito alOO - czr:9alej ij nOlWY ro71b16r Pol.!OOl, moZe wvrazll: 

r:tnle SW

bym u
lal ...; prze- 
m

70M pols
a dlnlf jes
 typu byi najScislej ZwiQ.zaDY. Ostatni Rex Wawelu i on i jego nMtw>cy utraciU. KONST ANTY JELENSKI 
z nisJd.ch pobudek, al'bo :- 
dz e zupemy bralk zaoil!lJteresowanla. Dopo- niesieniu trumny 8tanLslawa Augusta rac.ona I
b=fgobl a j e 1 0 i d ywi na= Poloniae po niespokojnej wr:dr6wce A1e. ze 
zf{led6w !ormalnych - a te OdkQ.d czlowiek zaczQ.1 sir: trosz- 
_ z poczucia odpowled1Jialn'-"'UL za mlnal sI>e 0 
t zalbytk6w wawe1- d i ej k ted szeJ wyo z orowe. n zycia doczesnego iI pozagrobowego sa ]edynle decydu]l).ce - gr6b Stan i- c l: losem zwlok ch zmarlych - 
swoje spo1:ec1Jetistwo. W takLm wypad- skIch I innych akarb6w, zdeponowa- 0 warszawsk a; ry, gdyby ml dualne) tak sllnle przemaWlajQ. wszel- m6gtby sobie wreszc1e odpoczQ.l: w slawa Aug-usta, z chwlll). gdy .1ego c
1I zda.nlem anf"Y 10 6w odk d 
ku przygotowany byt musl IJj8. 
l lIlych w Kanad?Jle, jeBll. jednak td2Jle 
:


=
i:e 
..Zt 
dia. 
 
ir gest
 I ak\Y 


e j 

 Lazlenkach. AlOO w tej katedrze do zw: loki znalazly !'IiI: na terenie Pol- stIl 'st
 czlowieki:;' -.5 
eb';, 
okres przykrej pracy p<>Zyskiw a 0 trumn
 ze 7JWlokaml ostatnieg-o czesn ch poet6w i 1 z lsk1ch z ny erzen owo-o we,. kt6rej go, na obrazle Matejki, wlwa- ski - mooe zna]dowal: sle tylko na g-roby naleiQ. do dziedzlny rytualu. 
SOIbie 7I.8.jpiemv tolerancji a potem Uii kr61a pdlskiego, z wszelkQ. pewn
I=j:t 
t ostroZn.q. na .og61: pollt)'lk
 zewn
rz- sta.raDlIlej konserwacj!, 0 czym prze- tymbardziej nle przysluguje dzisiaj nie tylko krypb}. kr61eowskQ. stal sle 
IUJ. d w t)'lm czasle budowa1 Bll
 we- konal: sir: maZe kaZdy tU'rysta, kt6ry Gomul
e. r6wnieZ panteonern. A r6
lez s14 d 
wn
trzIUJ. Polski. Odrodzenie wew- zwiedza Kreml". To prawda w stu W dalszych numeraoh "Na A71tencle" zabiorl}. gros nast
puj
cy plsarze: Totez, zupelnie niezaletnle 00 sta- ze ala Polak6w historia 1est wleezn ie 
n
trzne wyraztlo 
 w ruchu, prowa- procentach. Owe J('roby aprawjajQ. Marla Czapska, Juliusz Sakowski, Pawt'l Zaremba, Andrzej Pomlan, Alek- nu koociola w Wolczynle, nlezaleZnle Zywa, wsp61czesna, ze sl).dzon<> (sluS Z - 
dZQ.cym do sejmu wlelkJ.ego. Stani- wra};en1e, jaJd>y codziennle b
 00- sander Janta, Wieslaw Wohnout, Jan Fryling, Marian Czarnecki, Wltold od faktu. te WoIczyn leZy dzlslaj na nle czy nleslusznie) Stanlslawa Au- 
slaw August zoetM naprawd
 uznany Ilmrzane za pornOCQ. elektroluksu. Sta- terenie zlem za;branych, wladze pol- gusts. tyml samyrnl kryteriaml kt;6- 
za kr6la przez nar6d i moglo s1
 wy- nlsJaw August spoczywa w wf,ejskim Nowosad, Tadeusz PIMZCZkowskl, Mieczyslaw Paszkiewicz, Emeryk Czapski. skle powinny za.ZQ.dal: bezzwlocznego ryml sq.dwno Pllsudsklego. ' 
dawat. te jest m
 stanu. Ale f;e- koeol6lku, prrerObionym na magazy- Karol PoznaAskl, Zygmunt Nag6rski sen., Wanda Pelczyfiska, Stanislaw wydania trumny ostatnlego naszego OsoblScle nle jestem czcic1elem tra- 
by odegrat sw.ojEl- rol
 powlin1en byl ny, albo na ffivIletHce, alOO nawet na k
la I przewieM jl). z honoraml, na- dycji t fakt, Ze zwlokl Stanislaw a 
jQ. gral: kcmsekiwentnJie. To znaczy chlew. Paprocki I Eugeniusz Weese. - W nr. 8 ..Na AntenJe" zabrall glos: Bogu- leznyml monar:ne, do .Krakowa I u- Augusta spoczywajQ. raz jeszcze na 
aby konstytucja 3 ma.ja nie przekre- Ten krM ma cza.rIlIl. kar.tr: w na- slaw Mled716ski, Wacla.w Jr:drzejewlcz, Kazimlerz Sosnkowskl, Edward Ra- I"ZIj,dzll: StanlSlaWOWl Augustowl terenle Zwll}.Zku Sowleekiego jest ml 
lILim dobrych stosunik6w z Peters bur- szyoh d?Jlejacl1, ma na swym sumde- czytiski, Kazlmierz PapOO, Marian Kukiel, Czeslaw Chowanlec, Oskar Ha- wspanlaly pogrzeb na koszt pa:tistwa, wlaSciwie oOOj
tny. Ale jezeli (W 
gie:m. W szczeg6I.no8cl me dopuScil: niu gTZeoh okropny t IIlIewybaczalny. zgodny z dawnym protok61em kr6- imi
 kryteri6w tradycyjnych) zwlo kl 
do pl'IZymI;e1'lZ8. IZ Pru:sa.mi, a w ra.zie Ale r6wnocze8nile ma na BWY'ffi kr6- lecki, Leon Koczy, Wiktor Weintraub, Kamil D71ewanowski, Wladyslaw lewsklm przedrozbiorowej Rzeczpos- jeg-o zostanlj. sprowadzone do Polski, 
czego 1M na konflikt z 8ejmem, a.Z lE'!W
Lm rachunku tyle zaslug t!' Wlelhorskl. polltej. A organlzacjQ. pogrzebu i wy- Sl).
 te nalety zastosowa
 kryteri a 
do zupelnego zerwan.la. wlfl.czn1e. Nie trudno je bodaj z grubSZi8. wy'llczy6. borem krypty pow1nlen zajQ.l: sir: ar- tradycyjne konsekwentnle t zwlo Id 
przeBtal'by byl: w6wczas kartli W r
ku SQ. to zaah1gI nlemmertelne, za kt6re cybiskup krakowski, poza. tym do In- ostatnlego kr61a Polski pochowa
 n8 
narOOu t IID.OOe ocalUby PoJBk
 ad dru- patrzy mu 
 poczesne rnfejsce w gerencjl ma jeszcze prawo prymas Wawelu 


jako na.st
pca interrex6w. :Jeet to je- 
dyne godne i uczciwe rozwIlJ.ZaDie 
OOlesnej i hanlebnej pielgrzymkl po- 
zagrobowej ostatniego kr61a Polski. 
Mooerny byl: tego czy innego zdania 
o Stan1slawle AuguScie, ale wzgl
y 
formalne mus
 we wszystkich tego 
rodzaju wypadkach rozstrzygal:. Gro- 
by krolewskie przestajQ. byl: grobami 
kr6lewskiemi, gdy st;ajQ. st
 miejscem 
wlecznego spoczynku tylko nlekt6- 
rych kr616w. W6wczas kotIczy sir: 
cata aura kr6lewskOOc1 krypty wa- 
welskiej, i sami dewaluujemy, obni- 
t.amy wlelkOOl: i f3wletnOOl: ostatnie- 
go rnfejsca spoczynku Koscluszki I 
ksir:cla :J6zefa, Mickiewicza i Slowac- 
kiego, PHsudskiego, a takZe, daj Bo- 
ze, tego mr:6;a stanu, kt6ry nam nle- 
podleglool: i woInool: przywr6ci.
		

/Archiwum_002_09_337_0001.djvu

			I 


Nr 9
/926, 22/29 December 1963 


NA ANTENIE (WIAOOM
 


m 


POLITYKA 


dOZEFA 


BECKA 


t I ret byl utrzymany, rzecz bardzo rzad- ta.k B8JD.O jak przyj
by w r. 1920. 
Polityka zagranicrna Polski przed- jak zawarcie paktu z Nienwa.ml, DB- DyskusJ8 okr a glego S 0 U ka w na.s:rej histor1d. Beck m6g1 utrz
 sI
 na ty:rn p}o- 
wo;enne; wyplywa cZ{1sto ;ako ele- str:powaly mraz pr6by poprawy sto- .., SAKOWSKI Czy p. 8II11basador mo- ole, na kt6rym Biedz1aI', tylko d0p6ty, 
ment dyskusji na lamy prasy kra;o- sunk6w z SowietamL te przypomn.!oo datr: podp.Lsa.n1a ukla- d0p6ld trwaJ: op6r Zachodu. No. do- 
we;. Obok propagandy odzywa;q, si{1 SAKOWSKI Ozyli Ze wed};ug pana do? w6d Ze pozyoja taka., 0000 trudna., 
takze glosy rzeczowe; krytyki ze stro- byla to polityka r6wnowagi sOOeun- fot. Tayer RAOZY1OSKI 25 sierpnla 1939. jest mOZliiwa p6ki obie atremy zacho- 
ny ludzi, kt6rzy w granicach, w ;a- !k6w polSko-nJiemieckl:ch i polsko-eo- SAKOWSKI Czy dwa dnl przedtem wuJli. pr\,'fi:n
 _ przytoozy
 moZna 
kich jest to dzis mozliwe w Polsce, wdeokdoh. Co ma na ten temat do nJe 7.Ostal za.warty inny uklad, w ktO- proby d
 podejmowa.ne tworzenia na 
zastanawia;q si{1 nad pytaniem: czy powIedizeruia. p. Ciolkosz? ryrn Polska rue braJ:a udzI.a& a kt6ry odolnikach spornyoh neUitralnyOO bu- 
kl{1ski r. 1939 mozna bylo uniknqc, CIOLKOSZ:Ja patrz
 na to zagad- zawaZy"l na losach lJw1ata i wojny? for6w. Mamy juZ Aust
 maany Fin- 
gdyby polityka zagraniczna w ostat- nd:::mle w ten spos6b: co .zrobY'by na RACZY10SKI Tak. Przedtem zosW 1andi
, pa.f1stw8l, k1t6re sto
 
y 
nim dziesi{1cioleciu Polski niepodleglej miejscu plk. Becka mInister spraw zawarty uklad, naprL6d handlowy a jednym a druglan 
tem i przyczy- 
byla inna. Czy polityk{1 J6zefa Becka zagranicznych w r
dzIe Btronnlctw potem polityczny, t.a:w. pakt R1bben- niajQ. sI
 do ich r6wnowagl. Tak1Je i 
z perspektywy czasu uznac nalezy za lewioowych, gdyby taki 
 w6wc:za.s trop-Molotow. Polska mogla pe}nit to poZyteozne Z8.- 
bl{1dnq,? byl w Polsce u wladzy. S
 te mu- W tym 
u podptsanie ukladu dainie 1 peh1iIa je p6kI Zach6d byl 
Dyskusji przed mikrofonem nasze; sialby sobi.e postawit dwa cele: pierw- polsko-brytyjskiego bylo wl:a.Sciwle got6w s
 opl
 
rozglosni poswi{1co'M; temu pytaniu szy - to obrocna d 11: trz yma.ni.e pok.o- tylko dokoilczeniem procesu dziejowe- SAKOWSKI Proazr: pa.n6w, I'fuJjrm- 
przewodniczyl Juliusz Sakowski. ju, w prze8'wladczernu, te najty.wot- g.o, kt6ry ISl
 rozpoczli1 w koilOll mar- my sir: ku koilcowd. :Jak z dotychcza- 
niejsze mt3I"esy na:rodu 1 pa:fI.oo? 
Berezowski ze Stronnictwa Narodo- dzil pollty'k
, k
 :mo7ma okre81.l
 warty woze8niej czy by doszlo do pak- BEREZOWSKI Molm zda.niem t:4d 
wego i Adam Ciolkosz z Polskiej jako politylkr: pokojOWQ.. S7;c:z
liwle tu RJibbeDtrop-Molotow? Zdaje s1
 Ze gl6wny polity'ld., Il:aJktykJi raczej, Be- 
Partid Socjalistycznej. Ponadto blerze alOO nl
e, ale 
owaxizif 1>0: me wpIyn
by to na t.adruJ. zmlain
, cka leZy w czwartym d2lIes1r:ciolecdsu. 
udzlal w tej dyskusji wybitny publi- lityk
 pokojomj. Natomiast 
Je mn a motJe nawet Die doszIoby do paktu Wtedy 
 Rosja Die byla tym 
cy,sta specja.ll2mjq.cy si
 w sprawach sir: Ze zasadniczym bl
em Jego po- po1Bko-'brytyjakiego, gdyby nJe bylo ozym byla lW chwW., kiedy zawieraJa 
mf
dzynarodowych, rOOaktor AlekBa.n- litykrl by«> to 2;3 wierzy
. 2Je byl 0 pakJtJu R1bbentrop-Molotow, dwa dn1 ,pakt IUbbentr.op-Mo1otow. Byl to 0- 
der Bregman. W gronie tyro posta- tym przekemany, 1Z reguluJIi-C stosun- wczeSnlej. kres duiego nacl.8k1\l N:lemiec, a przy_ 
ramy sir: om6wi
 moZLlwie Wlszooh- kI z N«:m caml Z81berzJpie
 pok6j 
 RACZY1iSKI PrzypUS'lJOZ8m, Ze po- najnmiej gr6Zb nlemieckrlch w stOBUn- 
stronnLe ten .odIlegly, a jedinak mySl
, trwa.le, ze we UIJlIlai OCenl
 dyn.aanl.kl wodem op6Zn.ienia podptsanla Ukladu 'ku do Rosjt, a Rosja. sir: Niemc6w 
te dla wszystklch Polak6w tak w ruchu h1tlerowskiego. SQ.dzH te oda b
o to, Ze ,t z jednej i z druglej stro- bala. Byl czas na to, a.teby i"stotnie 
Kraju jak i na obczyZnie, rzawsze bli- Bir: alOO !7IDlrusi
 Nlemcy do zachowa- ny, t.zn. i ze stremy brytyjsk;iej i ze zrobit co{j w Europie M-odkowej, co 
ski, a mote i 
cy temat: czy nIa pokoju, albo tett 

 Im- stremy polskiej, rzecz by'la uWaZana by mog}o Hitlera. przynajmniej chwl- 
polityka Becka byla sluszna. Czy pooIalistyazne 
 m
ookie w za. element w grze dyplomatyaznej. lowo w pochodzle m.trzymat. 
mogla odsunQ.
 katalkl
 dzjejowy kie
 po1u
IOWY
. Nle. dooe
 Do ostatniej chwill I po stronie an- KOMARNICKI Wy
 sir: na 
drugiej wojny 9wlatoweJ, kt6ry roz- tego ze !llJIlIperia.llzm memieckl mUSlal gleLsldej I po stronie polskiej h1dzono plerwszy sztych. 
pocZQ.l ai
 uderzenIem kolumn palIl- sI
 rozlaC we wszy
e strony I ude- slr:-, Ze dOI"7JUcenie tego elementu, a BEREZOWSKI Wcale nie na pierw- 
cernych Hltlera na Polsk
 1 wrzeSnda rzy
 przOOe wszym::1um w Polskr:, bo mlanowicle gwaI'ancji brytyjsklej po- szy sztyCh., bo to co Barthou prop<>- 
1939. w,ojna z PoLskQ. ze wszystkJch ewen- wstrzyma Hltlera.... nowal, to byla koaldcja bardzo sze.. 
Udzial przedstaMrlcleli zar6wno dyp- tualnoSci wojenDych bym w Ndem- CIOLKOSZ I ocali pokoj. roka. I nawet jeSld jej Anglia Die 
lomacjl jak I stronnlctw opozycyjnych czech najpopu1arniejsza. I naj1atwtlej- RACZY:NSKI I oca1l pok6j. chclaJa uz.na6, to wca.le nie znaozy 
oraz najwylbitniejszego dziennikarza sza. Na tym polegal b}
d. Becka. CIOLKOSZ I ocali pokoj, na p6WI1o 
 ta ;koa.licja nJe moglaby sI
 bez 
poUtyczoego zapewnda te dyskU8ja SAKOWSKI:Jak rozu.rm
 p. 
 tak... AngUi udat. Tylko bezJwzgl
 opo- 
nie br:dzi.e stronnlcza., 
e uja;wni rr.a,- Bel ZMZUCa Bookowl., ze uwa
 poll- SAKOWSKI Wla.Snde na
ujemy zycja Pilsudeklego I Becka (Becka 
r6wno shtszne strony jak i bl
y tej tyk
 wojennQ. Nlenrlec raozeJ za. ro- do tego co wspomntal p. Clol:kosz na nie UBprawledJiwiajc1e, bo em juZ wte- 
po1itylci. Chcl.al:em pa.n6w na WlStW ie dZ8lj bluffu. UwaUU: te Niemey 
- wst
ple. Beck, wedh1g tezy p. 0101- dy byl mLnistrem) w stoSU11ku do 
zapyta
, -czy IS8!ffi temat panom 00- skujQ. bez wojlny kolejne speh1ieroe kosza, nle wierzyl w wojn
 i UlWaZal wszelk'ich r07JITl6w z RosjQ. umemotU- 
powdada, az.y panowle uwaZaj
 2Je 7.0- swo1ch ZQ.da.iJ. 1 Ze to jest bliuff na Ze mmma Nlemcy m.straBzy6, 
 wia1a tr: spraw
 I to jest blQ.d tak- 
stat dobrze sformu}owany. drogQ. metr:, na kt6ry moZna odpo- dla Becka tym straszakiem Niemiec tyczny. Wcale przez to nle ch
 po- 
BREGMAN Dostosuj
 s1
 do tego wiada
 k.onJI:rbluffem.. lI1.W by
 polsko-brytysjkl pakt gwa- wled:7Jle<: rZe i11ltencje Rosjl w owym 
pytanla i z g6ry stwierdzam Ze zaj- CIOLKOSZ &j.dzIl te Nlemcy mogQ. rancyjny. czasle byly Inne nLt w r. 1939. Po 
mr: w odp,owiedzi stanowfSko D&rt{? by
 DaJSyOCXIle na przyklad przylQ.cze- CIOLKOSZ Tak. prostu: byl okres, w kt6rym Rosja 
pujQ.ce: pollityka Becka by'la w swy<:h JlJlem Aust
 d 1.nnym1 
ejszymt na.- SAKOWSKI Prawdopodobnie i dla na umeczywist.nlenIe swolch intencjl 
za}ozeniach sluszna, nie wldat dziS bytkaml, a Z3 Polska 61
 oca11 z tego Wlelklej Brytanii, 
t6ra nie byla g.o- pollWol1
 80bie nie mogla. Trzeba by- 
z perspektywy lat aby Polsk:a mogla potopu, ikt6ry, jak to przew1dywa.- towa do wojny. Przypu:szczano wir: c 10 to wyzyskat po to 
eby ml
 t
 
byla prowadzl
 iDIlQ. politykr:. Oczy- Usmy, grozil ze strony NIemiec. Ze zawferajQ.c ten pakrt, da 
 pok6j mia
 czasu, koniIecznQ. ieby Polska 
wiScie l!1Jie iZnaczy to Ze Beck me po- SAKOWSKI Pam. Cio1:kosz w
- uratowae. Dlateg-o w.sponm1alern 0 u- do tej wojny sI
 przygotowala. 
pelnlal bl\!d6w. nlal, Jakie 
by zadanle IewJ.COWY kladzle R1bbentrop-Molotow, :te jm RACZY10SKI Ale zdaje ml si
, pa- 
KOMARNICKI Uwa1am, :te temat minLster spraw zagram.!:c:znych gdyby plany Hltlera byly zupel'nLe l!'Jd.ecydo- nte 
e, te my w}aSc1w1e brond.my 
jest ba.rszcze propaganda retLymowa od szeregu lat oAwietla jedn.ostronnie: zaslugi komun1.
w sq. wyolbrz
 jest Ze to by naB nie ura.towal:o, Ze 5 maja 1939, jedynego przem6wlenla, 
si dQ.zy
 do moZllwie d.obrych s
()IS\.ln- za zyc1a Pllsudskleg-o i g-dyby jeg-o a. rola polskich ugrupowafl patriotycznych przemDczana. lub falszowa.na.. W r0!W przysUym ooze Stalin uloiy!by si
 i ta.k z Hitlerem k:t6re II'I'W w Polsce zyskalo popular- 
k6w z obu swoirmi 
. Nle na- rad sluchano, system wersalskl m6f!:l naleiy wzm
nia. propagandy w zwUpIm z obchodami 20-ej rocznicy uwolmenla. polskich wlr:rf.n16w naszym kosztem. nose po raz p1erwszy, jurJ; Polska by- 
le.ty n1gdy zapomialat Ze polityka., bV
 uratowanv. Po mmerc1 Pllsud- Z obozliw koncentracyJnych. &zgloinia Polska. Radia. "Wolna. Europa" zwraca. sl
 f4 dron do by- RACZY10SKI Zac.znr: 00 konca.. P6j- Ia caJ:k.owic1e zdana 'lIa pom.oc AngHi 
kt6rej wyrazem b
 pakt z Niemca- skileg-o, g-dy Beck ponosll odpowie- Iych wi
6w politycznych 1 uczestnikow ruchu oporu 0 pomoc w przed8tawleniu pra.wdy. Saje z Rosj1J. grozUo na.m katastrofQ.. t Francji. 
mt, polltylm d
ca do ?dpr
zenia w d'zlaJnose .za po1.ltylkr: poIsk
, trz€lba WSPOMNIENIA, RELACJE i INFORMACJE W tym wypadku 
e staliI1bySmr sI
 Na tym koilC'Zymy dy

 okrQ..g- 
stosunkach z Niemcaml, byla tylk.o przypom11loo j!'f!;O zasadnlc:ze posun\{? paf1strwem sa.teliclUiITll, 8I1e sowueckQ. lego stolu, 
0llQ. pollityoo Becka. 
czr:aciQ. po11tykl szerRZe
, 
t6ra 
o- ole w dniUl, w kt6rym wlaSotwde za- laalezy mulsylaC na. adres: JERZY PTAKOWSKI, Radio Free Europe, Poli!olh Section, 2 Pa.rk Avenue, repulb!iJul. 
owQ.. Nie 
eUb.ysmy StaraliSmy sir: daC odpowiedt na py_ 
czffinh dQi:yla do ulozerua. moZllwie walll 
Ie 6)'stt'm wersaIski: w marcu New York 16. N.Y., U.S.A. obroilc6w ani moralnych ani polltyCZ- tania, czy z pespektywy z g6rQ. tat 
najieplej r6wniE'z 3tosunk6w z SowIe- 1936. kledy H!.tler dokemal milJltary- nych. Oplnia lIwlatowa pnyX:taby to dwud7Jlestu naletty 'U.ZD8.t jQ. za bl
. 
tami. Po ka.Zctym posuni
u. ta.kd.m zacji Nadren1l. M6wir: :t;e tego dnia
		

/Archiwum_002_09_338_0001.djvu

			IV 


NA ANTENIE (WIAOOMO
CI) 


Nr 925/926, 2,2/29 December 196
 


OPERATION 


HEARTBREAK 


, 


, 


, 


, 


Sluchowislro, kt6re drukujf'/mY 110- FELICITY Poza Wiil1le nle znalam Sluchow I - sk 0 no mi wyobrazie 8Obie, jak bl;dziesz NARRATOR Dopiero po wielu, wie- 
niiej, wyszlo spod pi6ra Zdzislawa nikogo 0 tym nazwi'sku. sie czul w cywilu. Lu dniach w sluchawce telefonic7JI1ej 
Marynowskiego, naszego niezapomnia- NARRATOR Powiedziala to panna WILLIE B
d
 szcz
sliwy jeieli si
 uslyszal glos upragniony. 
nego lrolegi i wypr6bowanego przyja- Felicity Osborne, gl6wna bohaterka z tobl!- ozeni
. FELICITY Ach, to ty, Willie... 
ciela, zmarlego w M07UlJChium 8 lipca t«:go 
an,tatu. Czy Willie MaryDg1tan ze swej ma.lown!czoSci na korzyM WILLLE Trzec!e na'krycie? IDla ko- nie w dw6ch swiatach r6wnocZ€'Snie? 
ELICITY Nie, kochany, nie 
- WILLIE Kochana, s
lmilem si
 
1957. '. rue mlal 2adnyo? krewny1Oh? szybszych srodk6w dzialan1a.. go? FELICITY Sarna nie rozumiem. dZlesz ch
ba nalegal ,Da to. Ja n':l: za tobl!- bardzo. Chcialbym cil; jak 
.I;
 wczynnym, symp'atycz"!yTf! "Dtzo- FELIC!l:Y NI":. By;! z
pelnym Bie- GARNET WyobraJZam sobie ze Ma- HARRY NJespodziaJl1ka! Feli-city Kochalam Wlilliego. Kochalam go prawd'i( me 

 zal}ual'U 
ychodziC najprl;dzej zobaczye. More dzisiaj?... 
nit; (tak go nazywah przYJ.act!3le) p.o: rO'
: And J'
o OJOlec, am matka n1e ryngtonowi trudno bylo odzIl: sI przyjd:zile tutaj. I dla Diej to teZ nle- przeciez od dziecka. A gdy teraz, pew- za ml!-z. Moze kiedyS, ale rue teraz. FELICITY To niemozliwe. Dzisiaj 
zostalrt gruba teczka 
kTJfPt0"!l t l'amtfiC 
le1i rodzen.stwa. .'YHlie wychO'Wywal z tym pogb},dem. RO'7JmnI:!l z pane
 spodzianka. ZaprO'silem jl!- na kO'lacjt;', nego WiecZO'I1U, powiedzial mi ze mnie WILLIE Dlaczego? wyjezdzam. 1... nie gniewaj sit;'... ale 
se.rdeczna.. Zawsze ug,!uechmfity, pelen SIr: w naszeJ rodz

e. .. . na ten temat nle muslaly byl: przy- ale nie powiedzialem lwgo tu spotka. kocha _ DdpDwiedzialam mu tym sa- FELICITY Jezeli to jest pow6d dla i teraz mus
 si
 juz spieszye na sluz- 
n
zy1!" '711,6 zmq.cone
 pogody dwcha, NAR:RA!OR O
mec.W'lJlh
o zgm¥ jemne. WILLIE Och, to cudown.le! Cleka- mym. kt6rego wyst
pujesz z armii, blag-am b
. Aha, spelnilo si
 twoje zyczenie: 
mezrown
ny U.!!,Wfid.=":Z, utalentowa- w czasle pIerw.szeJ wOJIlY BwmO'Wej... HAMILTON UwaZal"em ze of.icero- wy jestem czy bym jq. pozna}. Prze- NARRATOR Wifi'C dalszy cil!-g wa- oir:, nie rob tegD. mam teraz inne zajt;'cie. Nie jestem 
ny czlow
ek ptora t m
krofcmu. Zdol- FELICITY Tak. Zaraz na. samym wle zawOOowi musZ4 patrzet rzec:zo- cieZ to juZ dorosla panna. szego rDmansu nie ulO'zyl si
 normal- WILLIE Ale dlaczego nie chcesz ju.z kierowcl!- samochodu. 
ny literat, felietonista, i publicysta, I>OCZ4tku. WIl1ie chodzM jeszcze w6w- wo d fachowo na sw6j zaw6d Bylo HARRY Cms lee:! m6j drogL nym trybem? "\vyjsc za mnie? Przeciez zaledwie kil- WILLIE Ciesz{! si
 jcieli to bez- 
wszystkie swe ambicje tworcze po- czas do szkoly arednlej. M6j ojciec byl to m.pewne przykre dla Diego 'w In- WILLIE A 00 rob! ta doros1:a 080- FELICITY smutno Tak. Dlacze- ka dni temu powiedzialaS ze nmie pieczniejsza praca. Do widzenia, ko- 
swificil rOOiu. ,P?,zed wC!j1}4 byl dyrelf- wyz
ony w testamenc!e na opie- d1ach spDkaly go jednak rzeczy okrut- ba? go?... Nie J1a kaZde "dlaczego" moina kochasz. chanie. 

orem !l0.zglosm Po
s
W1 w Po.znan
'I! kuna 8leroty, 
ecz Ion .wkr6toe potem nlejsze. Panna Felicity Osborne mog- HARRY Ohodzi wmsnymi drogami. znaleze logicznl!- odpowiOOz. FELICITY Tak, Willie. Kocham NARRATOR Po tej rozmowie Wil- 
t. w Wd"!te, a po wOJme, .na emtnraclt
 I?olegl. O.bO'WlQ.Zlki oplekuncze prze- }a;by co6 0 tyro powiedziel:. Wyobraz lSoble Ze taJci;e sk.oilczym Akcent muzyczny cit;'. Kocham ci
 naprawdt;'. Ale ja rze- lie czul si
 jeszcze bardziej zniech
- 
zrazu..p!Sywal poga


. dla Polski
J 
r:a:a 'PO. rum na
za ma
, Obarcwna FELICITY:Ja?:Ja 0 tym nle wi-em szkolr: drama:tyCZIlQ.! Ale nie wystr:- NARRATOR Willie byl jodnak czywi::icie nie wiem... Tak wiele mal- cony do zycia i oslabiony. Garnet 
SekcJ
 B.B.C., a p6zmeJ z1}alazl s
t: JUz troJglLem 
ecL :Ja mliaIDam wtedy prawie nic. Tyle tylko, ze Daisy Sum- puje w teatrach p\JJblJ1cznych. NaleZY przekonany ze wszystko u1Dzye sit;' te- zenstw wcale si
 nie kooha i tak przepisal mu jakiffi lekarstwa. Uply- 
w zespole re
akcYlnym ROO'U!' 
olneJ dwa lata. NaJstarszy z nas byl Gar- meI1S Ibyla mojq. lkoleZan.kq. ze szkoly do respolu lp6lamaJtorsklego, a bardzo raz musi trybem normalnym i uswi
 wiele ludzi nie zwill-Zanych malzen- n
lD W-iele gorzkich dni, w kt6rych 
E'!iropy, gdzw s
uzyl nam doswiadil:ze- net. w Belgti. Byla ladna, ale P\JJsta 1 ze- wysdklch amblcjach artystycznych. conym: malZenstwem. Po raz drugi stwem kocha si
 naprawd
. czasie Willie, pDzbaW-iony przydzialu, 
n
e
 na.byty1!'; 1eszcz.e.w prudw01en- GARNET Tak, ja bylem naj
ar- psuta. Ma olbrzymU} iloM przyjacl61. w zyciu stan
l OkD w oko ze sw
 WILLIE To cyniczne. Doprawdy... wl6czyl si
 bez pz-rerwy po mieScie. 
ne1 rOOwfonn polskw1, kt6ra odzna- szy. Harry byl mlooszy ode lDDile 0 HAMILTON TaJk. To przy,kra spra- WILLIE A jak s1
 jej powOOzi? szansl!- uczuciowl!-. Trzeba jl!- bylo u- Czy ty chcesz pozostae na zawsze nie Wreszcie udalo mu si
 zobaczye z 
czala sifi wysokim poziomem. Zwlasz- dwa lata, a Felicity - ZIUIJC
e, wa. HARRY :Jest zupe1n.ie rnezaleZna.. chwycic. Zwil!-Za11a malreiLstwem? Felicity. Postanowil jakos uregulowae 
cza w d
edzinie radio-te
tr.alnej Ma- znacznie mJodsza od nas .wszystk.ioh. GARNET Czy z jego atrony bym Otrzymala wszystko 00 zosta}o po GARNET Wydaje mi sit;' Ze sit;' nie FELICITY Czasem mysl
 ze zycie ich wzajemne stosu11ki. 
rynowski odegral rolfi ptomerskq.. To FELICITY Dlatego WIllie eawsze to namlr:tna m1looc? mamie. Fe1tc1ty spokojnie oddaje sir: wahal. to' jakies wielkie przedstawieruie. Kai- WILLIE Felicity, powiedz mi, ezy 
on wlaSnie wymyslil nazwfi: "Teatr patrzyl w dw6cl1 starszych przybra- HAMILTON Nie 
dz
. Willie byl swej pracy fi miesZlka wsp61n1e ze HAMILTON W kaidym razie wal- dy w tej sztuce g-ra swojl!- rol
. Ty zgodzisz si
 ostatecznie teraz, zebys- 
wyobraini" i 
la te[lo now.ego gatun- lIlych brad jak w s1:oree. . po prostu latwq. ofiarQ.. swoj:} iprzyjaci6lkQ.. AJe paJtrz: M:zde czyl ze sDb
. Rozumowal ze musi wy_ jestes zolnierzem, Harry - aktorem... my si
 pobl'ali? 
'fu. tw6rczosC'l 7U!pls
l Wtel.e wa,rto- GARNET W IIllego zaS, Jak w sloti.- FELICITY Ini'oja:tywa na pewno FeJi.city. brae mi
dzy milDScil!- kobiety i przy- Ja jeszcze jestem bez roli. Ale... czy FELICITY Nie, kochanie. Nie. Nie 
Bcwwych sluchowwk hte-rackich, h'LSto- ce, paJtrzym Felic1ty. wy,szJa od nlej. Willie oierpial na gl6d WILLLE To... To ona? Nigdy bym wil!-zaniem dO' pulku. W
tpil, zeby je- mozesz wyobrazic sobie nmie w roli mDgEi!. 
rycznych i dokumentarnych. Dosko- FELICITY Wszyw::y kochaH go w m1loSci. jej Die poznal. Slicwa! goo przyszla zona zgodzila si
 p
dzie mr:zatki? WILLIE Na Boga, powiedz mi, CD 
7ml1j Z7Ulwca w,l1rsztatu !"anwwego, nasz
m domu - poczq.WBZY..od mojej GARNET Ten ddbry i zr6wnowaZo- FELICITY Hallo, Harry!... rOOo- zycie w prowincjonalnym garnizonie. WILLIE Nie wiem, co m
 80bie cir: powstl'zymuje przed malief1stwem? 
W?t
osl .d/? nasze! Rozgl0Bn:t £!lugole
- maUn. skonczywszy n
 .
j. ny czlowiek byl n1eWYZy'ty uczucio- 
ie 
lez.to Willie! WilIie, kochany, Stan
l wobec najtrudniejszego dla wyobrazie. Nie jestem w tym kierun- FELICITY To bardzo trudno wy- 
n1e doswiadczeme, talent 1 ntgdy nte N

TOR Czy 'Y
e nle byl jed- 'WO. Spotkanie z Daisy traktowal za- Jak SIr: mlewasz?! siebie wyboru. Przypominam sobie de- ku bardzo uzdolniony. Wiem tylko ze tlumaczye. 
slabnq,cy zapal do pracy. nak Olr:zarem ',N rodzinae? Czasy Wlte- pewne jako rzJbliZajq.c::}. sir: szan
 WILLIE Jak to ladnie z tWDjej cyduj!JC
 z nim rozmow
 w naszym nie potrafi
 nigdy bye szc
sliwy hez WILLIE Czy kochasz kogos jeszcze, 
J dy byly olr:tZkie.. Bzcz
CIa. strony zes mnie poznala. kasynie oficerskirn. Bylem j'llZ w6w- ciebie. pr6cz mnie? Dlaczego miIczysz? Dla- 
W 
. 19M zmarl Duff Cooper (Ior,(\ 

ET 
ch, me. Bynajl
ej. HAMILTON TaMe Ii w tyrn wy_ FELICITY Nie zmieniles sit;' pl'ze- czas zast
pel!- dow6dcy pulku. FELICITY ProsZl; cir:, nie m6w czegD nie odpowiadasz? 
NO
I'Ch). Dulff Cooper, byi jedinrm WIllIe odzledzlczyl 
 swych rodzl'C3.ch padku jednak nle udalo mu sit;' owej ciez. WILLIE Wie pan, panie pulkowni- tak. Gdy tak m6wisz, czuj
 si
 grze- FELICITY Willie! Czy to' ma bye 
z «,1aJblyskotllws;zyoh UJmysl6w 
glel- daM ZDaClZDy kapI,taI Ii .dochody. Z szansy pochwyclC. Byro to nawet po- WILLIE smieje sifi Jak dlugo m
z- ku, rozmYRlam nad tym czy nie po- szna i nieszcz
sliwa. sledztwO'? Powinienes ZIlac mnie Ie- 
sklich. :J
o polityk, by;! OZ
llek1em tych doohod6w pewna fllrma adlWo- l:}czone ze :skandalem. Daisy S\lIID- czyzna pozostaje wcilj.z mlodym czlo- l'zucie sluzby wojskowej. WILLIE Wifi'C CD maJrn zrobie? piej. Jezeli mnie kochasz, powinienes 

JQ.Cym SI
 wyobr
 1 sib! k8loka zwraoala naszej matce wszel- mers uciekla w przeddzien Bl.urbu z wiekiem? HAMILTON lekko Pan? Nie mO'ze FELICITY Gdybym bylo po prO'stu starae si
 nmie zrozumiee. Nie mDge 
charakteru. W okresie monachljsldch k.Ie koszta, zwiJ}zane z jego naukq. of lice rem pu}ku, kt6rego dow6dCQ. byl HARRY W moim zawodzie _ do bye! dobrze 
ychO'w
nl!-. J;annl!-, powinna sir: zmienie. MlUiSisz brae mnie tak
 
ukl
 z Hitlerem ":"y s14pil Z I"ZIldu I wych
em. MlellBmy go zawsze jej ojclec. szesCdziesir:ciu lat. . WILLIE Chcialbym zasir:gn
e opi- by
 mDze. p
e d'la Hlt- Uwazal .po. prost'll ze shl2Jba wojSko- calkowici.e. Wl1lie oddychal teraz z sit;' spr: dzie czas w jej towarzystwie. pana zapewnie .z; jesIi wDjna wybuch- caly obr6t swego zycia. Czasami my- Maryngton". Willie zgni6tl kartk
 
lera zupelnym zaskoczeruem - 0- wa to me ]E'st zH.w6d, lecz powo}anle. radosn
 perspektywlj. spDtkanla sir: ze Wyjezdzala c
sto lub Wi bywala u- nie zanim pan stanie si
 niezdolny do sIal, ze to juz po. 
ros
u takie j
g-o i wyszedl z klubu na ulic
 by w6w 
8ZCZr:(!zilo to dZliesil}.1JkJ. tysi
cy zywo- FELICITY :rak Willie szedl za swyml najbli2Jszynu w Londynde. Nle- m6wiona ze swymi przyjaci6lmi, po- noszenia broni, to jakD oficer rezer- p
'zeznac:-:eme.: 
yc zol!lIerz
m. ktory bezmyslnie wl6czye si
 po mieScie. 
tOw :boh1ierzy i prz
Spleszylo zwy- swoLm powolamem. . stety, Die ze wszystkiml. mi
dzy ktorych nie chciala go wpro- wy pulku bl;dzie pan powolany dO' n
g-dy n
e wl.dzial :WDJny, 1 !:,ochan- FELICI'!Y I odt
d !l
sze stIe tych samotnych w
- 
rzuclly na lQ.d fale przyplywu - w front. Po prostu pal1il si
 do tego HARRY WHIle, jakZe sl
 cLeszr: 
e Gonn 
ardzo m«;s.zc

sh...yy. WOJna me mo- rowek prze
r:bil si
 lecz nie zwrac
l 
pel:nym mundurze, w lotniczej kami- frontu. Palil Sl
 do jaklegoo odzna- cir: zn6w wi
. " Na Antenie" badzie NARRATOR Wmie powzi
l decy- ze us
z
RhwiC mkogo, nawet. !y<;h, na to uwagI. PewnegD wieczoru trafll 
zelce ratunkowej i z tekq. pelnq. do- czenia. WILLIE NdechZe cir: uAcLSkam. De 't zk: skoro nie ma nadziei awansowa- kt6rzy JeJ bardzo pragn
. PrzYJeZdZ1:l bezmyslnie do dzie!nicy maj!JCej wk 
kument6w, przymocow8JIlq. dO' pasa. FELICITY Wojn
 UlWarZ.a1 za swojq. to lat uplynr:l:o od ostatniego rMu? dol 
 czony do nr. 930 nia na majora tym bardzi€jj nalezy teraz do l:ondyn
, w s'pr
wach sluz- zwan
 zl
 I'I€IPUtacJ
. Z pewnegD do- 
Wszystko wskaJZywalo, Ze oficer byl S7Jansr: zyolowlj.. M6w1l zawsze Ze czIo- Osiem? 'If ro
stac sir: z pulkiem. Z nO'win
 tl!- bowych. .W.ld:ywah
my SI
 Jedn
 rza4- mu - o. szczeg61nie glosnej a n
e 
of'ial'Q. katastrofy lO'tnlc:zej. Tecum z wlek powinien byl: w kaJZdej chwiU HARRY Oslern! Czas lecl. A,le... pospieszyl do Felicity. ko, gdy
 1 Ja. rnmlam funkcJ
 wOJ- z
szczyt
e
 renomio - wyszla Feh- 
licznymJi zaple
towanymi dokumen- got6w do pochwycenla swojej szansy. Kelner! PrCJlSZl; da£ nam jeszcze jed- "Wiadomosci" FELICITY Naprawd
 masz zamiar skow
. JakD kIerowclI; samochodu. city. WIllIe ooczul gwaltowny brak 
taJrni Sw'ladczyla, Ze of.leer lecial na GARNET A jednak wlaSn:le ta no nakryole. wyst
pie z armii? RzeczywiScie trud- NARRATOR ":D
na tymczasem !-chI!' Wydalo mu si
 ze dusi si
 w 
Bhskl Wsch6d w wa:Znej misj.i" Ikt6rej szansa go omJn
la. Mial wyjechaC trwala. Pulk powrocil z kon
ynentu Jaklms koszmarnym snie. Jak to? 
Z powodu ka;tastrofy nie spehIll. iPlk. na front 11 IilStopada 1918. W dnliu, z !annynl dow¥c
, plk. ,Hamtlton
m: Wifi'C... Felicity... jej ci
gly brak eza- 
HarnMtona napehI.!alo to n1esmakiem w kt6rym sojusznLcy pod.piJsali za- Mmn
 go. 
ow . wyslac. !l a . Bhs
I SU... 
1 ndech
iJJ.. :Jego mlody pomocnik, wieszenie Ibl"OIlJi z Niemoarni. dak zapadaJ - q decyzJ - e W BI - alym Domu WschO'd. WillIe 
Ial nadzleJ
, ze tym FELICITY bez wyraznej zlosci Czy 
porucmUk, podczas kr6tklego post.oju FELICITY Pa.mir:t:arrn, Ze Willie razem uda mU. SI
 wyru
zyc. w pole. Iprzyszedles mnie szpiegowae? 
w drodze !lIe m6g1 Bir: powstrzyrT13£ wiadOI11OM 0 zawleszeniu bronJ' przy- Lecz plk Hamilton rOZW1al JegD zlu- WILLIE Wifi'C to w tym domu pet- 
od nastr:pujlj.cej uwagl. jlj.l d2liectr:cym! lzami. Pamlr:tam to dzenia. .. nisz sw
 tajemniczl!-, nowlj. sluzbl;? 
PORUCZNIK To naprawd
 dziwa- dobrze, gdy,z jego 061, kt6rego nle Na wlelklej p!eczt:ci prezydenta mlr:dzy poszczeg61nymi dzialami ad- si sobie radzll: z pot
znym naciskiem HAMILTON Byla. to meslychame FELICITY CZf nie masz nie in- 
czna historla - ten caly pogrzeb, na rozum!ala,m, byil moim wlasnym b6- Stan6w Zjednoczonych, odclskanej na ministracjl, poml
y pogllj.dami r6z- oplnii pUbllcznej, ze wsp61r6wnymi przykra rozmowa. Nle moglem ukry- neg-o do roboty Jak zajmowae si
... 
kt6ry jE'dZliemy. lem. najwaZnlejszych dokumentach paiI- nych doradc6w, pomlr:dzy r7lj.dem a dwlema innymi galt;'ziami wladzy oraz wac przed MaryngtQnem, ze nie ma WILLIE Nie. NllIprawd
 nje mam... 
HAMLLTON DziMm:iejsza niZ sir: pa- >GARNET W:illie nie il'ozumowa} w twO'Wych, widnleje orzel dzlerzq.cy w Kongresem, opomlr:dzy ,stanamt Zjcd- z wolnq., krytycznie usposobionq. pra- n
j!Ylniejs.zej .s
ansy. Uwazalem iz Ie- W}fi'C to jest takie twO'je rDzeznanie 
nu moZe wydawal:. owej cl1will ani jak polityk, ocenlaj:}Cy szponac.h prawej lapy ga1llzkr: oIlwnll, noczonyml a innymi pailstwami lub Slj.. Nle moze w spos6b dowolny przy- '[HeJ. 
owledzlec. mu prawdt;'. G:Oyby mlt;'dzy dDbrem d zlem? 
PORUCZNIK On byl oflcerem tego W8:g
 wydarzenia, ani jaik rezerwista, w leweJ - p
k strzal. Wedle Ikonsty- tez pomir:dzy r6Znymi grupaml w 10- dzlelal: srodk6w, deptal: tradycji, ka- choolaz b:r l m!lJorem... Zr07JUmCle.-: FELICITY Och, Willie! Co si
 z 
samego pulku, co pan... prawda, pul- witajlj.cy Z ulglj. powr6t do cywllnego tucjl wladza wypowiadanla wojny nie samej Ameryki: zwil}.Zkami za- sowal: decY2Jji ministerstw. Nie mDze przeciez J
 me moglem pozostawlac tDb!J dzieje
 Nie jestes juz dla mnie 
kownlku? zawDdu. 'Rozumial tyliko jedno: Ze nalezy tutaj do Kongresu. Ale w rze- wodowyml a dyrekcjami zaklad6w traktDwal: sprzymierzeilc6w jak sate- mu ztudzen! . .. "tak dobry, Jak bywales dawniej. 
HAMILTON Nie bylo nlkogo inne- miJUl.I 
 ze SWQ. szanSl)., ze uc!ekla czywistosci naszej epoki, kiegllj.d6w, postr:pu ru WIllIe spotkal SIr: z Ft;,hclty.. ml SIt;' me chce. 
PORUCZNJK Tak, to ja odebralem niku Hamilton, pan 1Si
 nie g'nlewa, cjl symbole pokoju i wojny, jak to pinle doradc6w, 'Il1egajll'cych z kolei bez rozmaitoSci, wlelkoSci bez OOpo- F.ELICITY .l;o
dyn przezyl teJ n<; FELICITY Musisz si
 polDzye do 
ten telegram. "StopieiI wojSkO'WY zga- Ze wo!lj.gam pana w 
 opowieM. sluszn1e podnosi Theodor Sorensen w wplywO'Wi rozlicznych c'zynnik6w, wiezhsmy na strasznie iSamotny. " 
8O'bem ten facet awansowal nagle na pra:szam: III3Ijora MaJryI!1gtona. Zdajt;' mu)", kt6rl!- opatrzyl przedmowll do poUtyki wewnr:-trznej _ autor w humDru. ,,:Jedynymi nieomylnyml ulI,c
, dow
edzlelIsmy. 
l
 ze dDm, w FELICITY Musisz sit;' polozye. POJ- 
majora? soble spraw
 
e moja rola w tej hi- prezydent Kennedy. spos6b nleszablonowy omawia rolr: znawcaml _ zauwaZa _ 8Il tylko cI, ktol'ym. mleszkal Wilhe, :l!0stal d.o- d
 z tobll. 
PORUOZNll{ Czy on lIlJIe byl przy- 'storU jest raozej n1esympatyczna. Tak oto wladza prezydcnta jest opinli publicznej. Prezydent nie musi kt6rych przepowledni nie poddano s!£ze
me :l!bom
ardowany. BlCdnf WIl- Gong 
pa.dklem na slUJZbl
 wywiaJdu? . . NARRATOR Czy istrrialy jakie'S ;;;:ai
e ogromna. Ogromna jest wszak- dzialal: wedle jej dyktanda. "RzlJd nlgdy pr6bie rzeczywlstosci". Autor lIe. l!Ie mJal SIr: po prostu gdzle po- FELIC:ITY. Zaprowadzilam g-o do 
HAMILTON .NIe,. to. Diemozl
e: g

bsze powody waszej wzajemnej z
 1 ",'Vaga czynnik6w, kt6re jq. ogra- demokratyczny to nie zawody 0 po- ma przede wszystkim na mysll sowie- dZIac. Wowczas t
..: dDmu. 
Ial sIlnl!- gor!JCzk
. polDzylarn 
Oni 
 w wywtadZle 
e SIj. p
ez :nJlech
i? . . mcz
JIj.. Ich t
 wlaSn
e roll i wpIy_ pularnaM" _ pisze. "Opinia pub- tolog6w. Przypomina, jak ,to jesle- N

RATOR 
Ilht:; byl u szczytu gO' do .lDzka. Zatele
onowalam do G3;r- 
tak nrowni, 8Jby mogli zaangarwwM HAMILTON 
edstawla1:!SJ.nY po WOWI na decYZJr: posWlr:cil swojq. pra- IIczna jest czr: sto nieobllczalna, nle- nllj. 1962 wiEi!kszoSl: specjallst6w 00 s
ZI;scla, gdy I.anklem. na
pnegD ne
,. .:-:eby natyc
muurt przys:-:edl. SIe- 
wlamue teg-o 
cia. . prostu dwa odimIenne typy o£Lcer6w. ct;' Sorensen. Ziozyly sit;' na nilj. 00- konsekwenma arbitralna I nleroz- spraw sowiecklch 8Il dzlla , 
e Moskwa dma ?puszczal mleszkame sweJ uko- dZlehsmy przy mm na przemIan przez 
PORUCZNIK. Czy to byl przynaJ- GA!RNET Wiilie byl typowyrn ofi- czyty, kt6re autor. wyglosll wlosnq. s
dna... Uwzglednia ona rzadko po_ nlgdy nle zaryzykuje umleszczenia na chaneJ. . . cal
 ,pie
z
 :n
. Gor

z
i w zaden 
mmej dobry oflc
r? cerem kawalerii. b.r. n
 zaproszeme Unlwersytetu trzeby nast
pnego pokolenia lub dzle- Kubie poclsk6w rakletowych. A jed- GARNET Przys
edl do mm
 
amm sposob me dalo SII; OhI:llZYC.. 
HAMILTON Nlgdy tak nie Sl).d::zJi- H
MILTON ';J'I'zeba przyznal: ze ColumbIa w N
 :Jorku. Koniecz- je poprzedniego. Pr:tajll jl!- nieraz le- nak _ umifficila. Sorensen nle pr6- w:yszOOle
 dO' szplrtala.. 
asDle Dd GARNET Cal
 mDJ
 wledza m
- 
lem. iNle ceni
em go 7Jbyt 
so
o. pehal swojlj. slurz;bt;' wzm;owo. n?sl:. przcdstawlenia calooci zagad- gendy i mylne Informacje, szablony i buj.e na tej podstawle bagateUzowal: k
lku 
m przebywalem JU
 w LDndy- dyczna.pyla bezsllna. Nle m
g-le.m.nI
 
Ale... ostatecwle byl to ClZ10Wle
 rn
 . NARRATOR 
Y'staWIa mu pan mema w zwir:zlych ramach drw6ch hasla, 'wreszcie _ wrodzona nlechr:l: rad specjaIlst6w, pragnie jedynle, me, ml
nowany na s
anowlsko kOI?eTI:- P?radzlc. :2:arlne lekar
wa 1, Zn.
le
1 
sz.kodllwy. Zreszt4: De l!1ortws ml Jednak dobre Bw.!adeatwo. Czy to .w wykl9:d6w nadala jego pracy charak- do nowoScl. Prezydent musi zatem aby umlanD je krytycznle ocenla
. danta/edkre- OCZY
lsC,le .zaproponowalem mu aby z lekarzem. 'Yalczyhsmy 0 Jego zyCle 
Iych nalety m6wIl: tylko wszellne do- m6wIl: tylko dObrze brzmllj.ce bzdu- Jr:Cla popularnego, rzucajllcego Swia- publlczny nie zawsze sll ze sobll w sIll. _ moglj. sir: okazal: jeszcze bar- u mme zam\eszkal.. . przez trzy dm. 
brze br.z.miJJ.ce bzdury. . ry? . t10 tylko na najbardziej istotne mo- zgodzie... Ma obowil!-zek nie tylkD jq. dzlej zwodnlcze nlz oceny polityczne 
AR:Rf\TOR P
'zez plerws
e !:,Ilka FELICITY.To bylD straszne, stra- 
PORUCZNIK Hm! Tak.. DZllwne. HAMILTON 
ije. W mySl 

y menty: A;utor nle wdaje sir: wlr:c w szanowal:, ale i sluZy'l: jej za prze- znawc6w, zwlaszcza w epoce, kledy, dm Wllhe ,
yl nl
zwykle OZY'\;lOTI:Y' szne. Rozpaczh
e.. . . 
Ale muszr: przY'znal:, Ze tut
JSZ
 wla- ze !lawet 0 czlOWle
u, kt6rego SIt;' 1IJ1e rozw
zaDla na temat prawa konsty- wodnika, ksztaUO'Wal: jlj., informowa6 jak sir: wydaje, wydarzajq. sir: tylko lecz na prDznD }lsiIDwal. spDtkac SI
, . G
R
E
 Wllh,: blernle pDd
awal 
dze pos
p1ly wObec nas lo]alme. 00- lUibIlo, naleZy m6wll: prawdr:. 
ucYJnego, kt6re same moglyby za- jlj., zablegal: 0 nllj. i zdobywa6. MaZe rzeczy nie do przewidzenia" W su- a nawet ?
yskac telef?mczn
 rozmo- SI.
 sJ?lercl. Skapltulowal - )akbY 
sylaj
c do naszej aan
asady wszyst- 
ARRATOR. Przepr8lSZ8Jm pana, JI!-6' kilka grubych tom6w. Nle wyli- by(: ona zar6wno jego mieczem jak mle rz
d zloZony z polityk6w uwaZa wr: z Fehclty. Byla meuchwytna., n.le wler
yl w sell'S zwycit;'stwa I trze- 
k!e znalezlone prrzy lIum dokumenty pa,me pulkowm:ku: .. cza szczeg61owo kompetencjl prezy- i ,kompasem". Ale - dOOaje autor za lepszy 00 rZl}.du bieglych. Ale nie .GAR
ET .w
gl¥lal baI-dzo 
Ie. clego dma 11ad ranem zmarl. 
w nienaruszonym stanie. HAMILTO
 Nle: n
e lubilem 
a: de!lta. Nie krersli rozrO'stu jego po- raczej melanchoIljnie pod koniec _ szczr: dzi przytyk6w i poHtykom, Nl
okOlle
 Sl
 Jego stane:m.. gdyz z Akcent muzyczny 
HAMILTON ironicznie Skl}d pan ryn-gtona. OflOerOWle Jego typu miell t
znego urzr:du w ci
gu ostatniego ,kaZdy prezydent musi byl: bystrym zwlaszcza tym, kt6rzy przelewajq. kazdym dmem coraz baI'dzleJ wpadal NARRATOR Garnet zatelefono
al 
wie ze dO'kumenty nie byly zrewido- rod za 'ZIe ze zrumlast gral: w polo, ob- p6lwiecza. Wprowadza nas natomlast 
dzilj. opinii publlcznej. Musi umi
 skrzt;'tnie swe do8'wladczenia na pa- w niewytlumaczon
 apati
. do Felicity zawiadamiaj:}C j
 0 srn ler : 
wa
e i sfotog-rafowane? . kuwam si
. do 
u do WyZ.;n 
dzlC: No, a:l
 8JWan:sow
 przede w
zrstkun of ICe- wylot z:. wtasnego dO'3wladczenla i ob- wolywal: sir: do pubIlcznoocl, a klerensen p
ypomma powiedzenie Nalezy przeto Sorensen do trzez- znawc6w I nle dla polltyk6w, lecz dla . NA
RA:r.0R, 
aJbard
leJ 
IepokOll padklem. ., . 
Akcenf 'l}11.izyczny 
szego. pl
cloletJn:ie
o pobytu .w In- Else
owera ze "Ia.twe spraJWy nie wych realist6w, kt6rzy nif' wlerzll RZeToklej publlcznosci. Mimo jednak SIt;' memDzI.I
OSCII!- nawI
ma kon- . BRYG
DIER M
m,:n':ldzleJ
 ze pan 
NARRATOR WIllie Marynglton. - dlach kil1ka razy .nualem z nlm na trafla]1j. do prezyden
; gdyby byly w powicdzpnie ze glos ludu jest zaw- jej skromnych rozmlar6w i tonu nie- taktu z FelIcIty.. Jeszcze !lIe ,,:"ys.tawll SWIadectW!l zgo- 
Zwloki w
owIO'n«; 
 morza byly 7JWlo- ten temat za
cz:). .r
ow
 latwe, 
zekalyby SIr: rozstr
I
- sze glosem Boga. Nie zniechr:ca go mal gawr:dzlarskiego _ kaZdy maZe 

R
ET .Stawal Sle coraz ba!"- nu. I me mowil pan 0 tym nikom U , 
kwml maJora Wllha!na. Ma.ryngt?na. . G
ET Wlem, Wlll
e byl p
.- cu; na m.zszrm szcze
lu": Od sleble to jednakZe do ustroju demokratycz- sir: z niej wiele dowiedziel:. OZywia dZleJ blerny 1. apatycz!l'y' 
awet me q
R
ET Telefonowalem tylko do 
Maryngton - 
 me Jest nazwisko Clwn'lklem zmoto:yzO'WanI
 k8JWaleru. j'uz dOOaJe 
e zagadnlen
a, kt6ryml nego. "Odmlennie, nlz przyw6dcy ilj. bowlem duch niezwyklej !'zczeroSci chcialelmc brak.1 w swo- BRYGA,DIER Pulkownlk?, OsbDI1!e
 
angielsku brz.ml to doS
 mezwykle. czesna kawaleI1la musI zrezygnowa
 przewazllle znamlona konfhktu po- naszego dernokratycznego kraju mu- Andrzej Pomian.jeJ zbombardowaneJ garderoble. . czy pan wlerzy w Opatrznosc? Ja W1e
		

/Archiwum_002_09_339_0001.djvu

			Nr 925/926, 22/29 December 1963 



. I d
atego pros
 pana 0 trzy To nic. Moi ludzie przynios
 je ze 
rzec
y: !lH;ch pan jeszcze dzis nie wy- sob
, przytwierdzlJ, do munduru. Ran- 
S
WIa 
Iadectwa zgonu, niech pan ga kapitana bylaby zbyt niska dla 
!1Ik
u (JUe wsp
in
 0 .t,ej sm}ere! of.ic
a, .wysyl
nego w tak wainej 
I mec
 pan .pI"ZYJed
le dZlS 0 szosteJ mlsJI. NleprzYJaciel jest bardzo po- 
do mOJego .
IIUl'a: 
 Jednym mog
 p
- dejrzIiwy w najmniejszych drobiaz- 
na .zap
llIc. - z,e ,Jest .to sp!awa nRJ- gach. Spraw
 awansu kpt. Maryng- 
wyzszeJ don.IOsloscl wOJenneJ. Oto ad- tona na majora przeprowadz
 natych- 
res mego blUra. miast. 
GARNET zdumiony To adres biu- GARNET wzruszony Och Boze 
ra pana,? 
igdy nie. pr
YP1!5zczalem, Boze! Biedny Willie. Teraz dopier
 
aby 
s mo
l t
 dZlelm
 1 ten dom pIzychodzi ten awans, na ktOry cre- 
wybrac na blUro. kal cale zycie. To jest sprawa roz.. 
. BRY
ADIER Wla.offi
e to, ze n
 dzieraj
ca serce. 
rue 
oze przypuszczac... To mme BRYGADIER Rozdzieraj
ca seree? 
sklomlo do ,
o wybC?ru. Tak. Ma pan racj
. Tak teZ nazwie- 
Szesc 1Ulerzen zegara my cal
 t
 operacj
: ..Operation 
RRYGADIER Panno Osborne, za Heartbreak" - Operacja wojenna' 
kilka minut przyjdzie tu ktoS w bar- Rozdarte Seree. . 
dzo waznej sprawie. Pros
 aby nam Gong 
nie przeszkadzano. B
dzie to plk Os- NARRATOR Garnet, wych
 od 
borne. brygadiera zatrzymal si
 na chwiI
 w 
,
ELICITY Garnet Osborne? To pokoju Felicity. 
mOJ brat. FELICITY Garnet! Powiedz mi... 
RRYGADI
R . Brat? Zdumiewaj
- GARNET C6Z mo
 ci powiedziec? 
ee! 
zy pam wlerz.y w Opatrzno:5c? Nie moglem nie poradzic. Obawiam 
J a wlerz
. 
zy panl ma przygotow
- si
, ze gl6wn
 przyczyn
 jego smier- 
ne ws
ystk

 dokumenty w spraWle ci bylo to, ze nie mial juz ochoty do 
operacJl ..Z ? Tak? To dobrze. zycia. 
Stukanie do drzwi FELICITY Och, Booe. Bwe! 
BR'yGADIER Pros
, pros
, pul- GARNET Chcialbym, Zebys na ra- 
kowniku. . . . zie nie m6wila z nikim 0 tym smut- 

AR:NET zdwnwny FelIcity? To nym fakcie. Rozumi€Sz? S
 pewne 
mOJa slostra. formalnosci do zalatwienia. J ako Ie- 
BRYGADIER A moja pomocnica i karz jestem w tej sprawie 
 bar- 
prawa r
ka. Niech pan siada. dzo.:. 
FELICITY B

 w moim pokoju. FELICITY Dobrze. Mwesz na mnie 
Odglos zamyklfn'!fch. d;zwi ., Iiczyc. Nie b
d
 I() tym m6wila dop6ki 
GA
N
T. To naJdzlwnleJszy dZlen nie zwolnisz nmie z tajemnicy. 
w mOlm zyclU. " Gong 
HRYGADIER Zapewmam pana ze BRYGADIER Miss Osborne widzi 
tak jest. 
le muszr: w.yjaSnic kilka pani, to jest teczka, !!d6n}. bl;dzie mial 
spraw
 zam'!1 pI"Zrst
pll;, do 
ec
y. przy sobie nasz nieboszczyk. Miusimy 

adamem t
J kom?rki,. ktor
 kieruJ
, w ni!J. wlwyc wszystkie dokumenty. 
Jest 
ynaJd
ame. I prowadzeme Pros
, niech pani przedtem nalwy 
wszelklCh akcJl, maJQCych na celu rr:kawiczki. To koniec.zna ostroZnooc. 
wprowadzenie w bl
d nieprzyjaciela. Mamy do czynienia z przeciwnikiem 
Mus?;r: podkre
Iic ze. wszy
tko czego- niezwykle podejrzliwym. Tak. - List 
kolwlek pa!1 Sl
 t.utaJ dOWl
, a nawe
 szefa sztabu... list ministra... wyka- 
sam fakt Istr}lem
, 

g-o. blUra, m
sl zy.... list... Hm, hm... czy pani nie 
pa
 
ac
owac. naJsclsleJ :przy. SObI
. S!J.dZl ze dla nadania cech wi
kszej 
Am zome, am narzeczoneJ, am naJ- autentycznoSci cal€jj tej historii nie- 
bliZsz
 
rzyjaciolom nie wolno 0 tym boszczyk powinien by mice przy so- 
wspommec. bie jakis list milosny czy coS takieg-o 
GARNET Rozumiem, ge:nerale. Mo- bardzo osobistego? Tak, to byloby 
ze pan na mnie Iiczyc. dobre. Czy nie potrafilaby pani moZe 
BRYGADIER A zatem do rzeczy. skreslic kilka sl6w w tym sensie. Wlo- 
Dow6dztwo sojusznicze przygotowuje zylibysmy mu to do porlfelu. 
operacjl; wojenn
 na olbI"Zymi
 skaII;. FELICITY Dobrze. Spr6bujl; coS 
Wywiad 'l1ieprzyjacielski wie 0 tym napisac. 
na pewno. Powodzenie operacji zaleiy NARRATOR Poszla do swego po- 
od tego, azeby wr6g nie wiedzial kie- koju i po jakims czasie wr6cila z Ii- 
dy i gdzie ona nast:j.pi. Naszym za- stem. Brygadier wzi
l go przez rl;ka- 
rlaniem jest rlostarezyc nieprzyjacie- wiczkl; i odczytal. 
Iowi fa
szywych informacji w tym BRYGADIER czyta "Kochany m6j! 
wzg-lr:dz1e. Rozumie pan? OdjeZdzasz ode mnie, a ja ci dOUld 
GARNET Rozumiem, generale. nig-dy nie powiedzialam, jak bardzo 
BRYGADIER Plam nasz jest na- cir: kocham. Jak smutno, jak bardzo 
stl;pujQCY: za ki1ka dni morze powin- bolesnie by bylo, g-dybys sir: 0 tym 
no wyrzucic na brzeg- pewnego neu- nig-dy nie dowiedzial. Niech ten list 
tralnego panstwa, w kt6rym nieprzy- powie ci wszystko. l\lusisz fl:O wzi
c 
jaciel ma znakomicie zorganizowany ze sob
 w t
 niebezpieczn
 drog
. On 
wywiad, zwloki oficera brytyjskiego. ci opowie 0 mojej gor
cej miloSci. 
Przy oficerze tym b
dzie szereg po- Przebacz mi wszystkie zawody jakie 
ufnych dokumentow, zupelnie auten- ci sprawilam. Pami
aj tylko 0 tych 
tycznych, ale zawieraj
cych falszywe godzinach, w kt6rych tulilam ci
 do 
informacje. siebie. Nigdy nie wiedzialam jak bar- 
GARNET Rozumiem. dzo cil; kocham, dop6ki nie uswiado- 
BRYGADIER Jedn!J z ll1ajwi
kszych milam sobie :ie musimy sir: rozl
czyc. 
trudnosci w przeprowadzeniJU planu Bylam kaprysna i samolubna. Kiedy 
jest wynalezienie wlasciwych zwlok. spotkamy sil; znowu, zrozumiesz wszy- 
Musz
 to byc zwloki autentycznego stko i rmoze wreszcie w6wczas 
ie- 
oficera, kt6ry nie ma rodziny. Bo ro- my szc
sliwi". - Tak. To bardzo 
dzina nie potrafilaby dochowac dys- dobry list. Trzeba go tylko podpisaC 
krecji w takim wypadku. jeszcze jakims imieniem. 
GARNET 111'zejfty Pan zmierza do FELICITY Jakie imi
 mam napi- 
tego aby uzyc zwlok Maryng-to- sac? 
na... RRYGADIER Czy nie mialaby pa- 
BRYGADIER Musi pan ocemc ni nic przeciwko temu, aby podpisae 
swiatow
 donioslosc (lamierzonej ope- wlasnym imieniem? KaZdy czlowiek 
racji. Od jej powodzenia zawislo zycie ma specyf.iczny spos6b podpisywania 
setek tysi
cy zolnierzy. Gdybysmy pod- sir:. Dobry grafolog m6g-1by powziQt 
rzucili zwloki oficera, kt6rego wywjad podejrzenie, g-dyby to bylo imil; obce. 
nieprzyjacielski nie odnalazlby w spi- FELICITY Dobrze. Podpi
 wla- 
sie oficer6w naszej armii, czujnosc snym imieniem... Felicity... 
wroga bylaby pobudzona. BRYGADIER Tak. To wystarezy. 
GARNET Tak. Rozumiem te trud- Co pani jeszcze dopisala? 
nOSci. FELICITY Dopisalam w nagl6w- 
BRYGADIER WlaSnie nad nimi ku: ..M6j najdrozszy Wi11ie". 
rozmyslalem, gdy pan zjawil sil; w ka- BRYGADIER mifkko Wi
 pani 
synie. M6wilem panu 0 r
e Opatrz- odg-adla... 
nOSci. Tylko pan b
dzie wtajemniczo- FELICITY Tak, odgadlam. D1acze- 
ny w tI; sprawl;. go m6j brat chcial abym 0 tym nie 
GARNET Ale jesli si
 zgodzr:, 
 wipdziala? 
UI; musial post
pic wbrew prawu. BRYGADIER Obawial sil; ze spra- 
BRYGADIER Mog
 panu wysta- wi to pani zbyt wielki b61. 
wic pisemn!J g-warancj
, kt6ra osloni FELICITY gorzko Powinien byl 
pana przed konsekwencjami prarwny- zrozumice ze to wszystko jest wlasnie 
mi. tym, czego Willie pragn
l bardziej niz 
GARNET Tak... Zatem - co mam czegokolwiek na Swiecie. 
zrobic? Akl'ent muzyczny 
BRYGADIER Dzisiejszeg-o wieczo- NARRATOR Jeszcze nie zacz
l sil; 
ru polozy pan obok ciala l\1aryngtona swit, lPez j'uz byl bliski, gdy okr
 
jeg-o mundur, pas, czapk
 i wszelkie podwodny wyplyn
l na powierzchni
. 
drobiazgi, jakie przy sobie nosH. 0 Zalog-a z ulgq. odetchn
la swiezym 
drug-iej w mocy zjawil} si
 w mieszka- chlodnym powietrzem i z jeszcze wi
k- 
n
u pana moi zaufani ludzie. Oni do- sZ:j. ulg
 przyst
pila do pozbycia sir: 
konaj
 reszty. Po ki1ku dniach otrzy- sweg-o niesamowi.teg-o ladunku. Do- 
ma pan oficjaln:j. wiadomosc, ze przy- w6dca stan
l na bacznosc i salutowal, 
jadel pana 'poleg-l w czynnej sluzbie. g-dy z najwi
ksz
 ostroznosci
 na po- 
\Vtedv... Czy zmarly zostawil testa- wierzchni morskich fal zlwono cialo 
ment? ofioera w pelnym mundurze. Lekki 
GARNET Tak. Zapisal wszystko na podmuch wiatru popychal je ku nie- 
fundusz dobroczynny swego pulku. dalekim bI'zegom. Tak oto Wi1Iie Ma- 
BRYGADIER W6wczas przesle pan ryngton nareszcie ruszal na woj- 
testament, komu nalezy. nl; z odznakami majora na ramionach 
GARNET Czy moja siostra jest i z listem ukochanej, le:i
cym na jego 
wtajemniczona w tI; spraw
? na zawsze uspokojonym sercu. 
BRYGADIER Nic ponad to ze ta- Akcent muzyczny 
ka operacja jest 'Przygotowywana. 
GARNET Wolalbym raczej zeby nic 
wir:cej 0 tym nie wiedziala. Bylby to 
dla niej cios. Kochala goo jak brata. 
Przez pewien czas podejrzewalem na- 
wet ze kocha go bardziej. Gdyby sir: 
dowiedziala co chcemy zrobic z jego 
cialem... 
BRYGADIER Tak. Musimy zacho- 
wac to w tajemnicy przed ni
. Ale... 
jeszcze jedno. Czy ma pan przypad- 
kiem w domu odznaki majora? Nie? 


(Duff Cooper, potem lord Norwich, 
zmarl w dniu 1 stycznia 1954 
w czasie podr6zy morskiej. Drama- 
tycznym zbiegiem okolicznosci smierc 
spotkala go w tym miejscu, gdzie 
przed laty zln::ono na falach morza 
zwloki Willie Mnryngtona. Zwloki lor- 
da Norwich przewieziono do Londynu 
z tego sameflo portu, w kt6rym Z1W:j- 
duje sif gr6b bohatera jego opOW1e- 
sci). 



 
i 


 
't.' 


 
..... 


 

.. 

 


 

 
..." 
...... 
...' 
..." 
..... 
...' 
...' 
"" 
..... 

 


 

 
$ 
't.' 
..... 
...
 





< 
.." 
..." 
...... 
Uwaga byli zotnierze Armii Krajowej! $. 
I 
<" 

 
\ 
\ 
'\ 
\ 
'\ 
\ 
'\ 
\ 
\ 

.. 
..." 
..
 
...' 

 
.... 
....... 

 

 

 
I 
, 


, 



 


Rozglosnia Polska R. W. E. poszukuje 


relacji naocznych swiadk6w i uczestnik6w akcji 


bojowych A. K. do swego stalego programu 


, 
"Z DZIEJOW POLSKIEGO PODZIEMIA" 


* 


* 


* 


Wyzyskane materialy b-cdC! honorowane. 


NA ANTENIB (WIAOOM
CI) 


PRZYPADEK 


Refleksje 


po 



 


. .,,#/ 



..l. 


25 pazdziernika. b.r. trzy czwarte rnillona ton wody przerwalo 
si
 z rozdartf'go dna sztucznego jeziora zalewaj:).C szyby kopalni 
"Matylda"w Lengede pod Hanowerel11. Na zdjr:ciu zamulone dno 
jeziora, ktorego poziom przed katastrofl). sir:gal prawie brzegow. 


NajdramatycLIliejsza chyba fotografia w dziejach g6rnict\\a. Przez 
otwor zaopatrzeniowy spuszczono przedtem trzem zasypanym 
g6rnikom aparat fotograficzny. Przy blasku latarki g6rniczej je- 
den ze sztygarow zrobil zdjr:cie Mwoich kolegow w odcir:tej od 
swiata jaskini na glr:bokoHci 79 m pod ziemi
. 


, 


, 

 


,., 


\ 


, 


1 


Otw6r ratWlkowy szeZt:sliwie wywiercony. W bombie ratunkowej, 
przypominaj
cej gigantyczne cygaro, zjeZdZa. na dOl oehotnik, 
&.by pom6c swym jedenastu kolegom wydostae si\l na powierzch- 
ni
 po 14 dobach pobytu pod ziemi
. W bombie jest ciasno i aby 
sl\1 w ni
 wcisnllc trzeba rr:ce trzymae ponad glow/). by zmieScily 
si\1 ramiona. 


L 


,-.. 
t,
 


A 

 
) . 
" -. 
1- t 


" 


.. 
... 


- 
.. 


, 


1 \ 
. 


.. 


. " 
" 


. , 


" 


, 


Ost.atni z jedenastki na powif'rzehni! U'szyscy mieli na oczach 
czarne okuiary przeslane im przedtem przez lekarzy. Slonce 
moglo 08iepic g6rnik6w odzwyczajonych od s\\iatla dziennego. 
Przeci
tnie co cztery minuty w jeidialo na powierzchni
 cygaro z 
ludzkim ladWlkiem. GI
bokoS(> wyswidrowanej dziury ratunkowej: 
- 19 pi\1ter! 


v 


CZV 


OPATRZNOSC? 


katl.strofie 


I" 


Le..gPII" 


Bylem w Lengede, przesymj
 do czesnej technlk1, ludzkiego uporu i PRZYPADEK CZY R{:KA BOSKA'l 
naszej radiostacjl wladomoSci 0 prze- ludzk,iej dobreJ woll. Raz jeszcze W lItilka minut potem Wledzl.alO 
biegu akcji ratownlczej. Swoje wra- wzm6g1 Slt;' we mnie .szacunek do tej 0 wszystkim ca.1:e Lengede 1 cal,e 
zenia nagrywalem na taSmie mag- wspanialej mlr:dzynarod6wki ludzi Brolstedt. Ludzie biegll wp6I' ubranl, 
netofonu. W1dzialem przeraZajQ.
 ja- cl
lej pracy, kt6ra sit;' nazywa Bwia- P}8.C74C i krzyeZlj.c. Rano ju;l; pra.co- 
mr: po jeziorze, kt6rego wody wlaly tem g6rmczym. waJ:a olbrzymla wJeZa. wlertmcZla, dr
- 
sir: do kopalnl. Rozmawialem z g6r- DziB chcIalem si
 podzieli
 cteka- IiQ.c otw6r 0 70 em 
rednicy. 
nLkami, poch0d74cymi ze E;l
ska, bra- wymi szczeg6l:aml, kt6re jeszcze sq. A zatem - pierwsza pr6ba prze- 
lem udzJal w burzliwych !konferen- malo znane. :Jak to tyciem lu
1m bijania rwlaSclwde na chy1b1l trafil 
cjach prasowych. IPrzede wszystkim kieruje los, czy ,te.Z - bo tak prze- - o
ga cel precyzyjnie... Przypa- 
jednak tkwilem godzmami kolo ko- c1ez na miejsou m6wrll wszyscy - dek czy r
a boska? 
paInl "Matylda" obserwujQ.c gon}.cz- 
a boska. Akcja tIwa.. Z luIiZdQ. chwilQ. pow- 
kowQ. pract;' rnaszyn wiertnlczych i ten Otoo bylo tak. Na kJilka dni przed stajQ. nowe t1'lJldn.o9ci. JliZ nie moZna 
wspanialy moment g-dy wreszcie wy- katastrofQ., na gl
bokoSc1 60 m pod liZywa
 wody do wyiplukiJwania wy- 
dobyto jedenastu ludzi, tkw.iQ.cych od ziemlQ. w czasle nocnej szychty grupa. wierconej skaly. Woda przecieka. I 
dwu tygodni w podziemnej jaskini. g6rnik6w zasiadla w kolo, chw1lk
 sklepienie nad glowarnd n1eszczr:gli- 
Zdawaliflmy wtedy sprawt;' z wyda- odpoozywajQ.c d popijaj4-c herba
 z wych .zaczyna mi
knQ.6 i wal1
 w d61: 
rzen bardzo obszern:le, ale te wszyst- termos6w. gradem ikami.eni. :Jest jtiZ dwu ran- 
kie repori:aZe "na ri'.ywo", na pewno - Co byscl	
			

/Archiwum_002_09_340_0001.djvu

			VI 


NA ANTENIE (WIAOOMOOCI) 


Nr 925/926, 2,2/29 December 1963 


PLAN CHRUSZCZOWA W SLEPYM ZAUtKU 


KLUB KRZYWEGO KOtA 
o ksiqzce Witolda Jedlickiego 


}<'IASCO W MOSKWIE go, bal'dzlej oplacalnego przemys1u inBtytucj1 olearmgowej niewie1e ma rw k61ko. Nle mOZna bylo nawet u- 
WlCepremLer Piotr :Jaroszewicz wr6- maszynowego. Strona polska bardzo wsp61nego ze sprawl!- scalenia gospo- zgodnic teoretycznych zasad, na kt6- 
cY z posIedzenia komitetu wykonaw- starannle przygotowywala sl
 do darClZego. OczywiScie i.IJJsty>tucja clea- rych mialby byc oparty t.zw. socja- 
czego R.W.P.G. (Rady Wzajemnej Po- dziewil:}.tej sesji komltf.tu wykonaw- ringowa jest rwa.runkiem sine qua non listyczny podzial pracy. 
mocy Gospodarczej), czyli Komekonu, c
ego. Bylo. nawet s
cjalne posledze- wielostronnych transalwji handlo- Aby temu zaradzic, narada pierw- Ksi
Zka Witolda :Jedlickiego "Klub wo jQ. likwidowae. Dosyc rzadko mie- ,,
ydom". "Chaan6w", t.j. .natoHilczy- 
w Moskwle w nastroju niezby>t opty- me ,prezydL1JIITl komLtetu wsp6lpracy wych. Ale powstanie jej ibynajmJliej szych sekretarzy part!i, kt6ra zebra- Krzywego Ko!a" daje obraz Polski, wamy rZQ.dy dzlalajl}.Ce szybko, Da k6w !l partyzant6w, raczeJ oszcz
dza. 
mistyoznym. W wy.w;Iadzie udzielo- z zagranlCll-, :I to w r02Jszerzonym nie przyspiesza procesu sca.le:nia go- la sl
 w Moskwie w c
rwcu ub.r:, kt6rego emigracja nle zna. Ferment odlew. Na szcz
e! Przewlekle wa- Tymczasem, t.zw. 
ydzi czy pu!aw- 
nym agencji P.AJP. powiedzial m.in. skmdzle, na kt6ry>m szczeg61owo om6- spodarczego. NllJjlepszyrn dorwodem utworzyia,. 7JI'eszt
 na WIlJlosek PoL9ln, idej. Nieustaj
ca dyskusja na WS2Je:l- Zy si
 wszystkle pro i contra, zwo- czycy w swoim czasie odegrali rolr: 
Ze sprawa kooroynacji podstawawych wiono zagadnienie kooroynacji pod- teg.o jest faltt Ze Bank Rozliczef1 Mir:- nowe "':Yzsze c
o kierownicze w kie nurtujl!-ce spoleczefls1:Jwo tematy, lennicy zamkni
1a przez cHug! czas b
dZ co b
dZ pozytywnl!-. A i dziS 
Inrwestycji w latactl 1964 - 1965 napo- stawowych inwestycj,i w ramach dzynarodowych utworzony zostal w schemacle orgamzacy
nm R.W.P.G. praktyki i teorii. Scierajfl. sl
 z przeclwnikami. jeszcze niemalo hamujfl. dzimymor- 
tyka na szczeg6lnie w1eLkle trudnoSoL R.W.P.G. Ale - jak wyn
ka z tekstu Bazylei jeszcze w6wczas gdy nlkomu :Jest nim wlaSDie .
om
tet wykona
- I chociaZ Klub byl 08rodklem wy- Niemniej jednak waZk
 przyczynij, d6w. 
:Jasne wi
c, :te na :lnnych odclnkach komunlkatu of1cjalnego - z tych nle marzylo sir: 0 scaleniu gospodar- czy, kt6ry ": 


I mlal. s
ladac SIr: rafinowanych intelektuallst6w, 000- wszelakiej tolerancji w Polsce pod · · · 
trudnoSci byiy moZe weco mniejsze, wszystkich przygotowaii wysz}o bar- czy.m Europy zachodniej. z 
rzed
tawlOieh upawa2lI1
o
ych do ciaZ poziom bywal wysoki, chociaZ komunlzmem byla i jest nadal obec- Na og61 niedoac dokladnie pojmuje 
ale wystarczajl}CO duZe na to a;by dzo niewie:le. poza czysto techniCZDJl. dzial:alno- p?bleranla na
et najbardzle] zasad- posl&:owano efr: aluzjQ. rw "dw6ch 810- nooc w administracji oraz w partii si
 mechanik
 PaZdziernika. Do jego 
wlelodniowe obrady w Moskwie nie 
Ifl. rozliczeniow
, Bank Kraj6w So- fi:1czych dec:yz]
. yv ten spos6b - tak wach", kt6re sluchaczom wystarczaly tych _ jak ja ich nazywam - "ma- pawstania niezbr:dne bylo zbieZne 
przynLosly Zadnyoo ikODkretnych re- "BANK KRAJOW cjalistycznych nlewiele br:d:zIe m6g1 SIr: przyna]mme] zdaJwa}o - wypo- ( ml!-drej gl.owie doflC dwie s1owtie") , ran6w". Marani, to byli 
ydzl, kt6rzy dzlalanle dw6ch czynnlk6w. Pierwszy 
zultat6w. SOCJALISTYCZNY('H" zdZJialae. Postarano sI
 0 to 2JI'esztij, 
ono 
omekon w: efektywny organ p
ecleZ obrady odzwierciedla.ly og61- za inkwizycji w Hiszpanii przyjr:li czynnik, podstawowy, to nieustajfl.cy 
Z Wkstu komunikatu wynLka jasno WlaSciwie jedyn
 konkret11Jl. decy- na obecnej sesjl komitetu wykoIUlJW- klerowDLczy. K(:ml1te
 wy
onawczy, n
 dyskusjr: narodowfl., ktora toczy chrzest, ale pokryjomu ratowali zaciekly op6r narodu polsklego, 
ci- 
Ze jeSH chodzi 0 zagadnLenie kluczo- zjlJ" jaka zapadla na posiedzeniu ko- czego R.W..P.G. Ustalono mlanowi-ele kt6ry yv .zasadz
e zblera Sl
 
az na sir: ws
le tam, gdzie dwaj Polacy swoich by!ych wsp6lwyznawc6w. Za 
lej m6wlq.c chlop6w i proletariatu. 
we - t.j. 0 koordynacj
 plan6w m- mitetu wykonawczego R.W..P.G. bylo ze Banklem zarZQ.dza
 
zie specja1- dwB; mle
U}.ce, mlal byl' zalq.zkiem t;e- odrywajQ. mysl !l rozmow
 od swolch najgorszych czas6w nie zabraklo ich A drugl - konieczny, choe incyden- 
westycyjnych oraz 0 wsp6lne finan- zatwierdzenie projektu Banku Kra- na rada, w kt6rej kaZde pafistwo go ]
ohtego, ponadnaTodowego kie- spraw Sci
le osobistych. w Polsce. I to na wszystkich szcze- taany, to ferment, rozprz
enle w sa.- 
sowanLe n1ekt6rych oble1ct6w przemy- jliw Socja:llstycznych. W tej spraw.ie cz1onkowskle mle<': b
dzle trzech rawDietwa Kom
onu, kt6rego od Byla to zatem wolna trybuna, w blach wladzy. Tyle Ze maranami by- mej partli, kt6re rozpoczr:1o sir: w 
slu surowcowego, kom1tet wykonaw- wszystkie kraje czlonikowskle podpl- przed.stawicielL Ot6z decyzje tej rady dawna domaga1' SIr: Chruszczow. okresle, gdy piSrniennictJwo ulegalo wajQ. CZr:Sciej starzy komun.iSci, ni.Z Polsce zaraz po 
mierci Stalina. prze- 
czy me byl w stante podjq.
 jaklOO- caly konkretnQ. umow
 i bank roz- majQ. w mySl postanowleil statutu za- W prakty-ce okazalo si
, ze .komitet coraz bardziej prymitywizujl!-cemu 
ero nawr6cen1. clez to cI t.2JW. przez :Jed1lcklego ,,
y- 
ko1wiek ikonlkretnych decyzjL KOITIIIl- pocznle swojQ. lh,la.btl" oM jut w rdku padaC jednogl
ie. Tyro samym kaZ- wykonawczy jest tak SB.IITlO mezdolny skr
powanlu. Klub skupia! najambi
- :Jedlicki jakby t
o wszystklego nle dzl'" u2JbroiU warszawski proletariat 
n!kat stwaerdza Ze zagadnienle to zo- przyszlym. Ale i w tym wypadku r6z- dy krBlj otrzymal w praktyce prawo do podj
ia zasadniczej decyzjl, jak nlejszl}. m!odziei humanistycznQ. i na]- rozumlal. Pelen Jest niewystyglego i studenterir: do przewidywanej wal- 
stalo jedynle "poroszone". A wI
c nice zdai1 byly talk wieIkle Ze dzialal- veta. rada R.W.P.G. Tc kraje obozu komu- bardziej wykwallflkowanych prele- gniewu, kt6ry zreszUi- nadaje si!
 je- ki zbrojnej z czolgami Rokossowskie- 
zn6w !brak kOllllkretnyOO decyzji. A noSe Banku Krajliw 8?9alistyc:znych A poniewa.Z bez zgody rady, nlstycznego, kt6re z 
y,?h  poSrw 1 r: caC 1m niecznosc przestrzeganla ostroZno
i, choclaZ sam nie Ibyl maranem, ale Na rZQ.dy za..s ambasadora czy gene- 
ozIonkowsk.ich powstalo zagadnle:nie wiJ}.c, Bank Kraj6w Socjalistycznych llstyc:znych, nle wi
j w Moskrwle nie :z;byt wiele m1ejsca. Trzeba je jednak apolitycznoo<': zamierzona z koniecz- czr:sto pos
powal jaik mara.n. ral-gubernatora, w kraju tak trud- 
w jakl spos6b iI.Ime kraje, kt6re ko- mla} by
 instytucjfl. umaZl:iwlajll-CIl- zalatwiono. kr6tko przypomnlec, one bowlem f!Il. no!ici, nawet pewna abstrakcyjnoac i W og61e, szplolodywersjomania oraz nym do rz
enia jak Polska, w na- 
rzystaC br:mi i z parti.pne Brodkl Inwesty- mcm z Sledzlbfl. w Pary.zu. nyeh decyz)ach w spr8.Wile spec]ali- kowskich. A takQ. wla.snie decyzj
 mu- TeZym przy.kr
ca. sruby... w Polsce. tycznym, w gloonych "Chamach i sip, ze nie powinni byll w Pazdzier- 
cyjne wyzysk.at lIla budow
 wlasne- WidaC z tego Ze zorganrwwanla zaeji reglonalnej po pr:ostu krr:cil sir: slaloby podjlJ,e ponadnarodowe kie- Tu zatem wylania sir: zagadka dru- 
ydach". Kontrast formalny takiego niku pomagae Gomulce. skoro nie 
rownictwo R.W.P.G. opierajlj.C sir: Da ga: dlaczego komunl
ci tak d!u
 drobnowidztwa z wybujal08ciami fan- wymoglt w6wczas zmlany jakichii 
przeslankach czysto regionalnych. I tolerowali istnien1e Klubu? W cZylm tazjowan-la jest beletrystycznie do- tam ustaw. :Jak gdyby zdemoni70wa- 
dlatego wla.snie Niemcy wschodnie i to bylo interesie? . bry. Ale tylko beletrystycznie. na przez .:Jedlicklego partia zwykla 
C7echoslowaoja.od!at sabotujfl. wszel- No i zamkn
li! powod6w oczyW1
- Zatem "Chamy i 
ydzi": wszystko kiedykolWlek krf:powae sir: z powodu 
kle pr6by wyposaZenia klerownlctwa cie bylo wiele, a i pretekst6w nle tam 
st wldziane w r6tnorakich de- ustaw. 
Komekonu w jaklekolwiek ponadna- braklo. StQ.d zagadka trzecla, kt6ra formacjach. Nieomal wszystko, na- W 0g'61e Polska :JpdUcklPgo, to 
rodawe prerogatywy wysulWajq.c ze nr: ka autora. Dlaczeg.o zaJmkn
i aku- wet spostrzezenia skQ.dinQ.d trafne. Kluh Krzywego Kola plus demonlcz- 
swej strony zasadr: uklad6w dwu- rat w tej a nie innej chwili? W czy- Chasydzlde czy tet maglczne uczule- nl :.onl" plus clemna masa glupc6w 
stronnych i wskazuj
c rozmaite trud- im zn6w interesie? nie :Jedlickiego na kontakty z "nie- POhtycznych. Bylby to obraz Polski 
noocl obiektywne. Te koniec konc6w nieistotne za- czystymi" dzialaczami partyjnyml. i'I. Ia ..Ubu Rot", g-dvby :JPdlickt mial 
gadki SIJ. obsesjl). :Jedliok1ego. I obnl- co sam cilJ,gle podkreSla, zerrlliclro sir: wPrawe beletrysty. I gdVby za wszel- 
SCIDZMA RIDIU:RSKA Za.j
 poziom jego ksiQ.Zki. Troska to na jego wldzenlu i rozeznaniu tych k
 cene nle chclal by<': polityklem- 
NlezaleZnie od tego, w ty>m roku w naturallna u mlodego czlowleka, kt6- spraw. Nie ma 0 dzialaczach partyj- soc1010glem. 
I:onie R.W.P.G. powstal nowy kon- ry kiedy
 przeszedl przez pierwsze nych poj
ia i wyobraZenia. W swoim Zatem w przeciwtefistwle do resz1:Y 
fl!kt, kt6rego podloZe jest zupelnde wtajemniczenia partyjne i wie do- gnlewie, w swych reakcjach uczuc1o- ksl
zki. plerwszy rozdzlal svntetycz- 
Inne. Ale ostrze :tego konfliktu slde- brze, jak partia Instrumentalizuje wych zdemoniwwal pol skich aparat- nv, ..Ohamy Ii 
vdz1". jest 'DOlityczn ie 
rowane jest w r6wnym stopniu jak wszystko i wszystkich. Nawet swolch czik6w "na malych nogach". A jedno- nlewvdarzony. Przez slanle zamf: tu 
opozycja czeska !. wschodnionlemiecka oponent6w, wbrew ich woli, a co go- cze!inie redukuje ca.le zagadnienie ko- w glowach nle tvlko pmlgrancklch. 
przecilwko wyposaZe:nlu komltetu wy- rzej - poza ich swladc.moociQ.. N
tu- munlzmu do pospolitych rozgrywek ale i kra1Owvch. dosve i be?; t
o za- 
konawezego R.W.P.G. w odpowiedn'ie ralna troska mlodego czlowieka, zeby 0 wladzr: mir:dZY osobami I grupami. m
conyC'h. Przez potraktowanie wa- 
prer,ogatywy. nie byl: i nie stae sir: nie!iwiad?mym Ta fUozofia polityczna naleZy' do cy- flip tarvf.v ule-owe1 na:fg-rotnlejsZV ch 
Chodzi tu 0 Ikonflik,t mlr:dzy Ru- instrumentem polityk6w party]nych. klu idej, kt6ry najdosadniej, ale chy- dzl
 w partif zamordyst6w. TyTn 
munlQ. a organami iklerownlczyuni 
eby nie by<':, po raz kt6ry!i, "wyk,i- 00 najtrafniej streszcza sir: w afo- PTilne2'o czytanla. Eo pokazu1e w 
doch0d74 jeszcze inne czynni-ki., jaIl: szczeg610wo, ile bylo posiedzen, ze- I g-ang-sterzy, kt6rzy sprawujQ. nie- iakl !mOMb nawet pod komunizmem 
stalinowski charakter kierownlctwa braii, ile wyslano zaproszefi, ilu by- ograniczonlJ, wladzr: nad mlJiardpm funkC'ionowat'l mozp dzien za dnlem 
partLi rumuiiskiej, kt6ra uparcle trzy- walo stuchaczy, mamy listr: prelegen- ludzi I dyktuiQ. politykr: antygang-- orP'11nI7acfa ludzl !fPra£mlonych wol- 
ma si
 doktryny samowystarczaln.o- t6w, ich tematy.. Ale na og61 :Jedlicki sterom, w racjonalnej semantyce po- no!licl. Pokazu1e konkretnle, :fak lu- 
s.cl gospodarczej. Ale mnie1sza 0 przy- nle m6wi l1am, j
a byla tre!i<': pre- IItycznei tyrn samym prze...tajQ. by
 (jzip urzadza1
 !dp. by swoj
 woln
t 
czyny konfliktll. iDuZO waZniejsze SIJ. ',ekcjl, argumentac]i. A to byloby naj- g-angsterami. Teoria g-ang'
teryzmu uDrflwla(l. :JPdlicklemu i parySklej 
jego skulk!. Wbrew zalecenlom cen- clekawsze. Naturalnle, autor jest jest jalowa i bezradna. Zatem dla ..KuIturze" kt6ra kslQi;ke wydala na- 
trali R.W.P.G. w Moskwle, Rumunia skr
powany koniecznoSclQ. oszc.zr:d za - sprawy wolnooci szkodliwa. 1!"7.v sir: za to wdzi
znoM czytel nl - 
ro
 tntensywnlJ, budowr: prze- nia ludzi w Kraju, obawla 51r: roll :Jeszcze wif:kszym paradok8em jest \l:6w. 
myslu ci
klego zakU'pujQ.c cale wy- slonia w skladzle porcelan
. Impera- .ze sw6j 9wt
y g-nlew .Jedlicki obr6- A ..
vdf>w I Cham6w" wl6Zmy m1r:- 
- d . i k h · n pOsa:Zenle dla ty-ch fllJbryk na Zacho- tyw ten zawsze powinien gorawae we cil przeciwko Hberalom-pxstaliiiczy- dzy bajk1. 
P Op a Z Z I ern 0 W Y c z m I a dzie. W tej chwJli sprawy zaszly tak wszelkich mozliwych rewelacjach, ale kom, t.zw. przez nlego sugestywnie Aleksander Wat. 
daleko Ze bez usuni
ia obecnego :Jedlicki m6g1 dae anonimowy i nie 
stycznIu 1960 na mlejsce Morawskie- kier.ownlctwa partil rumufisklej nle chronologiczny og6lny przeglQ.d, be
- 
go.. A MOCZAR f mozna wstrzymae ibudowy tych oblek- osobowe rcpetltorium arg-umentac]i, 
MTECZY
 W , s:-:e t6w, kt6re nle mleszcz
 sir: w pla- kt6re bytyby pouczajQ.ce dla wszyst- 
U.E. w Lod p Zl ,-V; i Okr
 k ie stal t in j OWSk l lm, nach socjalistycznego podzialu pracy kich. Moie nawet, niekledy, rewela- 
zaraz po a:c.uz ernl u zos a e w ce- h t al Ko . 
minlstrem spraw wewnr:tr2JI1ych i fak- 


cawanyc przez cen r 
 me- cy]ne. ... RZlIm'!ki koreslIondf'nt naszej Rnz- sko-Zydow!Ok,11' tr
.dvcjp. TPraz praCU- 
tycznym szefem Bezpieki. Fak ' t j t .<.-._' . . 1.' . B o I te .trz y za ga dld, kt6re czer- nloli'YI? T<'azimiprz Komln TYrzPTYro'"nn-il i,Amv znowu zgodnte. aby te zwilJ,zkl 
:JULIAN TOKARSKI , kt6 ry jako eII?- .e!'! ruwl
lez Ire ...erownac- 11'1I11Jicu1 z .T6zdem T,irhtpnem z No- Drzvwr6c1c na n.owo. I nip 1est ta- 
two pa rtll ruInll.lti.skie j w b r j eszcze won" nidI!- przewijajQ. si
 przez 
minister przemyslu maszynowego . . . ." c1 tak 'WefTO .Tnr
'1l. Jlizef Tfichten jest zna- iemnica., 
e If>RIpIp,t .Tan XXIII pOWo- 
swojq. dogmatycznQ. postawQ. dopro- bardzlej czynnle opieralo sir: utworze- 


r:'


d

e.gr;

yrz':WOl!K:e nllm rlzialaczem RlIo1pcznym. a'lrf'kto- lal do iycla SDecialnv .Rekretariat so- 
wadzll do zajs<': poznafiskich - w paO;- niu poI18idnarodowego org-anu w
ko- N t rem. ip(hlPno '" odn"';n1li,v ..A nti-ddn- horowv, Ikt6rv m.ln. zajrnl1ie sie r6w- 
dzierniku 1959 zosta j e wic ep remie- nawcze
o V>f 
amach R.W.P.G. I u- nieraz 'S
tuac1e analo
lc
:. ...
a bl we_ 1J1n.t1on Lpane" _ B'nn.i R'ri t h. O r q a- nip,! 7.a2'adnlenllllITlt w.:....
racy mir:- 
rzeczywlstmalI11U plan6w praktycznej przed 'WO]11Jl.. A w dhlgI!ll o.n.re...., 
 
""'!' 
rem EU ' GENTUSZ SZYR bli a'" i wsp6! - specjallza.cjl remlonalnej, niZ Czecho- d6w i wypaczen polski P.E.N. C d l ob Ub _ nizari z'1l'alc:miace1 w.qzelkq dyskry- d7.v 
vdam1 I ikatolikamt. 
,dl\. I . i NI o' hodn le A OIJ:l 'e w ] 'akie.;6 tam mierze byl w po minarjf! rasoU'q i religijnq. KOMLA Czee-o SDooziewa sir: pan 
pracowniok Hilarego Minca jesieniQ. s owac]a emcy wsc . p . - JO.. od Kl b po sohorzl' w te1 dziedztnlE'? 
1959 zostaje wlcepremierem: w:az rw my
l statutu wszystkie decy- nym potozemu. Bar
zlej _ I
CZ
 KOMLA Co pana sprowadzllo do LIC'HTEN Nlkt na to z ca}:'!- dok- 
TADEUSZ GEDE, Inny wsp6lpra- z]e poszczeg6 d lnr Ch . ° d rg-an6
 1 R I .W.P:G. 
rzywrr 


ejpo p :
%
f
j
 byl Rzvmu? }adno!icl
 odoowiedzire nle mate. Spa- 
cownik Minca, otrzymuje na jesleni muSZl). zapa 3.<; ]e nomy", n e, 'yvlr: c n e 0 
 s wted w rzeoirom- LICHTEN PrzyjechRlem tu w dzlew!!my sie delklarac1i na ten temll t . 
1959 nomlnacjr: na pierwszego zastr:p- opozycja'Rumun6w, Czech6w I Nle
- przec1
z ]e
ynQ. y j P ed b'Jo IZWI:,!-zku z druJrll. sesjfl. Soboru. Jasn.p ie-!rt .ze kaZda Pozvtvwna ..,;y- 
I j l I cOw wschodn:ich w praktyce sparah- nym lD1penum Stalina. YOQ.,.1
 .. .. I t 
cr: przewodnicZfl,Cego Kom sPano-. ala Ik dz'aI 1 oM k 't t moZe podkreelam instytUcjQ. swlec- K()MJ.A :Jak,e istme]a powl&-Zania pOW1e
z soboru - oowIedzmv T> e - 
wania. z.ow wsze I!- 1 a n oml: e u , t I' rzeZ wladze. pomi
zv Soborem a zainteresowa- n1l1
c
 antvsemitv7111, jako n1echrze- 
BOLESLAW RUMIRSKI, jeden z wykonaJWczego w zakr
.sle podeJ
o- klJ, nte kOt;
 
an
u6ie Krzywego nlem S'DolecznoScl Zvdowsldej. kt6r1). Scl1anskq. czv antvchrzelicl1afisklj. he- 
najbardzJi-ej agresywnych natollticzy- wamia istotnych decyz]I ekonomlcz- podobnle J to ll 
 y w6w- n"," dokt6r roorezentu ] 'e'> rez . fe - odezwlp 91'" J!}nlinvm echern 
n y ch Kola my saITli dokOO'p wa ""11 t""'".. . . ... t .... 
k6w i sta1lnowc6w, pozostat w rzQ.- . ... rz du dw6ch najprzyzwoit- LICHTEN Juz od dawna. a 9ZCze- na ('.alvTm ffivleMp. a szczee-f>lnie !b... 
dzie jako wlceminister przemyslu 00 W
OSek st Z 
gO w
tkl
ego Jest czas hd

g6
_komunist6w. Ale wla- e-61nlp od chwili. kiedy papieZ :Jan !!'d:r.ie k'ltollcv i 
yd71 mlpszkafa ow k 
spoZywczego a w. r. 1960 otrzrmal d r pro r r

:u ik:n: 
 y 
= 

r
 dlatego ze byli przyzwoici wo- xxm 7.apowiedztal zwolanie soborll sl{'!bl.e. Przoolet w Stan.ach ZiednocZO- 
wplywowe stanOWlsko przewodmcZQ.- arczeg-o ca ego m n. a 6w czas nie udzlelae. Dla- powszechnee-Q. rwSD6Ipraca mlr:dzy ka- nvC'h jest na1w1r:ksze ZVdowskie sku- 
ceg-o zarzlJ,du gl6wneg-o Naczelnej Or- ne

=:t
a;., n:


O;;:"';U:i

 


;
adze tolerowa}y P.E.iN. Club? tolikfollITlt I .
v
mt w Stanach zn
cz- pl!Oko na W1ecle. pt"'T..eszlo dwa razY 
ganlzacl1 Tl'chnlcznej. . k? I Ch. a znalazi.J' sir: w Tyle lat? Oczywi
cle - odmlennie nLe SIr: zaCieSilila. Odbywamy wsp61ne wleksze od Izra{'Ia. Zrozumla}e wJ(!C 
KAZIMImRZ WITASrl;EWSKI w 11- pan ruszczow i' tosunku do Krzywego Kola", konferencje na'llkowe na untwersyte- ipst Ze sob6r dla dziatac7.& :tvd
h 
sI:.opadzie 1959 wraoa z "zsylkl" w slepym rzaulku. :Jak :


yg
- n
:. 
 Bezpleka l
cewaZy}y te ze- taC'h katollckich. wvmleniamy arty- .R'ktee-.o ze Stan6w ZfednoczonYC 
Gen. pilot JAN FREV BIELECKI. OzeClhoslowacj:i, aby naprz6d rzaj
 jQ. obe
Le'b nl
 cJonk
skte zgo: branla starych a spokojnych inteli- kuly w naszej prasie, nasze org-anl- przpdstawla forum 0 znaczentu histo- 
mianowan
 w patdzlernlku 1956 do- stan
sko zast
y Grzegorza Kor- 
ira 
I 0 :a Yutwo
nile rwsp6lnego po- gent6w, m6w1Ij.C z rosyjska "bylych 7.
cje spol
e - 
eckle, katolfc- ryCZIIlVJn. 
w6dclj. wolsk llOtnlczvch po odwola- czytiskii6go jako s:z;efa wywiadu, a po- na
ar
ow.e 0 organu planowanla, ludzL". A podobnie jak w wypadku kle i zvdowskle - uI"Zl).dzajl}. wsp61ne KOMLA Czv ipst pan zadowo IonY 
niu oflcer6w sowieckich, zwolnionv tern wlywowe stanow1rsko kilerownlka jaIl: g-. d mo proponowaJ Krzywego Kola" wladze liczyly sir: Drogramv dvskusy:fne. Kler blerze w ze swpi mt!':1i w Rzyrnle? 0- 
ze swego stanowlska w sterpntu 1963. wydzWu admJinJiIstracyjnego komitetu 

r usz c.zow '.:a 
oim -;nanym arty- 
 mi
arodowYm autorytetem pol- te1 akcji t;ywy .udzlal. .Na1'lepszym J,ICHTF.N Nle wiem. czv mog-e JJ1 
centralnego. kule oglQSZ()([lym w Zagadnienlach skieg-o P.E.N. Clubu. Autorytetem dowodem tyclJ .1UZ zadzlerze-ni
tych wt
 0 misji. Jpstf'!m skromnvm P;ij: 
WI'.ADVSJ.AW MATWIN, !ADEUSZ PIETRZAK, kom
dant P k', d, S cj aliZJmu"" we wrzeSnlu uzyskanym wla..snie dzi
kt jego nie- kontakt6w fest Ze kriedv ktlka pt'Si'Tl cownliklem na ntwiE' soo1'eczno-rel l 
kt6ry razem z :Jl'rzym Morawsklm i mll1C'il wojew6dzkiej w poznamu w UI
.r
]U 0 zaleZnej postawie. katolwklch w Stanach Z1.P>dnocz?DYch nef I ambLc11J, meg-o Zycla jest przY- 
:Jerzym A1brechtem uchonztl za jpd- r. 1956, wsp6lodpowledzialny za tra- Komrunliicl wie1e m6wifl. 0 wew- Wspomtnam mimochodeJ? 0 P.E.N. dowledzlalo 
I
 0 moje1 podr6zy do e7.Vnfenie sif: ch06by w rnalym zakre- 
nego z gl6wnych rzpc7!l1lk6w odwil!y g-lc7J1e wypadkl pozna:tiskie -- w lfsto- t h rzecznoSclach rocesu Clubie by urwierzytelnl<':. ze tego ty- Rzymu, pro.c:nlo mnle, abyun po 'DO- sip do zrozumlpI1Jla. stworzenla atr:;; 
I :mniany mptod 'Partv111lY'C'h - zostal padzle 191'13 zosta1e dow6drn wojsk nr: fznr c sp 
amacl1 pu u;.sty>tucje n1ezaleZne mlewa}y wrocip podzipl!} sie z Ich czytpln1ika- !'tferv zaufanta I pr7.yjaZnl f'01Tll
 Ie 
7J1YlUszoTIV nlpdRWDO rlo rezvg-nael1 ze wpwnetrznych w mlnlstPTStwie spraw 
a 
Ia g

arC7


 
 twierdzl dtugi zywot. Nawet w latach naj- mt molml wra.zpnt
mi. Br:dQ. to ref- kato1ikamt I 
vdamt. spotv kam t S1l1 
stllnowiska plprwszego sP'krPtarza ko- wewnetrznych. _ Ze sp ro


o ten r
bi
 a tadko Ale groznlejszych. Dlaczego? leksje 
yda 0 katolickim soborze po- w Rzymte I Watv'kanie z 1)rzvj
C 
 
mitetu wojew6dzktego we Wroclawlu. TADEUSZ 
ABINSKI. stalfnowlec, p. . j Pat' g g 
 na W reiymach gdzle policja odgry- wS7.echnym - pewno pierwsze te2'o nad wvra7. 8erdPCZTlvm t sm-a'W'a 
. '. . w. !-ierpnlu 1956 odwolany ze stano- przynaJ!J! 
:::'C7
m me r:::::SCi w;.. wa tak duZQ. ':olr: polltycznq., wladze rodzaju w hiBtoril. PrzecleZ przez wle- o-}ehoka radoM 
 ci. do ktf>rych 


 
A iak przedstawla sir: bn
ns przp- Wls1{a w01ew6dzkiej rady narodowej p
. y. 1 . K sP ekon okazaly zainteresowane SIJ. w utrzymaniu mi- kf 
ydzi obawiaU sI
 sobor6w, 000- Ipzv 'Prowadzenle obrad sdborowv f1 
ciwnlk6w p
.emtan paMzlerntko- w Klelcach za kac.vkostwo, warchol- v:nr: r
e 
el
le. om pr
tyce nie klI"oorganizacji kt6re dajfl. wglQ.d w wiaJt" sir: :f;e mOg'Q. nastapic nowe og-ra- iJocpnlR.1a zatnteresowan1e spo'lecz e 1; 
wvch. da.wnych stalinowc6w, C7.lon- stwo. bezduszny bmrokratvzm I na- 
I'k a sp::all
::y 
ne dzialalnoM Intencje oraz 
mlenne nastroje intp1l- nlc7enia Ich DI'RW. A d'Zisiaj ponlszam stwa tvdowskiego soIborem i 
g_ 
k6w Natollna? doivwanle wtadzy - w l!pcu 1961 yo. R W P Gale encji _ owyclJ droZdZy rewolt (ce slf: tutaj wm-M przv:fact61 I wlelu skromnp wvsl:tkt w klerunkll na e- 
ZmNON NOWAK. CZO}OWV naJto11f1- 70
ta1p dyrektorPm U-rzf:du do Spraw 




I
on


:
 u
e"cz

- fevaln de 
voitffi)", jak mawlal ong1 7.vcZ)liwyc
 mi ludzl. P:zez w.Ip'ki dzie- 7..mla. sllnl:Jszvoh most6w wzaj('ll11J
ie 
ezv'k. utrzv:mat HIe '111 stanowl9ku WV7.n11n . . n oliI. C'h I.an6w opraco- Mlkolaj I. lilv nas mppOrozlimlema a czr:sto nie- 2'0 zroztlmlen:la, a m
p nawet, w _ 
wiC'pprpmlera po dzl
 dztl'n. KOII?-pntarz do tpg-o hllamru popat- nlamp (1Ig- awy p R W P G wAle i inne powody. W Polsce czr:- nawis<': religitna. PrZPZ wieki 7.apom- tak bard7,o d!tIpkiE'l przy
()sd I1k 
RYSZARD STRZELECKT. 
talfno- 
zlprmkowych zmlan pprsonalnych 

?;
e przl'z centrale . . .. sto dz:alo prawo biernOOci polftycz- nieliSmv z!" wyszliffinV z tpg-o Rame.g-o stworzenla zw!
zk6w sprdec7JIJych, j 
wtec. zootaje powolany nil spkrptarza Jest zbyteczny. " Midla.l GOrecki. 
ej. Organizacja powstata - l1ie lat- pnla, te wsp6lne SIi- nasze chrze8cijafl- przystalo na dobryoh blltnich. 
komltetu centra.lnego P.Z.PJR. w Le8zek Meyer. 


PROGRAM SWI
TECZNY 
W programie swi..tecznym na Bou> NarodZfmie Rozglolmla. 
Polska. Radia. Wolna Europa nada. m.in. nastr:puj
 audycje: 
24 GRUDNIA cyj.nych reportaZY 0 slynnych wydarzeniaJch z okresu 
PRZY WIGILI:JNYM STOLE" - oplatek polsld w gdy nle rbylo jeszcze I'adla.. Audycja Zygmunta. Jab- 
" lrwiecle. S}owo wllJ,ZQ.ce Wiktora Tro8cianki. . lofiskiego. . . . 
OPOWIESC WIGILI.JNA" - ah1mJi. 
KONCERT KOLJpD - co 
. 


NOWY ROK 
REWIA SYLWESTROWA - z Nowego :JOI'ku, Pary- 

, Londynu Ii MinaehiUlffi. 
PANORAMA ROKU 
DYSKUS:JA 0 NA.JLEPSZEJ KSI4-WE ROKU W 
POLSCE z udzialem Marii Danilewiczowej, Gustawa 
lIedlnga-Grudziftskieg-o, Tadeusza Nowakowskiego, 
Romana. Palf'Stra i W. A. ZbY8zewskiego. Przewod- 
niczy Tymon Terlecki. 


Bilans 


W zwiq.zku ze zbl1
jl}.Cym st
 ter- ciolem - otrzymal dymisjr: ze sta- 
mlnem plenum komltetu centralnego nowlska ministra oiiwiaty w palldzler- 
P.Z.P.R., kt6ry ma sl
 zajQ.<': przygo- nlku 1959 ! zostal usuni
ty ze 9OOI1y 
towaniaml do przyszlorocznego zjaz- politycznej. 
du partu - warto dokona
 .przeglQ.- 
do zmlan na kierownlczych stanowl- JANTJSZ ZARZYCKI, 
Rkach. Jakie zagzly w c1Qigu ostatnich kt6ry po usunlr:clu w r. 1956 "gaz- 
kilku lat. rurlcl" KazilI111erza Wltaszewsk
go 
:Jakl :lest bilans strat t zysk6w objfl.} g16wny zaT'ZI)-d polltyczny w.oj- 
tych, kt6rzy przyczynlli si
 do prze- ska, w maju 1960 odchodzi ze sweg-o 
mian patdilernikowych I tych co sir: stanow1ska w wojsku i zostaje prze- 
im przeciwstawtajQ.? wodntczq.cym prezydlum stolecznej 
Zacznljmy od "paMziernLkowc6w". rady narodowej. 
STEFAN STASZEWSKI. Gen. WACLAW KOMAR 
plerwszy sekretarz warnzawskieg-o w patdzlerniku 1956 poRtawil w stan 
komitetu stotecznego P.Z.P.R. Na- pogotowla Korpus Bezpleczef1stwa 
wilj.zat kontakt z aktywem 
erania, Wewnr:trznpg-o, kt6ry miat slf: prze- 
uzbroil robotnik6w warszawskich. ciwstawle maszeru
q.cym na Warsza- 
Zmuszony do rezvgnacl1 z tego w
 oddztalom Rokogsowqldego. W 
Rtanowiska. juz w lutym 1957 muslal lipcu 1960 opuszcza dow6dztwo Kor- 
zp1M ze seeny pol1tvczn p f. N&wet naz- pusu. 
wisko ipgo 1E'
'I1: na Indpksle. Gdy 
mle!'ll
Znlk ..Ty I :Ja" w pazrlziernlku 
uh.r zamlf'
11 zd1ecle z wystawy, na 
kt6rvm StaszPW1\kl znajdowal 51r: 
wArM wldz6w, Gomulka kazal usu- 
nae naczl'lneg-o redaktora ..Ty t :Ja", 
starego komunlstr: Romana :Jurysla. 


Dzlalacz zydowskl 


o 


Soborze 


JERZV AI.BRECHT, 
sekretarz komitetu c!'ntralneg-o 
P.Z.P.R., w okresie vm plooum wy- 
glas7al odwilZowe przem6wipnla i 
zwalczat dog-matY'T.ITI w go
arce 
- zwolnlony ze stanowiska w stycz- 
nlu 1960. 


Kontr-admlrnl .TAN \VJ
NTF:WSKI. 
kt6rv w patdzlPTnlku 1956 O!'Itrzegal 
ze :nIp wpu
ct smvIeC'ktC'h okrt;'t6w wo- 
iennvch na po1skle wody terytorialnp. 
w styC'znlu 19!'iR przf'stal bye dow6d- 
CQ. marynarki wojennej. 


JRR7.V MORAWSKI 
7. I!TI1PV t.zw. ..mtodvC'h seI{ret!\rzy". 
Plp1"WS'7.V w lIocu rpalnlp OCPDiI wy- 
PRdkl poznafisklp fako ()wC""es:nv re- 
daktor naczplny ,.Trvbllnv Ludu", 7.a 
co go usunieto z rpdakc11. Byl 1Pd- 
nvm z e-16wnvch m()we6w na zebra- 
nlllC'h I w1pC'.Rch paZdzlprntkowvch. W 
konC'u 'D
MzIPTnlkJl 1959 mmrlat zre- 
7.Ve11OWae z DOlltbtura I z !'IPkretaria- 
tu I odszPdt do Naiwvzszei Izbv Kon- 
troll. 7llanpgo mlejsca "z..
ytki poli- 
tycznej". 


,,"'.J\U".ST,AW RIF.
KOWSKT. 
ldorv 7. ramlenla P.Z.P.R. w r. 19!)6 
r07mawlat 7. kardvnatpm WV1'!zvfi- 
skim. ustl1l11 wanmkl jeg-o powrotu 
I doprowadzil do p<>rO'LUmienia z Koo-
		

/Archiwum_002_09_341_0001.djvu

			Nr 926/926, 22/29 December 1963 


NA ANTENIE (WIAOOMOjQ) 


vn 


POEZJA 


M-lODYCH 


ROSJAN 


w przekladzie dozefa tobodowskiego 
Spadkobiercy Stali,," 


To bylo w milczeniu. 
Szldo szybe-k milczqcyeh i mannur. 
[ warta milczq.ca, 
na wietru na kamien dr
twiejqe. 
Leez z trumny szla para. 
Przez szpary szedl oddeeh umarly, 
gdy niesli go wolno, wyehodzq.c prze-z drzwi Mauzoleum. 
A trumna, bagnet6w tykajqx;, 
plyn
la w mgle g
stej, w nieznane. 
On milczal - 
tei milczal/ - 
lecz groinie milczenie swe ostrz1l1. 
Pos
pnie scis1Ujwszy 
swe pi
sci zabalsamowane, 
spoglqdal przez szpary, 
udajqe ze z niego nieboszezyk. 
[ ehcial zapami
tae tyeh wszystkich, 
co wtedy go niesli: 
mlodziutkich re-krut6w, gdzies tam 
spod Riazani i Kurska - 
by z ezasem, gdy sily nabierze, 
zn6w powstaC i wsk1'Zes1Ujc, 
do glupieh si
 dobrae - 
;ednego po drugim wyluskaC. 
Cos knu;e. 
Jedynie na ehwil
 
przykwc-r!ql, zaiarty. 
A przeto si
 zwractlim 
do rzq,du naszego z blaganiem: 
- Podwoic, 
potroic 
przy grobie tym warty I 


Nieeh Stalin 
i razent z nim przeszlosc 
nie wstanie! 
Nie 0 tej przeszlosci 
wspanialej i slawnej nadmieniam, 
co dala nam przemysl 
i sztandar 
w ruinach Berlina. 


Gdy przeszl08c wspominam, 
W mysl
 0 ludu cierpieni=h, 


o podlyeh donosach, 
aresztach. 


o m{)ee niewinnyeh. 


Uczeiwie orali8mY ziemi
. 
TopiliSmy rud
. 
[ kaidy uezeiwie w szeregach 
krok twardy wydzwanial. 
A Stalin nas bal si
. 
[, w wielki eel wierzqx;, 
nie wierzyl przed ludent, 


ie Brodki 
powinny byc rowne 
wielkosci zadania. 
To byl dalekowidz. 
[ walk
 prowOOzil rozumnie. 
Wi
e w swyeh spOOkobietreach 
pozostal pot
iny i iywy. 
Tak widz
: 
wlqezono telefon w t
 trumn
, 
a BodZa go slucha 
i Stalin mu sle dyrektywy. 
Z kim eiqgle ta trumna ma lqeznoM, 
ezy wiesz ty'l 
Nie, Stalin si
 
;esZICze nie poddal, uwaza ie 8mierc ;ego minie. 
Tak, z drzw.i Mauzoleum 
t
 trumn
 
wyniesli. 
Leez z sere spadkobiereow 
jak trupa Stalina wyniesC? I 
Sq tacy, 
co w stanie spoczynku 
hodujq dziS roze, 
a skrycie rachu;q 
na moznosc swo;ego powrotu. 
Na wieeach mu psioczq, 
na;glosnie; niektorzy, 


a sami po noeach 


6w ezas 
wspomina;q z t
sknotq. 
Nie prozno z tyeh spadkobiereow 
nie;eden konezy zawalem. 
Toz Stalina podpierali, 
;ak tylko mogli, a przy tym 
niedobry ezas na nich przyszedl, 
gdy lagry - 
opustoszale, 


a sale, gdzie ludzie 
sluchajq poet6w - 
nabite. 


Kazala mi Partia 
abym w spoko;u 
nie drzemal. 


Nieeh inni wola;q: 
..Spoko;niel" - 
niepokoj ciqgle m1Uj ehwieje. 
Dopoki spadkobiere6w Stalina nosi ziemia, 
wciqz mi si(1 
b
dzie zdawalo 
ie Stalin jest w Mauzoleum. 
Jewgienlj Jewtuszenko. 


HlyslIIY 
Myhny - polityeyl 
Tak. 
Politycy. 
W kaidym drobiazgu. 
Kaidym nerwem. 
[ przy zsiadlym mleezku na eodzien 
[ przy wolke. Weiqz i bez przerwy. 
Gromadzimy si(1 
tak, od nieeheenia - 
dym z papieros6w 
snuje si
 nisko. 
Kaidy wieczOr 
w nadzwyeza;nq rOO
 ministrow! 


politycy 


Najdalsze rzeezy trza ogarniaC 
troskq,. 
W cudze - natyehmiast we;s6 
nie omieszkam. 
..Jak z wyzywieniem 
jest dzis w Swierdlowsku'l". 
"Jak tam w [garee 
sprawa mieszkan'l". 
Na mgliste gadanie nie pozwalamy, 
leez i milczenia 
nikt nie uznajel 
"Jak tam we Francji'l". 
"Co z Niemcami ". 
[ zn6w: 
"A co z u'l'odzajem'l". 


Bez takich pytan 
nic nam nie idzie, 
talc jui ie8mY 
zdecydowali. 
ObrOOujemy 
bez prezydium, 
ale jaka wrzawa na salil 
Pojawiajq si(1 w tlumie glomym, 
budzq.c krytyk(1 albo oklaski, 
a w jakis Swierdlow domorosly, 
lub jqkajcpcy si(1 
l,unaczarskij. 
Albo Szaumian 
z arehitektury, 
czy zn6w Dzieriynski 
z jakie.j8 budowli... 


Nie brakuie 
dyskusji durnyeh. 
Nie brakuie sUi'll' 
ryzykownyeh! 
Przyklasnqlem ryzyko'UJ1!emu, 


polubilem dyskusilJ 
zwawql 
A wi
e w zyciu 
si
 rozeznajemy I 


A wi
c 
sila w nas, 
a nie slabOBCI 
W
e naprawdlJ myflmy - 
olbrzymy/ - 
skoro zyc 
nie ehcemy po ornackul 
Wi
e w dla nas 
i w nasze imi(1/ 
Nasze wspolne, 
nasze junackie./ 
W dyplomac;
 nas nikt nie wywyzszy - 
nie do pary osiwialym glowom. 
Al
 e1vcialoby si
, towarzysze, 
zeby wszystko szlo 
prawidlowo, 
sprawiedliwie zeby 
i dumnie... 
Nie poehlipuj: 
"To mnie nie dotyczy"... 
Dotyezyl Wszystko dotyczy 
co si
 dzieje 1£ ciebie i 1£ mniell 


Bo w tyeh sporach 
nasu serea otworzyliSmy sami... 
[ w zajOOlej dyskusji krzyku 
w zOOymionym pokoju 
trzepocq skrzydlami 
spo£niajq.ce si
 ptaki 
dziennik6w. 


Przed "owy,n skokie,n 
Mieszkamll jakby w wielkiej 
poczekalni. 
[ kaidy z nas 
wciq.z 
oczekuje czegoB... 
Szofer 
z kluczykiem w r
ku stanql 
i oczekuje 
dyrektora swego... 
Starszemu panu w okularach ezas si
 dluzy. 
On do W ologdy - 
ludowe zbierac pie8ni. 


Staruszka, 
blogo 
uhniechn
ta we mie, 
eos pomruku;e 0 emeryturze... 
Na m
za poko1-nego 
czeka 
zona. 


Panna - na milosc, 
l(1k ;q wstrzqsa dreszezem. 
Ofieer ezeka, 
w pannf 
zapatrzony, 
eala godzina do pociq.gu 
ieszeze.. . 
Tu gdzies mielizny, 
ezeka;
 
skryciel 
Wi(1e pilot mocniej ster 
swq dloniq u;ql. 


Z uczniami ezeka 
w klasie 
nauczyCt6l. 


Ko
hozy tez 
na zmiany wyczekujq. 
NOO tfwiatem ehmury 
idq raz po raz. 
NOO swiatem zn6w 
zacina deszez nawalny... 
Czekamy 
Wiemy. 
ze jui; daumo 
ezas 
w sal
 dokonan 
we;sc 
iii tej poczekalni. 


Czekamy, nawolujq.e Bit 
we mgle. 
Nikt gorzkiej prawdy 
m6wiC nann 
nie wzbrania 
Mieszkamy w wielkiej poezekalni, 
lecz 
rqk nie skladamy 
w dni=h wyezekiwanial 
Za nami cisza - 
wybuch jq roztrq.cill 
Za nami - 
sil narastajqeyeh warstwy. 
Zbudzony ze anu 
kraj wyezeku;qcy. 
[ ealy Swiat w oezekiwaniu 
zastygl. 


Robert Rotdlestwiensklj. 


o "ich 


To 0 nich, 
o tyeh wszystkich, ktorzy 
wierzyli mIL, rodzicow wlasnyeh tracq.c; 
co przeszli pol Europy w burzy, 
koehali go, 
nie wiedzqe jak 
i za co. 


UprOWOOzo7W mego ojea 
drogq Smierci, 
w sybirskich miegach 
bezimiennie lezy. 
On wierzyl Stalinowi 
calym sereem, 
a Stalin 
tak okrutnie 
mu nie wierzyl. 
Azeby prawdzie dzi8 si
 stalo zOOos6, 
czas wspomniec bojownikow 
z lat oddali 
tyeh, co znale.£li 
flmierc pod Stalingradem, 
a W olgog'l'OOu 
poznaC nie zdolali. 
Tak, nie szez(1dzono 
wam odznaczen, 
jego imieniem piers odwaZnq strojq.c; 
lecz nie za niego, 
nie, inaczej I - 
to za naB z1/Wyeh 
wyscie 
padli w boju. 
NieehZe ten eoMl, z kt6rego posqg :txl.j(1to, 
1£ nadwolianskich naj8wi
tszyeh wybrzezy, 
na zawsze 
wasze ezyny 
upami(1tnia 
gdy ezarna ziemia wam na ustach lezy. 
Wyscie wierzyli 
w niego, 
;uk w Ojczy
. 
Nieehze te slowa 
teraz 
si(1 rozdzidql 


Wiar
 w Ojczyzn(1 
od was 
wezm.
, 


ta wiara 
prz'J/oo Bit 
by doj8c do eelul 


NikolaJ Dorlzo. 









, 
PREZYDENT JOHN F. KENNEDY 0 RADIU WOLNA EUROPA 
JEDNO Z JEGO OSTAT
ICH OsWIADCZEN 
Ra.d!o Wolna Europa 
t ,!OOn
"1I1 
 naj
aZni
jsz:}'ch s!'?dk6w f1t.cznosci pomi
 
wsch
 Euro
 a reszt
 sWlata. DaJe mIeszkaiicom kraJow wschodniej Europy taki 
narodowy pro
ram radiowy, jaki by mieli saIni, gdyb:}' dana im byla IllOzliwosc wyborn. 
Wolny swiat jest calko\dcie otwarty dIa komunistycznej propa
andy, 
dyz nie 000- 
wia si
 on ar
ent6w i tare ideowych. swiat komunist:}'czny jest natomiast zamlmi
ty 
db informacji i mysli zachodniej i zdany na jednostronne doniesienia 0 tym co si
 
dzieje w swiecie. Radio 
olna Europa p
stuje ten brak r6wnowa
i, a sukcesy jakie 
odnosi na tJ'm polu nalezy przede wszystkim przypisaC energii, w:}'sokim kwalifikacjom 
i poswi
ceniu je
o praoownik6w. Poparcie tej pracy przez nar6d amerykaiiski stanowi 
s
'Dlbol nasze
o oddania zasadom wolnoSci i samostano\\ienia narodu. 


PRZEGL4D 


CZASOPISM 


KRAJOWYCH 


Warszawska pseudo-"Kul.t
ra" wy- s!uszn
e: ..
akby
y sir: w takle do- "jak niedzlelr:", a jdili jut dopuszcza- 
wlesza na honorowym mleJSCU, na CLekania blOgraflcznO - genea.logiczne jQ. moZliwooc pracy, to takiej, przy 
pierwszej stronie, osobl1we trofea zapu8c.ili, -to by dopiero b1edn1 byl1 kt6rej "czlowlek sit;' nie narobi" a z 
myal1wskle: wlersze lub artykuly au- Lelewel, Pol, Chopin czy Szajnocha, mooliwoSciQ. wygranej wI
 zamlary 
tor6w 0 znanych nazwlskach skap- Linde czy Kolberg". Nlc albo nie- kupna damu, mebl1, a najcz
c1ej 
towanych do bardzo nleclekawe¥o wlele wynlka z tego, iz slawny X "taks6wki"; trzecia grupa, najc1e- 
grona wsp6lpracownik6w tego me- czy Y m1aI w of4.gu, powledz- kawsza ale i najbardziej nlepokojQ.C8., 
udanego tygodnika: ten wQ.tpIlwy my, czternastu pokolen jednego czy wldzi przyszloM ..jak pasmo przy- 
zeszczyt przypadl w ostatnich tygod- kUku przodk6w Polak6w. Wa1;na I g6d". 
nlach wyjQ.tkawo slabym wierszom zasadnicza jest sprawa inna: stoplen I tu wlaSn.le zaczynajQ. sir: objawy 
:Juliana Przybosia I felletonowi fU- poczuc1a polskoScl. co najmniej DlepokojQ.ce: chlopcy ma- 
mowemu, kt6rego autorem jest, nie- :Jeszcze jedno pismo kaW1ickle za- rZIJ 0 "plractwie", huligailstwle, u- 
stety,. K
sztof Teodor .ToepIltz. slugujQ.ce na stale przeglq.danle: "Ze- wzgI
nlajq.c w planach tyciowych 
Lima plsma zarysowuJe sir: coraz szyty Naukowe Uniwersytetu Lubel- dluzsze postoje "w ciuple". W trzech 
wyraZniej: jest ono oficJalnQ. trybunQ. skiego", kwartalnik wychodzQ.cy re- wypracowanlach wystQ.pily ostre ob- 
tych wszystkich, kt6rzy wypowia- gularnle od sze
ciu lat. W zeszycie jawy antysemityzmu: jeden z chlop- 
dat sir: kwapiQ. na temat, jak te1; za trzeci kwartal b.r. z kUku powat- c6w opisuje z niezdrowQ. satysfakcjQ. 
pit;'knie byloby w Polsce Ludowej, nych rozpraw na wzmlankr: zaslu- rozjechanie ,,:2:yda z brodq.", kt6ry 
gdyby nle tylko pisarze all' I czy- guje: prof. Ireny Slawlilsklej "Meta- "zakwlczal jak proslt;' tygodniowe". 
telnicy poddawali sit;' bez op0r6w fora w dramacie" rozszerzona wersja Obraz tym bardziej przerazajQ.cy, it 
dyktandu partii, twol'ZQ.c lub polyka- referatu z mir:ffi;ynarodowej konfe- pochodzi z terenu gdzle w okolicy nie 
jq.c bez protestu najwi
ksz!! wynlkle roocjl poetyki (1960), b
ca 
et- ma :2:yd6w na lekarstwo (Przeslaw 
z tego potwornoScl. Owym wznioslym nym wprowadzeniem w metaforykr: w wojew6dztwle zlelonog6rskim). 
marzeniom przeciwstawla sI
 - naj- dramatu polskiego na przykladzle Wladze szkolne wysnul: powinny z tej 
wldoczniej bardzo dokucz1iwle - kon- Norwida, cenna rozprawa muzykolo- i analogicznych ankiet daleko lca siewickiemu do clekawych uwag na 
wej, to zn6w nad "snoblzmem ka- i bliZszego poglQ.dom autora prof. Ro- temat gromadzenia materia16w do 
wlarnianyrn" entuzjast6w literatury mana Ingardena. historU technlkL Oglosil je w zeszy- 
zachodniej, nad braklem "polskiej Wspomniana przed chwilQ. rozpra- cie "Kwartalnika Historii NaukI i 
nOWOC7JeSI1ej BZkoly biografi1 marxi- wa 0 chorale gregoriaiisklm rulsuwa Technikl" (za trzecI. kwarta!). 810- 
stowskiej" I nlezdrowymi zachwyta- przypomnlenle prowadzonej od lat, wo 0 pIBm:Ie: wyehodzi od 74- poprawne odpowiedzl na pytanle. kim z zakresu wlelkich literatur 8w'iato- 
dane". Znamy t
 mcl.odit;': ".baza", byl, gdzie I ktedy tyl Richelieu" co wych. 0 celowoScl ich Swiadczy za- 
"ruldbudowa" - I do kompletu ,.zgnl- wlq.te sir: nlewq,tpliwle z lektul'Q. interesowanie wywolane ksilJ,ZkQ. prof. 
lizna z kapltallstycznego Zachodu". "Trzech muszkieter6w" I ogJQ.daniem :Jana Kotta 0 Szekspirze. Na prze- 
Prasa. krajowa nle 'koiIczy sir: na film6w. klad francuski zasluguje r6wnle1; nie- 
szcz
c1e na warszawskiej "Kulturze" Warto postawll: kropkr: nad i: zblo- wQ.tpliwie rozprawa prof. Ireny 
la- 
I podobnym jej plsmam. Tote1; z rowym podrr:cznikiem htstoril Polski wiiiskiej z Katollckiego Uniwersytetu 
prawdziwQ. przyjemnoSciQ. przerzucil: sQ. obecnie powIeScI historyczne Kra- w Lublinie p.t. "P0wr6t do "Fedr;Y", 
sl
 motna do lektury wrzeSn10wych szewskiego, Slenkiewlcza. Golublewa, ogloszOlla w "Kwartalnlku Neofilo- 
zeszyt6w "Wi
" i "Znaku", - I Grabskiego, Bunscha Gruszeckiej I loglcznym" (za kwartal trzecl b.r.). 
zatrzyrnal: na dluZej przy sumiennym In. spe1:niajq.oo z 'konieczn.o8ci rolr: jut Autorka jest zdanla Ze slynna tra- 
I nasuwajQ.cym ciekawe refleksje ar- n1e tylko uzupelniajQ.CQ. ale racrz.ej gedia Racine'a, przypomnlana nie- 
tykule :J6zefa Gogola "Idealy osobo- zastr:pczq. w zakresie udostr:pniania daiwno przez Teatr Narodowy w War- 
we wsp6lczesnej mlodzleiy IIcealnej" wledzy hlstorycznej. Fakt Ze mlo- szawie (1957), me jest "tra.gediQ. na- 
we wrzeffi1iowym zeszycle "Wir:zi". dzlet Instynktownle odrywa sir: od mit;'tnoSc1. To - .pisze Slawlnska - 
Autor oparl sir: na wynikach anklety podrr:cznik6w podajq.cych spreparo- tragedia c1erplema, kt6re w sp0s6b 
przeprowadzonej w
r6d mlodzie1;y 11- wany obraz przeszlooci I na wlasnl). nleuchronny rozrasta sit;' z kielka ml- 
cealnej w Bydgoszczy, wyzyskujQ.c rekr: szuka wlaSclwych korektur jest loSe!". "Fedra przeZywa upokorzenle, 
490 odpowledzl opracowa.nych anon i- ob1awem r6wnie raOOsnym jak nle- mt;'kr: mlloSci, jednoczeanie jednak 
mowo przez- 350 dzlewczq.t i 140 naturalnyrn. Swladczy Iz zaklamanle analizuje jQ. i 
za". Autorka roz- 
chlopc6w w wleku 14-18 lat. Analiza doszlo do granlc absurdu _ I nlc tu prawy uWaZa ze ..tej rzetelnooci mo- 
zbadanego przez Gogola materialu nle pomogq. rzucane bunczucznie ralnej I intelektualnej Fedry zawdzlr:- 
przeczy szeroko rozpowszechnionej gymby rewlzji metod nauczanla I do- cza tragedia sw6j klimat, spok6j i 
opinli 0 bezideowOOc1 mlodziety: 90% Rtosowywania ich do procesLl ksztal- czystoSl:". 
biol'Q.cych udzial w ankiecle "posta- towanla socjallstyczn
 obllcza. szko- WrzeSniowy zeszyt mlcslfi'CZDika 
da - jak ujmuje to autor w podsu- ty" z marzen towarzysza Gomulki. "Meander", 
r:conego kulturze 
mowanlu - konkretne ldealy 080- Osoby zalnteresowane prawdzlwym 
wlata staroZytnego, przynosl nam 
bowe i to idealy pozytywne 0 wybit- obllczem szk01y I wynikaml naucza- nieoczekiwane spotkanie z :Julianem 
nych wartoociach moralnych I huma- nla siegal: powInny do Kwartalnika Tuwlmem. Wla8nle Tuwlm porwal 
nistycznych". .Drobny odsetek odpo- ppdag-oglcznego", kt6ry" bardzo czr:- sir: przed dokladnle trzydzie81;? laty 
wledzl pozorme negatywnych rozpa- sto og-lasza cenne I clekawe wynlkl na polskQ. adaptacjt;' "Ptak6w Ary- 
da sit;' na Istotnie bezldeowych I bar- anklet przeprowadzanych w szkom.oh stofanesa, skorzystawszy _. poSred- 
dzo ciekawQ. gruW indywlduallst6w, pod kierunkiem fachowych socjolo- nio z analogicznej przer6bki 
kt6rzy ..d/iZQ. do wypracowanla wla- f!:6w. W zeszyc1e (za trzeci kwartal francusklej. W warszav:skim Instytu- 
snego niepow.tarzalnego idealu osobl- b.r.) znalazlo sir: np. obszerne opra- cie Sztuki dochowa1 Slt;' egzemplarz 
stego pmez wytrwalq. pra
 samowy- cowanle Romany Miller p t Wle1- suflersk1 tekstu - na nlm wlaSnle 
chowawczQ.... iPowIadajq. oni: me skle czternastolatkl u prog;l' 
iod
- oparla sw6j artykul Alicja SzastyfJ.- 
chcr: naSladow
l: X czy Y, czlow1eka ci" wyzysku1q.ce odpowiedzl 225 ska-8lemionowa. 
wlm wyszedl z 
z krwi i koSel - czy bohatera po- chlopc6w i dzlewczQ;t z dzleslr:clu owej uczonej a.na.1irz;y 
kq. obl"OIU1Q..: 

eSciowego, chcr: - jak powiedzial 8zk61 z roznych strOll Kraju. Ankieta autorka doszuka1a si
 w jego "Pta- 
Jeden 
 uczestnn
6w anklety, chlopiec dotyczyla Wyboru zawodu _ prze- kach" prawd:zlwej poezJi i przednle- 
18-letm - wr6CIl: "do pogll).du Gre- brano jQ. w forme wypraoowanla na go dowclpu w duchu czysto arysto- 
k
, kt6':Ych Ideal em byl czlowlek tematy "M61 dzieii powszc&i za 10 fanesowskim. Podobnej genealogli do- 
pl
kny "flzycznie i duehowo". Wi
- lat" I Co bym zrobil gdybym wy_ szukuje sit;' - i chyba slusznle - w 
szOOC zapytywanych w:skazala jako gral 10.000 ztotych ?,". Orlpowiedzl "c;wlerkolog.lil" . Tuwlma a naw
 w 
wz6r osobowy matkr:, oJca, krewnych podzieiono na trzy grupy: dzlei1 pow- Wlerszu dla dzJiool "Ptasle radio . W 
lub nauczycieli, dalsza pokaZna gru- szednl w dorosle1 przyszloScl ryso- obu utworach, podobnil.e ja.k w ..p.ta- 
pa (25%) slr:-gnr:la do IIteratury, wal sir: w wyobra.Zn1 pierwszej z nlch kach" Arystofan
, wyst
p
je poe- 
wSkB:zujQ.c bohater6w powieAci Slen- jako "dzlei1 w kleracie". wypelnlony tycki koncert ptasl. Artykul Jest wy- 
klewlcza, :2:eromsklego, Prusa. To pracq. 1 iklopotamt. w druglej opty- mownym pot!Wierdzeniem bezbl
ego 
wzory oczywlste. NlespodzlankQ. do- m1Scl wI.dzQ. 6w' dzJieiI powmednl wyczuc1a stylu pisarski ego tak cha- 
brze SwladcZQ.CQ. 0 lekturze mlodzie- rakterystycznego dla przeklad6w i 
zy 8Q. postac1 takie ja.k Lord :Jim, dr :..................11.11...: adaptacji pi6ra. Tuwima. 
Axel Munthe czy bohaterowie "Woj-. RADIO WOLNEJ EUROPY . Wymownym przerzutem od tea- 
ny i pokoju" Tolstoja. Spora grupa . .. = tralnych eksperyment6w Tuwlma 
dziewczQ.t si
t;'la catklem nieocze- : I HISTORIA CZASOW . lat trzydziestu do chwlll C'becnej sQ. 
kiwanle do... "Ani z Zielonpgo Wzg6- . NAJNOWSZVCH . pir:kne wlersze Ernesta Brylla w PaZ- 
rza". W8r6d postaci historycznych · . = dzlernikowej "Tw6rczoSci". Zamlast 
znalazl sir: KoSciuszko Washington. "Nle przypadkowo treAci po- . komentarza _ cytata z Rekonstruk- 
Napoleon, Lincoln - i dalej w tej : zorni? historyc
e, cboo ": rze- . cJi ch6ru Sofoklesoweg
:': 
doTdadnie kolejnooci a osobIiwym sq.- . (,-ZVWIstoMi pobtyc.zne, za.,mujq.. 
sledztwie: Lenin I - kr6lowa :Jad- : tyle miej!lca w programach im- = 
wlga. . perialist:vcznych rozf!:tomtl - Z . 
Nle ulega wl).tpllwoSc1 
e analoglcz- . ..Wolnq. EuroolJ." na ('.zeJe. Takle . 
na ankleta przeprowad
a w szko- : sprawy jak hlstoria. P.P.S. I w : 
lach krakowskich, plockIch czy lubel- . oKole tradycje refonnistyczne I . 
skich dalaby wyniki bardzo zblIZone. . rewolllcyjne w naszym ruchu,. 
WskazujQ. na to poSrednlo anallzy = przebleK druf!:ie.J wojn:v Awia.to- : 
upodoban czytelniczych oglnszane w . we.f, hild:oria. stosunkow poJsko- . 
fachowych plsmach bibllotekarsklch . radziecki('b - to W!lzystko sq. = 
I pedagoglcznych. : Wl).tki stale ekspJoatowane przez . 
We wrzeAniowym zeszyc1e "Znaku" . zacbodnie roz
lo/jnie. Publl('ysty- : 
wyr6tniajQ. sit;' przede wszystklm. ka. pseudohistor:vczna ..Wolnpj. 
"Zapiski na marglnesach" :Jacka: Europy" jt>st jed:vnie pretekstem . 
Wozniakowsklego. Autor ich dysku- . dIll. rozwinir:cia roboty propagan- . 
tuje w nich objawy pewnej bardzo : dowei. wymierzonej przeciwko: 
pospolltej wSr6d Polak6w slaboScl: . nam". . 
doszuklwanla sit;' polskiego pochodze-. (Z referatll Henr:vka. Korotyti- : 
nia slawnych i bardzo sla;wnych oso- : skif'f!:o, preZPSa Stowarzyszf'nia. _ 
blstoScl obcych. Punktem wyjScia . Polski('b Dzif'nnikarzy, p.t. ..1;q.- _ 
jest tym razem Heinrich von Kleist - dania. Pl'88Y i S.P.D. w Awif'tle : 
i jego dawni przodkowie sprzed pir:- : xm ple-num". ..Prasa Polska", . 
cluset lat nOSZQ.Cy pir:kne slowian- 
 or X. 68). : 
skie imlona. WoZnlakowskl powiada .......................... 


- Czlowieku. Chociai ziemi(1 
[lemieRZtlimi orzesz, 
konie ujarzmiasz i okrutne morze, 
starezy zaledwie jednej my,	
			

/Archiwum_002_09_342_0001.djvu

			VIII 


NA ANTENIE (WlADOMOSCl) 


Nr 925/926,2,2/29 December 1963 


L 


. 
I 


s 


ty 


z 


K 


r 


a 


. 
J 


D 


LISTY 


DO 


REDAKTORA 


CZEKANTE NA GODOTA mn
e. zapraszaj&. usilnle. Ale ponle- dzlet ja.ko czegQlli zupelnie normalne- czajl}.cych nle ustawaly ani DB. chwilr:. DMOWSKI OZY PILSUDSKI Do redaktora "Na AntenJe" im przek.on.anlem ze bez wojenno- 
W Warszawle zyl: moZn& I to za- waz Jestem nieuleczalnym spoIeczn1- go. TaJ!! na przyklad w miejscowo
ci politycznej puSc1zny po P1lsudsk1m, 
pewne znacznie leplej niz w jakim- kiem, I bior
 udzlal w tyclu organl- czlowiek jest n1czym w tym syste- Grojec Inllicjanci OOebrali chlopom Do redaktora "Na Antenle" Sp6r z p. :Jr:drzejem Giertychem narM nag nie okazalby potem, w la- 
kolwlek Innym miem:le polsklm, ale zacyjnym w roznych radach, komtte- mie, ma zwllJ.Z8De rr:ce i nog!, nle Ii- m1ejscowyrn przygotowane dla nas - gdyZ najwidoczniej tak pojmuje tach kIr: ski , a szozeg61nie w r. 1944, 
to Zycie ciq.gle jeszcze jest 1 zdaje tach i komisjach _ w partli traktujQ. czy si
. To jest najgorsze w komu- jedzenie i wysypali je na ziemir:. Pan Michal SokoInicki dziwl sir: on polemik
 ze mnQ. - oponent m6j tej zwartoSci, jednoSc1 spoIeczeiistwa, 
sI
 dlugo jeszcze br:dzie, czym
 tym- mnie jako ..aktywist
-sympatyka". Z ni2lmle ie system ten daje odczul: W6wczas luOO0S6 samorzutnie przy- (w liScle do redakcji (nr 5), Ze rozszerzyl na calQ. dziedzln
 polskIej tej zuchwalej, zbiorowej Ilnd:ywidual- 
czasowym, jakimA gOI"llczkowym cze- tego tytulo sekretarz, przy okazji jednostce na kaZdym kroku jej nJ- gotowala dla nas nowy posUek, k16- Dmowski powiedzial: ..:Ja na Zadnego polityki zagranicznej w latach 1904- nej odwag!, dz1
 k16rym, w najgor- 
kanlem na Godota. jaklejs innej rozmowy _ podjlJ,l te- colIl:, bezsens wszystklego co sir: ro- ry dzIeoi przynosily nam potem (]a- kon1a nie stawialem. Stawlalem na 1939, z przygodneml wypadami w szej doli przetyl i OOparl zamach na 
Nie jestem bynajrnniej reakcjonl- mat spraw reIigijnych. ,,My szanuje- bi, te nJe daje nJkomu byl: SObll- Nie leko przed miasta I wioski - do la- zaloZenle politykl polskiej". UwaZa czasy kr61a Stanislawa Augusta I wlas!le swoje istnienle. 
8
, przeciwnie, zawsze zarz
cano ml my wszelkie przekol18llia i wlerzen1a ma si
 tadnych szans, nawet 08iq.ga- sOw albo na pola. W ten sp0s6b dzir:- on t
 wypowiedZ za ..chelpliwQ.... ks. Adama Czartoryskiego. uluj
, :Jakie mlzernle wyglQ.dajlJ. w tym 
w mlodych latach radykal1zm, ale prywatne _ powledzial - nawet do jQ.c wyZaze szczeble drabiny soejal- kl dobrocl i gQllicinno
i luOOoaci za- W istocie, wypowiedZ ta odpowla- ale dyskusji na tak rozlegly i n1e- Swietle pienlactwa p. Glertycha!-Nie, 
stwIerdzam ie komunlzm jest zawsze przesady, d0p6ki nie 51}. sprzeczne z nej, jest sir: tylko trybikiem w ma- mieszkalej po naszej pielgrzymkowej dala istocie rzeczy, i Dmowski mlal 
cisle okreSlony temat przyjQ.l: nie to nie PIlsudski, to Dmowskt zdobyl 
jeszcze, mimo wlelklch post
p6w I interesem publicznym. Czy nie mogU- szynle kolektywnej latwo wymlen- drodze mogUSmY zaspokoil: gl6d i do niej peIne prawo. Bobrzytlski spe- mogr:. ZasadQ. mojQ. przy wyrnianie niepodleglQllil: dla PolskI. ..Polska 00- 
odwilty _ wlelkim obozem koncen- byScle ograniczyl: swych wlzyt w ko- nym w kaZdej chwlli. Mrowlsko. 
yl: pragnienie. kulowal na zwycit: stwo aurtriackie. zdati DR jakibQ.dZ temat jest przOOe budowana zostata nie dzir:kl polityce 
tracyjnym. sciele, w:lJglr:dnle jelJli O01eczne kontrolowanle oszustw w dzlatwle! 
 e zwa czany przez n.a. powa e. sze zeg-o patistwa, obejmujQ.cego trzy za- Pan Giertych przypomlna mi t
 Wszechrosyjsklej i stQ.d wynikle u- 
dzlemy .do "Bri!'Jtolu" albo "Eurooo1- :7akladach Zvwienla zblorowe
o, nip- Poruszyt w audycjach! Wasz 
tucl
 wOln:
 
a 1 t:. v.; Polsce bory, wyrnagalo calkowltej przebu- mlJ,drq. bajke. gdy nle dostrzega prze- czestnlctwo w fatalnym eplzodzl e 
skle1" l1a oblad. Nallenle1 zalatwla dowaZanla towar6w w sklepach. pod_ ",,,,,,,ecze wo e u z ym za- dowy systemu organizacjl Europy. lomowej roll i wartoScl polltyczno- neoslawizmu; przyczyn.lro sl
 ono w 

Ie to umawla1ac 811' telefonlcznle na mlenlanla gatunk6w lepszych g-orszy- Rectus m. g- yta loszanl



? ze 

,
;
 
- Na mlejsce SwiI
tego przymterza czy w01ennych dzlalaii Pilsudskipgo. :Jak wielu Polakach do zatracen!a poczu- 
. konfpreT1c1e" z kolpg-aml z jaklejs mi. branla WV"tszych cen i tych ty- P "CO  !5rl!'f1
 to naprawde motna W te1 chwm svtuacfa na rynku 
adna sila nle mogla nas powstrzy- 
f

t
zm. Nle 

o mlodzl ale 
 kiem. Przemlana ta wyrnagala wlel- skiego wojska 1 dla polskieg-o poko1u. oplsana przez sameg-o Dmowskieg-o 
C7.a.
 roA 7.alatwl.. n1'7.V tllkle1 oka- hanl110wym 1est taka ze w8kutek mal: od wzi
la jak zwykle IIczneg-o rs u e poprz IJ, na sprawac kiego przewrotu polltyczneg-o i akcji ale dla wyzwolenia element6w slly ieg-o rozmowa waszyngtofl!'Ika z se- 
zfl lenip1 nit. 'Drzv hiurku. W ..Euro- zwlpkszone1 kontmll milicU I r6Znvch udzialu w doroczne1 procesji plel- bytowvch I sporcie. Powa:mlejszych polltycznej. kt6rej ceJ.em byloby oder- i 
onoru w narodowym c
arakterze? kretat7Rm stanu Llulsing1em w doble 
nP1
klp1". ..Bri8tolu" I tIp. lunrhowa orp'an6w _ handel w sw01p1 dzlalal- g-rzymkowe1 do Cz
tochowy. Nle 00- temat6w w 0g-61e sle nie porusza. wanie Rosji ad patistw I1lemiecklch, Pl18Udski za8zczenll je w Jednostkach :7.awleszenla brOll1I (11 IIstooarla 1918), 
n"hliC"mo
" ZJl.W
Z" tA AAmJl.. TrOC'he ,,06cl krad'7.IPZowpi udoskonaIll swe bylo sI
 jednak i w roku bl
ym Wfs
e ot Swiptne tUdycje h
toryczne czy t
 nledoPuszczenie by rozejScle zar6wno fak w zblorowiici. Bez akcjl W rozmowle ,te1 za
dfll Dmowski 
nati I1lenracu1a.cvch (tony t.zw. lep- daw;ne metodv. Dawnlej k
ono bez szykan ze strony tych. k16rym mog y y worzy oczy mlo zieZy za- sie dr6
 Rosji z Prusaml I AustriQ. Pilsudskteg-o nle bylobv w Polsce ca- nrl spr7ovmiel'ZOnvrh nrredllltmla, pOd 
Rzy'ch Rfpr, ale nle :7 plitv partvjne1, hp'7.noIirpdnlo wvgtawla1ac fal!fZVWV plelgrzymki Mary:tne sa jak zwykle 
ep'onfjt fals1er

a
lt Pro;'
:

 bylo tvlko chwllowym epizodem Ieg-o pokolenia strzelc6w. leg1onlst6w, Ich nadzorem. .okupacjl nlE'lTllecktej 
no ta p!lta ma 7. rM!"\.l1v ronv nle na- 1{wll: 11lb 2'JlTllenlaiac cv1'rv w kslat.- solQ. W oku. To tet jut na samym omun s yczne . es e Y. w 
 s Pol
ka poprowadzila z wldokaml neowlak6w - I nle bVloby armll, w Polsce. Na szczeScle nlE'bezpleczeti- 
da1Q.ce !de do publlcznej dE'lTlonstra- kaC"
. Teraz trzeba kraM 'W 900Mb wsteple naslana l1a nas mlllcja stale - przraj;rnle j 
I mOhr otocze
lu powodzenia akcfr: frontalnego ataku kt6ra z nlch powstala. Ich cnoty prze- 
two zlvch nastepstw tpE:'o lekko- 
cjn. hard7oip1 wvraflnowanv i raly cietar roblla nam r6Zne wstretv 1 to at do - za rac a urn owan e praw y. na system zaborczy w ooarciu na jela I stanela z bronla na straZy' pol- mv
lnpg-O kroku zostalo na czas za- 
AI.. 1ak nowIadam. tll'ldch ..rozrv- nrzerzucono na konsllmP11ta. Te tv- Noweg-o Miasta. P6:mlef w Tarczy- 
Jech kn
1 ?klamu

 bI;:; I by ?al: Napoleonle w latach 1807-1813 (mie- skich granlc. Gdv Polska wreszcle :7.elmane: w Warszawlp Pibrudskl 
wpk" nip ma !de duro. RII7. na mlp- SIRCP ton towar6w znikR1acp z rynku nle mlllcja zalmprow1zowala aZ dwa 
 1 0 p - f
 Q. - In hlRt 
 dzv :JenQ. I LlpsklemL ale nawet ta zostala r6wnouorawnlona w rzr:d
i,: 1ikwli!owa.l okunac1e nlemleckl) 1 two- 
RiIl.C, C7.aspm dwa razv g-dvt to fE'd- lI!'mOlec:mlonpg-o. bv ukazal! sie l1a nocne e.larmy pom.rowe pornimo te 
 zalQ. was 
o(ja frZO;.an t I 
 0 . akcja skonczyla sit: nlepowodzenlem, puropejsklch narod6w, byla to JUz rzvl nailepsza ochronp kre1u - na- 
T",,1{ kO!!:7tuip bll1'rlzo i!l'OI!O I 1eAlIhv TV,,1<-U 'Drvwatnvrn. trzeba ..7.aosZCZe- wcale pOO;aru nle bylo. Pierwszy taki a mn e - c wa ace awa pomlmo ze wleksza czeM ziem pol- Polska Inna. nle znana przez czas rooowa armie. a w !rtvcznlu po1awll 
nowtfl1'zalo !dp zbyt C:7..P!rto. mOI!Iobv il7oI"" na konsumenc1e I tutaj kon- alarm byl 0 p61nocy, drugl 0 dwle 1est przeszloSl: - 0 wiele waZnlejsza skich zostala wyzwolona i ze Napo- d1ug1. co nJl.1mnle1 przez 00'1 wleku. sie w !rtolicy o
wohadzai
ceg-o sle 
bv" 
lp w1i1zlan". UrzJl.d 
karbowv. tro1"l 1est 0 wlplp trni!nle1!'1za. T11ta1 goo'7.lnv 
p6Znlej. I clekaw
za jest przysz}o
l:. a tej zbvt leon okupowal Berlin. wtOOeil i Mosk- WrazenlE' na zewnatrz. u obcych. bylo J1"11'Odl1 P"ilE'rpw
1 Ii ".kfai!em zaM'BJr- 
ll1""T.R
 hP7.0lE'c7.E'titwa komls1a kon- ","'Ia>/inle ma1R oiIel!1"lIl: Rwa role nowe W Tarczynle mlllcia chciala plel- 
alf 

cacle'bc
a
 i uwagi. 

kd we. Akoie zbrojne r. 1830 1 r. 1863 wstl'ZQ...'I1lJiace - Istnip1Q. nil. to liczne tvm 70 Pltslldskim iE'dnoczyl TUJd. 
troll partv1n p 1 _ W!>7'V!lCV maia w kom1sie kontroll epo1ecZDP1. Na razle Jr1'ZVI11om nanedzll: strachu W'tym "e n eresu l).Ca va y na pTzy a bvly zupe1nle beznadziejne I z g-6ry Awladectwa. &z akr1i Pilsudskte
o wo1s1{o 1 patistwo. Uldail dO
:7edl do 
tRklch mmktarh RWolrh Informato- nrl!flnl7.U1e sle komls1e. kt6re beda cplu prze1
dZaI ko1o nas kllkakrot- 
skusJa na l tem
t 

szlo.!j
krr skazanp na nlepowodzenie. Zrywy nle bvlobv ani austro-nlemlE'cklego slmtku ponarl g-towflml Komltetu Na- 
r6w, TJa1c?pAclp1 kplnprfmr I R:7.atnla- 1{ontrolowa" nrzemysl 
oSc1owy 1 nip mlllcv1nv samoch6d radlowy I i w d u a 1 izr d
nvc . a t kf h d 
p e Pilsudskle
o nlczym sie do OObudo- aktu 5 Nstopada. ani unlewa1;nlenia rodowp'g-o I dplegacit Naczplnika Pati- 
'I":7V. To nlE' ip
t 8rnlpl!owRllIe tpg-o t.vwlP11le zblorowe. przez g-loiinik hala.4liwle podawal do en enc . u w europe s c 0 sa- wanla Polski nle przyczynlly; gdyby traktat6w rozblorowvch przpz rpwo- Atw" w PaJ'y'71" a 1'I!eI!!"Il
1 p'1eboko. N1'I 
tvnu. co Zll C"7oIIMW bE'7.11lpkl. z dono- Mam nowa:me WQ.tpllwmicl. czv wladmnQ\licI. te nasza plelg-rzymka do 

"",tanOWlf"Illa k O 1 
laSnym b u:.tr
u. udal si
 bvl na nleco wlekmQ. skalr: lucyjn
 Rosip. ani przywr6ce'l1la Pol- "",!'dwlp latal l!rt- 
1{RMv Awlatpk I platpk rhorlzl do ko- wa"lp tch nr?:P7. 7'wy('?:flmvch Iflnow- klp1A proces1t. W obllczu jednak tVch 
I
 d1 a nas dWSi
tklfh ziemla je j _st partv w mvc:mlu 1919 przez rzad an- nlE'zawlslaki orl obcvch. zdobvwanla n
piarp. I"07JhlP'7:noocl i nlpnorozumlp- 
AC'lo1a _ mo*na dvRkrP1:nlp 7.Wr6c1l: "'kfmr-
"'ant0s6h. I na11ppie1 sie dzialo w Pol
ce l'JaTOdu. 
z flPkrptal"?P1'T1 org-an I 71!.C'il Pllrtv1n P 1. 
tpmll m'7P nr:7-P7.vci", P",l- prog-ramy? 
"Ut sint unum". trzpoa 
tale pod- Tvlko jei!na drol!a wlodla 00 m"7'.e- 
kt 1 w kl'f>M 1..i lo
o"iw tMl"iC''7.ny
h. l\lic"AJ 
oko1n;,.kl 
krPAlal': Zp Swiat 1(!7.le 1m 100nmici WI' krp!!ilenla d.,.;pta r0"7.biorow: nolltvka muszr: mu odpowiedzlel: gleboklm mo- (S tam b u I). 
w!fzvstklch dzlpdzlnach. Na8za przy- orlPrWanla Ros1i od nati!d:w nlP1'T1iec- 
..PARTVZANCI" PRZElSZLI "Partyzanc1" majQ. obecnie w swo- 
P'ftA.WA JOZEFA MUSZKATA S7-toM: zalpm od naszvch wvsllk6w ku kich i umw1iwlP11te nT?'P7. to pokona- 
DO OFENSYWV Ich rpkach: Gleboklp mnlszente w warszaw- zjednOC'zeniu ludzko.
cl: pr?:!'Z parla- nla tvch ost", h,lch. Po1itvkp tp mh- 
Grupa ..nartyzant6w", kt6ra od sh1Zbe bezplecze
stwa (M.oc:7.ar, 
klei oplnll pU'bllczne1 wywo1ala spra- ment Europv do parlamPlIltu 7J!eml, howal nlpffi'nla'o. alp hP'z 
zP11la 
konca r. 1959 zmierza kon
pkw('ntnle R'7.1achck I Janlc). wyw1ad wo1skowy wa p00111arn
0 d:r.lennlkarza ..Ex- przez KoEc161 katollckl rlo Kaki01a nrawadzll: RhlT1ls''''w Al1!!11
I:. polltv- 
do opanowanla w
zvstkich Il1strumen- (Korczyfiski), tarldarmerte wojskowlJ, prp!fSU Wieczorneg'O" - :J6zefa Musz- chrzeAciiati
kip'g-o - powszechnego 'Id tp1 w l
t()('lp nif'> nrowllf!7.l1 C7.IIr- 
t6w sily flzycznej I aparatu represjl, (Kokoszyn), 
!!ic1owo armlr: (00- kata, m!'IRsza1acego swoje artykuly dla calej ludzkOOct. t01'Vsld. WRkutpk czp!!"O zmarnowllnp 
zdobvla nowQ. pozycjr:. Dow6dcfJ. szytiskO. naramllitarnQ. o1'g-anlzac1e nod PReudonlmem :Jotem. Musv.kata Wasza 7.aszczytna slo1Jba Idel wol- 7.0s1'a1v RZan!'lp tp'1 m1itvki w r. 1R1!) 
w01sk wewnr:trznych w mlnlsterstwle - Ltg'a Ohrony Pa
Rtwa (Franclszek O!'lkRrtonl') 0 homoseksuallzm. Ponie- n<>Aci moop was, kochRnl. przP'J')elnla
 1 O'
hudowOT$KO-KATOLTCKIM'. dalv C7.VDowi crehy kara.lne. Nato- Informac1e dotvc7ollce ROboru waty- klm sfvlu 1 w spos6b zwyetr:skl do- 
Korpusu Bpzpleczp
stwa Wewnr:trz- W l'eclp b.r. w lonle sektv "KOOcI61 mla.'1t w 9?:eroklch kotach zar6wno 1{a
skieg-o, nastepnle humor na za- plp1'O Dmowski. 
n
o (K.B.W.) I Wo1
k Obrony Po- Polsko-Katollcki" wvbuchl bunt nrze- dziennlkR1'7.V 1ak i ludzl, kt6rzv zP- koticzenip Pllnm-am. dawnlE'is?:E' pod- Do ofTh11ilow
nlfl Pol!'lki nanrnwde 
grantcZl!. (W.O.P.). W pazdzternlku oiw ..nrymasowti". X. MaksymUlano- tknell sle 
rednlo z dzlalalnoA- wlPCZOrkl 1ako te nip brak byJo w n l epod!eg-'IE'1 noh"7.phnp hv10 now nrzeko- nlch rodzynek w
nanlaleg-o humoru. T'lip' PTu!'l1 nit7'rQk",nlp ...",honl nTlI
klp- D 
Rta1 wvnuszczonv popr2'ednio 7.e sta- X. Tadeusz Mafe'wskl z Krakowa. Za- nanip te 
karZenle hvto tvlko pre- 
6z to za straszna bron ten wasz p'o. Poutv"" DmO'w
"ip,,"n wlorl'''' rlo BlOOr krftJ . o W1l'Y"' .. 
lInowsklp,,?,o wlpzlP11la gen. Waclaw grotonv ..prymas" zRreagowal dos" tekstem. W r7opczvwlstoocl snrawa humor! rpln W ""'fir}, war'iRIlt",r" 7.Jl.lf"Znvch .... -.,. 
Komar. Fakt ten dzir: kl postawlp Ko- nlE'zwvklvrn posunleclem cofa1ac 1 ma porlklad po1itvczny na podobtpfi- :Jedno tylko mam warn do zarzn- oil po1oZpnia RO!'lil w chwill :7l1kotir:7p- 
mara w dE'cydu1acv !'IpOs6b zawatyl g-rudnla 1963 1urvsdVkc1E' wszystklm MwO stvnne1 !fPrRWV Hpnrvka Hol- cenla: albsolutnp nomljanie na1piek- nla wo1nv :J!'/1."VTIl _ rzP('7.VwI
rlp Po wizycE' goScl z iN.R.D. odbylo sir: SQ. do nabycla. Obok stojQ. fio1ki - 
na przeblf'
 paZdziernlkmvych wy_ bE'z wyjQ.tku ksir:-Zo m sekty w llczble landa. Wskflzu1p na to m.ln fakt te nle1sze1. molm zi!anlMTI mU7.vkl: grp- o!'dag'Tlletvm _ bv'o zironoc'7.0np nflti- w Bialowlety wielkie polowanie. Na tei nie do nabycia. Po k16rej
 tam 
padk6w. W tym Ramvm mnle1 wlr:cef 111. w domu MuszkatR przeprowadzono g-orianv. Na Zachod7olp marlE' wszak stwo nolRkle. calkowlrlp nlpJ"W'llp,,"'p. zakoticzente - obiad na polanle. KaZ- kolejnej pr6bLe, gdy ekspedientka me- 
czsRie _ bo WE> wrzPiinlu 1956 _ w PoczynajQ.c ad chwill. 
dv Rode rewi7.ff' Drzes1ur.hano d7-lestatki mOZn0.4l: zdobycla ntvt 7- Solesme
 I I !'IT)rzvm1pl"?.one 7. Francja. Drug1m dy ma sw6j prowJant. cyrankiewicz wzruszona tlumaczy te kwiatv SQ. nle 
tokll 
lvnnevo procpsu poznatiRktego rozstal ""e z K<>Ac101em Katollcklm I >/iwiJl.dkfmr w nos7.Uklwanlu rr:1{opls6w mogUbyAcle przyna1mnlei w audv- hvlo z1Pdn0C7.onp ronstwo pol!'1klp 1a- wyc
g-a kanapkl z kawiorem i 1090- do nabycla, mlody czlowjek wola.: 
nroknrator Alfons Lehmann potepl1 w r. 1959 ob1Q.1 klerownlctwo sekty. I TJle m!'1oozonych w prasip fraszek. cfach poSw!r:convrl1 muzvcp rplIgi1- "0 """tpllta ro!Wiskl. co byloov ro",- siem, Gomulka za'Ja,da kanapkl z szyn- - A c6i; to za kwlac1arnla?! 
metoov Rtosowanp przez mlllcfe 'Przv korzvstala ona z hardzo (,h1eko Ida- ktorf" rzpkomo mtaly zawlerat tml: ne1 oslad:7.al:- nam zvwot tyml cudnv- wlQ.zanlem nI7.p'16rlnwvm w'oiIarvm kQ.. natomiast Ulbricht wydobywa z - To nle li:adna kwiaclarnia. to 
UumlP11iu rozru('h6w. Oskartyclel CE'1 oomocv matprialne1 Urzedu do antVDat\Rtw
. ml melodiaml. Arcvdzlela Palestriny ill') ratkowitei nlppnd1P1"t06r1. Tf>n 
rlI- .torby clenkie kromkl chleba naj"g'Or- wr:d)lniarnia - odpowiada ekspedl.ent- 
publlcrny ozna1mll w6wc7.as tp "w Spraw Wyznati. Wszyscv ksl
 za- Wv1atkowIJ popularnoA
 zdobvla wydaja ml !de pollfo"lcznym wrzas- P1 wRriant :mala..' urzP<'zvwlstnlP'l"lle szeg-o g-atunku, t.zw. podczas oku- ka. 
!ftosunku dO' wlnnvrh wvrl
g'Tllete zo- r7.eU otrzvmywa" mlf'S1pcznp dotac1e. M11!l7'katowl odwa
a '7. taka wy
tP- klE'lTl dzikus6w w nor6wnanlu z ma- iI'7.I"""1 - ro 1est 'J'PZ1lltatpm nT7.P- pacj1 "dZwi
kowca", nasmar
o · · · 
staN konspkwen('jE' 
lozbowe"... W Na !!Rm remont ko!!irlo16w Rekta uzy- nowal w obronlp ludzi pokrzywd7.o- jestatycznym unl,sono !"rE'I!.ot"IlIn6w. g-ranla nT?:P7. nfle: (lrllg1p1 womv !!iwI",- warstewkQ. m
rg-aryny. I m.blera BIt: W sklep1e mi
snym pustkt. Nic nie 
wvnlku bRdsti. w drod_ !iIfu:f;bowe1 ska'la nonad 3.400.000 zl. BuM:et rocz- T'lvch nI7.ez admlnlstrac1e. W :oonie- A czy nie momll bv wobvl: p1ytv ze tow..1. NawP1' ?O lf1t TUJf!fIw PI1H11"- do posllku. W1dZQ.c Jego menu, Gomul- ma. K11ent zaczyna sit: awanturowat. 
odwomnv z
hI. 7.4> RWP>P'O RtanowiRka nv kuril b'!;kupa Rode
o 
1E"g'al w r. mlalkl I c7.Wartkl przed l'okalE'lTl mSZlj. jazzowQ. ..Missa Lu'ba". kto"irej !'I1{I
o I pURll"f'7.Vk6w nIp '7i101l1'1o ka z
 sir: szeptem.do premtera: Ekspedientka: 
kompnd.mt wolew
d7kleJ mUlf'tt obv- 1960 1.400.000 zl. BlIsko fE'dna trzec1Q. t.?W. ..Dzialo lacznoScl" ..Expre8su zachwyca1a.ce frsg-menty nadalo Ra- 7.1'!1
zczv" zasa
nl"'7.pl"o osllll?Tllpc1a -=- Nlemcy wyprzedZlli nas 0 co - Czego pa.n tak na mn1-e wrzesz- 
wat4'01Rktej w Poznantu, pplk Tadeusz tpt sumv !'!tanowl beZJ><>ArE'dn1a sub- Wlpc7.omee-o" d1u
e kole1kl ludzi dio Watvkatisklp? Dmow
kfpP'f): orlbl1rlowaneg-f'I nlltistwa naJmnlej trzy .lata. czy? Czy to ja strzelalam z ..Auro- 
Pi...trr.ak. wenc1a z Urze-du do Soraw Wyznati, t''7.pkfllv nil audlenc1e u redaktora Naibardzle1 d 1 a mnle Interesu1a- no1Rki
O' 1/i- . W skleple m1r:snym puchy. Nie ma 
kl blora. odwpt 7.a ..Patd7.lE'rnlk". ipw6dzkich rad narodawych. Opr6cz 1eP.'O kolpg'6w. !rtal sir: on niemallnstv- wlad z kt6rvm tak za
hul7.ano. ze ria !'!WQ. ff11wprpnnoiil: z czasem z po- Za/iwlatowej 1'11"1 prawy c2JekajQ. - trreba tvlko n:a- Nowy etap walki z aJ:kohOUZIITleill w 
trzak. WV1"ZUronv w okreste nara!'!ta- n6w. tartak6w I 8JT'!olarnt Nlezalemle R:7.czpI!61nv rozg-Io
 zyskalv kam- wlprp1 wladom<>AcI 0 Soborze. 
y,.lp TJ.7, Ros1<1. nfl!'!7.VTl1 v r r. 1939 W1'O- wldJ:aml na dbiad a Z6Iw1a wyplliicil: premier zaspuszcm warkocz. 
!'!tOPR!tT.1P pO
tawtony na czele wojsk ('
lItisku. ceg1elnle w Lub11nle I fa- !mr/imy z klps'ld )1('11tYC"7n1p schod6w, oglQ.da. SIr: od czasu do cza- pytan.te do RadIa Ery!wat\: 
W 11tpraturze lamru1a<,p1 7.aslug1 nlrv. 111ho walka 0 rehahl11tac1e lekal"?.a: Na zakoficzenle chctalobv sle warn nbron"'R rpka: l"O'T.h1o"ir r. H!39 'zo!d:al SUo nie dow1erzajac wlasnemu szczr:- -:J8JkJiJe SQ. dowody kulLstoSol zle- 
noB'7.r7.("0'6Invch ..Dartvzant6w" Przv pp1nym poparclu l!rzE'cfu 
o dolnoolaRkle'l!"o. ..wykoticzonpg-o" przez plf'knl.. podzlE'kowal: za dobrodzie1- ,or dllzej r:7p;6('1 pl":7pkrpAlony, PC7.vs'lawa Moczara, i!awanle k!daJ;ek. druk6w propagan- 7. oolecenla I na podstawiE' ,.matp- ml1cZ8cy. wh , R'7.C"7oo1na nM1I1E' 'o!ltatPCZJIE'lTlu ogllJ,da sit: za sleble raz jeszcze, za- - To, te pomyje wy.laJne na Za- 
nJ"7.P2'01":7.a Korl"?:Vtisklee-o. Zvgmllnta "owvC"h. kalP11darzy, 
lewnik6w oraz rial6w". dostarczonvch nrze?: sekrp.. K,iedv nrlly g-ros speaket'lkl wasze1 rP?:llltRtowi ceche czr:
ctowP.gO zwy- trzymuje sit: na ScleZice I wo'la: ch6d - wracajQ. od Wschodu. 
Dll!'l7.Vti
1{If"g"o. MarillTJa .1anieR. Fran- tl"?PC"h cza
ism. tal"?.a komltetu wojew6dzklego we rozl!'1o!mJI dzleku
 sluchacZOW'l v.a clp<;twa. - Nlech Zyf'e rewolucja! · · · 
rl!'f?:ka R7.larhc1c'l. Tf'Odora Kufla 1 Wynlkl oraC'V duRZP8..crtP1"Rk
e1 ..Koo- W1'oclJl.will. wvs1uchanle np. Panoramy. u
mle- C7:ZP11111 lmieniny Barbary, 4 gTUdnia. Ka- wlada: "Zajecha1em przed budynek 
..'Pod7.1P1'T1nv front.. wvr6t.n110 mlnl- w1a1a !de znaC7.Tllp Rkromnlp1 anlzp11 OI1wag-a w r. 19!'i6 dOTnJl.g-a1ac !'lip cl.,z cal", wdzlecznoo" nalety mE' warn TJflS'7.po'O ;rmr()rll1 i 1
o nO'\V()('7.e.<;np1 waler szuka kwlat6w. Kwtaclarnle pu- komltetu centraJnego, zapar,kowalem 
!ftprstwo obl'Ony narodowf'1 a w 7.hlo- 
ziataln06" 
O!fI')Odar("7.a t prona
an- zmlfln mPl:OOv CP11zurv. .111z w owvm cw1 nas. W og-olp w
zv
tklp wa.<;zp g-Io- histortl. IdhrvC"h wyrazE'm jest 11st me, wt'f'!;zol.e wldzi pi
ny sklep, SII.- samoch6d, wysladam. Milicjant prwed 
rzp opowlfldati. I wywiad6w ..LurlzlE'. ilowa. Rpkta lIczv og-61E'lTl 111 kst
, cza
le n",razl1 sir: osohl
c1p sta11nl- sy !UJ. nam tak drogie jak najbliz- p. Sokolnicktt'go. me marmury. kiWiat6w n1ewielki wy- bramQ. wola na. mnie: "Tylklem do 
faktv. rpfJeks1e" po

ono Ple- i 75 para1'i1 w calym kraju. LtcZlba stom 7. Kazlmlerzem wttaszewsklm szych przyjaci61. J
rze' Glp1"tvf'h, b6r, ale SQ.. Wstwuje. Wskazuje na parti1 parkowal: n:le wolno. Odwr6oi
 
trzakowl 09Qbny rozdzial. "wlernych" nle przekracza 60.000. na czele. Wasz PnyJaclel. (Londyn). wazon z 1"6t8Imi. Okazuje 
, te me w6z 1 to za.ra!". 


z 


a 


k 


D 


I 


. 
I 


s 


a 


m 


PROSPF.KT ROZGLOSNI POJ..SKIEJ 
RADIA WOLNA EUROPA 


TTka7'.a1 sie w druku orosnekt Roz
losni Polskiej RaiIi.. 
Wolna E 1 lrona, 7.t'w i f"ra,jfJ,cv dokladnv tv
oflniowv' 1"ozkl	
			

/Archiwum_002_09_343_0001.djvu

			Nr 925/926, 2,2/29 December 1963 


WIADOMO
CI 


11 


Feliks Topolski wykonal w r. 1960 dla Buckin
ham Palace dwie kompozycje, 0 ogolnej dlugoSci 104 stOp, ktOre wypelniaj
 
aleri
 prowadzQ
 do sali tronowej (3. Szcze
OI na scianie okiennej). - W r. 1962 namalowal dls 
uniwersytetu stanu Texas 20 obrazow, za\\ieraj
cych 26 portretow zY.Pl-cych pisarzy angielskich (1. Edith Sitwell; 2. Bertrand RUSSf'II"w apoteozie"; ob
'dwa: 6 stop na 4 stop)"). - W b.r. "Topolski's Chronicle (Kronika Topolskiego)" 
obchodzila 10-lecie swego istnienia, s w ramach malarstwa pracuje Topolski nad serUt, "wspOl('zesn)'ch ikon" (4. Koloniali7m; 7 stop na 5] stopy). 


I 
I 
I 
I 


.. 
f r .......... ... 
., " 
, 
" - 
.,
 
 
/ "" 
,oo \ . 
"' , ..... r' . . 
,. .r' ... 
t "
' ' .... .. ;...
f"F 
... ,t 
-. 
 \ '.,l' 
, p 
.... 
, .. 
.' \.f." , r. ". 
... 
 , 
\ 
 
- 

. I . 
t \," f
 \ .... 
. 
 '" !!!111 
I . 
 , 
. - \ 
.. . 
, " \ 
\ "J . '. .. 
r 
" .
 . I . 

 ,," .. i 
.... \. 
 
.. .. ... 
'" . , \ , , I 

,
 ,. ... \ 
" " J 
., S l 

 
" 1 
.. .. .. 
J" ... 
.. 
,/ .. 


\ 


3 


, 


.. 


, 


] 


.,. 


... . 


t 


It 


.t 
.: 


., 


-"'\ . 
-.ti> '- 
. 
" 
, 
II , 
" 
. 
.. , ,. \ 
1 , 
,- t 
... '- , 
.... '\ .j\ 
1 

 
 
i . 
... ' , t . 
.. 

, r 1 
. 1 , 
" 

 
"\ , t . 
\ \. , 
t... - <10 . 
- 
""" 
. -- 
.. 
.. 
 
, ,,
 
, .. 
I I ... 

 ... , 
1, 
\ \. 
. 
\ . 
I - 
I 
" 
-.. \ 
'. 
.. 

 
 .. 
" 
\. "- 
t , 
'- 
\ 
,\ 
... 
. I/" 
.. 
-- 
4 
2
		

/Archiwum_002_09_344_0001.djvu

			12 


WIADOMOSCI 


Nr 925/926,2,2/29 December 1963 


EUGENIUSZ SZERMENTOWSKI 


kiOO kaczorow, brat pod raml
 Hansa tra. :JakoZ nikogo nie pytajf}C 0 rad
 
Helnricha XV ("eM: za farsa, - my- kazal ochrzcil: si
 w kOOciele kato- 
SIal w duchu ze zlorScUI., - on Pi
t- lickim. Strapili si
 rodzIce t4 decyzjf}, 
naBty, a ja, suweren, dopiero Drugi!") ale konwertyta na swoim postawil. 
cll}.gn
l go w las na polan
 obejrzel: Papa luteranin, mama wychowana w 
nowe gniazda baZancle alOO do par- wierze angllkaiiskiej, niechze sobie 
ku om6w1l: szczeg6ly jutrzejszego po- 
Ie jeden katolik w rodzinie. 
lowania. Popsowalo si
 wszystko w paiist- 
W grobie by si
 przewr6c11 Piast- wle pszczyiiskim z chwilf} wybuchu 
Kolodziej i wszyscy 
lq.scy Piastowl- pierwszej wojny SwIatowej. Ksi
Zna 
dza nowl}. ordynacj
 zlemsq, poI74d- Erdmann, w r. 1765 podarowal paii- cze, gdyby ich doszla wiadomoM, ze Daisy bawlla wtedy w Londynie. Po- 
kuje interesy miast I wsl. W koiicu stwo pszczyilskie swemu sloatrzef1co- wlaSnle w Pszczynie ¥zie prokla- zostawal: w Anglii na czas wojny by- 
Pszczyn
 nabywa w r. 1561 biskup wi, ks. Erdmannowi von Anhalt- mowal 
ser niemiecki akt na n
o 10 nie podobna, bo Angllcy spode 100 
wroclawski Baltazar Promnlc, i ro- Coethen. Tych dynastyjek nie:mlec- w:skrzeszaJfi.CY Polsk
 Wp
w
le spogll}.daU na "Niemk
". W jej wsp61- 
dzina jego dzierZy jf} a.Z do wymar- kich liczylo sir: wtedy na kopy. Czy Die 00. morza do morza,. ale Jak ple- rOOakach obudzil sir: raptem ostry, 
cia rodu w xvm w. to rue Heine powiedzial ze takie ich aka tuz przy OOku pruSklegO brytana, moze czr:Sciowo usprawiedliwiony, 
Wojna 3O-letnia mocno daje sir: we bylo mn6stwo I tak bywaly malutkie niejako do pomocy, He ze grotnego szowlnizm. Przewdzono z wyspy 
znaki zieml pszczyiisktej. Lupi
 jf} I ze w jednym panstwle czulo sl
 no- dots}.d brytana mOCDO juZ po OOkach wszystkich, kt6rzy choc troch
 za- 
SZJWedzl, i Prusacy, I Austriacy. Na sem woii kawy gotowanej w paiistwie kfl.8aly kundle sojusznicze. :ru w latywaU ni,:mczyznf}. Egzulowano ca- 
mocy pokoju z r. 1648 doataje sir: SIlSiednim? Istnlaly paflstewka sie- 
zytiskin; p:wku rojono soble 
- ly pulk. NIem
k-guw
ruantek, . dopa- 
Pszczyna wraz ze Slq.skiem pod pa- dzilce na podlej glebie I zywl
ce sl
 ze napoleonskle soy 0 nowym PB;ll- truJf}C SIr: 
 mch .groznych sZl?leg6w. 
nowanle austriackie. Ale na bogate kartoflankf} Byly rody mediatyzowa- stwle buforowym, Litwie, gdzie nua- Buldog anglelski Jest lagodny Jak ba- 
te Zlemie ostrzy soble z
by Fryderyk ne,. jak np. 'Anhalt _ Zerbst, zde
 n? osadzil: na tronie jednego z krew- 
ane
, ale kiedy zacisnle zr:by, to juz 
II pruski. Nowe wojny. Az w r. 1748 wane, w kt6rych aZ plszczala biera, mak6w. lch me otworz3:" .. . 
przechodzi pszczyna z ziemif} slq.skf} 0 czym czarno na bialym czytal: mo- 
e ze w:nystkich plan6w, sn6w i Trze
 bylo I kslr:zneJ 'Y raca6 . 
i- 
pod panowanie pruskie. Po wymarciu Zna w pamir:tnikach Katarzyny II. rOJen, nlc 8l
 nle ostalo. Interesy po- Sc
. A
lsci depesza 00 m
.za brZITI:la
a 
Promnic6w dostaje sl
 w posiadanie Ale rosly juz w g6r
 dynastie, kt6- szly kleps
 torem. Adieu, Pszczy- dzlwme 
gadkowo. prosll uprzeJmle 
ksiQ.Zq.t nle:mleckich Anhalt-Coethen rym udalo si
 w dobrach tralil: na no! 
egnajCle, zubry, Kaiser nle ra- 0 OOeslame a;amochOOu .wraz z kle- 
(groby ich oglq.dal: mo:ma w parku zlotf} Zy'lr:, a nie tyle maZe na zlotf}, czy JUZ mil
clwle celowal:. do :was rowcq., ale.am slowem n
e wspomnlal 
zamkowym). Z tych czas6w zacho- co na wr:glOWQ.. Wr:glel, w
glel! Mi- ani ze sztucera, ani z anglelsJuego 0 losie malzonkI. :Jako adlut
t, Hans- 
wal sir: nader zajmujf}cy dokument. neral dotl}.d lekce sobie waZony, z karabInu.. . Heinrich XV stanf}l. wI
rule .u OOk
 
Mianowicie w "Schlesische Kern- o1rudem dobywany z czeluScI ziem- Tak 010 mar:
-;ezlla 
sera 0 "me- suwe
ena. Byl: ll!oze ze w. daneJ 
Chronlk" z poczq.tku XVIII w. znaj- sklej, coraz bardzlej r6sl w cooie I podleglej Polsce 
aly sir: jak sen chwll
 obecn
l: zo!ly-Anglelkl byla 
du:femy tak2i oto wzm1ank
 0 Pszczy- w wartoSci. Panow1e feudalowie w ,p1'zeSliczny. Ani m
gl wtedy przy- mu me na rr:kr:. Moze bal sir: po pr?- 
lot pojr: li Ze 0 1Ie skof1czyla si
 dla puszcza6 te si
 dZwignie sama. I to stu utracil: lask
 ce
rs
. A moze 
nich era grabi
y na zlemi (raubrlt- bardzo rychlo. pewnf} rolr: grala takZe m
udana me- 
terstwo) 0 tyle zaczyna sir: epoka diacja dyplomatyczna DaIsy. 
grabi
' pod zlemlq.. Przyatq.piono do MAIA:ElQ'STWO NJEDOSKONALE . Rzecz w tym iZ 

zq.c wzrasta: 
kopania, wiercenia, Swidrowanla. Po- W westibulu zamku pszczyiiskiego Jq.ce w Eu
ople na
lr:cle, 
aprzyjaZ 
wstawaly nowe kopalnie, nowe huty. wisi przepir:kny obraz. Utrzymany w n10ny z kSI
f} pohtyk, SIr Arthur 
Perspektywy okazaly sl
 oszolamia- stylu GainsOOrough przedstawla mlo- Crosfield, nam
wll jf} do 
zykowne- 
jQ.Ce. Wyrosly nagle ponad inne dy- d
 kobietr: prawie naturalnej wiel- go kroku. DZialo si
 .t
 Je.szcz
 ": 
nastie Henckel _ Donnersmarck6w, koSel. Panl ma lIliczne ni
bleskie oczy czerwcu 1
14. .N! mme.J m WIr:<;eJ 
Schaffgotsch6w, Hochberg6w. Wszy- I zlote tycjanowskie wlosy. Usmiech ty
ko prosll kSlr:znr:, WleID:f}C 0 JeJ 
scy onl wyroSli na wr:glu 
lq.sklm. zagadkowego szczr:Scia kryje sir: w zazylych stosunkach z Kalsere
, 0 
Czy mieli co wsp61nego z luOOoaclQ. kq.dkach jej pq.sowych ust. Kibll: wlasnor
czne <1?r

z
nle mu. taJnego 
a przynajmniej z pochodzenlem pol- mocno 
c1l}.gnlr:ta jedwa'bnym gorse- m
mo.rialu. Dz
s JYz, .w sWlr: tle pa- 
skim? Kiedy sir: wertuje zwaliste 010- cikiem.. Na szy! sznur perel. Panl sie- ml
tnik
w kslr:zneJ. DaIsy prze:,tal 
n 
mlska heraldyka lIlfl.Skiego ("Ge- dzi na fotelu I na r
u trzyma ma- byl: taJny. 
OOZllo 0 roZWlf}za
ll; 
schlchte des Oberlausitzschen Adels lutkIego chlopczyka. k
ysu. :Jaklez by
y sugestie Anghi: 
und selner Guter" Waltera von Boet- portret pochodzi z plerwszych lat Nlem<;y 
obrowolme. zwrlicf} 
ancJI 
tlcher) raz po raz natrafia si
 na XX w. Malowala go angielska por- AlzaCJ
 I LotaryngIr:, w zamIan za 
nazwiaka wielm0Z6w polskich. Ow- trecistka, kt6rej nazwisko wymknr: lo co 
ostB;nf}. 
owe kolon1e I odszkodo- 
szem, jUZcl, jakiea tam parantele i mi si
 z .pamir:c1. Kt6Z .to jest ta ary- wanl
 pleDl
e. 
kumoterstwa Istnialy. U St'haffgot- stokraJt:ycma madonna i co to za . K
l
a prze:z pewleJ.1 czas. w
ala 
sch6w na chrzcinach OOwila kr610wa chlopczyk? Sl
 Jak. ,postl},pll:: 0 Wllhel!"
e nual
 
Marysieilka, ale ze dwor wledeiiskl To portret Daisy of (of, of, a nle WYraZ
le 
roblO
e poj
CI':. pysza 
krzywo pa,trzyl na jej zamiar zosta- von) Pless, ;nee Cornwa.lls-West, Zo- lek, me 
naJf}cy 
l
 na lU
lach, oto- 
nla chrzestnq. matkf}, wlr:c tylko so- ny od nledawna Hansa-Heinrlcha czony mlerno
, 
t6re c
Q.gnr:ly go 
bie potaiicowala, w Solicach wzl
la XV, ksir:cia na Pszczynle, matkl 00 do zguby. ,,
le umlal - p
sze 0 nlm 
kilka naslad6wek dla zdrowla, I na nledawna pieworodnego synka, tak we wspommenlach --:- odr6znll: praw- 
tym si
 wizY'ta zakoiiczyla. :JuZeI, sta- sarno jak ojclec, Hausa-Heinrlcha, dy 00 f
lszu, mlOOZl od zlO
 I rze- 
rodawne powif}zania I skrzYZowania zdrobnlale zwanego Hansel. czy waznych 00 blahostek. D<:h, 
krwl ze slllSkimi Piastowlczaml Ist- Rodzina Cornwalls-West nalety do 
ala ona wplyw na ni
go, ale Wle= 
nie: "Please, Pl
, najznaczniejsze nialy. Swladczf} 0 tym chO(:by owe pierwszyeh w almanachu rod6w an- dZlala, czemu go. zawdZlr:cza.. ,,aJ, 
bon razem 
macie i koniecznie z plafonami Bac- ski, kt6ry tu zastala, Zall sir: jut w Tak sobie w duchu rozwatZajf}c no juz tylko dla potrzeb miejsco- dw6ch feudalnych zarnkow - oto co z Llehnowskym., 
e pracu
f} caJ:1J. pa- 
clareHiego (w proszku) I ze wszyst- slynnych swoich pami
tnlkach niesz- wst
puj
 na ul. Piastowskiej do fry- wych. Zdlawiono takZe pi
knIe rozwi- stanowllo wlasnoM pana na Pszczy- rl}. !lad utrzyma
llem. poko
u. 
1r:ZI1a 
kiml Canalettaml na scianach (za- cz
liwa Zona :Jana Henryka XV zjera. Goli mnie pulchna blondynecz- jajQ.Ce sir: rzemloslo miej'scowe. Ni- nie. 0 pracy I"Qk ludzkich wtOOy sir: moz
 byl: spokoJna, zaOOeJ wOJn
 nle 
chowane). Tak prawle jakby kt
 po kslr:cia na Pszczynie, urocza Daisy Aleksander (Lexel) ka (po raz drugl w :i;yciu - kobletka, gdzie indziej nie spotkacie tak prze- nle m6w110. Ta 8i
 rozumiala sarna 
dzl.e. Tak, 
zepnr:I8:' ale SaraJewo, 
kraksle, z ocalalej trq.bkI na gwalt of (owo of zamiast von. party kula, hr. Hochberg pierwszy raz - w Lailcucie) z kt6rQ. plr:knIe, artystycznie rzczbionych przez. sl
. Slowem, naleZal ten pan S
aJewo... N
e ma zadnego znacze- 
odbudowa6 chcial swojego J\fercedesa. jakiej zawsze uzywala, to na zl
l: ucinam pogawr:dkr:. Na pytanle jak skrzyD drewnianych, co wlaSnie w do naJOOgatszych magnat6w Niemiec. ma - tlspOkOlI jq.. . . 
Ale wr6Cmy do palac6w i zam- znienawidzonym Prusakom) Pless, "plesach" m6wi1o sir: z czeska; IZ la- jej na iml
, dlugo sir: z OOpowiedzl
 Pszczynle. Pod pruskf} pi
iq. 
a- Uboga panienka ulegia. Uczynila Wobec tego na sllcznych blankle- 
ClZysk. Te co wyszly obronnq. r
kf}, urodzona Cornwalls-West. clilska: Plessina, Plesna, Plessa. W certuje, a .skoro wymlerrione przeze daly sir: wspanlale dawniej nvzwinl
te tr: oflar
 dla famllijnej racji stanu. tach z herbami rozesl
la owe. zapro- 
moZTia rpollczyl: na rpalcach. Koiiczy DzisIejsze urzf}dzenie zamku nie Zaw. szechnie ustrojem osaOOiczyrn na pra- cq. protestantyzmu. W tej' materli ar- siostrzeiicowi dzilOOzlczne prawa do czyml m6wkamd. Afera 0 Agadlr i czasu nadchodzily listy 00 mr:Za. Czy- 
ko 37 km. Droga przyjemna, ciq.gnie Wreszcle ci. panOW1
 feudalnl nle wle magdeburskim. Doplero po smier- cyciekawq. statystyk
 znaletl: moma ksir:stwa pszczyilskiego wraz z przy- cala heca z kanonierkf} "Panther" 0 tala je z ironicznym uSf!1iechell!' 
o 
si
 wzdluz .Jas6w. pszczyna z jeOOej wszyscy przecl
 miel1 klepskl !pI st. ci Piastowiczliw zaczyna sir: nowy w pszczyDskich aktach pamflalnych. w,iq.zanyom do tego tytulem 
 maly wlos nie wywolaly wojny. W tez za plany podboju sWlata rOJf} SIr: 
strony budowana byla jako sadyba Ze smakiem urzq.dzony byl Lancut: okres. Tak wir: c w r. 1327 kslf}z
a Tak np. w r. 1816 liczono katolik6w Cynl. Na mocy o1ej ugody miasto za- kotle balkaiiskim wciq.z sir: gotowalo w tych Ibach pruskich. Hans-Heinrich 
obronna, z drugiej zag jako mooe za- Z gustem przemeblowala sw6j Ksi
 slq.scy, wraz z nimi Leszek, odcla,jf} w Pszczynle 1152, ewangelik6w - mek I polowa powi8!tu pszczyii
kie- 
e do tego byla Europa przyzwycza.: pis
e ze Niemcy 
ci
Zaj
 
 wszy- 
meczek mysliwski. Zwlerzyny zaw- Daisy ksIt:'ZDa pszczyiiska. Tutaj nlc sir: w lenno krolowi czeskiemu :Jano- 1140, 
yd6w - 106. W r. 1873: kato- go przeszly w rr:ce nowej dynastli. Jona. stklch frontach, kledy ona WIedziala 
sze bylo tu pod dostatkiem. To tez ju
 n
e mia
a 
 gadanla. To b?la wi Luxembursklemu. Slq.sk Po raz lik6w - 2250, ewangelik6w - 1001 Fortuna jej rosla. Przyczynila sir: Slowem, blogostan, eldorado, sie- dobrze ze porz
OOie juZ bior
 w sk6- 
nemrodzl, kt6rny na polowaniacl1 
 dzl
ma jeJ .mr:za, jego przyjacl61- pierwszy odpada od korony polskiej 
yd6w - 341. W r. 1910 katolik6
 do nlej ,takre niemala czq.Btka pir:cio- lanka. Irytowalo nowq. panif} szpet- r
. czyz szpitale nie SIl- zapelnione do 
by zjedli, zjetdZali ,tu ze wszystklch myshwych I Jego :,uwerena, 
ilhel- i na przeciQ.g lat 80 wchOOzi w sklad - 4339 (70%), ewangellk6w - 1670 miliardowej kontrybucji francusklej ne urzf}dzenie szesciuset bez mala ostatniego miejsca? czy w Niem- 
stron. Nie tak dawno, przf:!glf}dajf}C ma II, k1;0rego takze zwabialy zubry kr61estwa czeskiego. W r. 1375, wci
z 
yd6w - 262. W r. 1930 katolik6
 po r. 1871, kt6ra zasilila pszczytiskie komnat w Kslq.Zu. Uwzir:la sir: prze- czech. znajdzle si
 ze SwIecl). w rr: ku 
stare roczniki krzywoszewskiego a kt6ry Jeali chodzi 0 dobry smak i w ramach lenna czesklego. wydzle- - 6104 (86%), ewangelik6w juz tyl- inwestycje. meblowal: wn
trza na sw6j gust an- choc Jednego chlopa zdolnego do no- 
"Sw1ata" sprzOO lat trzydziestu, na- estetykr: byl 
uJ?C
ym bar
arzyiicf}. lono ziemir: pszczyilsq z ksi
stwa ko 967 (14%). Od r. 1816 do r. 1931 Wsr6d low6w, piknlk6w, polowaii gle!ski. Szl? wlr: c z Londynu do da- szeniB; bron
? Ita jego .
traszliwa na- 
tknq.lem si
 przypadkowo na artykul 0 He wlr:c 
11}.Z (.
ak sq.dZll: moZna raciOOrskiego, wcielajf}c jf}. jako sa- Il
l: ewangelik6w spada w stosunku par force, zagranicznych wojaZy, wI- le
lego K;SlQ,Za cale paki i skrzynie gla 
lenaW1
l: do .Anglll! 
na to. ro- 
hr. Wielopolskiego, kt6ry opowiada ze starych IlustracJl) mial przepysz- modzieln
 "ziemi
 pszczyilskf}", do do katolik6w z 50% do 14%. zyt, bal6w, slodko I beztrosko mijaly l}-aJprzedmejszej porcelany, stare fa- zumle: tr: menawIsl: zrodzl
a truJQ.ca 
o swej wlzycie w pszczynie I 0 u- ne wn
trz
 w stylu anglelskim, dzir:- kslr:stwa opolskleg-o. I to wszystko mlmo drakoiiskich OOi I noce pan6w na Pszczynie. Nic Jansy Wedgwood, meble slynnych atmosfera kwatery gl6wneJ. 
strzelenlu zubra. Dla zwyklego sza- kl ksl
neJ Daisy, kt6!"a tutaj z dala 16 stycznia I 3 kwietnla 1407, to ustaw, kar, kontrybucji, szykan, prze- nie zdawalo sl
 mq.cil: blogiego pr6z- Chipp
e'.6w i Hepplewrnte'6w, z Nagle wleM: sensacyjna' Kaiser 
raczka Zubr, to prawdziwy 100 na 10- ad rozwiedzlonego mr:a;a i buwia, do kopalii w
g'la, do prze- tego miasta i zamku wylowil:. dacje. Od nlej datuje sir: poczf}tek Obok dzialaczy duchownych :i;yli I damy dworu jego kochanej Augusty. starszy od dziecka juz objawial pych
 kufr6w, kiedy oznajmiono ze cesarz 
mystu wl6klenniczego. Rzf}d (dzislej- p6Znlejszego sarnodzielnego ksir:stwa dzlalali patrioci SwIeccy: nleocenlony Umrzet mozna z nud6w w Potsdamie. i butr: pruskf}. Lexel mial duszr: ro- pragnle widzlel: ksi

 Daisy. Nie 
szy) poczynil tu ogromne inwestycje, DVNASTIA OBC
, LUD SWOJSKI pszczyilskiego. Karol Miarka, poeta :Jan Kupiec, Wszystko sir: dobrze sklada, Hansa mantycznf} I jakby slowiafiskq.. Be- wypadalo dal: mu czekac. Pobiegl a 
I przemysl rozwija sir: calq. parQ.. Pierwsza wzmlanka 0 Pszczynie Po jej lmliercl nastl).pll chaos. W tw6rca pierwszych ludowych czytel- Heinrlcha XV mianowal swoim adiu- niaminek Bolko najwlr:kszy budzil nie- wlr:c schodami na plerwsze pir: tro , 
Zamek, tak sarno jak w Laiicucie, nooi datr: 1303 i znajdujemy jf} w r. 1474 awanturnlczy Waclaw ks ryb- ni, Krystlan Szenel, wydawca "Ty- tantem, nic wlr:c nikogo nie 
dzie pok6j. kiOOy na podescie nieznosna hrablna 
mieac1 si
 tuz kolo rynku. OOOk ko- dokume!lcie ks. Przemyslawa. 0 in- nicki przefrymarczyl Pszczyilskie w godnika. Polski ego" w trudnych la- klulo w oczy. Na rozkaz ojca wszyscy trzej 00- von Trotha zwr6cBa jej uwagr: ze ma 
{!C161 paraflalny pod wezwaniem nych ml
teczkach powlatu pszczyf1- lenno kr610wl w
glerskiemu. Macle- tach 1842-1846. Na wolowej sk6rze Rozbil wir:c Kaiser kWater
 na zam- byli studla. Wsr6d jr:zyk6w, kt6rymi na sobie jasnq., kr6tkq. suklenkr:, pod- 
Wszystkich awl
tych. Prawle ramir: skiego, Jak 
dzin:r, Pawlo
ice, sq. jowl. Wydzierajq. je sobie z rQ.k cze- nie spisaloby sir: nazwisk tych, kt6- ku pszczyilskim. Przed poluOOlem we mleli wladal:, znalazl si
 takze pol- czas kiOOy etykieta wymaga... 
w ramir: - zb6r ewangellcki. Trady- nawet . sl
y dawnlejsze. Pie:W01!ly si, Wr:g-rzy, wreszcie awanturnicy po- rzy m
Znle wzi
li udzial w powsta- trzech z Hlndenburglem I z Luden- ski, chociaZ kaducznie kaleczony pru- - Deh nic nie szkodzi, - wtrQ.- 
cyjny ratusz. :JeOOa nr:dzna restaura- pszczynskl gr6d k
sz
elaiiski n
e mlal sJedniejszego autoramentu, jak np. niach slf}skich; w trzeeim walczyly dorffem OObywali narad
 nad ogrom- sk
 wymowq.. Mali chlopcy - maly cBa stojf}ca hrabina von Rantzau, - 
cyjka. :JOOna opustoszala kawlaren- ani ch
akteru mlsYJnego, am kolo- nlejaki Aleksy Turzo, kt6ry nabywa dwa pulkl zloZone z samych miesz- nq. maplj. rozpostartf} na stoll' w ga- lUiopot, ale doroSld - znac:m.ie wi
- to I tak nie potrwa dlugo. 
ka. ot I wszystko. Tylko w niedziele l}-izacy
nego. Na powstanle jego zlo- 
r.lemlr: pszczyiiskq. w r. 1517. Parwe- kailc6w ziemi pszczyiisklpj. blnecle, ale wkrotce zajr:cle to znu- szy. W 16-m roku :i;ycia Lexel, nle Ksir:Zna Daisy spojrzala na nie z 
t w swlr: ta rynek sir: oZywIa. Krecf} zyly Sl
 dwa, jak sir: z
je. .czynnlkl: niusz ten polozyl jednak wipll' 7.aslug- dzBo pomazailca. Wir:c wsadzlwszy wiedziet za czylm wpIywem, objawil polltowaniem. Te Idlotki ani przy- 

 jak tuki samoc.hody. 0 mUT ple- 1) ochrona.s7Jlak6
 kUPlecklCh, kt6re dla 
zwoju nowego nabytku. Zakla- P
PEK A\VIA'l'A na glowr: mysliwski kapeluslk ozdo- nl z tego nl z owego, ze przechodzi puszczaly, ze jej rozmowa z Kalserem 
banil oparte setk1 rower6w, Parafia- tr:dy przpblly soble drogr:, I 2) od- da plerwsze kslr:gi zipmskle, wprowa- Ostatnl z rodu Promnic6w, :Jan blony 
kiem pl6rek z kupr6w dzi- na katolicyzm i zrywa z nauk
 Lu- potrwa bite trzy godziny. Mimo tl'j 


TAJEMNICE 


PSZCZYNY 


W 1ST ANIE jakim takim zostaJy nie odziani odSwI
tnie wszczynajq. w 
jut u nas tylko zabytki zupel- gospodzie pogadu:,zki, w kiookach 
nie ISZCzf}tkowe. Najc
iej gole mu- "Ruchu" zaopatruJf} sir: w gazety, w 
ry, ezklelety, kikuty. Nec locus ubi budce fundujq. maluchom "lizakl", 
zamek kr6lewski w Warszawle fuit. sk6rk
 panleiiskf} i dropsy. :Jedyne 
Krasiczyn sir: wali i rozsypuje. W kino nie budzi szczeg6lnego zacieka- 
Brzegu slf}skim paml
tny jest skan- wlenla. U jedynego na rynku foto- 
dal z wywozem antycznej' cegly. Plr:k- grafa spoglq.dajf} zza oszklonej wi- 
ny Paczk6w jeszcze dziS co grzeczniej- tryny lubicimie-mdlo uBmiechnl
te 
- 
si cudzoziemcy zowlf} polsklm Carcas- by nowooeiic6w w mirtowych wia- 
sonne. Zamek w Ksiq.tu (ooZe FIlr- nuszkach, jedwabnych wst
eczkach 
stelnstein) kolo Solic, to straszydlo w k
apie i w blaszanych Clemnych 
pir:ciusetpokojowe, tiWleci pustkaml, garmturach. 


cll}.Zenie okolic przeludnionych, po- 
trzeba stworzenia mlejsklego rze- 
miosla wlaSnie do obslugl karawan 
handlowych. W tym w
le krzyto- 
waly si
 wlelkie trakty handlowe 
ciq.gnq.ce na Prag
 czeskf}, na Raci- 
OOrz, Nys
, Wroclaw, O
r:cim, Kra- 
k6w. Mlejscowe moczary, stawy, je 
ziora., bagna daly osadzie nazw
: na 


. 
." 
 'r
 .. 
, 
.. 
, .... , 
. 
 
": 
 
 
-
) 
f J 


- 
'.' 


" 


\' .It ..... 
'\ '" 
,'(1k . 

'o.' 
,.Jy'J_ 

 - 


>';1 
,

 


s 

 



 


"A 


s 

 

 
11 
S 
11 
V 
11 
V 
S 
g 
b 
d 
c 
n 
r- 
z 


.... 


," 
 


I !.1_I"'w ,. -a_I .-1. 
JIIIrL-.-I-II"11 

 


" 




 


- 


I 
t 


Hans-Heinrich XV, 
ksUl-Z{I pszczyiiski 


Palac w P8zozynie 


, 
'S
 


, 

r 
. , 


. 


jM t \ 
J , 
. . 
, - 



 

 
L, N 
 
)'0.... if r1. 1- ' 


I 


.. 

. 


Fotografla Wilhelma II z wla- 
snor{lCZJUlo dedykacja)., Z okazji 
urodzenia sie drugiego syna. 
ksi
stwa p8zczytiskich 


..... 


II 


... 


Salon w Pszczynie, ktliry w Jata.ch 1915-191"1 zajmowlli Wilhelm II 


" 
n 
p 
d 
v 
P 


v 
" 
g 
k 
v 
P 
F 
s 
k 
d 
t: 
c 
n 
It 


I 
r 
l- 
t 


l 
( 

 
, 
I 
, 
I
		

/Archiwum_002_09_345_0001.djvu

			WIADOMOSCI 


13 


Nr 925/926, 2,2/29 December 1963 


bliskich, dOZy'Wala samotnie swolch 
dol. 
Pan na Pszczynle pOOlubU tymcza- 
sem malutklj. cudzoziemkr:. Byta pra- 
wie 0 lat 40 od mego mlodsza. Oezo- 
lamiajlj.co pir:-kna Clotlldita de Silva 
y Gonzalez de Candamo, c6rka mar- 
kiza AroicoUar, oliwkowa brunetka 0 
drobnej n6Zce, dla cel6w sobie tylko 
wiadomych zapragnt;!la zostac dzie- 
dziczkQ. na Ksll}.iu i Pszczynie. Gdyby 
nie jej pochodzenie, mOZna by bylo 
przypu
clc, ze to mit;!dzynarodowa 
awantumlca. Nledaleka przyszloS6 
miala pokazac ze nawet najbardzie) 
wyraflnowana kobieta nlezdolna jest 
oprz
 si
 glosowi serca. 
W clQ.gu pierwszych lat powo- 
jennych wszystko ukladalo sir: jak 
najleplej. Stosunki Pszczyny z rZQ.- 
dem polskim byly nlenaganne. IDte- 
resy majq.tkowe rozwijaly sit;! pomy
l_ 
nie. ZaloZono w Warszawie przedsta- 
wicielstwo pszczyDskich kopaln wr:- 
gla i obszemQ. skladnict;!. Takie sarno 
biuro, gl6wnle do handlu ze SzwecjQ., 
otwarto w Gdailsku. 
Kryzys gospodarczy na przelomle 
1929/1930 fatalnie odbll sir: na 
pszczyDskich interesach. Nle bez 
wplywu byly tu takZe ulegajl}.Ce 
zmianie stosunki polityczne. W Niem- 
czech r6s1 na sUach ob6z nacjonali- 
styczny. Niemleckie sfery kapitali- 
styczno-obszarnicze uznaly te naleZy 
go wszelklml sposobaml poprzec. 
Finansowali Hltlera magnaci Ruhry 
I Nadrenii, nle podobna bylo wym6- 
wit sl
 od tego tak2;e obsza.rn.ik.om 
wschodnim. 
. Najstarszy Hanzel ani chwili sir: 
me wahal. :Jest wprawdzie obywa- 
telem polskim, ale jest takte i nie- 
mlecklm. :Jego r6d I jego krew winne 
51}. caS Nlemcom. ZgodzH sir: zostae 
prezesem Volksbundu. Na poz6r wy- 
glQ.dalo to niewinnie, ot, taki soble 


o t.zw. "Polenkrankheit". I znowu wykroczenla lub zbrodnle nlemale, rzyciele oslq.gn
li nakazy aresztowa- 
nasuwajq. sir: tu wq.tpliwo
ci, gdzie jeZeli stary pan dojrzal w nich zna- nla utracjusza "celem zmuszenla me- 
znajdowala sir: granica mi
dzy uczu- miona oblr:du. go Brata do zlotenla przy
it;!gi wy- 
ciami narodowyrnl czy sympatlami Wydzledziczyl najstar.szego syna. jawlenia majQ.tku". Nakazy areszto- 
politYCZl'lyml a kultem Zlotego ciel- W jego obronie stawala t
ciowa, pa- wania mialy pojawit sir: w urzr:dowej 
ca, gdzie konczyl si
 nacisk pewnych ni Schonborn, ale nawet jej proSby prasle niemiecklej 13 i 27 stycznia 
wladz rZQ.dowo-partyjnych a zaczy- nie mogly odmienit decyzji ksir:cia. i 16 marca 1936. Bolko, 
Igany 
nala zawl
 Kaina do Abla. Prasa rzeczywlScie uzywala soble na przez wierzyciel1, chclal przez Gli- 
Nle braJdo w calym konflikcie Hanzelu jak na Iysym konlu. Uznal wice umknQ.e do Polski. wtedy to 
rodzlnnym moment6w tragiko-kOlli- w koncu za niezbr:d.ne oczyszczenie wlaanie, 20 marea, aresztvwano go 
cznych. Bolko mial z CIotildltl). troje sir: z zarzut6w. Wybral formt;! 1Istu na lotnlsku. Zwolniony z wlr:zlenia 
dzleci: :Jolantr:, Beatrice i Bolka. 0 otwartego, kt6ry mu ktos ze znajo- - konczy sw6j list Hans-Heinrich - 
najstarszQ. :Jolantr: toczyl si
 sp6r mych Polak6w ubral w poprawnq. na przybyl do Pszczyny, gdzlp nabawll 
mir:dzy starym panem I synem. stary og61 polszczyznr:. sir: zaratllwej choroby, z kt6rej jut 
pan nastawal na to te :Jolanta nle List, datowany w Londyn1e w lu- nle wyszedl. 20 kwietnia 1936 s.p. 
jest jego wnuczkQ., tylko c6rkq.. Mlo- tym 1937 i tam drukowany, rozeslal Brat m6j zmarl". 
dy pan upleral sir: zaS przy twierdze- Hanzel wszystkim waZniejszym re- Wszystko to byloby plr:kne, gdyby 
niu te to jego, Bolka, c6rka a nle dakcjom polskim I postaral sir: 0 to bylo prawdzlwe. Nie Zyjemy wszak- 
przyrodnia siostra. zeby dotarl on do wladomoSci wla
 te w epoce wlktorianskiej za Dlcken- 
Hitler jut od paru lat dzieriyl ca- najwyZszych. sa, kledy za dlugi pakowano ludzl do 
lq. wla
. Gestapo tropilo rzeczywi- clupy. I po c6t mial Bolko skladac 
stych i urojonych wrog6w Ueber- LIST OTWARTY KSq:CIA JANA jaklj,S przysl
gt;! 0 swym stanle ma- 
menscha. HENRYKA X\'U*) NA PSZCZYNIE jq.tkowyrn, kiedy wr6ble na dachu 
I znowu natykam si
 na lukr:, kt6- wiedzialy te jest spadkoblercq. jedne- 
rej wypelnie w Zaden spos6b nle po- "W ostatnlch czasach w szeregu go z najbogatszych ludzl w EUI'Ople? 
traflt;!. :JakQ. rolr: politycznlj. odegrali plsm polskich pojawlly si
 oszczercze I od kledy to zadaniem Gestapo jest 
Hanzel, Lexel i Bolko? Co bezpo- artykuly skierowane przeciwko mojej tropienie opornych dlUZnik6w? I 

rednlo doprowadzilo do nowej tra- osobie. :Jut sama sty1lzacja tych ar- skq.d wreszcie natychmiast po powro- 
gedii rodzinnej? tyku16w, jak terl; napastIlwa a rne- cie do domu ta zara.tliwa choroba, 
M6w110 sit;!, te starszy brat wsku- wybredna tr
e awiadczQ. 0 nisklm skoro nikt inny z domownik6w na 
tek ruiny flnansowej Pszczyny, do poziomie moralnym zar6wno auto- niQ. nle zapadl? I co wreszcie znaczy 
kt6rej sam miaI doprowadzit, ponad r6w, jak ter}; insplrator6w kam,panLi owa podejrzana blizna z lewej strony 
miarr: wspierajQ.c boj6wki hitlerow- wszcz
tej na lamach prasy bruko- na szyi denata? I jakiet to zastrzykl 
skie, pozbawil apanaZy obu mlod- wej". dostawal Bolko w Moablcie? 
szych brae!. prawda te Bolko Zyl nad Dalej pisze, It chce unlknq.e po- Na te pytania Hans-Heinrich nle 
stan, ale mlal przeciez troje malych w6dztwa 5I}.dowego 0 oszczerstwo. odpowiada. W swych ostatnlch slo- 
dzlecl I nawet jego lekkomysInooe nie Wybral tr: form
, zeby oczyscie si
 waeh ujmuje to w stylu protok6lar- 
zasluglwala na to zeby go wyzuc z z nastr:pujI}.CYch zarzut6w: nym. "Pogloskl, jakobym mlal do- 
nale:i;nych mu dochod6w. 1) nielojalno8l w .stosunku do pail_ pu
cie sir: jakiej
 polityczneJ denun- 
Dzialo si
 to wlosnq. 1936. Bolko, stwa polski ego, a nawet zdrada sta- cjacji wobec wJadz I1lemlecklch i tym 
kt6ry bawU w Niemczech, postawia nu; spowodowat zaaresztowanie mego 
nagle szybko wracac do Polski. Mial 2) rrarzut, jakoby byl spraW'Olo u- Brata - sq. wymys1:em r6wnle nl- 
mu towarzyszye w podr6Zy ojclec, padku gospodarczego d6br pszczyti- skim jak klamliwym I bezsensow- 
ale w ostatnlej chwill sir: rozmy
lU skich; nym". 
i powr6cil innQ. tra5l}.. Bolko na lot- 3) oskarZenle go 0 to, ja.koby Kiedyt wla
nie i okoUcznoScl i licz- 
nisku w Gliwicach oczekuje samolotu "przyozynil si
 do zgonu 
.p. Brata nl 
wladkowle stwlerdzajq. cOO 
 
lecQ.cego do Katowic. W pewnej 00- Bolka hr. Hochberg". przeclwnego. Hans-HeInrich uwlklal 
leglooci towarzyszy mu wspomniany Oto jego odpowledZ na zarzut sir: w poUtykt;!. Mial wyraZne Instruk- 
juz pan Kazimlerz C. (kt6rego Zona plerwszy. cje, jak postt;!powae. Nle motemy po- 
nb. pelnila funkcje sekretarki ksit;!- Owszem, byl prezesem Volksbun- suwac sir: za daleko i oskarl:a.e go 
cia). Oto relacja, kt6rq. uslyszalem duo Nie wldzi w tym nic zlego. Powo- 0 chr:t pozbycla sir: jednego ze spad- 
z jego ust. luje sir: prey tym DR konwencj
 ge- koblerc6w ojca, ale Ze dopo'Tl6gl nie- 
- :Jeste
my na lotnisku w Gliwi- newskQ. z 15 maja 1920 w przedmio- mlecklej poUcj1 politycznej do usunl
 
cacho Bol'ko pogwizdujQ.c przechadza- cle wzajemnego zyczliwego trakto- cia prawdziwle lojalnego obywatela 
sir: po chodniku. Cmi papierosa i nie- wania mniejs
cl narodowych. Wla- Rzeczypospolitej Polsklej. 7-daje sir: 
clerpllwl sir: ze jego samolotu nie wI- 
nie ten stan rzeczy bion}.c pod uwa- I1le ulegat WQ.tpliwo
ci. Skq.dZe zresz- 
olitej Polskiej" _ dodaje zaraz W niespelna dwa lata po tych wy- 
p
noW1e poszU za mm. Za
rzymalem lojalnie. Nie widzi w swej dzlalal- darzenlach umarl stary ksl
 
SIr: i usly
al
 wyratme;, "Graf nooci nlc, co by w najmniejszej mle- pszczyDski. O
loszono drukiem spe- 

ochberg, Sle smd .v
rhaftet . Bolko rze swiadczylo 0 cht;!ci dzialanla na cjaIny.ceremonlalny program uroczy- 
SIt;! stawlal. Wt
y 1 )a rus
wl
m mu szkodr: paiistwa polskiego. Zarzuco- stooci zalobnych, w kt6rym cz
e pol- 
na pomoc, pyta)q.c faeet
w Jak
m pra- .no mu Ze w londynskim ..TiJnes"ie ska krzyzuje si
 z niemieckq.. Tak 
wem... Ale um!lklem, kledy uJrzalem wydrukowal list, w kt6rym oczernil: ch6r "Lutnia" odSpiewala gremlalnle 
groZne piec.zr:cle Gestapo. . POlskr: i panujI}.Ce tam stosunki. Wy- pie
ii "Spljze jut po twoim boju", 
."Trzyrnah go . ze dwa m!eslQ.ce. jaSnia zatem, Ze list jego zamiesz- a znowu konkurencyjny ch6r nlemlec- 
Kledr I?rzyszla wI
0!lloSe 0 Jego .u- czony w "TiJnes",ie 7 wrzeSn1a 1934 k
 ..Cecylia" gromkim glosem odbr:b- 
wolmemu, stary k
lQ.zr: 
azal ml )e- bynajmniej Polski nie szkalowal. Za- n
1 "Up
er de!! Stemen". W pogrze- 
chae znowu do Ghwic, zebym towa- mieScII go tam z powodu meiicislego ble. udzlal WZlr:JO duchowletistwo ka- 
r
yszyl 
owi. Tam go t
 na lot- sprawozdania w sprawach podatko- tohckie z proboszczem pszczy1iskim 

1;Sku powItalem, kledy wysmdl z ber- wych kslt;!stwa. Nie wypowladal w X. Bleloklem, a takte duchowlenstwo 
Imskiego sarnolotu. Wy¥l9-dal paskud- nim Zadnych poglQ.d6w osobistych ani ewang-elickle. Ceremonia zaczela sir: 
nle.. Blady, chudy,. wyclencz?ny. Zau- opinii. Przytoczyl tylko stanowisko 0 g,?dz. 2.30 pp. (7 lutego 1938) a 
w
zylem bi3;lQ. bhzn
 na )ego szrt. profesor6w Alliza z ParyZa I Scelle skonczyJa 0 
mroku. Po czym wy- 
NI
 tracU )e
nak humoru: POW1e- z Genewy, kt6rzy na jego proobr: wy- strzelono trzy saluty Rl'matn.ie. 

I
I kr6tko, rz;e go trzym
h w Moa- razili swoJe zdanie w sprawach po- . Tak zRzedl z widownl ostatnl kslQ.- 
b!cle. Potem klepnl)	
			

/Archiwum_002_09_346_0001.djvu

			14 


WIADOMO
Cl 


Nr 925/926, 2.2/29 December 1963 


sT AN ISLA W FRENKIEL 


lagadnienie 


ideologii 


. 
I 


Slylu 


w 


malarslwie 


rosyjskim 


W ROKU 1905 w ozasIe rewolucjL, wych form wypowledzi za pomocQ. no- przyw6dca futuryst6w Marlnetti I za- dy komisarzem byl Lunaczarskij. By!: 
pewien student wpadl w szaI wych Srodk6w plastycznych. W de- przyjaznH 1Si
 z Majak.owsktrn, a Ma- to okres t.zw. "proletkultu" - orga- 
przed obra.zem R1eplna Iwan GroZnY koracjach f3ceDtlcznych Baksta i Be- lewlcz sp
 k
lka mlesi
y w Pa.- nizaojl zawiQ.zanej w oelu zbudowa- 
przy 7JWlokach zabiteg
' prrez steble 111018 dopatrzy<: s1
 moZna samoistn.e- ryZu, skQ.d wr6cR 
knI
ty ideo- nla od podstaw nowej kultury wyzwo- 
syna" I krzy>CZQ.C ,Dosyl: jut krwi!" go rytmu Iplastycznego od.erwanego 10glQ. kubizmu I futury2JJDu. W rok lonego proletariatu, nowej klasy l"ZQ.- 
_ pokrajal pl6tno' noZem. Wypadek od przedimiotu 
 nlezaleZnego od funk- p6Zn:iej odbyla sI
 w Moskwle wy- d.zQ.cej bez przeszloSci kulturaJnej. 
ten Ilustruje zaSI
g wyobraZe:l1 pIa- cji opisowej. Socjologla eowlecka upa- stawa "Cel"., na kt6rej Larionow i ChodzIw 0 to, aby ustrzec proleot.a.riat 
stycznych w kulturze rosyjsk.iej gdzie truje w tym oderwaniu sir: sztuk.i od Gonczarowa wystawlli kompozycje od str
w zdyskredytowanej przez 
malarstwo od dawnych ezas6;' pel_ tema
ykl ?'poleczt;ej. do:,,"odu jej "re- kulbo-futurystyczne. Styl ich ot
yma1 rewolucj
 kultury. B
a.checkiej 
 do- 
nlIo rolr: wychowawCZQ. i wp}ywalo akeYJn.oScl , uwam.JQ.C ze aztuka ode nazJWr: luczyzmu ("rayonn:!lSlne ). W pom6c IIDU w rozwml
u wlasneJ kul- 
Da ksztaItowan.le pogill-du na lJwiat. more byl: neut!"alna :I musl uczestnl- wy.stawie u
tni-ozyH m';Llarze szyl- tury, b
j wyrazem nowej epoki. 
Mlmo to dzieje nowoczesnego malar- czy<: tematyczme w rozgrywkach ideo- d6w, a specJa1ne sale -poSwi
 sztu- Teoretykiem tego ruchu byl Bogda- 
stwa ro
jsklego wymagajq. analirLy 10g.lcznych epoki. ce l
dowej i 1kanom. . no:" (PolB.k: z poohod:zenla - I?raw- 
stylistycznej, przy czym wydarzenia. MiJlno wy?u chu wojny, w Moskwle dZLwe nazw.
o Alek.sander Mali:no",":- 
poHtyczne, lIDimO 1ch ogromnego ci
- odbywaly su: wystawy z udzlaiem ski), zw.olenrnk ffiOmstycznych teoni 
1aru gatunkowego nal
y traktowat Chagalla i Tatltna, M6ry WYBtawiai Macha i eksperymentalnyoh metod 
jako ezynniki m
yfi'kujQ.oe r.ozw6j wypUilde kOIliStrukcje insplrowane ku- wyohowawczych. ..'Proletkult" grosll 
malarstwa 8. nle jako czynnikl przy_ .\ bistycznymi zJepanrl P1cassa. Tatlin badaw
 4 dynamiczmy 
tosun
 d? 
czynowe. Ze wszystkdch osU}.gni
 posredl w annym kderunku nId: PlC8.8- sztuki, literatury i nauk
 i {;Wl
11 
tw6rczych w Rosjl, 1adne Die jest EJ?' kt6ry mtmo rewolucyjnyoh inow:a- tryumfy w 
ch 1918-1922, po czym 
przyjrnowane przez hi:storyk6w rosyj_ cJI pozostal 
y z tradyCJIJ.. z.aczIll stopruowo przygaJSaC. 
skich z wi
kszym zaklopotaniem n.iZ Tatlin bezkampromlsowo odrzucal W r. 1918 KandLnskiego powolano 
poczQ.tki BZtuld. nleprzed.miotowej w tradycj
 i wyobramJ sobLe przyszlQ. do kornitetu SZltuki w komiBaJriacle 
Moskwle w latach 1913-1919. Do nie- i sztukr: jako eyn
 maszyny i ar- 06wiaty; w rok :p6Zn1ej, jalro dyrek- 
dawna jeszcze hLstoriograf.!a. i kry_ ttI chitektury. W grudniu 1915 odbym sir: tor :muze6w pai1stwowyoh, przeprowa- 
tyka rosyjska pomtjala ten okres mil- .. I . . , .,. w Peter.9burgu plerwsza wystawa dza. r
rganizacj
 zblor6w sztukl i 
ez;emem lub poprzestawala na nile- 
 malarstwa suprematystycznego, kt6- szkolnictwa artystycznego. W r. 1920 
ch
tnych beziJmJle:nnych wzmlankach rego g16wnym eJk,sponatem b
 Mal
- z.ostaje profesorem teorli sztuki na 
potr:piaj
 Itr: eztukr: jako iBYIID bol u
 wioza czarny kwadrat na b1alym tle, unlwersytec.lie moski
Wiskim.. Od r. 
wiQ.du mleszc:zaf1stwa. znak maksymalnego kontrastu, na- 1918 chagall b
 konusarzem kultury 
W grudn:iu 1962 po raz pierw.szy pl
cla 4 r6wnowa.g>L "W rozpaczliwym w Witebsku i zreorganizowal tam- 
od 30 lat rozlegiy sI
 w Rosjl glosy , "ll wyBJlku uwolnlenla sztuk.i od e!
1aru t'ejSZl}. szJrol
 sztuk plastycznych, po- 
krytyk6w 1 artyst6w domaga
 s1
 , 
wyswobodzen.la. 82JtukJ. z toru z gOry 
wytyczonego przez e.dm.!in.iBtracj
 
Grupe. m10dych a.rtyst6w zorganizo- 
wam w MoskwJe wy.staw
 obra.z6w 
skomponowanych al'blitraln4e .. odbie- 
gajQ.cych od przyj
tych nme- 
blano specjalne farby d
 malowa.nJIa waZ problematyka ta w pelm od- 
OCZU, nos6w I t.p. Fakt podda.nfa tej zwler-oLedlala ak.centowalIlle proces6w 
sprawy dyskusjl jest dowodem ostre- optyezmych jako metody pozna
ej, 
go konfli:ktu wm-6d artyst6w rosyj- natOIl1llas
 tema
 1T1: 6g1 byl: dyktow3;- 
skiioh, konf1iktu rozgrywajQ.Cego sI
 ny OJw1lcznoBclaII1:l przypadkowy:ml. 
na plaszozyZnd.e duZo szerszej, nIZ po- 
dobne spory na Zachodzle. kt6rymd 
malo ludzi sit:' interesuje. - 
:Jak juz wspomniano, w Rosjl jesz- SZTUKA REWOLUCYJNA 
ere w poprzedn1m stuleclu sztuka I , ZW ALCZA REWOLUCJl!) 
miala zdecydowame ob11cze epobeczne, W SZTUCE 
stajQ.c si
 przez to czynnilklem poli- f1l W r. 192>2 zaCZQ.l sir: w Rosji okraS 
tycznym. Po rewolucji" k1edy Zy"oIe MASZKOW: '. 
:* . S21tucznego kapltalizmu. Wskr
eszoD el, 0 
kultuMilne :zostaJo oparte na 
le Pieczywo moskiewskie (1985) 
 dIIlicjatywr: prywatnQ. i drobny hand 
okre!llonym podtotu ldeologioznym, co powaZni-e ZJ11Jienilo obl.lcze zyoia 
.sztuka w duZo 
kszym stopn1u zna- kulturalnego. Na mi.ejsce entuzjasty- 
Jalzla si
 w polu grawitacyjnym fiJo- Swlata obiektywnego umkm.}Jem w w.olujq.c do niej Malewicza, TatJrlna cznego rewoluojonlsty ozolowe mlej- 
zofii. Na skutek tej tradycji sprawy kwadJrBit...... - pi.sal MaJewlcz. Swoje I Radczenkr:, W r. 1920 przyje.zd2;ajQ. .. sce w spoleczetistwi-e zajQ.l cwany spe- 
tw6
 artystyoznej obchodzQ. glr:- poglQ.dy Malewlcz formulowal: dziw- z zagralIllcy braola Pewsner I Gabo, kulant 0 cynicznym stosunku do 
boko calll- dntelLgencj
 rosyjskq.. W nym jr:zyk:1em. ml
 wyra.Zef1 rzetbiarze, tw6rcy konstruktywizmu, w.szystJklego co rue przynosilo natych: 
Rosjl sztuka jest subsydiowana i kul- dzienIrikarsk1ch i met.afizykl, wSr6d klerunku opartego na estetyce funk- , . ,I .,\. mia.stowej korzyScl materlalnt'J. 
tywowana przez patistwo dla cel6w kt6rych moZna rozr6lZn:lt kilka pier- cjonalizmu maszynowego. Konstruk- , ... '1' N.E.P. b
 widmem gospodarki kapi- 
wychowawczych, . dlatego w
ka wlastk6w powtarzajlJ.cych si
 w w1e- tyrwizm - b1iskl suprematyzmowi - 'V .. talIstycznej w karykaturze. Intellge!l- 
wylQ.CZDOOC znawstwa artystyczmeg.o lu wypow1edziach. MaJewicz twierdzil byl jednak bardzl-ej z
y re Sw1a- cja zawodowa, arty{;ol i pisarze za- 
urwaZana jest rm podstawr: antyspo- ,:l;e jest realiBtIJ., j8lkk.o1wiek byl to tern fizycznym, z prawami moohanikl, -f1': " gubieni byli w tym {;rodow:isku, kt6- 
leczoq.. Przyj
te og6lnl-e w Europie :rea1I'Zm kolorystyczny lJwtata bez- dynamlkl i ekonomLi materialu. Male- ;> it-r:., . 
 '" '. ' ,;."... re patrzalo na nIch jako na postrz e - 
przekonanle ze w ramach tego same- przedmlotowego, opal'ty na poznarui.u wlcz tez podk1'eSJaI estetykr: rozwiQ.zaD. _"
... . ,,
 lenc6w op
tanych chlmer
 Po wyjeZ- 
go wyklsztaloenla. iLstnJ!ejQ. w8r6d lu- MALEWICZ: umyslowym 1 intuLcyjnym. R6wnocze- ekonomicznych i uzna.wal ekonornlr: - ...

 :....... -. dzie 
sci artyst6w z Rosji malar- 
dzi 1.ndywudualne rOZnice podatnoscl Czerwone - pomaraficzowe - Anie Ma:lewLcz b
 idealistQ. 0 aklon- z'a "piQ.ty wymiaJr". Nie oznaozalo , ".... .....,",.,. stwo ,.,1ewego frontu" ulegro rozbiciu. 

.... doznanla estetYOZlIle, w Rosjl n
e zielone (1918) noo


04-


 a ' wy YCY dana Zlllu' w jak W .
 b 
 k d u - to t m t laTY prz..e..
t,r:zen :l l, I
CZ i k d ryt al ernum ' .\ '" 
 ... Wsr6d mlodszego pokolenia zawil}Zuj
 
Je",. w og6le bre.ne pod UWBig
. UznaJe ozy "'s

 .:..., 
 es e yczne. "uw<::W: czow U 0 sir: s1
 eklekty.czna grupa "Walet-KarO 
sir: Ze wra.tllw0S6 na p1"2JeZycia arty- Krytyka, kt6ra SQ.dzi sztuk
 wylQ.cz- w r. 1923: "B6g rue zostal obalony". so
gnlJ.l: pewsnera ! Gabo do obozu rz;ekomo reprezentujQ.ca "rosyjski ce- 
styczne sprowadza sl\, do sposobnMc1 rue wedlug jej doboru tematycznego, :Jeszcze w ezaSIe pierwszej wystawy ,,1 eweg-o trontu"', gdzie WBZYSCY (z zanne'izm", W !istocie nawracajQ.C6 do 
kontak
.w kul
uralnych, a w1
 jest popelnia kardynalny blQ.d konoentru- suprematyst6w zaznaczyl sir: :mIr:dzy rwyjf)ltkiem Kandmslciego) gloolli ze malamtwa rodzajowego. Pod wzglr:: 
c
kOWlOle zale
 
 otoczenla.. R

 jI}.C sir: na tytule a tgnorujQ.c spos6b Malewiczem a Tatldnem sp6.r., kt6ry sztuka. 1ch jest real1zmem nowej kul- NALBANDIAN: dem stylLstycznym przypominall on l 
mce smaku uwaza 8lr: za. wykladnik wypowiledzl 1 typ wyobraZef1. p6Zniej za.m.iI€Inll: si
 we wr.og
: czy tury proletariatu, gdz.ie czlowiek wol- Dla s
a narodu (1948) neo-akademizm Deraina I afektoWa- 
r6Zru1c spolecznych. Wynlildem tego "Mir IBkusstwa.", mimo pozornej sztuka powinna byt utylita.rna. czy ny oct ucisku spolecznego zyl: br:d2Jie nQ. pieczo}owit0S6 Bractwa fIw. LU- 
stanowlska jest . uznan.de . kaZdego u- neu . tral -..J. cl, az ed l lInd" kierunkow.- autonomlczna.? MalewLoz grosil DJeZa- pemllJ, Zyola. . 
. 1 tari t .... ....
.. . . t kl jak il t . h '.... .. id kasza w P01sce ShlZyli wielu bog OJ11 
t 1"6- :IlAA'> 
 ." '" leZno8l sztuk1 8. Tatlm uwaZa! 2Je mu- Termlnolo gi a " reali2nnu" i " sztukl u
aza
 . ' ze proLe a mu"" ""'"' 8lr: nr: sz u 0 .
 racJr: .....orJJ. .ro- j 
 dno -""<"" e a . wszystkLm bez P -- 
worn 0 ogramczo
ym zaSI
gu za p rozwoju sztukl XX w. 1 tym S8Jmym dz ed cem uA
y ezlachecko-miegu.. loglOznych odblJajQ.cych antagOI1J2JII1 
 <==LLJ. Lift' 
br: ograniozenia dzlalalno6ci emuki do b
 Ideologi.cznie zdeklarowany, dQ.ZQ.c sL ona sJ:uzyl: dobru powszechnemu. proletarlaokIej" nie byla bynajmnlej 1 - 'Zl. . P . 1 S t ' . si harakt konania. Domll1uj
ym tematem byla 
ellty kulturalnej, a w1r: c do wskrze- do wyzwolenia sztUlki z roll i:lustracji Malewicz wierzyl w autonoml
 BZtuki rwynlkiem nacLsku politycznego wy- ezanskleJ zanlm. wytworzy wlaSllQ. k as. z uce .'P rzypl -8ue 
 
 er martwa natura i wnr:trza. Trudno dZi- 
8zenla klasowOOcl. . rozs 


 z 
. 1:a pola WLZ ' J "1 a rt y. stvozne J ' i wkmIai w jej ew01ucj:l dlj.Zenie do wieranego pl'1zez pal'ti
 na arty.st6w, kulturf;!. 
yobrazal soble noWQ. sztu- 
 odb
JajQ.cy "realnQ. rzeczy- alaj stW1ierdzlt, ozy w cza.sac h 
.. 
 
. ",' wy :liWOlenia ...
 z Wi

A.... In8.terLi' nle b'
" teZ wyr a;zem Hzusostrwa B y la k
, kt6reJ charakter Zldetermlnowany WISLqodem rzeczy I UULoL. P ot r zeb rewoluc jd ' sztuka rewoluc J '1 dem te g o stanowLska J 'est :mI'erzenie jako ob]aw kJasow,oooi, Jak gdyby pI<> 
$._ 1 _'__'_ kryt _1 6w est t czn ch . T8Jk Malew>Lcz j ak Tatlin uwaza:lI ' 'It st V'f"7:T1AO" o . st ". el ak O 
"'" UW Bi
 pod sztukL kt6ry w pewnym sensie sta! munLzmu'" partia obejmowala sreroki sjl, byl a.na:lfabety,zm, lub p6lanalfa- Jest r6wn.o:maczna z analLZQ. BOcjolo- wsr6d warstwy spekulant6 lle st;a.- 
koniec xvm r w.od przej
tej z Za- sl
 za:ll}.Zltiem rozpadu nowoczesnej wachlarz poglQ.d,6w, 8. W ramach apro- betyzm powaiJnej 
 ludnoSc:i, kt6- gicznQ.!. m1mo Ze sztuka rzuca dodat- rajq.c sl
 zjednat soble kie;ownictwo 
chodu tematyki rodzajowej, kultywo- sztuki w Rosjl. baty nowego ustJroju dstniaJ pewlen partii kt6rego konserwatyzm ku)tU- 
wanej przez romantyk6w, a Ze w Juz. Lenin nie aubll Bog-danowa I. mlal I " ] raIny byl iIID dobrze znany. Suprem
- 
Rosj
 nle byro ani gotyku a.nI odro- SZTUKA ZA REWOLUCJI zastrze2Jen1a. wobec politykl iLunacza.r- tysci wyprzedzHi hi.stort
 na tyle ze 
dzenia, przeto styl ten szybko 
 u- Kiedy nasl4pH:a dlugo oczektwana skiego, ale nIe interweniowal w tyah utraoili kontakt z teraZnlejsz06c1Q. 0 
trwaUl. :J-eS
1 maJarstwo rosyjskle w rewolucja, wydawa!:o s1
 rzeCZQ. oczy- sprawach be.zpoSrednio I pozostaw11 konserwatywnych zapatrywa.nf.a.e:h: 
tym okresie rMnIro sI
 od maJarstwa wi:stQ., Ze srtuka rewolucyjna powln- Lunaczal'sldemu wolm}. r
kr:. PoglQ.dy ArtySci .,Waleta-Karo" postano W1li 
na Zachod7Jie, ;r6Znioe wynIIkaly z wls.- na .stat sit:' mtukQ. rewoluojl. Po raz na sztuk
 przypisywane Leninowi ...,. rejterowat, lIDajlJ.c nadzlejr: spotk 6t 

oi;wo9cl seeny regionalnej a IDe z po- , 
 . pierwszy w histodi arty.soi miell spa- przez 2danowa i mnych teoretyk6w ,,,.... sir: z partiQ. wp6l drog!. W obrazaeh 
stawy stylowej. Wprawd7lie pat:r1o- t l3obn0S6 organi>wwanla sztukl od pod- ..soojaHsty.cznego realiz.mll.t" oparte I3Q. ,," ich zjawla sir: nR nowo przedmioto- 
tyczna hl'storlogra.fia rosyjSka rozwo- staw. W r. 1919 Ma:lewlcz pisal: "Pra- przewa1m.le na analogiach wy:snutych 
' , wooc w postaci doboru inwenta
 
dzl ei
 nad "rosyJSkim rea1i.zmem", 
 obaJi6 przesuoM, poniewa.z 8ztu- z wypowiedzJi na temat lriLteratury. W \.. . martwej natury. Uklad f.ormalny 
 
ale jest to budowanie historiJL w-stecz. l\IALEWICZ: ka jest naturalnym or
m kultury sprawach stylistykl maJarstwa Lenin '" zostaje p-ozornie podstawli obrazu, 8le 
Nalety odr6Zi11l: malarsbwo praktyko- Portret wlasny (J988) 
 Biby dotrzymat kroku narastaj
ym Die zaj:mowal stanowfoska, wMollo arodek ci
zkoSoi przesuwa sir: D80 
wane w Rosji od wySnionej "sz.koly sy.tuacjOll tw6rczym must bezwarun- jedylI1JiIe jak wyobraZal soble funkcj
 >, przedmioty Ij, osoby kt6re obraz pi-zed- 
rosy jskiej" , kt6rej n:Ie iby'lo. Progra- lrowo odrzue!l: wcwrajszool:..... Sup- sztuki w pa.ti.stw1e socjaJistycznym. \. ... ',- stawla, a Die na ich wyobra.Zenle roB.- 
mowy rea:llzm zjawR sI
 po ;raa; pierw- W pierwszych lataah nowego mu- rematysci i kubo-futyrySci stall sir: W kslQi;eczce og1oszonej jeszcze w . ....... 
 larskie. Byla to rezygnacja z wW.SIle
 
szy w r. 1863, Jdedy studenc1 I ozlon- lecIa. powstajQ. w MoskwIe, pod wply- "sztukQ. lewego frontu" i zabrall s1
 r. 1905 "Organ>izacja partyjna 8. lite- .
 \ . ,,;' wizji, potuine odstr:pstwo od ,;ma1 e J 
kowie petersbUl'sklej akademid sztu.k wem fowLst6w I ekspresjonist6w, do gruntownej reorganlzacjl zycia a.r- ratura partyjna" twlerdzil :ie w wa- ..,'" 
. sensacji" 0 kt6rej m6wll: cezanne. 
pl
knych odrzuol.li przepisany przez plel"WBZe grupy 
stwa ekspery- tystyczneg.o. Przy pomocy. artyst6",": runkach walkl klas stanmWsko Ideowe .,.. Opr6cz nich istnlaly od r. 1922 TIfl{. 
profes0r6w temat pracy dyplomowej mentalnego. Zamozm przemysl.owcy teatraJnych, dzlennlkarzy, l1terat6w 1 wystwuje j3Jko ,,'})8.rtyjnooc". Sztuka, Malarzy Stalugmvych, grupujQ.ce ma- 
p.t. "Uczta bog6w w Wal:halli" dOlla- Szczukin I Morozow przywoZij. z Pa- muzyk6w, organizowano pochody 
 jako metoda pomanla i prreobraZe- ':- , larzy starszego Ipokolenla holdujlJ,cyoh 
gajQ.c sI
 tematu zwlQ.ZlaIleg-o z rre- rym obrazy Matisse'a, Vlamincka I procE'sje artystyczne w .dziwacznych nia lIwiata lIDusi mie<: postawr: .,par- · "'- . _ dawnym tradycjOll, nowe Tow. N- 
czywLstoSclQ. wsp6lcze9l1Q.. W r. 1870 Ploassa. "Mir Iskusstwa" przestal sir: kostiumach, kt6re przeOlQ.
y p
zez tyjnQ.". Przyjmuj
c pogll).d Marxa, Ze ...,..., tyst6w bylych uczmi6w Malew1cza 1 
powstaje Tow. Wystaw Obja'Zdlowych, ukaz)"W'at w r. 1904, 8. W trzy lata uldce udekorowane sloganaml pollty- rozw6j smuki jest zdetE'l'min.owany Ta.tllna, graw1tujlj,Cych ku 
tuce 
t.mv. ,Pieredw
Znikt" domagajlJ.Ce si
 p6Znlej zaCZQ.1 wychodzll: miesi
czntk cznymi ilustrowanymi podlug zasad przebileg!em walkl klas, uwazal ze GORIUNOW: przemyslowej, oraz Nowe Tow. .Arty- 
w.przr:'gIIli
a eztukl do progT8IffiU wy- "Zolotoje Runo (Zlote Runo)". W
r6d su.prematyzmu .! 8.bstrakcjl. geomet- sztuka lIDa oha.rakter klasowy 1 okre- ISt6w Rewolucjl. Ta grupa, kt6rej naj; 
ohowa.nla. spo1ecznego i oBwJaty na- jego w
racownlk6w w
biJ: sir: ma- 
ycznej. :Jesz.cre w czasle .w0J:1.y przy- slone obllcre ideologi
e. :Jest rzE'oz:}. Przekazywanie zboZa. p-.u.stwu (19
9) powaznlejszym przedstawie!elem bY. 
rodowej. Du7.Q. rolr:. w tym ruchu ode- larz LarilOl1ow, ikt6ry orgaJI1lzowal w1e- Jechal do Moskwy KandinsklJ, od r. Wl}.tpliwlj. czy znal Blr: na sztuce z Brodskij, domaga1a sir: rewolucyjneJ 
graly wypowied:zi krytyika Blellnskie- czory Hterackle, dyskusje i wystawy. 1908 poszukiwacz form oderwanych, punktu w.!dzenla oceny krytycznej po- ra pod wzglf;!dem poziomu umyslowe- k.owe sw-iaUo na przemiany spolecz- tematyki opiewajQ.cej prz;ebleg i zvrj- 
go kt6ry twlerdzll !e sztuka jest od- 20na jego, Gonozarowa, wybitna IDa- kt6ry w malarstwle dQ.Zy1 do calko- szczeg61nych utwor6w. Rozpatrywal wego ciQ.gle jeszcze trwala w fazle ne, me jest to jej zasadnicza funkcja cl
stwo rE'wolucji. Celem ich byla no- 
biclem 1'ZJeCZywl:sto8cl, jej wsp6ltw6r- larka i scen.ografka baletu Diag-Iilewa, wltego zdematerializowanda rzeczy.wi- jQ. jedynle jako metode poznania i quasl-ffi'edniowiecznej, kJIedy maJar- i me od tego zaleiy jej wart.oSC. Hi- wa ikonografla; pod wzglf;!dem styli- 
eI}. i sr:dzlQ.: OdblerajQ.C sztuoe pra- wsp6lpra.cowala z m
m, a ubiorem stoSe! d nada.n.La jej autonomll wy:po- przeobrai;en1a rzoozywistoScl, uWaZa- stwo bylo "kslf;!gozbiorem ubogich", storia sztukl nie jest ilustracjQ. hi- stycznym nie mieli nle do powiedze" 
wo sluZenia 
eczeMtwu. obniZaJrny i ucresaniem SoiQ.ga}
 I1:'l s1ebie og61- wjedzi, r6wnej muzyce.. jQ.c !e artysta poznaje rzeczy:w;1stnli6 stanowiQ.c najbard:z;lej dost
pnQ. i bez. storti, jest hif3tor!1J. ewolucjl wyobra- nta. Niekt6rzy parafrazowall malaI'- 
jej warto8<:..... IlIJ. uwagr: jako uosobleD.le n.owych dJ}.- HeI1bert Read twlerdzi, !OO 
t- 
 pozllfl.Ille wy.powlada w swym dziele poSredniQ. metodr: uczen.ia. ArtyBci "Ie- 2Jen prrestrzennych wyraZonych prz.ez stwo renesansowe, innl maJowali tec h - 
Pod koniec Btulecia przedlostal si
 Zen w sztuce. kowy roz.kwlt 
tukl nowoczesneJ w wp}ywaj
c lI1a ilnnych ludzi .. pobudz.a- wego frontu" nie blClI1a w wyjaSnianLu histo- bardziej zna.ny jest "Lenin w smol- 
nlezaleZnym torem. WlS'.OOlako brak "Osli Ogon", majQ.cej przypuszczalnle Ze obsadze:nle najwy:iszych stanowil3k wojowym nie mi
cila st
 w jego wy- jlJ.C nihlli:zm "proletkultu" wskazywal rii, prawdZliwie jedna.k naukowe po- nyrn", I3Q. pedantyczme w ry.sunkU a 
oblicza politycznego nle oznaczal ugo- zwiQ.rek 2Je slaWll1Q. oSliel}., kt6rej w naukowy.ch ,j admlnlstracyjno-'05wla- obrazenlu fIwiata. RzeczywlstoSciQ. dla koniecznoM czerpa.nla z przeszloSoi I dejScle do sztuk:i mUBi koncentrowal: g8JJTla kolorystyczna w nlch szara 1 
dowej postawy w f3ztuce. "Mlr Iskus- Paryzu uZyw
o do malowanla obra- towych prrez Malew
cza, Tatllna. Lenina byl bleg wydarzefi rozgrywa- przyswajania masom "post
powyoh" sir: na saJffiym procesie tworzenla i. do- umlarkowana, jak gdyby synteza Ln- 
stwa" glosil dekoracyjny ekspresjo- z6w, zanurzaJ
c jej ogon w kuble z chagalla, Kandlnskiego i wiE'lu in- j
ych si
 nlezalemle od naszej lJwia- dQ.iJeil dawnych epok. Sztuce .,Iewego zna.wanla S7Jt:u:k,I, 8. nle na zmlanach gres'a I Whlstlera. Innl, jak Deinek8. 
nl.zm 0 motywach eg-zotycznych; po z farblJ.. Nied.awna karykatura. w nych nle tylko nie wynika:to z nle- domoSci, Byla to Tz.eozywlstooc przed- frontu" zarzucano wewn
trznll. sprze- przez ozynniki zewn
trzne. Marxizm w "Obronie Pelrogradu", uc1ekaj
 sl{J 
raz pierwszy od e7.as6w sredniowiecza "Krokodyilu" ];est aluzjQ. do owego dopatrzenla, ale b
o wyrBiZJelll Sw1a- 	
			

/Archiwum_002_09_347_0001.djvu

			Nr 925/926, 22/29 December 1963 


WIADOMO
CI 


15 


artyst6w. Stworzono wszechzw1.Q.Zko- 
WI} organizacjt;! zawodowq., kt6rej 
funkcjonowanie i administracja pod- 
legla kontroli komlsji ideologlcznej 
centralnego komltetu. Tak dzialal- 
noM zawodowa artyst6w jak i szkol- 
nictwo artystyczne (srednie i wyz- 
sze) poddano akademii sztuki, kt6rej 
czlonkowie stanowiq.c wierzcho1ek pi- 
ramidy artystycznej oddychali atmo- 
sfel"l} centraInego komitetu partii. 


koncepcja. autorstwa. :Juz Majakow- 
sk.ij w okTesie rewolucyjnym odrzu- 
caI "autorstwo" swej poezji i nama- 
wiaJ: iamych by jego wie.rsze ulep- 
szalJ.. Odrzucajl}c wlasn066 prywatnl}., 
rezygnujq.c z praw autorsklch, arty- 
Bel nie uznawali mdywidualnego au- 
torstJwa 1 uwat&i :iJe mogll. poslugi- 
wat sir: oudzymd pracamd. 
Artysci rewolucyjni, naAladujl}.C 
pracr: Innych, na przek6r kapitali- 
styCZIlemu ikuJitowi orygi.na1no8cL, po- 
pelnlali b1l}.d 0 zupelnie inI!ym cha- SOCREALIZM 
rakterze, kt6ry moZna wytkn.q.l: na- Wtedy to po raz pierwszy sformu- 
wet z punktu widzenia pedantyczne- lowano zasady socjalistycZllego reali- 
go marxIzmu. :JeSli sztuka jest me- zmu, opracowane wsp61nie przez Gor- 
toIiI}. poznawozq., jej polem powinny kiego, Stallna I 
owa - 6wczes- 
byl: dziedzlny malo znane lub nie- nego przewodniCZlicego komisji ideo- 
znane. poznanie Bwiata nlekon.iecz- loglcznej. Socjalistyczny realizm w 
nie musi sir: odbywal: metC>dJi ilustra- koncepcji Gorkiego byl romantyz- 
cji przeszlooci, lecz przede wszystkim mem w shlzble rewolucji socjalistycz- 
metodli wyobrazanla Swlata, odbijajq.- nej. Nie ma on nic wsp61nego z ter- 
cq. nowy stosunek do czlowieka I je- mInem ,,80zial-Real1smus" stosowa- 
go otoczenia. UZywanie utartych me- nym w Niemczech do sztuki zajmu- 
too wyobraZeniowych jest zaprzecze- jq.cej sir: problematykq. spolecznq.. So- 
n1em poznania i zastq.pleniem go cjalistyczny realizm mial na celu 
przez zludzenle poznania. W ten spo- "oddanie prawdziwego, historycznie 
s6b malarze z Tow. Artyst6w Rewo- konkretnego obrazu rzeczywlstooci 
lucji stworzyl1 specyficznll powta- spolecznej w jej rozwoju rewolucyj- 
rzalnoSC efekt6w, tak charaktery- nym, polq.czone z zadanlem wychowy- 
stycznQl dla ikonografll scwieckiej. wanla mas pracujq.cych w duchu so- 
Malowano seenki rodzajowe i seeny cjallstycznym". W ten spos6b wylonll 
bohaterskie, czr:sto tak naiwnie i nle- sir: po raz pierwszy w historil sztuki 
udolnle, ze oomieszaly osobistoSci kt6- kierunek zapoczll.tkowany nie przez 
rych czyny opiewaly. Niemniej obra- artyst6w drogll poszukiwaii i odkryl:, 
zy ich przemawialy do mas i wznie- l'ecz ustalony :00. biurkiem na szcze- 
caly Ich entuzjazm oddziatywaJq.c na blu admlnistracyjnyrn w imir: zasady 
wyobraznir: podobnle jak film. "partyjnoscl" sztuki gloszonej przez 
Film rosyjski przechodzll w tych Lenlna. W kr6tkim czasle doktrynr: 
czasach sw6j wielki okres tw6rczy. socrealizmu opracowano w najdrob- 
Eisenstein i Dowzenko eksperymen- nlejszych szczeg61ach, kanalizujll-c 
towali swobodnie w dziedzinie sztuki, wszystkie formy tw6rcroSei arty- 
kt6ra nle byla obciq.Zona tradycjl}, a stycznej w z g6ry przygotowane 10- 
znajdowala bezpoarednie powll}.Zanle Zyska. 
z programem masowego oowiecenia XIII zja.zd partli okreSliI dwa 
jako dzlalaInoSl: zblorowa, uwarunko- gl6wne hasla sztuki jako "real1zm i 
wana aparaturl}. techniOZIU)., a maso- Ideowoec" oraz zapoczll.tkowal waJ.- 
wym zasI
gu. Sztukq. rewolucji bol- kr: z formallstaml. kt6ra wkr6tce za- 
szewlckiej byl film, kt6ry ksztaltowal mlenlla si
 w pr08krypcjr: i donosy 
wizj
 Swlata I uwarunkowywal pla- oraz w publiczne oskarienia poszcze- 
BtyCZIll}. wyobratnir:. POCZI}.tki filmu g6Inych artyst6w 0 kontrrewolucyjne 
powiq.zane byly przez fotografie, nastawienie. W LenLn
 zwol- 
t.ZW. "tableaux vivants", z malar- nlono ze stanowlska szereg malarzy 
stwem historycznym. W ten sp0s6b a jednego, Ma.slowa, oddano pod sq.d. 
realizm historyczny w klnematografii Ulubionym celem ataku stal sir: "for- 
sowlecklej ZywII sir: strz
paml malar- malizm" 
t6ry wkr6tce zamlenil sir: 
stwa historycznego a produkty jego w ort;!:ze uzywane w osoblstych roz- 
zaczr:ty zaopatrywal: malarzy rosyj- grywkach poSr6d karierowicz6w na 
skich w ikonografir: nowej rzeczywi- wyiszych uczelniach. 
stood. Tow. Artyst6w Rewolucji roz- Sztukt;! kapitalistycznego Zachodu 
wljalo sir: odbijajq.c nowq. rzeczywl- dzlelono na formalistyCZllJi, opartq. na 
stoSt obserwowanq. na ekranach Sow- Idealizmie, oraz na naturallstycznl}, 
kina. W ten spos6b zaCZl}I sir: two- opartq. wprawdzie na materlalizmie, 
rzyl: szczeg61ny typ sztuki zbliZony ale na materializmie biernym, Die- 
do plakatu flimowego, oparty na foto- rewolucyjnym. Naturalizm byl posta- 
grafli retuszowanej malarskq. faktu- wq. artystycznq., prowadz
q. do szcze- 
rq.. Lenin w ostatnich latach swego g61owego odtwarzania przypadkowe- 
zycia nlejednokrotnie podk
slal ko- go skrawka rzeczywl-stoScl, bez usllo- 
nlecznooc zuZytkowanla os;.q.gnl
 cy- wanla uog61nlania zjawisk, bez ab- 
wilizacji szlacheckiej i mieszczan- strahowanla i ustalania typowoSci. 
skiej dla cel6w wychowawczych. W Za.strzezenia te mlaly oczywiste uza- 
r. 1924 krytykom partyjnym chodzilo sadnlenie: szereg artyst6w starej 
juz nie tylko 0 tematykr: Idoologlcznq. szkoly przystal do socrealist6w wy- 
w sztuce sowieckiej, lecz 0 formr: sty- I
znie na skutek wsp6Inego konser- 
listycznq. nie odbiegajq.cl} 00 przyjr:- watyzmu, ale holduj
 zasadom re- 
tych norm sztuki akademicklej. lizmu XIX w., koncentrowat sir: na 
W ten sp0s6b podloZono podwalIny tematyce politycznle neutraInej, na 
programowego cofanIa Blr: stylistycz- pejzaZach miejsklch lub w1ejskich 
nego nastt;!pnych czterdziestu lat. Od- bez wyraznych akcent6w i
eologlcz- 
V}.d sztuka sowlecka SwIadomie dl}.!y nych. Czasem zjawil sI
 w obrazle 
do pastlche'u Btylistycznego a w szczeg6-1 klopotliwy: bose dzieci lub 
szkolnictwle artystycznyrn bzerzy sir: biedna zagroda chlopska, odrapane 
ekletyczna maniera uprawlana pod rudery i nleoczyszczone rynsztoki. 
egidq. kOIlBerwatywnych mlernot. To- Nle ulega wq.tpliwoSei ze takie szcze- KI
OPOTY ADl\IINISTRAc.n 
warzyszy temu krytyka artystyczna g61y mogly wlernle oddawal: rzeczy- Mlmo ukladnoSei i potuInooci, ma- 
kt6ra wychwala osiq.gnir:c la nlenaru- wistool:, ale nle spelnialy zadanla wy- larstwo socjalistycznych realist6w 
szaInych i ustalonych artyst6w: Leo- chowawczego ponlewaZ nie wskrze- sprawiaJ:o nlewrtanne kropoty dyrek- 
narda, Rembrandta, Brueghla i Goyi. szaly w masach entu2Jjazmu illa no- torom muze6w lub zblor6w artystycz- 
Wsr6d wlelu organizacj1 artystycz- wego ustroju, zwraeajl}.c uwagr: na nych. W razje zmlany polltyki lub 
nych lat N.E.P.u, mimo r67.nicy dJ}.- jego niedociq.gnlr:c la . naglego usunir:cia uwlelbianego do- 
Zeii i tradycji, wyczul: moma stop- Postulat uog6Inlenia sprowadzal si
 tq.d dostojnika trzeba bylo jego po- 
niowy nawr6t do malarstwa rodzajo- w Istocie do ignorowania szczeg616w stal: zacieral: lub obrazy usuwal:. W 
wego 0 tematyce reportaZowej. Wy- obojr:tnych lub sprzecznych z ideolo- calej Rosjl nie moZna nigdzie znaleZl: 
szli z zapomnienia dawni akademlcy, g1q.. Postulat ab8trahowania polegal wlzerunk6w Kamieniewa, Zinowjewa, 
portreciSci folkloru i lokalnej egzo- na odrzucanlu swlata faktycznego, a Tuchaczewskiego i w1elu Innych, kt6- 
tykl. Zjawia si
 stereotypowa kla.sy- zastl}pienlu go przez Swiat praw so- rych malowano przed r. 1937. Znisz- 
fikacja fizjognomli, t.zw. "typy ma- cjologicznych i historycznych. Postu- czono wszystkie portrety Berii, wszy- 
larskle": plakatowe twarze 0 bez- lat typowoSci nakazywal koniecznoM stkie czolobitne wizerunki Stalina, 
osobowych rysach, 0 radosnym rekla- doboru formalnego zapewniaj
ego MoloWwa i Kaganowicza, lub byt 
mowym uSmiechu. Bohaterskle obu- "prawidlowool:" Ikonografli. Rezul
- mOOe usunir:to je do piwnlc z widoku 
rzenle sk
onej glowy na monume.n- tem tych warunk6w byla ewolucJa publicznego. W ten spos6b klimat 
talnych barkach; umowne gesty, me- swoistej dyscypliny malarskiej calko- tw6rczoSci artystycznej zmienil sir: 
lodramatycZlle pozy; dobrotliwie (wicle sprzecznej z jej zaloZeniami. gruntownie, a z nlm zmlenUa sl
 po- 
ojcowsko usmlechnir:c i wodzowie; Albowlem w istocie rzeczy malar- zycja artysty. 
pyzate, rozeSmiane II"Obotnice Zyw- stwo socrealistyczne wypelniajq.c na- Pod wzgl
em etykl zawodowej 
cem kopiowane z Halsa, Velazqueza rzucone warunkl nie odbljalo rzeczy- tw6rczoSl: artystyczna ulegla zupel- 
lub Greuze'a. wistooci, tylko wymarZOIll} fikcj
; nie nej demoralizacji. Z jednej strony 
Nied()bitki "lewego frontu" przypar- bylo wyrazem materialistycznego po- terrorystyczna akcja wobec Indywi- 
te do muru rl&"7JUtami eskepilZlmu, glq.du na Swiat, przyjrnujq.cego fakt dualist6w byla hamujq.cyrn ostrze.ze- 
obojt;!tnooci i zamykanla sir: w wlezy niezaleZnY od ludzkiej swiadomoSel niem kt6re tlumllo wszelkie impulsy 
z koocl sloniowej - broniq. sit;! jedy- za podstawr: rzeczywlstoSci, nato- tw6rcze. Z druglej - SwIadomool: 
nyrn pozostalym w ich wladaniu ar- mlast przedstawlalo rzeczywistool: kr6tkotrwalej, czysto koniunkturalnej 
gum en tern 0 znaczeniu estetyki kon- ideaInq. doskonalq., w istocie nie- wartoSci dzlel stwar:oo.la u artyst6w 
struktywlstycznej i funkcjonalnej w osil}gal
 poza swiadomoocl:}., a w1r:c cynlczny I pelen sarkazmu stosunek 
architekturze i w sztuce stesowanej. bylo wyrazem ldealizmu de facto. do sztuki, poll}czony ze sluZalczym 
Argument ten byl nleodparty, osta- W ten spos6b sztuka sowIecka sta- zableganlem 0 pochwal
. Artysta, za- 
tecznq. jego konsekwencjq. bylo pod- la sir: monumentaInym paradoksem miast stae sir: czlonklem intellgencji 
damie sztuki techmologil. :Jedna z grup sprzecznym z wlasnymi zaloZenlami, zawodowej w spoleczefistwie socjali- 
programowych "PaZdzlernik 1928", sztukq. odurzajl}c&, narkotyklem mas stycznym, zostal strq.cony z powro- 
groSZl}.ca zasadr: "rea1i=u przedmio- odwraeajl}cym uwagli' od rzeczywl- tern do godnoSoi dworzsnlna ml
 
towego", dq.zyla do likwldacji sztuki stooe! i zastt;!puJ1i.cym jq. zludzeniem nego od kaprys6w despoty. Na czele 
jako 
kodziela i zastl}plenla jej doskonalooci. Socjallstyczny reallzm tego systemu stali akademicy 0 u- 
tw6rczoSciq. mechanicznq. i zblorowq.. byl zaprzeczeniem marxizmu ponie- gruntowanych stanowiskach krocZlj.- 
Artystq. XX w. mlal byl: Inzynier. waz idealizujq.c postaci w0dz6w, na- cy bezpiecznq. i wydeptanq. Sc1ezkq. 
Argumentacja ta, br:dq.ca ostateCZIlq. daj
 im monumentalne proporcje malarstwa rodzajowego. Stereotypo- 
konsekwencjq. suprematyzmu utyli- uznawal wypadki dziejowe za rezul- wy optymia;m stworzyl w malarstwie 
tarn ego Tatllna, prowadzila do samo- tat decyzjl opatrznoSciowych m
Mw rosyjskim swoisty idealizm kslq.U- 
likwldacji sztuki nowoczesnej. Wpra- a nle anonimowych praw hlstoril. czek illa grzecznych dziecl, gdzie 
wdzle. Malewlczowl zorganizowano Zamiast krytycznego stosunku do wszyscy majq. buzle w clup a nledo- 
retrospektywnq. wystawr: w moskiew- Swlata socjalistyczny real
 byl 
- bry zb6j idzie do aresztu. Bylo to 
skiej TretJjakow-skiej Galeril 1 ) a jego negirykiem na czeSC adminlstracJI. malarstwo idealistyczne, portretujq.ce 
obrazy kl"l}Zyly w objazdowych wy- Malarstwo realistyczne przeszlych asplracje, nadzieje I obletnice nle wit;!- 
stawach po ealej Europie, ale w tym epok okrffilono jako "realizm kryty- cej majq.ce wsp61nego z materiaInq. 
czasie zajmowal sl
 on gl6wnie pro- czny" pi
tnujq.cy zlo spoleczne w kra- rzeczywlstoSeiq. niZ rajskie wizje su- 
jektaml architektonicznymi a przez jach kapitallstycznych, ozym uspra- flt6w barokowych z Zyclem XVII w. 
nast
pne sledem lat zycla malowal wledliwi8110 sarkazm Hogartha, Goyi Zamiast poznawczej metody swlata 
dzlwaczne portrety, sztywne i mart- i Daumiera. W spoleczeiistwle socja- materlalnego malarstwo stalo sir: In- 
we jak gdyby wizerunki kukiel wo- listycznym, gdzle nlesprawiedliwoel: strumentem haglograflcznym. 
skowych. spoleczna jakoby zostala usuni
ta, Motna by bronie tego stanowll.m swojej epoki... prawdzi- ksztalcanlu liwiata, przy czym w 
rzy kontynuowali indywiduaIny styl bl"lj. monet
 w. Akademll Nauk. Ale- wy naukowiec dq.Zy nle tylko do u- tw6rczoSci artystycznej poznanie na- 
WEW
TRZNE SPRZECZNOSCI wlasny lub wytrwale stali przy kon- ksandr Gierasunow, prezydent Aka- rzeczy>wtstmienJ.a swych teorit, leoz Die st
puje drOgll. intulcjl, na skutek cze- 
Czy realizm socjalistyczny jest struktywizmie. Ale na calym SwIe- demii Sztu
, otworzyl IV konferen- obawia sir: obalenJa ich w imi
 dal- go artysta przeozuwa rzeczywi,st.OOt., 
stylem? W zaloZenlach jest zaprze- c1e w ISztuce nastt;!powala konselWa- cjl} Akademii w r. 1950 slowa
: "So- szego post
pu naukd. Artysta i nau- a na.ukowiec pomaje jq. wnyslem. W 
czeniem stylu. ZRsadJ}. realizmu jest tywna reakcja. Po r. 1930 we wszyst- wlecka 8ztuka i literatu:a. maJq. obec- kowiec w t}'lm sa.mym stopniu od- ten spos6b sztuka moZe byt natchnie- 
odrzucenlie "stylizacjl", t.j. uprasz- kich kraJ"ach Europy dochodzl do glo- nle moZl1wooc1 tw?e przcszloS<:l... ea. R.62JIUC8. :polega na na
nlu, przy nym odtwarzan1em otoczenda, jak 
m6g1by byl: stylem, gdyby dq.Zenla sowych pejzaZY sr6dziemnomorskich, DZI
kl pomocy part.ll sztuka SOWlec- czym przeczuwaDie pr8lWd naukowych r6wnieZ we maZe byl: strukt'llni ode- 
jego objawily nowq. w1zjr: rzeczywl- intymnych wnr:trz dostatnio umeblo- ka walczy z formahzmem, n
turaliz: jest 1stotl}. sztuki. S2Jtuka, kt6ra jest rwaIUJ. od otoczenia. Zwil}.zane must 
stoSci, nowy uklad formalny, umoZli- wanych. W krajach totalnych na Za- m
 i . ku
tem sehylkowe} sztuki niczym wlr:cej nI.Z wyniluem czysto byl: z otoczerriem Die przez naSIa.dow- 
wlajq.cy obejrzenie czlowleka w no- chodzle sztuka nowoczesna podlega mIeszczanskle). Byloby jedna.kZe rze- m6zgowego procesu, to po prostu nicze poddbIefLstwo przedmlot6w, lecz 
wym systemie wsp6lrzr:dnych. Tym- chlodnej niechr:ci lub zorganizowanym CZIi nierozw
q. pomysl
 
 w3;lk
 martwy pl6d. Einstem. m6wil ClZt;!sto przez tre96, t.zn. przez intulcYA 
czasem socjalistyczny realizm w przeSladowaniom. :Jedynq. o&zll pozo- z przezytkal
lI Ideologii burJ:uazYJneJ ze w sformulowaniu teori1 wzglt;!d- symboll
 wyobrazenlo
 i wny- 
gruncle rzeczy sprowadzal sir: do do- staje Paryi; od r. 1930 trwa juz zre- zostala zakonczona... wpraw
e wy- noSci pomocny mu byl Dostojewsklj. s1:owll 7Jawart
 kt6ra zmusza cUo- 
boru tematu i jego ukazanla. 0 spa- sztl} nle jako zr6dlo, lecz zlewisko stawy sq. za.mknl
te dia tw6rczoSci SztJuka. kt6ra sir: Die znuenia jest nie wleka do gl
bszego zrozumlenla Swia.- 
sobie ukazania m6w1 sir: jedynle Ze tw6rczych sll artystycznych w Euro- fC?
allstyczn
j ale uczelnip jeszcze do pom
lenia, alhowiem jest rzeczQ. ta i w ostateczny.m wyniku pow.odujil 
powInlen byl: przekonywajq.cy i wia- pie. me ... Giera.!Jl:ffiow nawoluje do czyst- nud.nl} 1 zbyteC2JllJl powtarzal: co kaZ- transformacj
 
Iata. PI
o, podlug 
rogodny; widz powinien byl: przeko- ArtYSci rosyjsey nie mleli wyboru; Jd. w akadenuach 1 straszy 
rnych dy od dawna wie. Tylko sztuka Weo- Nielzwiestnego, leZy w wyrazist08c1 
nany nie tylko ze wydarzenie rze- dalsza opozycja grozila n
q. i ostra- sq.dem. Proto
6Jv IV . kcnferencjl wa m.oZe Z'yl: w nalSZej apace. Idee na- treSci a n1e w matematycznej haJr- 
czywlscie sI
 odbylo, ale Ze wlaAnle cyi2JmJem, bo przy nowym BOODtralizo- przelioZono na 
y
 .S8Jtellckle i p
zy- dajl} rzeczom wyraz i ty1ko to co monii Iksztalt6w. Sztuka podlega. cil}.g- 
tak wygll}daro, a on, w1dz - "per wanym systemie rozdziel'ezym mate- J
to za punkt WYJSCIOWY reorganlza- jest wyrazLste jest pl
e"... Nielz- lym 7JII1La11om. Nadanle jej ostatec:z- 
promtram artif1cls" - jest ffivJad- rialy malarskie moma bylo uzyskal: cJi Zycia artysty
ego w duchu so- wlestnyj odrzuca formallzm" jako nej skof1czonej postac1 r6wna sit;! jej 
klem wydarzenia 
 nastaWla sir: do wylq.cznle przez miejseowy oddzial cjalistycznego r
ahZl!.lu i rewizji m
- "uSpumle 7lmysl6w':' a nastr:pn'e r.oz- unk:estWlem.ilu. 
nlego w mysl intencji artysty. zwilJ.Zku zawodowego. Niechr:tnych tody uczenla histonl sztuki.. DzieJe prawia 81 turallmn kt6 W tej chwill koScl zostaly rzuCOllle 
Wprawdzle Giera.simow, :Johanson I wobec realizmu socjalistycznego po- polsklego malarstwa w okresle 1949- r: z na. em, I')I re- . . 
inni akademicy rosyjsey w wypowle- mijano w kolejnoocl zam6wieii, szy- 1956 czekajq. jeszcze ctq.gle na swego prOOukuje przed'ffiloty nie 
baJ
c 0 t 
cje 8lltagonlstyc:zo ych 
p SQ. 
dzlach swych podkreSlajll niezllczone kanowano IDa r6Zne Bposoby a w koil- historyka, nle m6w1q.c juz 0 malar- IC,! znaozerne: "TreS<: - me p
- wyraznle okreSlone. 
iOO
 do
dzie do 
moZliwo9ci ro
zail ma.la.r.sk.ich w cu pir:tnowano jako szkodnik6w i usu- stwle czesklm, wr:gierskim i rumuii- mlot - jest Isto1:l}. 

 sztukl ... 
tatecznej rozgryw1. u , me 
. 
ramach socrealizmu, wszela:ko w wano z organizacji zawodowej. W skim dla kt6rego socrealizm wciq.z Pod koniec artykulu NLelZwlestnyj a- Nle naleZ'y Bi
 spod,mewal:, aby 2IDua- 
praktyce swoboda ta sprowadza sir: tych warunkach nie bylo wyboru, I jest 'teraZniejszoSciq. takuje plytkCZl1e odrzucarue ahstrakCJi 
cja flguralna to zwykle Velazquez karier
 pod warunkiem opowiedzenia a w malarstwle wzrost lizusostwa i zuml

 haslo artysty=e. to fonnaInej i na
zmu wskazujil DB. 
("Poddanie Bredy") lub Goya (,,Roz- sit;! za. socjallstyoznym reali.zm1em. Nie banalu XX kongres partii nie przy- 2.Ibrodnia. . Artysta chce bye zrozu- potrzebr: ekspresjl jako syntezy rea.- 
strzelanie powstaiic6w"). W kompo- naleiy sir: przeto dziwll: Ze w latach nl6sl iadnych zmian mlmo zapowle- mialym i uznam.y>m czl:onkiem, spole- Hzmu i na.rnlr:tmego stosunku do 
zycji flguralnej przewa!a sehemat 1932-1935 wystawy rosyjsklego ma- dzt811ej rewizji pogll}.d6w w "OdwllZy" 
a., ale. trzeba pami

e 
 8'wiata. Wi.adomo tylk<;> te po jednej 
trzyplanowy, oskrzyillony kuliBaml lar.stwa pelne byiy pra.c sluZalczych, Erenburga, kt6ra byla dowodem fer- "wIdz ma takZe pewne Obo
l . stran.i
 formujq.cego SIr: frontu 
- 
jak u p6Znych Wenecjan; koloryt zgOOliwych I artystycznie jalowych. mentu w spoleczef1stwle rosyjskim. pujq. s

 elementy tw6rcze,. po druglej 
szary, mocno stonowany, z przewagll W zblorach paiistwowych usunir:to z Ferment ten zjawil sir: r6wnleZ wsr6d W OCZEKnVANm KONFLIKTU - stoJq. dQZOI"cy ,i urZA;\dnicy. 
kolor6w atmosferycznych na dalszym widoku publlcznego malarstwo impre- malarzy. W prasie zachodniej zaczr:ly Trudno I?rzew'idzl-e<: .do jakleg:o stop- 
planle. Gama kolorystyczna zwykle sjonistyczne i postimpresjonistyczne. tu i owdzie ukazywal: sir: reportaze nla wypowwdZ NieizWlestnego Jest za- Stanislaw Fre-nklf'\l. 
jest ograniczona do brQ.Z6w i glinek, w tym zbl6r Szczuklna, Morozowa I 0 Rosji po Stalinie, w kt6rych wspo- ______________________._____________________________. 
rzadko zjawia s1
 czerwieil (fiagi lub Mamontowa. 
aden mlody a.rtysta nie minano 0 wzmoZonym zaInteresowa- _ _ 
krew), kadmlum lub ikobalt napotyka mial dostwu do tych obraz6w a jesli nlu malarstwem zachodnim wsr6d = - 
sir: rzadko I tyTh:o w domieszkach a w1edz1al 0 nlch zwykle byly to opisy mlodszych artyst6w. Wspomin811o na- - K - - k - - t = 
nlgdy w czystej formle. Farbr: kla- z druglej rr:ki pot
piajq.ce sztukr: za- wet prywatne pokazy w pracowniach - SIIlZ I 0 nleprzemijajllcej war osci _ 
dzie sit;! zwykle gladko, czaspm wldal: ch
. Na kaZdym posIedzeniu malarskich 0 orientacji antyfigura- = - 
nle8mlaly impresjonizm na dalszych Akademii Sztuk pobierano jednoglo- tywnej. W grudniu 1962, po raz pierw_ _ LITERACKIEJ I WYCHOW A WCZEJ = 
planach pejzaZli. W postac
ach cienle Snie emfatyczne rezolucje, oparte na szy nowe malarstwo zaprezentow811o - _ 
sq. dobrze wtarte a SwlaUa naloZone wyosobnlonych ad hoc z kontekstu part1i i publ1cznoSci. Krytyka Chrusz- = \\' artyst!'cznyeh oprawach = 
grublej z nleuniknionym "bliklem". wypowiedziach Engelsa.lub Le.nina, do- czowa, mlmo nleprzychyInego tonu, _ _ 
Z punktu widzenia stylu socjali- magajq.ce sir: gruntownego przeforso- nle rnlala charakteru grotby lub za- = W AzNIEJSZE DZIALY: _ 
styczny realizm jest berz obl1cza; de- wania zasad socjalistycznego realiz- kazo2). _ = 
termlnuje go dob6r Inwentarza a nie mu i nieprzejednanej walki z pooo- - I. CUDA POLSKI - bogato ilustrowane monografie ziJem 1 miast _ 
poznawczy stosunek do Swlata. Na staloSclami "formalizmu" i "natura- W POSZUKIWANm = Polski: "MI
y Niemnem a DZwiru}:"', "Wa.rszawa", ",PuSZOZ6 - 
skutek tego podobieiistwo prac arty- lizmu". UZASADNIENIA _ polskle". = 
st6w rosyjskdch jest podobieiistwem Z artykulu ogloszonego w "Praw- _ _ 
nie stylu ale podobieiistwem wystaw W SJ
UzBIE WOJNY dzie" 22 grudnta Ub.T. wynlka Ze nle- = III. WIiELKIE POWIEOCI - "Dzledzlctwo" - Z. Kossak, "Woln
 = 
sklepowych ukazujl}cych te same to- Wybuch wojny nlemiecko-rosyj- kt6rzy krytycy-apologeci malarstwa _ nIe roa ceny" - Ph. Gibbs. "W
Uy krwi" - Pearl S. Buck. _ 
wary na sprzedaz. skiej niewlele zmlenil, pr6cz tematy- abstrakcyjnego powolywali sir: na wy- - _ 
ki. Zjawlajq. sir: pelnl animuszu Zol- powtedzl Lenina usprawiedliwlajq.ce - X. WIEDZA PRAKTYCZNA - ,,:Jak gotowal:", "Oonliinental Euro- _ 
nierze w akcji bojowej, obozuj
y w sztukr: abstra.kcyjnq., a jeden ze star- = pean Cooking" - M. Di:sslowa. = 
lesIe, robotnlce przemyslu wojennego. szych malarzy Konienkow wystoso- - _ 
seeny batalistyczne uj
te metodl} pla- wal list do Chruszczowa ostrzegaj
 - XIV. KSI4
KI KOLOROWE dla nUodzieZy' I dziecl. _ 
kat.6w fHmowych, t.j. mal.arskiego go ze bez r6morodno8cl dq.Zeil malar- = XV. KOLOROWE OBRAZY. Kartki. Poczt6wkl. = 
opracowania powlr:kszonych foto- stwo musI zginq.l:. Ale Illczew, prze- - _ 
g'l"afii. Nad wszyBtkdm g6rujl}. wodzo- wodnicZlj.cy komlsji Ideologlcznej, = POZA TYM: Dziela pisarzy: M. Rodzjewi.cz6wna., F. A. Ossendowski, = 
wie - monumentalni, obwieszenl or- oSwiadczyl, Ze "sztuka abstrakcyj;na _ :J. Conrad-Korzem.lowskl, Ks. :J. Waa-szawsk1, St. Wasylmw.kl, _ 
derami, pow8.Zni lub u8mJ.eclmJr:c:1, jest ort;!zem w rr:kach wrog6w Zwlq.z- - :J. Weyssenhoff, S. 
eroll1.'!ik.i i inni. _ 
a nad Olimpem jak przeznaczenie ku Sowieckiego" i Ze swoboda tw6r- = - 
wSZt;!dzie Stalin, mocarny 0 wyideali- croSei artystycznej nie mOOe byl: wol- _ = 
zowanej gladklej twarzy, wlecznie noSeil} walki z komunlzmem. Illczew - 
 ' ERN ( R Y BIT W A ) BOO K - 
mlody, nadJudzki: pater patriae. dodal, Ze koncepcja wsp6Ustnienla w = i = 
Pr6cz opty>mistycznych, wyidea.11zo- dziedzinie ideologii jest zdradq. mar- - 0 Przedwojenne Wydawnictwo Polskie R. We gn era _ 
wanych seen Zycla wojennego zjawla xizmu i leninizmu. Argument ten wy- - _ 
sl
 inny element: budzeme uczul: suwa dwa warunkl, kt6re muszq. byl: = L w 6 w - P 0 z n a Ii. - War s z a w a = 
zemsty. Okrucief1stwa nlemieckie pod- spelnlone, aby powstala mozl1woel: - obecnie _ 
=r:1y mozliwoel: krytycznego ujr:- swobodnego rozwoju sztuki w Rosj1. - _ 
cia. tematu bez Idealizacji przedmlotu, Po pierwsze, jakikolwlek nowy kte- = 11, ALLFARTHING LANE, LONDON, S.\V.J8 = 
co pociq.galo wlelu artystOw, ale I runek w sztuce musl zajq.l: lojalnq. _ _ 
tutaj wyobratnla artyst6w nie wy- postaw
 wobec ustroju, aby nle stae - . 
szla poza granice amerykailskich alt;! propagandll zachodnloeuropejsk.ie- -----------------------------..---------------------- 
"thTiller"6w filmowych: przesluchl- go liberallzmu, po drugle, musl byl: 
 i 
 z 
 ' PO 


 L 

 S 
 K . I .
 1 
...
 D ...
 o 
-:....,.
 p ,#; O . 
 LSK 
 I 
 ' 
 
wania partyzant6w, rozpusta i gra- wyrazem postawy ideologlcznej zgod- 
bieze wojsk okupacyjnych uJt;!te byly nej z zasadami dlalektycznego mate- 
z jednostajnq. umownosciq.. Telesko- rializmu. Nie znaczy to oczywiScie, 
 


u



 



g
a.::= 



r

stkt

:i
yc
e
j

 
 DR()GA WIEDZIE PRZEZ POLAND STREET $ 
na tyPOWoSe twarzy; Niemcy z mo- stycznego realizmu. :Jak gdyby dla 
 W . b ' l k h I . k P K 0 
 
noklami 0 suchych zastyglych twa- potwlerdzenia tych domysl6w, w sty- 
 
 . lZY, 1 ety, upony I ote owe 1 prze azy ........ 
rzach, lub podoflcerowle - opaAl1, za- cznlu b.r. odbyla sir: w Moskwle re- ..\ 
plci brutale. Natomiast Rosjanie 0 trospektywna wystawa Ugera, kt6ry szybko i sprawnie zalatwia 

 
serdecznych, otwartych twarzach, ko- wprawdzle byl komunlstl}., ale pod 
 k 0 b d ...... 
biety przedstawione juz to jako nle- wzglr:dem postawy styl1stycznej byl 
 Przedstawicielstwo Ban u P.K. . i iuro po rozy 

 
skazone dziewice lub peine dobrocl niezaleZnym tw6rcq.. W tym samym 
 ..., 
matki. Pod koniec wojny earn sztuka czasle stedem obraz6w Kandinskiego 
 POLAND STREET AGENCY 
 
sowIecka przest.a.wila si
 na baJ1:aJ..isty- '\c . . 

 
k
 
 wojenne IJ13Ilarstwo rodzajowe. ') Hugh Weldon w programie tele- '\c 15 POLAND STREET, LONDON, \V.1. ..
 
OstaJtniq. wypowiedzlq. tego okresu wizyjny;m poSwl
nym poezji :Jewtu- . tel GER ] 2 9 31 . 5115 \ 
jest obraz tr6jki malarzy wyst'Wujq.- szenkl opowiedzial, Ze Chruszczow, 
 . rar( hi. 1 
... 
cyoo pod pseudaromem Kunkrinksy m6w1q.c 0 nowoczesnej S7Jtuce, mach- 

 BIURO OTW ARTE: 9.30 - 5.30, SCibota 9.30 - 12.30 

 
p.t. ",ostatmia DOC Hitlera" p=edsta- JU1.wszy r
kq. zacytowal przyl'lowie \'> 
\ 
wlaj
 WDt;!tJrze schronu pod kance- rosyjskie: "W grobie kaMy garb sam '\c
 Przedstawicielstwo POLSKIEGO BUTR."- PODJ«)zY ,,0 RBI 8" ...... 
iaril}. iRzeszy peine pijanych rozhlste- sir: wyprostowuje", na co :Jpwtuszen- " ..' 
ryzowanych Nlemc6w. Obraz ten jak- ko mial odpowledziel:, ze wlerzy, ze 
 i Z okazji BoZego Narodzellia i Nowego R.oku 

 
kolwiek fascynujq.cy tematycznie, pod czasy kiedy gr6b byl instrumentem biuro sklada wsz"'stkim Klientom 

 
wzgl
em artystycznym w najlep- pedagoglcznym w Rosji nie wr6cq. juz oJ '-, 
szym wypadku stanowil: moze pro- nigdy. Historyjka ta jest Interesujq.- 

 najserdecznit> jsze zyczenia 
 
jekt konfiguracji do gabinetu flgur ca jako ilustracja negatywnej tole- , 
woskowych. rancji Chru8zczowa. ...





....
............

....
¥;

........?"';....
"'.>-...,
;...;


 


NOWA DOG:\IATYKA 
23 kwietnia 1932 ogloszono dyrek- 
tywt;! partyjnl} 0 reorganizacji zrze- 
szefJ. artystycznych i szkolnictwa ar- 
tystycznego. Argument jej glosil Ze 
na skutek scalania spolecznego i kul- 
turalnego dalsze istnienle r6znych 
organizacji artystycznych stracilo 
sens. W jednoklasowym spoleczeil- 
stwie nie ma miejsca na r6zne typy 
sztuki; przeciwnie - mobllizacja sll 
tw6rczych calego spoleczefistwa wy- 
maga totalnej koncentracji wysllk6w 


OSTATNIA KRUCJATA zDANOWA 
Koiicowe fazy wojny, okupacja 
Europy srodkowej' I nawiq.za.nle kul- 
turalnych I artystycznych kontakt6w 
z Zachodem wzbudzilo wsr6d arty- 
st6w rosyjskich zalnteresowanie sztu- 
kq. zachodniq. i nadzieje na Iiberallza- 
cj
 postawy partli w sprawach arty- 
stycznych. W r. 1948 na dorocznej 
wystawle malarstwa w Moskwle zja- 
wily si
 prace nOSZij,ce wyraZne pir: t - 
no szkoly paryskiej. W r. 1949 
da- 
now ze zdwojonq. energll} zaatakowal 
"formal1styczne nalecialosci" w ma- 
larstwle TOSyjskim 1 wezwal do bez- 
wzglr:dnej walki z wplywami zachod- 
niml. Odtl}d malarstwo rosyjskie 
skierowane zostalo na now-o w so- 
crealistyczne koryto na przeclq.g na- 
st
pnych dzlesir:ciu lat. 
:JednakowoZ Rosja powojenna nie 
mogla utrzymae sit;! w stanie odosob- 
nienia okresu przedwojennego. Oko1o 
r. 1949 na Skutek hegemonii rosyj- 
sklej w srodkowej Europie, a szcze- 
g6Inie w okrel'lle przejSc1owyrn, kiedy 
w krajach tych utrzyrnywaly sir: po- 
wry pa.rlamentaryzmu, z:adzierzgn.l
- 
to rozlegle wt:Zly kulturaliDe, kt6rych 
wynikiem bylo wchlonlr:cie wplyw6w 
zachodnlch przez Rosjan. Byl to okres 
jak gdyby podsk6rnego przen.ikan.ia 
przez Sc1any kom6rkowe i w naturze 
swojej nieodwracalny "Europa capta 
ferum vlctorem cepit" - m6w11i op- 
tyrnisci parafrazuj
 Horacego. Przez 
chw11r: wydawalo si
 Ze sir: zanosl na 
zmiany w malarstwie rosyjskim. Ale 

ow i Stalin postanowlll proces 
ten za wszelkq. cenr: m.trzymal:. II 
konferencja Akademil Sztuki zwr6- 
clla uwagt;! na "dziedzlctwo formaliz- 
mu, zakorzeruone mocnlej na wy,z- 
szych uozelniach [ma.larsklcl1] niZ 


IDEALNY 


PODARUNEK 
B LIZ N I A K I (Twin 


NA 
Pack) 


SWI
TA 


, t 



 



'1 

 
. 


1% 



', 


-' 


....... 


"' 


TYLKO 


ZA 


14/6 


Buteleczka wooki wyborowej i wiSni6wki oraz dwie oryginalne polskie ozdobne szkla- 
neczki na w6dk
 w pi
knym pudclku r
cznej roboty z plecione] slomki z aksamitnym ob- 
ramowaniem, z typowo polskimi motywami 0 zywych kolorach 


DO NABYCIA W SKLEPACH 


WIN I W6DEK ORAZ W KLUBACH 


W razie trudnoSci informacji udzieli wylqczny importer 
EDOUARD ROBINSON LTD. 
Compton Street, London, W.l. Tel. GERrard 


21 Old 


3367
		

/Archiwum_002_09_348_0001.djvu

			963 
78p&pf111' 


6d. I 


\963 


GALLERIA 63 


NO " Y JOBK
 721 MADISON AVE. 
IIZ)T
I, 196 VIA DEL BAB IJ lNO 



 


, 
, 



 
I
 
/' 

 / 


: 
i 
: 
.. 


_11_111111-11_..-11. 


4 
&! 
 


f!lLr: 


TYGODNIK 


p 

 !It.'1 
=
=
 
ql 
IY=ZENiJ!l 
D
:i E= 
1\= w= 
piS. p!I 


re jego oopas paUwa dla 
raJdetv ledwo wysta.rez 


Red 
Str. 
nW1 
noo 
bel1 
w: 
lir6 
Zm 
ns. 
..
		

/Archiwum_002_09_349_0001.djvu

			Nr 925/926. 22/29 December 1963 


WIADOM09CI 


................. ..... 
WSZYSTKICH NASZYM KT,TKNT OM 
I PRZYJACIOLOM 
skladamy najserdeczniejsze zyczema 
WESOLYCH S
T BOZEGO NARODZENIA 
i SZCZ
sLIWEGO NOWEGO ROKU 
TOMAR PUBLIIHERI 
A. Z. Herbich 

 105 Warrender Park Road, Edinburgh 9 
Polecamy: 


NIE 


MA 


Wil
IDXQ)!oo@
@[t 
BEZ WIADOMOSCI 2E 
kwartal IV b.r. zostal juz oplacony 
30s. w Anglii 
$4.50 w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych 
Adrninistracja: 67 Great Russell Street, London, W.e.l. 



 " 


Najblizszy noworoczny numer 
. 
I "Wiadomosci" ukaie si
 30 grudnia b.r. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
: 


00 POOWOOY 
DO CZOtGA 


LOTERYJK
 
HISTORYCZN
 
ciekawe i barwne pi
kru}, i pouczajqCq gr
 dla 
wspomnienia wojenne dzieci i m1odziezy. Tekst i 
napisane przez generala objaSnienia w j
zyku pol- 
Stanislawa Maczka. skim i angielskim. Cena w 
Cena egzemplarza w twar- estetycznym kartonowym 
dej oprawie pudelku 
38s. wraz z przesylkq 15s. wraz z przesylk q 
oraz wszelkie polskie wydawnictwa emigracyjne 
i krajowe 


PU8zka 


FOCUS 


Nieznany rm.kaanarek politykl bry- ko "back bencher", Die mia1 me do 
tyjsk:lej odslania wydana niedawno pow1edzenila. "Focus" stworzyl mu 
kslllZka "F.oowf'*). Autor jej, Eugen "mas
". Ul'IZQ.dzano zgromadzenia 
Spier, odegral. n1emabi- rol
 w utwo- pub}iczne w wielk1ch miastach, na 
r7Jen:iu .1 w dzialaniaoh poufnej orga- kt6rych przemaw]aJj powszechnie zna- 
n1zacji, kt6ra pod takl}. nazwl}. pow- Di czlonkowle "Focusa". DomagaLi BIt: 
sWa. w r. 1936 i d7lIJaIial.a aZ do wy- an.i wyjScia Wiellciej Brytanii z "neu- 
buchu wojny. !Rzec:z tym iba.rd:ziej oso- tralnOiSaL mornllIlej" wobec Trzeciej 
bliwa, Ze Sp1er byi w tyro cza.sie jesz- Rza9zy, 8pOsobil}.cej sl
 do napaScL na 
cze obywatelem lDII.emieckirn i przyibyl wolny Swiat, powol"ywa1i Sl
 na sta- 
00 AIDg
 stosunkowo nleda.v.:no.. tuty Ligi Narod6w i ukIad KeJ10gga 

yd memieoki., lp01itycznIDe me 7JWUI.- jako II1a zasady, kt6rych w razie po- 
zany z Z8.dnym stroImIctwem, jak si
 trzeby 1:a7Jeba 'bronl<: 9111}., wreszcle ZI}.- 
wydaje, byi wielkw busi.nessmanem dali wejSoia Churehilla do J'ZI}.du. Kul- 
a nI.e dzialaczem publioznym. Mo'bli- mlna.cyjnym punktem tej akcji bylo 
we, :iJe te wJ:a8nd.e okol1cznOOcl ulat- masowe zgromadzeme 3 grud:n1a 1936 
wily mu dotarcie 00 wybihnych przy- w londynskim Albert Hallu, na kt6- 
wOde6w wszyBtk:lch etronnictw oraz rym przemaw1ai ChurclulL Pmewod- 
do innych znanych os6b i sk1:on.ilEmile niczyl na tym 2Jgromadzen.iu Sir Wal- 
1ch do wsp6lnego dzialand&. Zmierzalo ter OitrilIle z Labour Party. Pmewod- 
ono do 
alozanla "appea.sement"u nicZI}.CY Jondyflskiej Rady Zwil}.zk6w 
wobec TrzecLej Rzeszy, uprawnaneg o Zarwodowych A. M. Wall dom3Jgal sir: 
przez rZl}.dy Baldwlrna 
 ChamberIama ustl}.plen.ia slabego f"74du BaJdwina ! 
i popleranego przez caq niemal prasr:, oddanla wmdzy w aHntejlsze rr:oe. 
przez City d. przez wp1:y.wowe kola Wskazal przy ty.m na Churchilla, 00 
ary.stokracji. rzamiar byl smialy 1 nie- wywolalo gJ:oSrui. owacj
. Ohurchill po 
mal beznadZiejny. Ale rzecz pow1oe, gdyby me to, :iJe jego Ze zdairooniem tym wiI}.Ze air: roz- 
ksI

 zaopatrnyla we wstw Lady mowa Jakl}. ze Spierem przeprowa- 
Violet Bonh8lIn Carter, kt6rej nazwi- d2JR Sir 'Robert Mond. Przestr2JegM 
sko jest chyba najbard.zi,ej reprezen- on Spiera 7Je politycy majl}. kr6tkQ. 
tatywne w partId Uber8J6w. Spier wy- p8Jl11J
 !l Ze gdy Churchill powr6ci do 
miel1l!ia. tak:iJe bmych cz1onk6w orga- wladzy w jakiejkolwlek formie, nle 
nlzacji, wm-6d kt6rych wystarczy br:dzie s1
 przyznawal BJ1i do Spiera 
przytoozy<:: lorda Ceclla, Phillpa Noel- ani do "Focusa". SpiIera. to na BZCZot:- 
Bakera, Wtckhama Steeda, Dunoana Scd>e nie zrazilo: odpowiedzlal ze wy- 
Sandysa, Dingle Foota, ksi

 Atholl, sHa s1
 rue dla Churchilla, ale wraz 
Kingsley Mart:Ina, Arthurs. Hender- z nim i poprzez mego, dla wolnoSc.l 
SODa, Eleanor Rathbone i wreszcle - i pokoju. Ta nleoo patetyczna oopo.- 
Winstona Churohllla. &j. to czo1ow1 w1edZ nie '2JIJ11en:Ra. faktu. Ite Sir Ro- 
ludzle wszystkich tr:rech stronnictw bert Mood mial shtsznoS<:. Gdy po 
brytyjsJclch. Wyjl}.tkowe miejsce po- wojnd.e Spier chci.al utrwallt w pa..m1.r:- 
Sr6d nich zajmowal Churchill. Byl ci dorobek "Focusa", p= skreSle- 
poMwczas odtrl}.cony przez stronnlc- nI.e jego dzlej6w, prosiJ: dawnych 
two koruserwatyst6w ;i nile mIaI: f;adnej czlonk6w "Focusa"" 0 zgode na oglo- 
momoSci publlcZllego wystepowania. srenie ich nazwlsk. Zg.odzl,u s1
 wszy- 
Byl, jak s1
 m6wilo, ..1n the wllder- scy, pr6cz Church
lla. Udzielil zgody 
ness" . W.szy,gcy wied.z!ieli 0 jego ta- doplero gdy us1:l)lpll z rZl}.du, !. to bar- 
lentach przyw6dczych, ale wJ:a.Srne dzo nl.echt:tn
e. ProsY by od.roczy<: wy- 
dlaitego byt zbojIwtowany, bo jego dainie kslllZk
, ip6ki 
e. Ostatecznie 
ipOlltyka by'la wr
 przeolwna wszy- wydobyto od Diego zg
. W awoim 
stk1emu 00 robH rZl}.d i ogronma pa:m1r:tm.liku wojennym opisal owo 
wi
 I7Jby Gmin. zgromadzenrl.e w Albet't Hallu I atre- 
Sp1er podkreSla Ze poli:tyk
 Tr7Je- scll swoje przem.6w1enie, ale me 
:....................................................: c1ej Rzeszy zwalczal nI.e dlatego ze wspomnial, kto to zgromadren1e 
- 
. . zwraca}a is!
 przeoiwko 
ydom ale te inlcjowal & zorg8lIlizowa.l. 
: W E SOL Y C H S W I 
 T . zdI}.ZaIa do obaJ.enia podstawowych Rzec:z znamienna., ze prasa londy:6- 
. : zasad wsp6lZyc:la. ludzi cywilizowa- ska zgromadzenie w Albert Hallu I 
· I P O M Y Eo L N E G 0 N 0 W E G 0 R 0 K U · nych. Organl.zacja "Focus" powstaJ:a 1nID.e ianprezy "Focusa" pomijala mll- 
: 
 : w lecie 1935 i skladala sir: poczq.tko- ozenIem. Steed przypisywal to wply- 
. . wo z 16 os6b. MLala ona w6wCZ8B wom Oity, kt6re nie chclalo BObLe 
. I · charakter jednego z wde1u "debating psu<: stosunk6w z Niemcaml. 
: zas
 a : clubs". Z mtcjatywy Splera przetwo- Steed, kt6ry znal dobr2Je EurQM 
. . rzono jl}. na 
e sy.stematycz- fIr
 i wschodr1.il}., rozwlja! ZywQ. 
: ZAKLAD KRA WIECKI . Dego wp1"ywania na op1nd
 publicmJI., dzIalaln
 w stoLLcaoh europejsklich 
. : a nawet na rZl}.d, pr7Jez ogmszanie!l wyprawY: me ta:kte do Amery1d, 
. ' . . wiadomOiSoi 0 Zbrojen1.ach niemieckioh gdizie znaIaz} dobre przyjecle u Roose- 
: 
 m @ 
W(MfW a · i 0 zamiaraoh Hitlera oraz 0 braku velta. Wszelako Roosevelt me decy- 
. 
 
 

 U 
OO : jaJci.chkolwlek poczynafl obronnych ze dowa1 8I.
 na wywieranie wpIywu na. 
. Q . strony Wiel.k.l.ej Bryt.anii. Spier mu- polityike brytyjskl}., W k1erunku 1!:8.- 
: . sial mie<: moZn
 zbiera.nia obfitych przestania "appeasement"u, choe zda- 
. 185 _ 187 Fulliam Road, : wIadomOOcl w Niemozech, a tak.Ze u- wal soble sprawr: 7Je Die prowadzi on 
. . wa.Znle badal prasr: nlemiook.l.}., apra- do pokoju, lecz raczej przySpleszy 
: London, S. W.3 : wozdanla Irz;b handlowych, wie1.kdch wybuch wojny. 
. . 'bank6w i dn. Wysnu1: z Dich wniosek, "Focus" probowal, ta.kZe bez skut- 
..................................................... kt6ry p6Zn:iej okazal sir: elw!ZIlY, ze ku, przectwdzlalal: wpIywom NIem1ec 
Hitler jut w r. 1935 rozpoozQ1 go- na Balkanach. Niemcy w tym czas!e 
spodarkr: wojeIlIUj., z kt6rej draga zdolaly sdbie juz zapewnil: przewag-t: 
prowadzl bQ.dZ do bankrucbwa i po- gospodal'CZl}. na tym obszarze, co byl"o 
wszechnego chaosu, bl}.drt do wojny. wst
 00 opanowania poUtyCZIDego. 
Llcz
 si
 wlec trzeba z wojD.l}., bo W krajach balkMski-oh zdawano BO- 
nie podobna przypUSZC7J8.l: by Hitler ble z tego sprawr:. W :Jugos1awld 
- 
9wladomie zmierzal do gospoej. Minister MaJzurainI<:, zaprny- 
pa r01JWoju gospodat1kl wojennej Spier jatniony ze Spierem, zaprojektowal 
obllczyi nawet te wojna r02JPOCZIlie sir: podr6Z Churchilla do :Jug-os1"aswli, W 
w r. 1939. :Jego memor1al byl dore- chara.kterze prywatnym, dla podtrzy- 
czony I"ZI}.dowl i kilku najwybitroej- mania oporu przeciwko Niemcom. 
l'IZym polltykom. steed i SpIer przygotowall dla Chur- 
"Focus" w tym czasle odbywa1 dOOt chUla memorIal z iIn!ormacjaml po- 
ezt:.ste prywatne zebrania, na kt6rych tr7Jebnyml do jego wy.stl}.pie:t\. w :Ju- 
zastanawiano 8I.
 nad praktycznyml. gos}awi4. 0 tej podr6Zy byl tak.Ze po.- 
sposobami powstrzymanla grot./locej wIadooD'iony Vansittart ( odni6sI- sir: 
agresji nlemleckiej. Po zajt;!Ciu Nad- do Diej przychylnie. Doszlo w koiiC1.1 
renld przez wojlska niemieckie, co by- do ofiojalnego zaproszenia ChurchHla 
10 naruszeniem tra.kt:atu wersalslde- do Belgradu. Na przeezkodzie staIUj.1 
go i uklad6w locaref1skioh, czlonkowle sprzecliw Oham'berlama, I Churchf1l 
"Focusa" wystl}.pIld. z inlcjatywl}. za.- musial 'Podr6zy zam,iecha.l:. 
. gromnla Niemcom, w razie jakiego- "A.ppeaBement" rozwljal .Blr: przy 
kolwiek dalszego naruszenia oboW'il}.- poparolu wlr:kszo9cl Wszystk1Ch stron- 
zujQ.CYch uklad6w, zerwaniem stosun- Dictw i calej prasy. Wysllki "Focu- 
k6w dyTplomatycznych. :Jed.noozeSn.ie sa" muslaly sl
 ogranlcza<: wyll}.oznie 
zrodzlla 8I.
 wSr6d DiOO inicjatywa do przestr6g, do przedBtawiamia po.- 
utworzenla nowyoh dwu ministerstw: lltyki alternatywnej, wreswle do 
zbrojeti i Wormac:)L Mlaly one byl: wskazy;wania na Churchilla jako na 
przestrogll. dla Niemiec, jako wldomy tego. kt6ry ml>glby jl}. prowadz1<:. Nie 
znak przygotowywania odporu bry- zapobieg-lo to wojnle, ale bez Wl}.t- 
tyjskiego, tak w mkresie material- pienia ulatwilo w odpowiednlej chwtll 
nym jak rnoralnym (te oba m.lntster- pr2Jejr:ole rZl}.d6w przez Churchilla. 
stwa tstotn:le powstaly - ale j1.iZ w Sa.m Spier okaZaI w tym czasl.e 
czasle wojny). Na ra.7Jle Z81biegi te nlemall}. dalekowzroczn
: opraoowal 
n
e byly skuteozne. W si'eraoh rZI}.do- pl8Jl1 ewakuacji 
yd6w z Niemiec. Nile 
wych "FOCUs" ZIJJalarM poparcle i zro- Z8ip0bteglo to ludob6jstwu, ale w oza.. 
zumleDie ty1ko u Sir Roberta Van- s1e gdy Spier 0 tym plsal, on jeden 
s1ttarta, sekretarza stanu w Foreign chyba takl bieg wypadk6w przewtdy- 
Office, 3Jle sam Vanstttart byl juz wa1. Raz jeszcze okazai wll'IlklJ. (]ale- 
w6wozas mocno skr
any w dzIa- kowrzJrOC'ZlllOOC, gdy wskaz.al na ten- 
laniu, a wnet p6Zn1ej 
y na dencje zjedn.oc:zen:ia Europy i przy- 
boany tor. plsywal w tym zakresle .soozeg6lne 
Lepiej powiodlo si
 z umoZliwie- pos1annlctwo Churchilllowi. Tutaj 
roem Churchillowd publicznego wy.stt:- przewndywanie zawlodlo. Europa jed- 
powanla i 1>ezpoSredIl'iego oddzlaly'wa- noozy sl
. ale bez Church.lla ( bez 
nla na oplnl
. Nie poslada1 on przecle Wielldej BrytIa.nIi. 
dotl}.d f;adnej "maszyny poL1tycznej", Gdy wojna wybuchla., Splier wosta.1 
bo byl pr
ez swoje stronnictwo zboj- Internow:my jako obywatel n1em.I.eck:i. 
kotowany .Ii nawet w Izble Gmin, jar WspomLna. 0 tym bez goryczy jako () 
nleuntknionej przygodz
e. Po wojDi'e, 
*) Focus. A Footnote to the Histo- przy poparolu ChurohiJla, zosts} pod- 
ry of the Thirties 'by Eugen Spier. danym brytyjskim. T3Jk skof1czyl si
 
With an 
ntroduotIJoo by Lady Violet tei osdbliwy epizod w jego tyclu, gdy 
Bonham Carter, D.B.E. Landyn, Os- jako cud7Joziemiec wtrq.cll: BI
 W bleg 
wald Wolff, 1963; str. 159 i In!. i polityki brytyj'skiej. 


 ta.bl.4. Pandora. 


. 
. 
. 
. 
. 
i 
i 
: 
:11111111111111111111I111111111111I111:muum:mum: 11111111111 m 1I11111111111111111111111111111 


DYREKCJA KA WIARNI I RESTAURACJI 


G\ ." 
".u,
£ 


przesyla serdeczne Zyczenla BWIq- 
teczne i noworoczne wszystkim swoim 
przyjaciolom i bywalcom kawiarni 


20 Thurloe St., S.W.7 


fiJeaudeaJJt £td. 


PRZESYLA SWOIM KLIENTOM 


2YCZENIA WESOLYCH S
T 


I DOBREGO NOWEGO ROKU 


POLSKA 


APTEKA 


mgr. farm. A. PAULI1Q"8KIEGO 


86, Mackenzie Road, London, N. 7., tel. NOR 3042 
(3 mdnuty drogi od sUw,ji CALEDONIA ROAD) 


WYSYLA PACZKI DO POLSKI 
CENY KATALOGOWE 


przyjmuje recepty krajowe I zagranlczne 
.APTIDKA CZYNNA OODZIENNIE od 9-ej - 7.30 wlecz. 


IstIDlejl}.cy od r. 1949 
Zaklad Zega.rmhJtrzowsko- 
JubUerski 


w. PIC H ETA 
703 Fulha.m Road, London, S.W.6 
tel. REN 2148 


wykonywa wszeIkiego rodzaju naprar 
wy zegarkow 1 bUuterii oraz rytuje 
sygnety herbowe. 
Wszystkile naprawiane zegarki 81}. 
sprawdza.ne 
 regulowem.e szwajcarskl}. 
elektronic:'lIDl}. maszynl}. sprawe kr616w, herb6w rodowych i woje- 
wodzkich, stroj6w polskich, miast I monet, 20 plansz na kredo",ym papierze, 22 mapy, oprawa 
pl6cienna, zlocenla. 


Cena £7.7.0, przes. 4/6; U.S.A. $22.00, przes. 75e. 
* 
I. TRYBUN LUDU 


SZLACHECKIEGO. 


ROZPRA WY HISTORYCZNE. 
II. PAMI
TNY SEJM 
Prof. W. SOBIESKI (przedruk wydafl z r. 1905 i 1913), str. 320. 
(',cna 42/6, przes. 2/-; U.S.A. $6.00, przes. 8Oc. 
* 
MI
DZY WOJN
 A POKOJEM. Walka 0 wladz
 w w powojennym swiecie. 
H. SETTON-WATSON (Neither War nor Pesce). tlum. B. Czaykowski, str. 624, mapy, opr. pl. 
Cena f)2/6, przes. 2/-; U.S.A. $7.60, przes. 80e. 
* 


W SOJUSZNICZYM LONDYNIE 
D7iennik amba'iadora E. RaczyDskiego z Iat ]988 -194f), str. 450, llustr., oprawa pl6cienna. 
Cena 87/6, przes. 2/-; U.s.A. $1S.60, przes. 80e. 
* 
P AMI
TNIK KIJOWSKI TOM II. 
Praca zblorowa, red. prof. W. Wif'lhorskl, mr. 288, tlustracje, mapy. 
Ceoa 82/6, przes. 2/6; U.s.A. $4.70, przes. 4Oc. 
* 
POLSKA NIEPODLEGLA I DRUGA WOJNA SWIA TOW A. 1918 - 1945. 
Praca zbiorowa., red. prof. dr H. Paszkiewicz, 
104 dwuszpaltowych stron, malpy, tablice statystycme, oprawa sztywna. 
Cena 18/6, przes. 1/-; U.S.A. $2.60. przt'-s. If)c. 
* 
LAJKONIK NA WYGNANIU. Sto i jeden felietonow z lat 1950 - 1962. 
Z. NOWAKOWSKIEGO. Str. 472, oprawa pl6cle.nna 
Cena 68/-, przes. 2/6; U.S.A. $9.00, przes. We. 
* * * 
POWlESCI AUTOR6W EMIGRACYJNYCH 
Z DNIA NA DZI
 - F. GOETLA. str. 260, 16/6, $2.50; 0 
OLNIERZU CIULACZU - J. KO- 
WALEWSKIEGO, str 240, 12/6, $2.00; DWA KS
YCE - M. KUNC'EWICZOWEJ, str. 234, 
ilustr. T. Terleckiego, str. 12/6, $2.00; KARIEROWICZ - J. ;\IA('KIEWICZA, Ilustr. K. Pa.ce- 
wicza, 14/6, $2.30; W

NIOWIE NOCY - A. ROl\I:\.1iISKIEGO, str 288, 16/6, $2.50. 
wszystkie w oprswach plliciennych, artystycznf' obwoluty. Przes. katdej 1/-, 20c. 
* * * 
DLA DZlECI I fo.,1LODZlEZY 
POLSKA MOJA OJCZYZNA. I1ustrowany pod
cznik historii Polski dla dzieci. 
l\lgr M. GOLAWSKI. SU. 130, 70 ilustrac]i, m8.1py, pl6cienna okladka. 
Cena 15/-. przes. 1/6; U.s.A. $2.25, przes. 25c. 
G.,.sKA ZE SL
SKA. Historyjka obrazkowa polqczona z gn). geograficzn
. 
Rys. I. Ludwig, teksty I. Ludwig i J. Otwinowska. 
L'ena 9/6, przes. 1/-; U.S.A. $1.40, przes. 20c. 
TANCE POLSKU
 - POLISH DANCES. R
'stmki I. Lud"ig. 
Zbl6r 16 najpopularniejszych tai1c6w ludowych w ukladzle na glos i fortepian, 12 wielobarwnych 
plansz stroj6w 1udowych, artystyczna pl6c1enna ,okladka. 
Cena 25/-, przes. 2/-; U.S.A. $8.60, przes. SOe. 
Peine katalogi wydawnictw emigrac
'jn)'ch i krajowych 
's
'lamy na zq,danie. 
Zamowienia pocztowe wykonywamy natychmiast. 
PRZEKAZY POCZTOWE I CZEKI PROSIl\IY WYSTAWIAC NA: ORBIS (LONDON) LTD. 


l&!ID
!OO Iill il rn lOO @ 
 11 @ 
CASSEL GALLERY 


Sa THURlOE PLACE lONDON S.W.7 


KEN 2525 


(Opposite Victoria and Albert Museum) 






1



 
PAMIECI JANA LECHONIA 
.J 
SYMPOZJON 
"uliwt& SakoW1lId: ZUoboy pM l1ty. - Heart de I\loDtfort: · · *. - Rolla B&Uly: Lech06 fit Paria. - 
"me. Boma1D8 de l'Acad6m1e fran
e: · · .. - AleImander Janfa: ,,0 dwa palce od serca CD11e.m 
swa sapony". - 8telaa Korbo681d: Lechofl a po&iemle. - TymoD Terlecld: Dwa prof!lJ.e :Jans. Le- 
chonla. - FerdynaDd Goetel: Leohofl. - KaJetaD. Moraw8ld: Podzwonne. - Artor Ru blD8&elD : Wtelk1 
poet.a., przyjaclel 1 brat. - RaIal Ma1czewa1d: Siplew. - 
 NowakoW1lId: Ryba D& plasku. - 
Mar1a Mo4zeIewaka: 0st&tn1a rozmowa. - ZdzbIIaw 	
			

/Archiwum_002_09_350_0001.djvu

			18 


WIADOMO
CI 


Nr 925/926. 22/29 December 1963 


GRZECHY PURYZMU 


IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIII
 
Dobrze wprowa.dzona na terenie 
obu Ameryk amerykatiska firma 
. agenturowo-handlowa poszukuje 
kontaktliw :t aktywnymi osoba- 
mi lub firmaml za. graniCl}. Po- 
szukujemy rowniez przedstawi- 
cielstw z ro:inych dzledzin. Pro- 
simy nadsylae propozycje na 
adres: 


o K N 0 


N A 


ROSJ
 
W "Russkiej MysU" z 24 pafdzier- fryzowane"; . np. cytUJl}.C pochlebne G D Y J E DZI E SZ D 0 P 0 LS KI 
nika b.!'. Gieorgij Adamowicz poSw"lr:- slowa hr. W1ttegO 0 'MJJkolaju IT au- 
ca. sw
1 kolejny felietoo ..Literatura tor nie wspomina 0 bardzo ostrej 1 
1 zycle pamir:cl :Jeana cocteau i pi- nlepoohlebnej krytyce ostaJtniego ca- TO TYLKO AUTOKAREM 
8
 m.in.: ..Pa.mi
t:aan rozmowr: [z ra, kt6rQ. Witte wypowiedzlal 0 kilka 
nJan] 0 nowej IItera.turze francusklej wlerszy wytej czy nlZej). Praca jest swietnego dorobku 
z 
 jadowitymd UlWagami pod ad- na og61 pomyMana jako apologetycz- Z LONDYNU DO POZNANIA OgrOmIlJl wi
kszoSC mOlchwlasnych 
resem Andre Gide'a. Pami
taJm wre- ny panegiryk ostaJtniego cara i ostat- W cii!gu lat 40. artykJl.cl6w (nde m6wiQ.c 0 cudzych) 
szcle lZdanie bardzo ?harakte?"stY'CZ- !I1J
ej carowej. Nikt j
 dzLS nie hQ,k- I Z POWROTEM czytam ze ZIludzeniern, zlewam, 
- 
ne dla coct.eau. 
6wa 0 poezjl. 0 ko- rue 0 dQ,Zeniu ca.rowej do ..odr
bnego £20 Zyczymy rowniez 810 Die mogr: ich dokoiiozyl:, rzucam 
nleczn
 Je
 od8wIeZen:la, 0 bl
 pokoju" i nie ma dw6ch zdaii. te obo- ca1y Dumer do kosza. Ale m6j al'!ty- 
8\J.I"re8.J.I2Jmu 1 
ochodem, jak gdy_ je koohali Rosjr: i chc1eli jej zwy_ · k . t h kul pod tytulem ..Syfl1is i aOOlicjo- 
by w zamyslemu, zauwaiyl z podkr& cl
stwa. No i zg ln r:1\ wraz z r
 zna oml yc nizm" ("Wlado
". nr 922.) wy- 
AlOIUj. proBtot:Q.: ..:J
 crol3 qu'll sera.it srnlercUl m
1j.. Srn.lerclfj. t:Q. ad- ?-. V. E. < Jazda'" bk j
tkowo mi si
 podobal; przeczytalem 
terI1J>s de lancer V
Ctor Hugo"... kupilll moXe swe winy przed Bogiem ' r.P! ' 
' przYJemna 1 szy a osii!gni
c go w druku szereg razy od deskl do 
. 1 ludZrni. Sfj.d historil nie zna jednak POLSKIE BlUR deski. wydawal mi sl
 zajmujfj.cy, in- 
W Monaohium w polowie patdzier- ani odkupienla ani amnestil 
 0 PODR6ZY i w przyszlosci teUgentny, trafny. ! postanowllem 
""'" =. N",
 0"""", 0 kt6- I tu autm w,.... w 
 - - < . ON DO : _ ANGLO-POLISH ENTERPRISES Ltd. wr6cil: jeszcze wiele razy do tychze 
rym 
o wspomin8lem w "OkDie". z samym sdbq.: z jednej strony pod_ V I spraw. 
Urodzony w 
. 1889, Skoticzyl unirwer- kI'eSla Ze Rasputin by:t wl
gfj. i lot- 5 T U L A Ale w motm drukowanym tekscle 
Bytet przed plerwSZQ. wojlUl-. Przed r& rem majl}.C}'1m wplytw fatalny na hi- 12 CECIL woet odkrylem Blad purystycznej Ia- 
w.olucJsl.lby!.
y '!" kwitIJ.ll;cej w6w- steryCZl1Jl. ca.r0Wlj., kt6ra od r. 1915 COURT, LONDON, \V.C.2. (Aust. pty. Ltd.) PY czy purystycznego pazura redak- 
czas w RosJI ep6ldzielczoAci'. Po prze- 'byls. faktyczoQ. regentklj. paflstwa, a Tel. TEM 3391, 2897 tora ,,,WiaJdoI11iO'Soi". W przedoBtatnim 
wrocie IJ:>olszewLckJm 
tal 9
 ...wew- z dru
ej plsze, 
 hlJStorla odda spra- a capite ozytam zdanle: ..Walczmy 
nr:trznym emtgrant
 ' l
 Sl{! roz.- wledhwo3l: tej przykladnej Wnie, mat- D A KIN G H 0 USE z pederastlQ., walczmy rz; alkoholiz- 
maIJt
 prac _ meraz flZYcznych, oe 1 "prawdzi
j patrlotoe rosyj- * Przyjmujemy zam6wienia na wycleczki do Polski R A W mam (przez popleranie SPO:2:;YCIA 

 sir: dorywozo pedagogl'f.' Staw- sklej". I przeczy S84'TI sobLe, gdy po- * Zalatwlamy wszelkie formalnoAcl ze sprowa.dzaniem SON P LAC E wina) " ... Nle robl
 i nle posiadam ko- 
my Sl
 "nowym enugrantem po 0- wlada Ze MJJkolaj IT nie byl e1abo- rodzin I umjomych z Polski. S Y D N E Y pjl mych manuskrypt6w r ale wlem z 
statDi
j wojDie .,
 jak.iS praoowal wolny, a zarazem przytacza mowa ca- cal/l. pewI1oSci1l. te Di,gdy to potworne 
z ,,solidarystaJrni . ale w koticu z nlimi ra zwr6cone do Stolylpina: "Zgadzaim * Noclegi. opieka w drodze I po przybyciu do Londynu. A U S T R A L I ..
zycie" ni,: wyszloby spod mego 
zerwal. 
d razu za.s1yn1j.l jaiko Bwiet- sir: z panem... ale nlech lepiej b
zLe * Przekazy do Polski. A pl6ra a raczeJ spod mojej maszyny. 
ny puibhcysta, a jednoozelmle wLelki dzi,estr:ciu Ra.r
o-prawo
- Wdeniawski i Karol Lipinski. Niedaw- zdj
 tyrn _ lITlo.7.e 7Jl'obionym w ko- !IlR UstronlUl, w swym wl:asnym kOlku . Y obaj za ';"TYSDCy do swego rz;8,- oownika,. kt6ry nile ma moZno.9cl za- 
nQ. ewoluo
 samodlerZaiwia. no wydano w Moskwle ksilj.Zkr: ziblo- 8cie1e? _ KeII1II1edy ma dloDie modli- na unLwerB)'tetaoh. Kultura byla spra- j
CIa... Zbyt Wlelka odJe
l
 dzieli br
 
I
 z m
atkami do Innej r& 

strYI? p16rem dor6wn
al mu na rowlj. "Rosyjsko-polskie zwiq.zki mu- tewn1e zloZone. Byl to gest _ plaze wQ. inlcjatywy nle tylko jak najbar- 
 m6zg
 od oorodk6w zy?a uczu- dakCjl, mneg
 plsma., bo innego nie- 
enugra.cJi chyba 
ylko Nikolaj Ulja- zyczne". Oddzielne praoe w tej 
 ,,Paris Matdh" _ koC m6wil 0 po- nej 1 !IlRwet marginesowej. Nie miala zacu, 0 Beethove
l1e, 
lcassle, Keat- blQ.d J
zykowy, jak ...spoZycle wiJna". 
lot 1 dla. cel6w .,p?l1ty:cznych" wypi- 
Ulzki z rosyjSkQ. kultu1"lj.... ..Hen- t
dze Amerykl. Nde 
ni
te pir:Scl, prestige'u spolecznego (..social stan- ale - 
en z n
ch n

 mial wlr:cej. Nigdy go I?ie bylo, nikt wlna Die 
aywal r
e broome n]
ej swego po_ ry,k Wleniawsk1. w Rosji''', ..Chopin 1 me rozrozone be7Jradni.e, nIe w:zm.iesfo. ding"). Przed nowoczesnym obrazem nlZ pir:t st6p wzrostu! . "SI>?ZY1". w
 tego ..sp<>Zycia" nie 
zLomu, Os
pow .pisal zawsze szczerze. SkrlabLll" i t.p. :Jeden z autor6w wska- ne w kabotyfulktm geScie _ ja:kZe zacnemu TrUJrnanowi zbleraro sir: tak M6z
0",!y tempera.ment Huxle
 1'TlO1JIl8, ani popieral:, ani 
akza6, 
Byl poleml'5Ul: C!
t}'lm, ale 
ulturalnym. zuje na ogromny wp1yw Choplna na wymoWlI1e SQ. te ziJclrn Zachodzie..... sayu n
z w p?WleSCI. !'po .raz drugi W 
olch al'!tykulwch widzr: stale 
odszedl pllS3.rZ c
ekawy 1 .powaZnY. WlaSriie lektura tej ksUlZkI obudzi- Wewrut.t1'z lIlumeru _ ik.L1kanaBcle "Wasze dzieci - m6w11 Kenneu utarle zwnrty. ktOre wI"'
 WEZWANIE 0 pOMOC 
wybuM WOJnY '9U
 
. u
 'YJaI 
 T=e- 
 pnypom= zuaml
' po- uym m_ duro wiOC'j nlZ gnuua- Zanod PoI,kI,] Macl=y --j- 
wy ..,.,. 
 """"'?' ""'''!'" """'to. do Polakl t nl, _ 
 .wlnows!<, trzy odlamy """"""" __..... ba 
turolnl'. ""y """''''IdY 
oocla- wledze
 HuxI,Y'" .J',"'!' .,.",..... ty=e 
y mo"ologl=, neolog1zmy. Pom
 Dzj,ci= PoL.._ w Nlero- 
Nto wiOC. B- 
jOZykach 1 = me ma roku, aby HI. 
""""'"' 
 pol_ _. oI_om'" 100 m 
_ _j.tole, vIDe.. Jakby to bylo P"ZY!_le J<;w I 
'. gdyby '""'" podIotoh 
 do ma: nM. ....,
 _yoo . ad_ Mlodoj Po_ z oo>ym jej HI_iu I&t j"" pod opi,k, Macl=Y' 

m 
 temat ..przy"""" . uo t DooI'j P. K....>kDw _ Syb"ak _ Do _ ._ mgWole oIue- my _ 
 j'j wym6wk>i' Huxley u"""". ... w ,. I894. wnarl nlezuOOnym patooem. &tu""""",,,, I Jan,k k
talctt aI. w zaIda&i' 0.0. 
akutkOw w
tklego p".ew>'Otn.dzI'jo- wspomlna,'" _ jego"'-". -er'. gropy _ ulmnlecld 
 ",,",",",u. _ = '"'"' w tym -ym drun, w kt6- p- A]a 
atarn P..... 
 MaeiAu"'" do m"'j _ury. k_ 
w.go. NIOOawao WlRdImJr _jewoIoj. 
yta' I pIaaf od __ """""",,"""'" ty al rym ",=edy "'"" od loll, """"ohow- =- prozy """"'ej Paska k10ry zdat z ,""",u p.....mi0t6w w Up"" 
_ h""m11 "",kwt I "P,aw __ po powstanIu r. '863. Sam an.... po- wbrew ..oom< bardzIeJ 
 ....uIkneM' . ffi. DziOO """"" Thomas by' ..,..- makamwaJ bez 
;..ru....:. A jak 1962. 01=ul' ohodm do - 
td,wnyoh, wy
. _ .,Na ."'WO- zuat w Nowym Jorlm aI<_ """"' """"'" ._ mooom .,K
edy wyg""" _ohM I, nym boo"""em. matka - -, '"""'" eo makaroo>iuuy H.",.,... Rz
 w Loodynl' I "...ygot_j, ... JU' 
dzI _ epok (.,Na grnnt dwu,h K
tmie= WienyOal<""'" t Jana Le- poWtw& . _' 
_j 
 m1odo - tak ""'"' jOOn& z ...
 "a"'
 ArooId>. Huxley"" dwU- 
aId_ cr.y Si_I
t_ 
y h1sz- d_ >'Ok do o- b.r. Ch>opooc dobn. m. uny. w ""'
 

 = ""!"'""""' tytu>. . ..._ w "WtadomoOalacl> LIt""",,",,,," m. BId _I' .-mo. ",,",0 1=>- m>em ...... 1epIej. jato> walk. muBIa> 
 wloal<
 r..un-o AreO,,.., ,Pnez 
'Y"yuny" M,tohjo<'a W..,.owi<= t, ma doat<","",> optul.. 
... do  m, uowego do tematu ,..... warta dI& ku1tnra!nej t ld_oj wy_ dzIm& K_ zaj.... _ obok -' Po = _y w 
ych . = moun u"uci
 .. -. dawk. ry- ozy zdal, ma4 matu"," uUU».li"'" .... 
'u_ego _ =y .F'" tylu aut
 mlany z _ 1 oh...._ Me- hrytyj>!klej _ _.-!ej w u- dztejaoh A...rykanto -.,_ 
 "DZlWNV POLAK". cyny. '" ozytam ".,... Com","I. .. = k
ta"Mi,. Dom tm y.dobyto .., 
row t ..doIouneutacja jego.",.....- rzyO, .. rn-z"" PoIaI«> wWe ==y muci8cl> _ ._" """'"
.. paI\-'rtma "'""'" ... _"""" Art""u' Rolanda Sm.gIiA_ pod ohd
" mul, k......... z jakI'l' ronmym 
 a uttz
 
... do I",myoh cyta.t z Omyopc6w. ktOny ul, maW' 
(JereU chodnl 0 aut_ .t6rych _ K_Y'" """""" ... od zanie, jakIm ". go '" """- maJo ':'""" z....... w...Ex","""I, z 28 .."'0""" _tkl". &.d&kto< op
kun"'" ,'. 
 =llwwltym 
UZy- 
zuam dob
. ""'aty", o1"""ty .,pod_ ....... JL Pawllk- po-zyjacl6t """"""'" ... ....... ..
 ch_ ,tyodzleniec jest =m p
 tytulow",.,.,
 """""",,u opowm- ...-t. juO b<=eremuuJalnI' wynym m""","," - to ....... daii 
 po-"'="- Zb'Or owa ............. do- od = 
mt""""",,, '"" t_"""', """" --Jo nzdy. wymyOlaj'..... moey fmanaowoj. . 
. Fillpkiewicz M1eczysIaw PochwaLsk; Kazimiel'Z . . ...- 
 _ _. z.... p"""""j_ ._'.u Soh
1za (ogh>s>' przeklRd -,j n
 n, ..tabu". odnu=>t t,tmty. "'maty. Gdy Janet< "P=adwny z N"- 
= K' = ..- patnyll n& _ ....ych well w =,= z.' 
"':""). po- _Yo wtroftco zamJenmJo """ rozpoczyn" 
uk. w Auglli. 0""" 
. omnszko Wadaw Potrzebowsld Jeny . ameryk_ ko1eg6w w 
 K
- ALDOUS HUXLEY 
'"'" t"'!'" do .",,' z ok
1 
gro- pubU_yk
 =.. tit=tu,. 
 m'" mywnJ!.':""
 ad wyda
- ...W,": 
. Kossak Wojciecb IJnierzyski J6zef : nOOy'ego, a __ ....ywykla do .,Aldous Huxl'y.u - pIBz' Phltlp 
 "" ks¥,k' p
- JUry t. Tuyn"" w "ObBerVe>".ze z 24 listo- "Prix Noeturn'.. Worod francoal<..,_. ale pod- ... """"mu ..
- uau_" ]'-"'0 luoztalcenie '""""'" 
. .. .,' 'n . _ ojc6w. je!oIl nie =- dzIOO- pada b-r. _ znuu-> w _ wlok=j _ "'""""""" .h>x Nooturue" czalstwu". _""ok!, ktOry w Roku Uoh_ 
= K k Ka It: _ - _ w ulm ul oozywJotoj od toj, j,,", mot.e HI. u= gntamlna, 
e ". 
Iaka ju- tetnl,two """"'. .. _lady spada- ta jedn'" ,ko6czy>a HI. w tyro 
 
. Marejko Jan . ..-' 
 nat"'" ... .,po1roI_ zda",", jego zgon. Z prezyOOntem rorow. 

t ,!",,"",;rnrorom. ........, -.. DR _ - ' .oomue J_k j"" ua uUZ_'", 
: : ojc6w'.. Kennedyon> I<=YIo go w...... podo- "",,,ykBJ, "'" "'" ul, ....... ..... daj, HI. od poI"'_ .., = '" ul_ =- "a
Y. 010'" nie mogoc pooklm kosztom, ego 1 dobI"'-' orlykutn _",,"go omgIe!oId -:- .,Huxley stawnJ ... """"' Straglmti da,
 
6tkI zy"",," ai, Jo -.. Pre" z """'no. ]50
 RQ('ZN1CA ZGONU 
. = redak.... "C8ndkie"a Andn\ ........... moIoj po"""""""_ 0 =
 ba,- Sohulza. (I!'"""'"" m. p'" 
. . grudu!a ",,-, utop,. wloOyt 0 wiel, "'oc,j 
= """!'" w .....t_ NouveU....) I m- 
 tal
ty ... _ t""""",,"m- J",k
 u........ wi_' poOwl_y 
: New York 10009, N.Y. U.s.A- = .:za. Zest&- ty ffi. - z uez.dnt=j nudy z '50
, """'''y zgonu .. J_a po- 
. . omyOkl, ..... ulkt z jego P"-'YJ&eI& I _e. ule _ jOOuak czyteInley - je z twO"""""", IDdkI prze- bm-'>la ."....
6w _t, 
, pt- niatowald""" , 
. TeL GRamett'y 5-888G Seweryn DobczyiIski _ wla8ciciel = """"'wn>k""'''' ...tpl> _ 0 jego mag" ua n'" ""'
' z takOn upo- _&via m. peg""'" jakoby lnul,uuldwo 
m1
1 si. w ...._. w Od"" J=a Fry..". 0 k'. J
 
. . --." _ I t
u _ocza on SchuJz by! ""."",,"", an""" ..Pro- Wutkan. -'do aI. Hertzeny m,jd, w "t&atu
 poIakI'] ,Iustrow"" re 
=...................................................; "'" jeduom_y bold. takI, jakI ..... "",,"". kt6ry thnu."'" Kafka jest 'Io Roohef....y. -Jd»......,.;.t Dau- ,ytacj' Aloh
- J=ty I H...,.yk:' 
podzielony 
 1Zl0iZy1 pmed n.IJm tyl- dla.. kryt
a . fran
klego "jansem- del. Puryzm moze si
 wydaJwat drob- ROzmaryn,?wski
O, kt6rzy wyg
 
ko :J8JliO\'li XXIII. Mial 9Ukoesy: tra.'k- stlj. hebraJsk
. l;wI.adornt.e ascetycz- nostkfj.. IIllewinlllyrn dziwactwem re- utwory .N
emcewlcz.a, Pol
, O
..ota., 
!tat moskiewlskt, OOwr6t BOwieo1d z nym w sweJ. prozle, og
ej z daktora "Wdadomoool". Ale dzLwac- :2:;e
Oll
lel?o, T
tmaJ
ra, wd
rzynS1dr. 
KubY. '"'" . 01_ zwOasz- b8rw. plsstyki. wyt>ujz>o'
 aIowu,j. twn OudYJ ua ....ytsch pIr.un>ly spa- '-.?' N,
_ego (wy'-';lowymL Prelegent odezy,", """"'
 cytarJ 
nlejszym tryumd'em... by:t wldok Mu- F R E G A T A larskl, 1 humor nie opuszcza go Di- z dZlela 
sk
 o. ks. :J6zefLe 
 
""""" H>.rlemu _ 00. Jest .._
 """'. ktOryml W. A. Zbyszewal<' 
.'" km"". USP'",""P""""WY 
wcrora.j w swolm 
e, wznoSZIJ.- Bl1ety _ """"""""adza.nle -...c.; b Z umle Sl
 posrugi!wal: "jak malo kto (P a r y z). spiaflsklego. 
cyoh talobny Apiew za dus
 bia1:egd' 
yw
 ""'" przed rum . Przytoczywszy dla przy- · 
. PolBld _ Opieka w drodze _ kladu . d
a pi
e zdanla Schulza Ze zrozumlalych wzgl
6w list WYSTAWY . 
W GOA<,'INJE U KENNEDV'EGO _ - Wyjazdy t,..... StrogliAti -_ -, om6wl
" - wymzy drokuj, "WlRdo""",,I" bez';: """'-0/", Resta.=t, M'_
 
W t}'lm Bamym numerT;e ty,godnika kazy plenl
e do Kraju. wamd: ..Ten gi;os, ten wspa.maly glos, klchkolwiek poprawek j
ykowych Lurczynskl (do 29 grudnia. bI.): 
_Iego au,", ..Lm "'"""'" dn U.s.A.,'" FIftb Avenue, ten _ -- t 01' do ""'t8dowa- cr.y ua
t 0_=;'00 Drian GalierlM' Hallna S,,",_a 
..................................................... _. . b. konsnI feancuakl w Los An- N1 t.
). - ....yaka """""" '-"'"- 
; : ..... _ Gary dn>J'Z""';;"; H C St= Y W pop=w tY'= st t.. ot yp traub. Zawooz..""" 0 _. - ,-zamana" Wyd
k
o '" - 
. . _ wl...... .......' 
 goMjOO. 

 
= awa K sa z 
 j_ Zygmout K>m' t ujmuJym UOyowanJe tego ,...",.,..tu pol.."... rAtm-ary Stippt,,"","," z 2I ,.:t da "'"!' 
4d
 = S'kO'ski'go, - !'au L_aId z N"""'''' """: 
. J T · k6lku. stan zdrowia w spos6b bardzo 7Jllacrz- b.r. a rz.a IS7JCIZ€I 61n1e intelI"esuj opa _ M
. Axel. No
tnik amerykans1d. kt6ry dla uczczenia 
 ZygmuIl 
. A W A RADING L YD, = .,Kennedy - ..... Gary - ==j ny. w ___ _ego ......,
 ,enzent"""", 
'a K ta - ': P='"" Jolma Fitzg..-aIda K=edy. ta N.........._ "..,.. 10 ="'" 
. 286 KI . ... wypytuje "" · - """""""" nIB, _ """""''" =- ... z pmyw6d=1 ''''';; k"" "'" - - Al'_' JacewI
, Mek'Y k a TIto. na - bIbtlot';""'y ma = """ 
: Ihum Lane, London, W.10 = Ten zna.toorn!... """"","",y . nt,- 
 zabw-zauia'! _. U tym . _ =mowy m'
:' w - ZBfi& 
-, .lRd
 kal_ WIad_w a ul' W&cla;' ]uk mY"" 
. I . - byatry =yat.-- -..... HI. ....Iet rowuIet w wle1' wra>en1' IAtboraton-e KALEFLUID h,"""", 
..:";%. P"Yozyo '" .
? o=ch z.'-""odu. - SUva 
,. - dauej pr=. Alma BoOk, w"""'" (2.14-" 
. . .......... egzarnkmu. sam m6wI _ .. BId E . ,e w """'" 
JU, . Ko.....
dea$ (X Kan'" Kautak . £14" jak trotoh '" do ""'- 
..................................................... 10 t tylko po to ..." ........ ..-.m6w- . x_ Pari8 >61>. Antou' Rawlcz-S"";"""" MIcba>. K: 
.:::-. 
 w 
 W 
NB8q,pca.. Pawlikowski). - Kr.onika. nr. 924 "Wia.don1.oScf'. 


Winszujemy 
WIADOMOSCIOM 


EORESPONDENCJ A 


Do redaktora .. Wiadomo!\ci" 


S" MONSEU CO., INC. 
P.0.B.97, 
Bayside, NEW YORK, nS61 
.t::::111 :Iu: =nuu:uc:r.mr.: umn
 


Kronika 



 


1 


1 


.. 
\ 


Halina Sukiennicka 


, 


r 
,... A 
. J 



 


,;0 
\-.-< 
 
J! 


" 
.... 


,t 


"-J 


j 


f 


..... 


1 


I1ustracja do .,Don Kichota" 
przez :\lieczyslawa LurczyiJ.- 
skiego 


o PO
IOC NA ODBUDO
 
SANKTUARIOW POLSKICH 
W JEROZOLIMIE 
X. Pietruszka (DOll Polski, Old Ci- 
ty :Jerusalem, :Jordan, Via Amman) 
prosi wiernyh 0 skladanie ofiar na 
odbudowr: dw6ch polskich swnktua- 
ri6w w :Jerozolimie: kapllc ill i IV 
stacji Drogi KrzYZowej.. 
X. Pietruszka modil si
 codzienn le 
za wszystkLch oflarodaw06w, 
 
g6lnle w ozasie Mszy Sw.. kt61"1j. od- 
prawla w bazylioe Grobu pana. :Je- 
zusa. 


POLSKO - SZKOCKI JlOTEL 
..STRATHCONA COURT n 



 
W pokojach clepla I zImna woda, 
telefon, radio. 
Restauracja.. 
198 CROMWELL ROAD, LONODN, S.W.5. TeL FRE 7878/9 
Stacja. kolej,kl: Ea.rls Court. Autobusy 74, 31. TmY'sta metr6w ad 
WEST LONDON AIR TERMINAL
		

/Archiwum_002_09_351_0001.djvu

			Nr 925/926, 22/29 Dooernber 1963 


WIADOMO
CI 


19 


WYKAZ 


, 
TRESCI 


1963 


PROZA 
Adamowski Jan. Zabawa w lamlsl6w- 
ka. 923. 
Ankieta na temat powstania stycz- 
niowego. Jr:drzej Giertych. Zbigniew 
Grabowski. 896. Jan Bielatowicz. Wa- 
claw Lednicki. I\lichal K. Pawlikow- 
ski. l\Iichal Sokolnicki. Karol Zby- powstania styczniowego 905 - ..Na- ty. 918. Przypomnlenia. 921. Przemia- 
flzewskl. 898. Czes.law JeSman. X. Ka.- sza Przeszl06c" 911 " ny. 922. Polski most. 923. Focus. 

IIK:;
. 9
. t tnik kaJ'iBk' Kasterska l\Iw:ra 
b. Montherlant 925/926. 
e 8J'Ian. 0 a amery I. Henry de. 882. Pankowski Marian. Betty. 884. _ 
880. 883. 906..924. - Un voya&"e au K
dzierskl J. Z. RzeZba Tadeusza Pani rachmistrzowa. 919. 
bout de la nUit. 885. - Co graJq. na Kopera. 902. - Pojr:cle wsp6lczesno- Pawlikowski Michal K. Okno na 
Broa
w
yu. 9
. - otto e mezzo. 910. set w historlografii angielskiej. 923. Rosj
. 879. 882. 884. 885. 887. 894. 
Baglns

azunierz. Powr6t do War- Kibish Krystyna. ..Powiedz mi co 0 904. 906. 911. 916. 919. 923. 925/926. 
szawy. . mnie myalisz?"... 885. - Portrety - Hrabia Palatynu. 881. Pocalunek 
Bailly Rosa, px:zel. Tymon. Terlecki. niegdysiejsze. 909. wojny. 921. _ ob. Ankieta na temat 
L
c
 przedwoJenny 
yli. szalony Kiersnowski Ryszard. Cardiac Call. powstania stycznlowego. E98. 
dZI
n. 
77. - Wspamaloscl p
ze?- 886. Peikert Paul X (wydali Ka.rol Jones 
w.oJenneJ Olykl. 886. - Wspomruema Konieczny Alfred ob :Jonea Karol. . Alfred K nl ) '" $, . asta 

 kres6w wsc
odni
h. Wisniowiec i 905. . 1 0 ec.zny . Dnuer" ml . 
Jego zamek. N
fa 1 staw. 901. Kosiftski Zdzislaw. Bayreuth 1963. ::

i SergiuSQ'J. Krzyk. 892. _ 
Beckowa JadWlg&. A gdy bylam 919 
Ekscelencjq.... 881. - Trochr: inaczej. Ko
..owska Danuta. Nowo j orska sie- lperyt.'b99. - CzlOWIek przemieniony 
896 w wilka. 902. 
. . dziba "Wolnej Europy". 91ft Pietrkiewicz Jerzy, przel. Zofia Koza- 
Belin
 l\I
rla ob. Pamir:ci Stamslawa Kossowska Stefanla ob. Pamlr:ci Ireny rynowa. Warszawa na kJ:!ir:Zycu. 893. 
W
dklewlCza. 901. Paczkowsklej 922 Pomian Bole81aw. Podr6z wakacyjna. 
Bialecki Hubert. Adam Niemczyc w Kotula Fran
lszek. Czennna I jej 878. _ Dzlkie kaczki. 892. _. Ksi
Zy- 
C
sel C:allery. 923. garucarze. 923. cowy interes. 915. 
B;e

towICZ J8: n . Od pluton
 do stra- KowaleW!!ki Jan. W Z.s.R.S. 876. 878- Popiel Jerzy. Rewolucja taiIczy. 885. 
tegn 
lobaIneJ. 885. - 
Jciec Her- 880. 882. 883. - Szyfr Traugutta. 8m. Pragier Adam. Proces brzeski. Preli- 
meneglld. 88
. - ob. Ankleta na te- Koza.rynowa Zofia ob. Pietrkiewicz minaria. 876. Widzowie i Swiadkowie. 
mat powstanla styczniowego. 898. - :Jerzy 893 - ob Levi Primo 922 881. Oskari y ciele , obrotlc y , ostatnle 
"Zlota wrota". 925/926. 923 . . .. 
Big Ben. W Londynie. 875. 881. 883. K
zewski Tadeusz. Rok P rac y Insty- slowa. 883. P.P.s. w sejmie. 903. 
&
6. 889/890. 893. 895. 900. 902. 905. tutu Zachodniego. 900. Przygotowanla. 912. Powr6t. 917. 
909.. 91
. 913. 915. 919. 922. Kronika. 878. 879. 881. 882. 884. 886. Wojna. 920. W Rumunii. 921. Utwo- 
B t Okle 9 " 13 'ICZ Jan. Moje curriculum vi- 887. 889-891. 893. 895-900. 9 02. 906. rzenie rzq.du gen. Sikorskiego. 924. - 
Nowakowski - pisarz polityczny. 
::.:0 Ad S . 910 910. 911. 916. 917. 919. 920. 923. 924. 923. 
. a
. pmacz. : . 925/926. Pruszytlska I\laria. Mistrz wroclaw- 
BorwlC-z :\lIchal. :Jak mme pOWIeszo- Kronika ilustI"O'Wana. 918. ski odkryl tr:czr:. 879. _ Opowiadanie 
no. 904. . Kruszelnick1 Ludwik. Pietrow nr 2. 
Bro
arski AU:0ns. Szwajcaria a pow- 8
. _ Nocny pasaZer. 893. 19arza. 882. - 0 :Judycie z karczmy 
stanle stycznlowe. 883. Ksin
'" nadeslane. 877-882. 884. 885. przydroZnej. 885. - Lekarz umiera 
Bron I Zd Isl W 1 k Cw . 
 przedoBtaitni. 891. - Pierwsza pol- 
., 
 z aw. yna aze oJ- 887. 888. 892. 894. 895. 898-900. 902. ska studentka w Cambrl" "'e. 892. _ 
dzmskiego. 881. 903. 905. 906. 909-914. 918. 919. 921- uo 
Carpeaux maluje zamach Berezow- 923 Dzieje Mojzesza Finkelsztajna. 901. 
skiego. 876. Kuktel Ma.rlan. Miecz Zygmunta I I - Dlaczeg<;> 
oplero teraz 
 903. - 
Chmielowiec Ma.rlan. Wyzwanie. 907/' 
,"""'t W 1 896 Bylam strazmczkllo na. Pa
.aku. 904. 
908 Jego pv
' v . na aw,e " . _ Strzaly na MazowIeckleJ. 915. - 
('z
PSka I\Ia.ria. I 1 . bratu Kwiatko",:,ki Walenan. Gdyby me WSr6d 0leandr6w. 917. - Slq.sk we 
t. " 90 1" zrae OWl, enkawudzlsta... 917. wspomnien.iach sprzed czterdziestu 
s arszemu ... . Lanckoronska Ka.rolina.. Bialy dym . b oO. 92 0 
Czarkowski-Golejewski Kaje..a.n. La 902 . lat. 919. - Pi
te: me za IJaJ. . 
douce FI:a?c
. 882. - ObielrtJwnle 0 Lat
ra.tiski Jan. Wenecja Kraszew- p
..przyznamem nagrody ..Wiado- 
"apartheId zle. 914. Autonoll"ltczne ski emu. 913. _ Swlatlo Boze czyli moSCl . 883.. da . j E 
Transkei. 918. Rzym B . i 925/926 Przyborowskl Henryk. (" wme . 
Czytelnlcy 0 WiadomoSciach" 876 . k' ernlD ego. . Wedel"). 917. 
878., 881. 883. 884. 888. 892 893 896' Ledm<: I Waclaw. Aleksander Led- Przyznanle nagrody ..WiadomoSci" za 
iJ97. 899 900 904-906 910' . . nicki Jako m6wca. 879. - ob. . Ankie- najwybitnlejszq. ksilloZkr: pisarza pol- 
921. 923'.' .. 913. 918. ta na temat powstania styczmowego. skiego ogloszonq. na emigracji w r. 
D8.n!lew!cz Ludomir. Mysz. 889/890. 

eiyfiSki Stefan. ..HiBtoria Z6ltej 1962. Laureat: Witold Gombrowicz. 
Danllewlczowa :\Iarla. Wystawa sta- clZemki". 910. 889/890.. 
rych druk6w w Cambridge. 876. - Leser TadetI87J. Wlad law Dr iow- Puszkln NikoJaJ, przel. .Tymon Ter- 
Londyiiska LoZa. Orla Blalego. 884. ski 897 ys op lecki. Car Pawel I i Koacl61 Rzymsko- 
- Przywrac
y 
Iskoaci. 887. - Z Le
i primo, przel. Zofia Kozarynowa. Katolicki. 881. . 
Wawelu na Piccadilly. 901. - Spot- Grek i Krak6w 922 Cesare i Kato- Rey Sydor. Of lara I radoa
. 
95. - 
kanie z przeszloSciq.. 925/926. . 923 . . Pearl. 899. - Pan wlasnego. zYCIa. 904. 
Dobek Czeslaw. Nie kaleczcie sta ry ch W L .I:,e.. . Teod . Gl b t ka Rolan Jozef. Zwyczaje wlelkanocne. 
drzew. 912. 9iOlewlcz ozJa. e a poe yc . 889/890. . ." 
Dnvfska AlicJa. Portret malarkL Listy braci Karpiilskich 0 powstaniu 
o":"ano
l
owa Zofla. Slonce dzle- 
917. - 0 malarstwle Franciszki The t. 881 SIr:clU I1mi. Spotkanie z chlopcem 
merson 923 - 
i=I
Leo P kt al arabskim. Anzelm. 879. Kropia krwi. 
Duda.r
-Os
tyfiskl Leonid. Blala' s I . skl ILl g e OO rspe ywy sc e- 880. _ ob. Pamir:ci Ireny Paczkow- 
Ch .. R sk " ma europeJ ego. . k' j 882 
mura z . zeszow lego. 885. - Lubodziecki Stanislaw. :Jeden dzietl w s Ie. '. 
Zasluga polsklego lekarza. 899. I 880 Rostworow!lkl Jan. Toast dla niedZ- 
Eden An
hony, przel. Tymon Terlecki. ;;!;::
 AlekS8J.lder. Fraszki prozaicz- wladka. 876. - Nocny str6z Krako- 
IntermedlUm warszawskie. 892. ne. 875. - :Jeszcze 0 doktorze :2:iwa- 
E s :dmanowa I\larta. Marsz na Wa- go. 889/890. - Traglczny aekret. 

gton. 915. chinski. 909. 

rbch Samuel
 0 powstanlu w ghet- Lysek Pawel. Droga wlodla wok61 
cle warszawsklm - 1naczej. 899. swi
tej g6ry Athos. 925/926. 
:;I!iztyn Tadeusz. Sluga czy pan? :\Ialczew!lki Rafal ob. Strona poSwI
_ 
F 0.. . cona przyjaclolom-psom. 889/890. 
renkle
 St
sla":. Pornografla. 878. :\larkiewicz Zygmunt. Francuskie 
-:- Graf
ka I gobel1ny Tadeusza Beut- plsma polityczne Krasinskiego. 900. 
I1cha.. 'o!9. - Wystawa Zygmunta _ Zofia Klsjelewa a Polacy. 915. 
Tu
kleWlcza. 881. - Wystawa "Kr
- :\Iatlako"ski Wladyslaw K. sto lat 

 . 
86. - Wystawa Henryka Sta- temu. 913. - Menzury. 921. 
zew
kl
go. 887. - Zmlerzch sztukl "Mazowsze" w Medlolanie. 903. 
ludr 
Vbul:vslaw. Nie of lara ale 922. - Extra Cracovlam non est vita. 
mlJoslerdzle. 880. 923. 
::a"

7zygmunt. Do dwu razy sztu- Obrazy po
skie w Blbliotece Polskiej 
H a 'I"' k: w Londyme. 905. 
o IDS I Alfred. W:vr6Znienlf' polskie- Osnialowski 'Iarian. Smier6 frajerom. 
go artysty. 907/908. - Zapomnlany 878. 
med'l1.. 912. Otwino\Vska ,Jadwiga. Z Balchasza do 
Hrl\dvsk" Irena.. Hotel pod Kotem. Taszkentu I jeszcze dalej. 876. 
902. - :Jedna nacJa. 920. - Pakowny Pamlr:ci Ireny Paczkowskiej. Tadeusz 

ufer. 9
2. Nowakowski. Pani Irena. Stefanla 
umor I satyra. 883. 8
. 891. 899. Kossow!lka. Usmiech Ireny. Jozef 
904. 906-908. 911-913. 916. 919. 921. Wittl"n. Nasza Irena. Irena Galr:zow- 

M1
k Stani
aw. Klasyfikacyjne ope- ska. * * *. Jan Winczakiewicz.. Irena. 
If cJe sztukl G.ombrowlcza. 897. - .Juliusz Sakowski. Dedykacja. Zofia 
.oraz PewnOOCI nrawdy i dobra a Romanowiczowa. Ostatnie lato. Olga 

Ie l kn k a. 900. - Prywatna wojna z Scherer-\Virska. Z pogrzebu Ireny. 
os:}. 915. 922. 
Iwanicka Halina. !"Iarla Wicherkiewi- Pami
cl Stanlslawa Wr:dkiewicza. 
czowa. R83. - WlCtrzny gr6d Chlca- Zb:g-niew Grabowski. W Krakowle i 
goo. 8
9/890. w Paryzu. 
Iarla Bellna. Za okupa- 


ICZ AI
on
 

ze blr:dy. 897. _ cji w Warszawie. 901. 
om!sarz Mlenzynskl. 903. - Pot
z- Pandora. Puszka. Niby pami
tnik. 
n.e 
lOsy. 905. - Kuba dawniej a dzi- 875. Pracownicy prasy kierowanej. 
slaJ. 9

/
8. -: Meksyk a Tlto. 924. 877. Okres pokubaiiskl. 8'm. W sZeS- 
Jag
zlDsk.1 Zdzlsla\V.. Z dziej6w emi- ciolecie... 879. Na osi Waszyngton- 
g-racJi poh
opa
oweJ w Anglii. 0 Paryz. 880. Policentryzm. 881. Glos 
Towa
zystwle Lltf'
acklm Przyjaci61 dysydenta 0 prowokacji. 882. Prze- 
Pc;>lskl: 901. C? kl6tmach w Towarzyst- miany. 884. Aneurin Bevan. 885. 
Wle Llteracklm. 910. "Klub Dw6ch". 886. "Polska Ludo- 
Janta Aleksander. Rosja Rprzedaje wa". .887. Dreptanie na miejscu. 888. 
Alask
. 
80: - ob. Strona POSwir:co- Od :Jatty do :Jalty. 889/890. Stalin- 
na p:ZYJaclOlom-pso
. 839/890. _ Chruszczow. 891. Europa podzlelona. 
Pa.mJewlczowa Maria. 
913. 
Behrmann S. N. ..ConverS3itLon with 
Max" ob. Scrutator. 877. . 
Benoist-Mechl:n: ..Sixty Days Tnat 
Shook the West" ob. Scrutator. 
Zadora I\Ia.rian. "Zuzanna" wychodzi 899. 
na morze. 914. BieJatowicz Jan. Wielka przygoda ty- 
Zakrze"ska Lidia. Trzy pokoje z cia. 895. ----:- N
 taI
t emigracyjny. 
kuchniq.. 875. - Przyjscle. 882. _ 905. - pJIS8.11Z najcichszych ton6\\1. 
Marzena Zlotag6ra czyli Mary Gold- 911. . 
berg. 884. - GranIe. 887. - Mr. Little Brandstaetter Roman: "Dzien gni4"- 
sl
 wstydzi. 889/890. - cz
stocho- wu" db. Kozarynow-a Zofla. 899. .. 
wianin. 893. - Sukienka i fajka. 905. Bregman Aleksander. Daleka drogQ 
Zaleski J. 8t. Dia pociechy I uciechy do Europy. 877. - :Jak nie naleZy' 
ale z drzazgq.. 892. prowadzJIC wojny. 878. - Eden: czao- 
Zaproszenie. 883. Wlek i .legenda. 881. - Na
lIw- 
Zaraiiski Jan. ,,:Je
li nil' uporamy si
 szy d2Jien HltIera? 886. - Monachtj- 
z tabu..... 880. czycy, ich pogromcy ilch spadkobler- 
Zbyszewski Karol. Alzacja - cudow- cy. 898. . 
ny kraj na czterech pir:trach. 896. Bregman Aleksa.nder: "Polska 1 No- 
Zbyszewski \V. A. Przyszlo
 U.N.R. wa Europa" db. Pandora. 893. 
875. - PrzyszloM Straussa. 877. - Broden.z Paul: ",The S!.ck Fox" ob. 
A propos mego brata i pana Szer- Scrut8lt.or. 918. . 
mentowskiego. 900. - Czy de Gaulle Brych1; Andrzej: ..Opada.me zleanl" 00. 
zdola uratowac 06 Paryz-Bonn? 901. K.oza.rynowa Zofla. 887. 
Kryzys Macmillana. 902. - Blaski i Cha!k:o Zbigtnlew: "Jaworowe niebO" 
cienle pontyfikatu :Jana xxm. - db. Kozarynowa Zofla. 879. 
"Le Sublime Prince du Royal Secret... C1oIk:osz Adam (red..): "Dokumenty 
904. - Wizyta grecka w Londynie. chwili. Zeszyt r' ob. Pandora. 881. 
905. - Dwaj laureaci: :Jerzy Stem- Cl
bert :Jean
Paul: ..The Gypsies" 00. 
powski i :J6Zef Mackiewicz. 906. _ Scrutator. 906. 
Stosunki francusko - amerykaiIskie. Oopcutt W" Norton: "The Polisb Na- 
909. - Czy de Gaulle storpeduje tional Ohapter No. 534. 1848 to 1948'" 
Wsp6lny Rynek? 910. - Misja Mie- ob. Daaillewjczowa Marla. 879. 
dzliiskiego w Moskwle. 911. - Legat Crankshaw Edward: "The New Cold 
Adenauera. !H2. - Kto to bude pla- War" ob. Pandora.. 918. 
tit? 915. - Zagadnienie Saary prze- Czay'kOWBki B. ob. Seton Watson 
malo 1stnire. 916. - A propos pole- Hug'h.. 915. 
miki Lednicki-Wasilewski. 918. - 
ilewiczowa Maria. Druga powt>eSC 
:Jean Cocteau i Edith P1af. 919. - Nepomuck1ej. 878. ...:...- Nowe materLa1y 

acmillan. 921. - Syfilis I abolicjo- do dziejaw wotnomularstwa polsklego 
mzm. 922. - Dyskusja 0 Slkorskim. w Londyn1e. 879. - ..Norwid zywy". 
923. 882. -:- Pr?Jekr6j drzewa poerlJjL 886. 
Zdziechowski Ka.ztmlerz. Kryslyna - ..Rocznlk L!terackl" za rok 1957. 
Puslowska. 897. 888. - Dwa poarnL!likowe wydawnic- 
Ze seeny. 921. twa 0 literaturze staropo1sklej. 889/ 
890. - 0gie:6 co nle parzy. 893. ...:!.... 
. POEZJA Paryski gabi.net O8Oblltwo8ci. 904. _ 
Bandeara Manuel, przel. J. Z. Kf'(IzIer- Naaz poprzednJik. 909. _ Prnezwy
_ 
ski. Mozart w nieble. 909. Zenie rzeczyw\Bt
L 913. 
Bodet Jaime Torres, przel. Jerzy Nle- Djilas Milovan: .,Conversations wIth 
mojowsld. Taniec. 909. Stalin" ob. Sokolnick:i Michal. 880. 
Bohdanowiczowa Zofia.. Oda. do I:opa- Dunbar JBJnet: ,.,Mrs. G.B..s." ob. Ko- 
ty. 880. - 1dJ1.c jesI.
. 882. - CI.e- zarynowa. Zotla. 921. . 
n.ie, 892,. - Mllczenie. 901. Dzir:-clelska Stefanla: ..Sytuaoja. spc)- 
Chcluk Andrzej. Wll.erszykJI 1 f:m8:nld I:eczna dzIennLkarzy polskloh" ob. Pan- 
o czytelnJkach, 0 p
ch a t:aJId.e dora. 877. 
o red.aktorre. 914. Ein7JIig Paul: "In the Centre- of 
Czaplicka Ba.rba.ra. Modlitwa.. 892. - Things" ob. Pamdora. 902. 
Sen malarza. 893. - Samot:n.oM. 918. Erickson :John: "The Soviet HIg-h 
CzereAniewski Wawrzynlec. Dziedmc- Comand" ob. Sok01nlcki Micha}. 893. 
two Diogenesa.. Dion.irros. Podaj mi rr:- EstreIcher Karol: "KrystJanna" 00. 
k
 Tezetl8zu. 881. - W W'Q.wozach Zbyszewski W. A. 917. 
Helikonu. 883. - HefajstJos. 905. - Fisher :John: "Eighteen Fifteen.. 00. 
Po drugiej stronde Partenonu. 914. Scrutator. 899. 
Czuchnowski Marian. Z wysokoSc:l.. Fitz Gibbon Constantine: ..Random 
886. Thoughts of a FasciSt Hyena" ob. 
Dickinson Emily, prze}. Kazimlera Pandora. 921. 
lllakowlczliwna. Wlersre. 889/890. FolklerskI WfadysIaw: "Od .,BosIclej" 
894. do ,.,Niebosk.iej komedll" ob. GUnther 
Emiot Izrael, przel:. Jerzy Ficowski. Wlady,s1aw. 897. 
Sluchajq.c poloneza Oginskiego na Foot Midhael: "AneurIa1 Bevan" ob. 
Syberid. 909. Pandora. 885. 
Ficowski Jerzy .ob. Emiot Izrae]. 909. Fothergill Brian: "NloholaB Wdsema.n" 
Glatewski Jacek. :J
 Bta.m.¥ ob. Rajecki :Jan. 923. 
_ 893. Fournier Eva: "Pologne'" ob. Koza- 
Gniatczyfiski Wojciech. Zabawa w zte- rynowa Zofia. 917. 
lone. 885. Gajdus Wojciooh ks.: "Nr 20998 opo- 
Hesse Hermann, przel Zygmunt Ka.r- wiada" ob. Kozarynowa. Zofla. 882. 
ski. Kocham koblety. 909. Gallagher Mattews P.: "The Soviet 
Illa.kowiczliwna Kazlmiera ob. Dickin- History of World War IT' 00. Pandora. 
son Emily. 889/890. 894. 906. 
lliowiecka I\laria. Dr:bowy gaj. Ana- Garliiiski JOZf'f. NlemlOOka kslq.Zka 0 
chronizm. Pi6ropusz. Tak. Nurt. 900. powstaniu. 876. 
- Romanca. 903. Gierglp]pwicz Mlf'<'Zyslaw. "Odprawa. 
Iwaniuk \\'acla.w. FlJflczny dyty- pos16w greckloh" odnowiona. 919. 
ramb rpoSwif'oony kotce poety BLalo- Gilbert Martin and Richard Gott: 

ewskiego. 884. - Pl1Zyklad DR per- ",The Appeasers" 00. Bregman Alek- 
petuuml mobile. 885. - 0 narastamu sander. 898. 
zycia. 897. - Choral dla poety. 901. Gott Rlclmrd ob. Gilbert Martb1. 898. 
- Sylvia. Plath. 907/908. - Leben- Grabowski Zblgniew. Bruno Schulz a 
sztajna portrety wn
trza.. 914. Kafka. 918. 
Karski Zygmunt. Nlpznajoma. 911. - Grass Gunther: "Die BlechtrommeJ" 
Na odm6wle:nie paszportlL 924. ob. Kozarynowa Zofla. 903. 
Karskl Zymunt ob. Hesse Hermann. Greene Graham: ,A Sense of Rea1i- 
909. ty" ob. Kosiflskl Zd!ms'law. 912. 
K
zierski J. Z. Pszczo1a. Czary. 876. Giinther Wladyslaw. Wlerzq.cy komu- 
- Duch ziemi
 or};ywla. 882. - Obiet- nista. 897. - Ghetto przedwojen!llej 
niea. 915. PolskI. 903. - Ostatni dzieii starego 
Kr:dzierski J. Z. ob. Bandeira ManueL 
lata. 9}2.. - Polski encyklopedy- 
909. sta. 915. 
Kuczytiska Krystyna. Kallfornia. 892. Gunther Wl:adys1:aw (reOO.kcja): 
Kudrewicz Jan. · · .. 923. ,NorwiJd Zytwy" 00. Damilewiczowa 
Linger Stanislaw. Kobieta. 880. Maria. 882. 
Lurczynski Mieczyslaw. Florencja.. Hadar Alil7Jia Rachel in collaboration 
882. with Aubrey Kaufman: "The Princess 
l\Iorswska - Ledlichowska Barbara. EJuasal'i" ob. KozaJrynowa Zofia. 901. 
Wiersze afrykanskie. 922. Haleckl Oskar. Rosja Mikolaja I i 
Na dodatek do ..WladomoScl" p.n. Sta1Ina wolbec katolLcy7mw polskl
. 
"Na Antenie". 903. 918. 
Niemojowski Jerzy. Elstera. 875. - Hartm.a.nn Kart: .,H0c'h8chulwesen 
Ballada flguralna. 888. - Czar nocy W'ld Wissensc:haft fn Polen'" ob. M
 
letniej. 916. - Sen. 919. karSki stefan. 897. . 
Niemojowski Jerzy ob. Bodet :Jaime Hatdh Alden: ,,H.R,.H. Primce Bern- 
Torres. 909. hard of the Nederlands" 00. SosabOw'- 
Osnialowski Marian. Saska Kwa. W eki StaniJslaw. 883. 
Gr6Jcu. 910. . Haupt Zygm'Uillt: "PI.er3cie:I\ z paple- 
Piaskow
ka-Humitlska Janina. W t.y- ru" ob. Blela.tDwIoz :Jan. 905. 
dowskim teatl"7Je. 892,. - WiecrWr w Helniz W. C.: ..The Surgeon" 00. Scru- 
Komorowie. 917. - aw1t w Warsza.- tato!'. 918. 
wie. 921. Herold ChrilSt'opher :J.: "Bonaparte In 
Przyluski Bronislaw. Ojozyzna. 884. Egypt"' ob. Scrutator. 892. 
- Potf'gi. 921. H6
 P8IWe} (tdoZyl: i opraoowal:): 
Rawicki Tadeusz. Dwie jeslen.ie. Uro- ..ZbI6r poet6w polskioh XIX w." ob. 
da.. 0 Tobie. 914. Kom.rynowa Zofla. 886. 
Rey Sydor. Festyn. 9ll. Hertz Pawe1 ob. S7IDlydtowa Zofla. 
Rostworowskl Jan. Siowo 0 czasle. 888. 
877. - Bukiet dla ErniM.L 899. - Hine Daryl: ..Polish Subtiltles" ob. Ko- 
Malowanle obrazu. 907/908. - Legen- zaryn-owa Zofia.. 895. 
da 0 Mlchale Aniele. 917. HLaoooks Rlcl1ard: "Poland Bridge for 
Skopelitis Stelios, przel:. Artur Marya the Abyss?" ob. Pandora. 923. 
Swinarski. :Jeden zywot. 909. Hochhut Rolf: ..Der SteUvertreter', 
Slonimski Antoni. Ghetto warszaw- 00. Kantak K8J1'n1l X. 916. 
sk'ie. 901. Ingrim RObert: ..HiJUers gliick11chster 
Swinarski Artur '\Iarya ob. Skope- 'I1ag" ob. Bregman Alek.sa.nder. 886. 
liUs ste1:ios. 909. Ironside: "Draries" ob. Br'egmai!1 Alelk- 
Smieja Florian. Toast. Ozekanie na sander. 878. 
telefon. 884. - RewlzjorUsta. 911. Iwanicka Halina. 0 BibUotece :Jagiel- 
Taborski BolesJaw. SzekiSplr. 914. 10fLsklej po anglelsku. 919. 
Wienynski Kazimierz. Epoka elek- hbbck:i J'ohn: ..The Naked Heroine" 
trown!. Wisla I wyspa. 895. (Jib. Kozarynowa Zofia. 904. 
Winczakiewicz Jan. W!ersze 1962. 878. :James Robert Rhodes: "Rosebery" 
- El Greco. 916. - ob. Paml
 Ire- ob. Rajeoki :Jan. 901. 
ny Paczkowsklej. 922. :Janta Aleksa.nder ob. Przyluski Bro- 
Zakrzewska Lidia. ProSba 1 pytanie. nis1:aw. 882. 
892. - Akademla. U1cradzIona chwi- :Jaracz stef8JIl: .,0 teatrze 1 aktorach" 
la. 907/908. ob. Terledki Tymon. 905. 
Zamszafiska Weronika. Muzyka pa.- :JaT
bowskl :J6zef ks.: "M6wblludzle 
tetyczna. Ptak!. 898. - Czekanie na roku 1863" ob. Kuklel Marian. 913. 
sen (na Godota). Wiosna 1954. An- :Jedlicki Witold: "Klub Krzywego Ko- 
dante finale. Wymaganla. Zimna wio- ta" ob. Pragler Adam. 909. 
sna (1956). SzpttaIny qgr6d. Pl:aoze JelIm&n CzesJaw. Piastowie i :JagI.ello- 
w wikllnach. WOOOaC. 918. ni z kwiatkiem. 894. 
Kantak Kami) X. Dramat IDemleckl 
RECE.VZJE Z KSI
1;EK 0 Piusle XII. 916. 
AlgiJSi Leone: ..:John the twenty- Karsh Youssuf: ..In Search of Great- 
third" ob. Scrwtator. 906. ness" ob. Scru1:8!tor. 899. 
Almedingen E. M.: Catherme the Kaufman Aubrey ob. Hadar AlIZia 
Great" ob. Scrutator. 906. Rachel. 901. 
Araki Stefan: "My, Pierwsza Bryga- Kennan George F.: ..Russia and the 
00" ob. Pandora. 895. West under Lenin and Stalin" ob. 
Asquith Margot: ..AutobIography" 00. KorczyfLski Aleksander. 887. 
Rajecld :Jan. 880. Kern Erich: "GeneraJ VOIl Pannwitz 
Avon Earl of: "The Eden memoLI's" und seIne Kosaken" ob. ScnJJt.ator. 
ob. Bregman Aleksander. 881. 918. 
Ball Adrian: ,.,The Last Day of the Kochanowski :Jan: ..Odprawa pos1-6w 
Old World" ob. Giinther Wl:adya1aw. greckioo" db. GiergleJ.ewicz Mieczy- 
912. slaw. 919. 
Banaoh Andrzej: "Wyb6r !IUIiSki" ob. KolbuszeW1skii StanilSlaw: "Allloskie iIm- 
Terlecki Tymon. 913. presje Stanislawa WysplafLskie.go" 
Barker Dudley: "The Man of Prin- ob. Kom.rYIDowa. Zofla. 911. 
ciple" ob. RajeckJ. :Jan. 894. Konarski Szytmon: "Cztery lata w 
Barlettani Elvlo: "Lampo the travel- Okupowanym PM'YZU" ob. Kozaryno- 
ling dog" ob. Kozarynowa Zofla. 918. wa ZofIa. 914, 


ROK 


wa. Zygmuntowi Nowakowskiemu w ustego - kr610wq. Hiszpanii. 896. 
holdzie. 883. - Dzlwy i dzIwolq.g. 887. :Jak wnuk Mieszka I podbil AngHr:. 
- Wyscig. 895. - Berlo w mrowi- Awlr:toslawa kr6lowq. Skandynawii. 
sku. 909. - Sprawozdanie. 918. 904. - Tajemnlce Pszczyny. 925/926. 
Rutklewicz Ignacy. Trzecia stolica SzpeJ'R(':A. Szkielko i oko. 883. 884. 
naukowa Polski. '886. - Wroclaw w 886. 888. 892. 898. 903. 907/908. 913. 
znaku Talii i Melpomeny. 906. S7ub!lka Barbara. Chicago RevisIted. 
Sakowska-\Vanke Wanda. Wojciech 877. 
:Jatrz
bowaki. 893. Malarstwo S.p. :Jan Kudrewicz. 923. 
ch'an i Zen. 903. - Akwarela. 913. Sliwiiiski Henryk-Czeslaw. Kartki z 
- Kobierzec. 917. notatnika wloskiego. 879. - EI Esco- 
Sakowski JuUusz ob. Pamlr:cI Ireny rial. 889/890. - Ram6n Gomez de la 
Paczkowskiej. 922. Serna. 892. - Vetus urbs. 896. - 
Sambor Michal. Kto za mlodu nle byl Grota pokuty. 900. - W
drowcy 
socjalistq.... 878. - ..Te dwie sq. me Dharmy. 905. - W mleflcie El Gre- 
mll06ci..... 889/890. - Nie kowal, nie ea. 906. -- Montserrat. 911. - Sta- 
plekarczyk... Lutnista! 910. - 0 poli- nislao de Polonia. 915. - Rozpaczli- 
tyce, sztuce, reUgii I nle tylko 0 nich. wy krzyk 0 pok6j. 916. - Salvador 
914. - Listy do znacznie mlodszego Dali i mistyka. 917. - Unamuno i 
kolegl. 919. Camus w poszukiwaniu Boga. 924. 
Sapieha Lew. Zwalony pien. 897. Smleja florian. Andrzej Morsztyn 
Sa..'I-Krophvnlcka Aleksandra. Bara- Marcjalis. 905. 
nek z cukru. 899. Tepa Jerzy. Nowe powie
ci amery- 
Scherer-\Vlrska Olga ob. Pami
ci kafiskle. 879. - Kartka z San Fran- 
Ireny Paczkowskiej. 922. cisco. 904. - Paplerowe okladki. 909. 
Silva rerum 879. 880. 882-884. 889/ - Chiron w Pensylwanii. 910. 
890. 895-898. 901. 903-905. 909-914. Terlecki Tymon. Tragikomulia ato- 
916-918. 920-922. 924. mowa. 884. - Brechtomania. 893. - 
Sklenarz Leopold. Noc zapada 0 go- Misterlum rczurekcyjne. 896. - 0 
dzinle trzeciej. 911. :J6zefle WlttIinie. 898. - - :Joyce'ow- 
Skladkowski Slawoj. Kwiatuszki ad- skle "disengagement". 899. - Opera- 
ministracyjne. Pr:k kluczy. 599. ballada. 909. - Mecenas w mundurze. 
Slonlmskl Antoni. :Jak to bylo na- 9]0. - Teatr w Chichester. 918. - 
prawd
. 887. W kraInie basni. 922. - Nagroda im. 
Slown1k idiom6w. 91J8. Sulkowsklego. 923. 
Sokolnicki l\Iichal ob. Ankieta na te- Terlecki Tyrnon ob. Bailly Rosa. 877. 
mat powstania styczniowego. 898. 886. 901. - ob. Puszkin Nikolaj. 881. 
Sowltl!lkl Janusz. Wroclawskie echa - ob. Eden Anthony. 892. - ob. 
powstanla styczniowego. 878. White :James Dillon. 917. - ob. Super- 
Stablew!lka Anna. Zapiski szpitalne. vielle :Jules. 925/926. 
906. Tomaszewski Adam. ..Polynesia" wy- 
Stambrowski AlekS8J.lder. Prywatny plynie z Bimini. 891. Od Nassau po 
wycinek gospodarkl sowieckiej. 910. Grand Bahama. 892. 
- Sen. 913. - Niemieckl "cud" go- W Ameryce 0 Wilnie. 913. 
spodarczy. 915. - Kryzys zywnoocio- \Vt;grzynska - KoScialkowska Janina. 
wy w Zwiq.zku Sowieckim. 921. Bitwa 0 Paryz IV. 913. 
Strona poSwIr:cona przyjaciolom- \Vhlte James Dillon, przel. Tyrnon 
psom. Aleksander Janta. Nauka jed- Terlecki. Lina i kamien. 9]7. 
nej 
miercl. Zbig-niew Grabow!lkl., Za- Win Rafal. :Jak to po dluglej przer- 
graj. Rafal MalczeW!lki. Kanadyjczy- wie znowu zakwitlo Zycie spoleczno- 
cy. Zofla Kozarynowa. Psy kr61ew- kulturalne w miasteczku i jak koleje 
skle. 889/890. losu milooci dwojga mlodych zadra- 
Strzalkowskl Wleslaw. MyaUciel kt6- snr:ly dum
 warstwy rzemi
Iniczej. 
ry byl poprzednikiem Freuda. 879. _ I co z tego wyniklo. 921. 
Platon wobec dyktatury i dyktato- \Vislocki \Vlodzlmierz
 Misja pulkow- 
row. 916. nika Mltklewicza. 891. 
Sujkowska HaUna. Waclaw Lednickl Wlttlin Jozef ob. pamir:ci Ireny Pacz- 
jako nauczyciel. 878. kowskiej. 922. 
Supervielle Ju]es, przel. Tymon Ter- \Vittlin Tadeusz. Bylem gniewnym 
lecki. W6t 1 oslolek u zlobu. 925/926. czlowlekiem. 913. - Nlesamowity 
Surynowa _ Wyczolkowska Janina. koSci61. 925/926. 
Don Salvador. 880. - Waclaw C. Wojna przyszloaci z perspektywy r. 
Kozlowski. 897. - Polonlca w kslq.Z- 1902. 877. 
ce Pierre la Mure'a. 917. \Vojstomski S. W. :2:o1nierz-obywatel. 
Swlnankl Artur l\Iarya.. Mala anto- 901. 
logla. 887. \Vyslouch Franclszek. Polowanie na 
Szermentowski Eug-enlu!lz. Polki na ,;kozlolka". 895. Naroczanskie 
obcych trocnach. Wnuczka Krzywo- mszary. 910. 


,.. 



kin 


l 


f 


- 


DHel n 
I\!Jbin 
" 


, 

Swiezosc 


najlepiej 


urody 


i 


mtodosc 


chroniq 


preparaty 


HELENY 


HELENA RUBINSTEIN LIMITED, 3 GRAFTON_STREET, LONDON, W.I. PARIS, NEW YORK. 



 


RUBINSTEIN
		

/Archiwum_002_09_352_0001.djvu

			20 


WIADOMOSCI 


Nr 925/926 22/29 December 1968 


K0rczy6ski Aleks8nder. Rosja I Za- Aleksander :Janta. Tymon Terlecki: Shanks Michael and :John Lambert: WierzyDskl Kazimlerz: ..poezje ze- ski: na.gany I pochwaly. 882. - Pm- Grosse J. P. Ewe. GJBIebert&. 887. - 876. - Poprawka poprawki. 898. 
db6d za I..enina i StalIna.. 887. - sro- ,,samuel Tyszkiewicz artysta-typo- ..Britain and the New Europe" ob. brane" ob. Bielatowicz :Jan. 895. sa brytyj,ska Die jest ujednoldoona. BWdeclk. 895. - ZaC'l1ka.t si
 919. Kukiel Marian. :Jesooze 0 Wolodyjow- 
wa na wIatr. 899. - Dzieje zlmnej graf' ob. Rostworows'ki Jan. 882. Bregman AleJltsander. 887. Wierzyiiskl Kazimierz: "Tkanka zle- 911. Grubmskl Waclaw. Dookola :Jehowy. skim I Sienkiewi.czu. 895. - To n1e 
wojny. 900. Purdom C. P.: ..A Guide to the Plays Sokolnickl Michal. DZilas 0 Stalinie. mi" ob. Blelatowicz :Jan 895. Brochwicz-Lewttiski A. B. KaUsz ob- 887. byla legenda. 917. 
KMii\lIki ZdzIslaw. Konfrocntacja z of Bernard Shaw" ob. Scrutator. 899. 880. - Armia i paflstwo w ZwilJ.Zku Wilde Oscar: ..The Letters of..... ob. r6cony w perzynr:. 884. Halecki Oskar. ,,Ltberum veto" hlisto- Latoszyflski Stanislaw. Chloago w ka- 
rzeozywUst
 912. Rajecki Jan. Wspomnierria Margot Sowieckim. 893. Szermentowski Eugeniusz. '892. Bukowski Kryspin. KorzybskL 923. ryka. 880. - Bez k.oanJpromiBu. 923. rylkaturze. 888. 
Kotula F1ra.nClszek: .,Z sandoonierekiej Asquith. 880. - Wawrzyny I tiara. Sosabowsk1 StanIslaw. Monografia Wittlin :J6zef: "Orfeusz w plekle XX Bulas Kaziierz. WiljlZ8.Ilka. 884. - Heitzman Marian. Szozypta scepty- Lednicki Waclaw. Odmienne nazwy. 
puszczy" ob. KoZ8.Ij'1DOWa Zofia. 877. 887. - Gal8worthy. 894. - Apologia kslr:c1a Bernarda. 883. wleku" ob. Bielatowicz :Jan. 911. Czystka. 895. - Wazy ..etl'UBkie". 905. cyzmu. 877. 893. 
Kom.rynowa Zofia. Trzy nowele. 875. Machiavella. 899. - Lord Rosebery. Spier Eugen: "Focus" ob. Pandora. Woloszynowski :Julian: ..C6Z to za - Zgrzyty po szkle. 909. Helczyiiskl Bronlslaw i Jakub Hoff- Lewandowska Ma.ria. Surynowa-Wy- 
- Obyczaje J: 
y la.scnvIa!k6w.. 901. - Kardynal Wiseman. 923. 925/926. nieznajome mlasto?.. ob. Kozarynowa Ciolkosz Adam. Do popraJWien.la. 922. man. Po1scy pracownLcy naukowi na cz6lkowska. 877. 
877. - Llnia ..SkaimaJndra". 878. - Rey Sydor: "Kropiwnlki" ob. Kozary- Staar Richard F.: ..Poland 1944-1962" ZOfia. 920. Czerma.:tiski Zdzislaw. Karyikatmra to obozyZnie. 905. Llpiiiski Stanislaw. BliZni fizjologlcz- 
C»os poety. 879. - Ks
 krajowe. nowa Zofia. 909. ob. Pandora. 887. Woronczak :Jerzy (opracowal): "Bo- nle zn-ieksztalcenLe. 9U. Hoffman Jakob. Kam1en1ec l1egenda. ni. 910. 
882. - Dobra i ladna Ju:WP;eozka. Ridolfi Roberto: "The Life of Nicolo Starowieyska-Morstnlowa Zofia: ..Oi gurodzica" ob. Danllewlczowa Maria. Czerniawski E. J. RzIl-dy pOJ11l8jjowe a 879. - ob. Hel,ozyii.ski BronLslaw. Litwlftski Leon. 0 jednom
lno.4ci. 
888. - Wameryka6sldrn mlastec:zkn1 MachlaveJli" ob. Rajeckl :Jan. 899. kt6rych spotykalam" ob. Kozarynowa 889/890. trYibunaJ: ataalu. 877. - W. A. Zby- 905. 911, 
un)wersyltedklm. 884. - Balast. 886. Rostworowskl Jan. Trudna sztuka ko- ZOfia. 878. Wr6blewska Elwlra: ,,:J6zef Fellks szewskl: ,nagany i pochwa.!y. - .,Syk Irzyk Stanislaw. 0 kikucie etyJU w Lubodziecki Stanislaw. Dwa komen- 
- 0 lJwowie. 886. - Dwie kBlQ.Zki chanla. 882. Starowleyska-Morstinowa Zofia: ..Ka- Zielinski (Izet-bey). 1808-1878" ob. w
". 899. - Spraswa sdboru. 900. shJjjble ludob6jOOw". 917. tarze. 910. 
Krajowe. 887. - ob. StrOlll8. po8wi
 Roth :Joseph: "Die Rebellion. Die Le- bala historU" ob. Kozarynowa ZOfia. Danllewlczowa Maria. 909. - NiepoczytaIne wystl}.plen.ie. 905. Iwanicka Ha.lina. Arohiwum k.sI
cla Machalski Tadeusz. 
rzucona Blalo- 
oooa przyjaciolom-psarn. 889/890. - gende vom hellgen Trinker" ob. Swi- 897. Wyhowska de Andreis Wanda (colle- D
browski Adam J. Zdumiewajl}.ce. RadoI1na. 879. Podzwonne Lenar- rus. 880. - Rokowama 0 zawleszenle 
Anglosasl w Wa.rszaw:le. 895. - narski Artur Marya. 914. strumpf - Wojtkiewicz Stanislaw: git): ..Repertorlum rerum polonica- 897. dowi. 898. broni. 899. 

 d7JrecIfl..cttw o. 896. - KisI4t- Russell Bertrand: "Unarmed Victory" ..I{j
a szl:a rz;a. emigTantem" db. rwm ex archivum Omlni in Arohlvo 
browski Sta.nlsla.w. Legenda 0 Iwaniuk Waclaw. Pon.Iechaa1a. wsp6l- l\lacklewicz Jozef. Chamstwo. 893. 
kJ kralrowakie. 897. - Zwy
 ob. Pandora. 907/908. Kozarynowa ZOfIa. 924. Capitolino Romae. II pars" ob. Mey- wsp6inej waJoe. 915. praca. 884. !\Iarklewicz Zygmunt. Zapewne Em- 
ducha. 899. - PD'ka.rze. 900. - 0 Rychlewski :Janusz: ..Sombrero" ob. Swinarskl Artur Marya. "Swl
y pi- sztowicz Walerian X. 899. Dekowska Zofia. Roy Barbosa 0 ko- Jablowski Kazimierz. Dwa mury. 876. manuela. 883. 
dobrym N1emcu i Dieprawdziwej A-. Kozarynowa ZOfla. 919. jaczyna". 914. Zabrudowski Tadeusz ob. Szmydtowa m
mie. 884. Jaoowicz Alfons. PI
tna. niewoli. 913. Michniewlcz 
yslaw.. W sprawle 
rabce. OOL - Rozcza.rowanle zamlast ..Sacrum Poloniae Millennium" ob. Szermentowski EugenluSIA Oscara Zofia. 888. . Demant Lucyna. S
ia Dem&IJIt. 875. Jagodzifiski Zdzislaw. Clroourt - wybucI:t.u powstama.. 
2. - N
e ma 
try.umfu. 902. - Polrevert. gI 912 Dw 

iemkl stanLslaw: ..KU: strzell.l?" zaly sir: prace nastr:puj
ych 978 autor6w: Katelbach. Hanna Kawa, J. A. Kawka. John Keats. Boleslawa. Zygmunt Proszyflski. Hanna Pruchno-Wr6blewska, Marla Pru- ;-2
 n. . - a straszllwe blr:dY. 
Zoria 900 Keeler. Jan Kempka. J. Z. Kf,'dzierskl. Krystyna Kibish. Leopold 87Jynska. Karol Pl'7ednowek . Zofla Przewlocka . Waclaw Przez- 
lOb 
owa .' La z aro!l Aa.r onson . Adam Adler . Pedro Antonio de Alarcon. Kielanowski. S. A. K:.erke.....nrd. R Y SMrd Kiersnowski . Jerz y Pelczynska Wanda. Armla Krajowa a 
L T ohn ' A H isto-rv of the Cold ..- dzlookl . Hen ry k Prz y borowskl . Stanistaw Pr'7Vb"'"zew!lki . B r o- t . h t . nlt.A 

cacs ... . ,,'" Zofia Albano. Tadeusz Alf-Tarezytiskl. Wladyslaw Anders. Sta- Klel'8t. Konstanty Kietlicz-Rayskl. Slawomir Kinastowski. Sta- -" ,,
 pows ame w g- e Cleo """,,. 
War" ob Korczyf1ski Alek8a.nder. A d ...... sI K . k J 
 f K . . I Sta .... Kl ' H K . nislaw Przyluski. Stanistaw Pstrokonski. Aleksandr Puszkin. Pi<>tlmwskl Stanislaw M. Legenda 
nislaw Andrackl. Danuta Arnoldowa. W. H. u en. narlan ni aw tr or. uze 1!lle . m...aw mga. . S.. hszczew- Nlkolaj Puszkln. ., 
900. sk Axel . ski'. Zygmunt Klodzm.'lki, L. !\I. Kneblewskl. Z. S. Koblernlcka, Wolodyjowsklego. 904. 
Ludwig Irena I :Jadwtga otwinow a: B I I Edward Ra.czyf1ski. Waclaw Radulskl. Piotr A. Radwa.tlski. Ponucewlcz Waclaw. Kaszubi a B ialo- 
" G"..ka ze SIQ.8ka" ob. Kozarynowa Bolefllaw Baake. Witold Babmski. Claude Backvis. Stefan I 0 es a K w KOb
Y ck tlskf' Ty Art tu hUr K Koestl
r' kI Stan w islaW KO K lbusze
ski ki " JO.zefa Radzyrnitl!lka, Wlktor Rajkowski. Wincen
' Rapacki. rusin!. 918. 
....- Badenl. Roman W. G
 Bader. Henry Baerlein. Ka.z6mierz Baglft- re
a o
rm a, s omarmc. aclaw OI
arnlc. Tadeusz Rawicki. Zygmunt Rawita-Gawron!lkl. P. R, Reid, Jan 
ZOfla. 883. 
 kl ' . D___ . B o; lly. I g nac y Balltlskl' . Stanistaw Balinski . !\Ianuel Zofla Kormerowsk a, Z ygm unt Kon Sz yrn on Konarski Alfred Poplawski Wlodzimierz V. Kto wydal 
L y skanowskl Marcin: "Mury cyta- 
 ....".,.. 
 ..' .' RembieIl6!1kl. Barbara Retlska. !\Iehmed Enlm Resulzade. Grimaua. 898. 
K owa zona 882 Bandelra. Jan Bartkowski. Wladyslaw Bartoszewski. Cezaria Korueczn
. Stamslaw Kopa.ii!lki
 Wacla.w Kor
blewlcz. Stefan Marta ReszoZlynska-Stypitlska, Sydor 
. Joergen Roel. Sta- 
dell" ob. ozaryn . . t . Baudouin d 
 Cou 
- nay J pdrzelewiczowa. . IreI1& Bo_ tr ow8ka., Korbotlski Aleksander Koroz y n!lki Tola Konan Marek St. i -. Prawdzic-Lazarski Artur. Absurd po- 
Macktewicz :J6zef: ..ZwyCl
 wo pro- 
 n..... v 
 
 . .. n Mawa Ro.a;-a1ska J6zet Rolan Jules Romalns J6zef Roman lemiczn y . 904. 
wokacji" ob. Pandora. 882. Jozef Beck. Jadwlga Beckowa, Cze81aw Bednarczyk. Maria K
ro",1cz, Boleslaw Korpowskl. Janina Kors
 Zofla. Korwin- Zofla Romanowic
owa, Eugenlu'sz Romlszew!lki: Plel'J'P de Ron: Rawic
Szczerbo Antoni. 0 stratach 
Mackiewicz :J6zef: "Sprawa Ipulkow- Belina, Joachim du Bellay. Wlodzimierz Bern de Cosban. Emma PI0!t'0
' Jurlj Kosacz. 
Iyslaw 
. KOS18.IIowskl-
r
JI.7J, sard. W. J. Rose. Stanislaw Ro!Ikosz. J6zef Ro!Isowskl. ROza wojskowych i cywllnych. 883. _ An- 
nika Mlasojedowa" ob. Sambor MI- !\I. Benda. Stefan Benedykt. H. Bennett, Kr;ystyna Berwltlska, Zofla Kos
tlsk
 Zdzislaw Kosmski. 
Iana Kosko. 
lodZlJIlllerz Rostworowska. Jan RO!ltworowski. Stefan-
farlan Rostworow- glia I FranC J 'a a za j pcie Nadrenil. 887. 
DA Andrzej Heuermann. Hubert Bialecki, Aloj.zy Biel. Jan Bi
la- Koskowskl. Zofla Kos
. Danuta Kossowska, Stefama K
sow- !lkI. Krzysztof Rowifiski. Wanda Ro . ycewic:zowa, !\tarlan E. v 
chat 8
. od d towi "'" Jan Bober. Ja im e To - Bodet . Louise Bo g an . Fehks ska, Adam Kossowskl Leon Kostecki 1\larla Kostrowlcka - 0 skutkl paktu morskiego. 897. - 
Maczek Stantslaw: "Od podw yo.... u..." , .' . - Royek, Tadeu!lz Rozmanit. K. A. ROmnkoW!lkl. Artur Rubin- RzI1,d i wojsko w latach kryzysu. 905. 

Iga" ob. Nowakowski Tadeusz. BohdanowklJ, Zofia Bohdanowic7..oWa, Marian BohWlz-Szyszko. 
browa, Stanislaw Ko8cralkowskl. FranClszek Kotula, Sta- !lteln. Klemen!'l Rudnicki. Bronl
aw RudlJltlskt. Bertrand RUSSf"II. _ Stan sluZb y :Jerze go Paczkow skte - 
Jan Bokiewicz. Mohammed el-Saleh Bondack. Ka.roJina Bor- mslaw. Ko
cz, Jan Kowalewsk.i. Janu
z Kowalewski. Jan IJ:'lI8Cy Rutkie",1cz Joanna Rybicka, J. !\I. Rytard Julian 92 

2iIlard Robert: "A Dictionary of chardtowa, Gosta Borg. V. L. Borin. Wanda Borkow8ka, An- Kowalik. Zofia Kozarynowa, JadWiga Kozlelska" Klemens Kra- Rzliska' . 
yS
' StanIslaW&. 0 
Modern Sculpture" ob. Scrutator. 879. tonl Borman. Andrzej Borowicz. Michal Borwtcz, Stanislaw jewski. Anatol K
owieckl. Ka.rol Kranc: Fe!icja Krancowa, X. jli7.ef Sadzik. Marc-Antoine Girard de Salnt-Amant. k6w dla 
yd6w. 895. pomocy Pola- 
Matsky Ivan: ,,:Journey Into the Past" Blibr-TyUn
o. Brat, Aleksander Bregman. Emil Brelt.er. Peter Tadeusz Kras
wskl. Jan Krok-Pa!lzkowski. Maeczysla.w 
- Wanda Sakowska-Wanke. Juliusz SakoWlilkl. MI('hal Sambor. Rey Sydor. 0 sztuce Gombrowicza. 
d 875 Brock Bohdan Brodzlftski Ludwika Broel-Plater. D. W. Brogan. RostaiLskl. Ka.zimlerz Krukowski. Ludwik Kruszelnickl. Michal: AILnic. EUKenlusz i realny dorobek. 878. 
Mrozowskl Wac1aw: "Cyl':'Mleria" ob. Engllilh. Jan Erdman. Marta Erdmanowa, Samuel Ehrlich. Joseph de 1\lalstre. Jadwlg-a 1\lakowiecka. Jerzy Malcharek. Szermentowskl. Tadeusz SzmitkoWlilkl. Stanlslawa Sznaper- Stankiewicz Jozel. Uporczywe zru- 
Kozarynowa ZOfia. 907/908. Krzysztof Eydzlatowlcz, Leszek Malm:ewskl, Rafal Mal
kl. Jan Malecki. Zbigniew Zakrzew!lka, J. .J. SZO!Itak. Klara SzpakoWlilka. Barbara Szub- dzenia. 880. - Epilog do ..Kronlkl 
Nabokov Vladimlr: "Pale Fire" ob. Stefan Fabl8zeWSki. Jerzy Fac.zytisId. Roman FajanR. Iza 1\lateckJ. Oslp !\Iandel!lztam. Mendel!\lann, Katherine Mansfield. !lka., Pl'7emY81aw A. Srodek. Marla Szus'71dewi(,7.owa, Wanda kilku dni". 891. 
Danllewiczowa Maria. 893. Faletiska-Neymanowa, Kazim1erz Falewlcz. Tadeusz Felckl, Andrzej Namitkiewicz. Jan K. \Vech!iOberg-. Janu!lz Wedow. \Viktor Weintraub. Alf'ksander Szwede Jerz;y. 0 pochodzenle Wita 
Paszkiewicz Henryk: "The Making Ra.Jmund Habermass. Robert Haldukewlcz, O!lkar Haleckl. Narolewskl. Kry!ltyna Nepomucka. J6zef NeJ"m:lyti..
ki.. Wanda Weis!lber-g-Cvbul!lki. Antoni We.itko. Janina. W....g-rzvii!lka- Stwosza. 879. 
or the Russian Nation" ob. Meyszto- Czel'l1aw Hal!1kt. Jadwi
 HarasoW!lka, Adam Hara!lOwskl. Zy
- N.ledzialk
Wlilka. Stefanla N!ekra!lzowa, J. U. NlemoeWl(,.7J, Sta- K08cialkoW!lka. James Dillon Whlt.e, Walt \Vhihnan. Janusz Szyszkowski Waclaw. Klj w kafkow- 
w1cz WalE'rian X. 910. munt Haupt. Aleksa.nder Helman-Jarecki, Helena Heinsdorf, mslaw Nlemlra, Jerr;y NaemojowRkl. Zolla Nlezabytowska. Wielhorski, Wladv
aw Wlelhorskl, Doman Wleluch. I
nacy Rkie mrowisko. 893. 
Pa.
kowski Lech: "Polacy w AustralU Marla.n Hf>!tzma.1J. Jozef Held. Stanl
aw Hel!lztv6!1kl. !\Iarlan Ka.rol NlezabytOW!lkl. Zolla Norb.Un-Chrzanowska. Hanna No- Wienlew!lki. Ka7bnierz Wier7Jytiskl. Jan Wilczyti!lkl. Thomton SwieZaW!lki En!ltachy. De mOl'tuls ni- 
I OcPanll 1790-1940" ob. Pllpwsk! B. Hemar. Edward Henzel. Auberon Herbert. Kazlmiera H. Herbl- wacka. Tadeu.'lz Nowacki. Antom Nowak, Jan Nowak. Jerzy Wlldf'r. Zofht \VilE'a, An
s Wilson. Edmund Wilson. Rafat hil nisi bene. 885. 
K 920. chowa. Gustaw RerUng--Grndzl1lskl. Hermann Hesse. Lidia Nowak. Tadeusz NowakoWRki. ZYJmlunt NowakoW!lki. Ludwika Win. JMf'f WinawE'r. Jan Winczaklewirz. Broni!ltaw Will1nicki, Terlecki Tymon. WladomoSl: 0 llsc1e. 
Peter!'lOl1 Vtrgilia: ..A Matter or Life Hf'oWl'Yk, Zlnatda HlpPlus, Ewa. Hoffman. Jaknb Hoffman. Jan Nowlcka. Andrze.1 Nowicki. Wltold Nowosad. Marla WlnowRka. \V1odzimlf'rz \VlsJO('kl !\flkolai \Vls7nicki 898. 
and Death" ob. Kozarynowa ZoIIa. Hol
an. Alfred HolinR>ld, Homer. Ludwlk Hon'/Z"Will. Hora- Beata Obertyti.!lka. Cyprian OdorktewiCZ'. Jan M. OJioti, Kaz,j- Jlizef \VittUn. Tadells70 WittIin, J. A. \Viz
er. \V. K. \V1odkow: Topolnlckl Mieczyslaw. Kamienlec Po- 
910. dusz. Sheila Rorko, Teresa. Horody6ska. Weronlka Rort. Jel'7JY mierz OkullMl, Jan Olf'('.howski, Omar Khayyam. Wlodzlmlerz !lkl. Kazimierz Wod'7.i..kl. \VipsJaw \\'ohnout. Antoni \Volclf'- dolskl. 876. 
Pietras Zdzlslaw S.: ..Cmy" ob. Koza- Horzel!lki. Pawf>l HO!Itowler
 Klaudiu.ra OSnlalowskl. Jadwl£,a Otwlnowska. .J. B. OZt'iK, \Vul', \Vanda Wvhow!lka de Andrt'if .JakUmI. Kry!ltyna Jaknbowi('zowa. Mlerzvslaw Jalo- Hf'nryk PllSzldewlcz. l..N'h Pas. 7 koW!lki, WIE'slnw Patf'k. !\Iarla Tadeu!WJ Za.l
zk()w!lkl. Zoe Zaidlerowa.. Li(Iia ZakrzeW!lka, \Vlenlewski Ignacy. Znieksztalcony 
Pollak RE'Weryn ob. Matuszewski Ry- wlf'f'kl. ,J67
 ,Janin. Jerzy Jani!lCh. Jerzy Jani!l7.oWRkI. Alek!lan- PawUkow!lka. Jli7R1f PawlikoW!lkl. MichaJ Pawlikow"ki. Michal J. St.. ZaJf'!lkl. O. T. 7.st1"wskl. Grzeg-orz Zalf'!lW. Kazlmiel'7 Za- portret de Gaulle'a. 899. 
szard. 921. iter .JankoWRkI, Aleksandf'r Jant.a., Alek!'landf'r Jarecki, Tadeu!lz K. PawlikoWlilki. .Joanna Pawtf)w!lka. ('harle!l Peg-l1v. X. Paul mOl'!ilki. Jadwiga z D7lalvti.!lkich ZamoY!lka. Weronika Zam- \':oIOOkowicz Andr.zej. GE"Dealogia 
Pomlan BolesJaw. Centurlont. 898. - Jaroslewi('z. Frydffl"Yk .J/lrosy. Eu/Z"enluWT. .Jarra. JanU!lZ .JaRletl- Pelkert, Wanda :t>f']('Zytiska. Tadeusz Pelczyti!lki. David Pen- !l7ati!lka, Zbi
iew ZaniE'WRki. Jan Zaratiski. ZYJmlunt Zaremba. Hltlera. 885. 
Pretorlanle. 921. ozvk. Zbi
lew JasitiMi. NataUa Ja.rz Zd71echowski, Nyk
f\. Zerow. Halina'Zielitiska. Adam 878. - 0 poprawki jr:zykowe. 899. _ 
Pra.£"Ipr Adam. Krzvwe Kolo. 909. ('f'tI'yJla Jordan-Ro7wadow!lka. ZYJmlunt JundrlU. Wlktor Juno- Halina PilichoW!lka, Lul!!"1 Pirandello. AlekRandE'r PI!lkor. ('z&- Ziellti!lki. Stella ZlllilU'u!I. Anton Zi!l<'hka. .Jullll!17o Znanleckl, G.rzechy puryzmu. 925/926. 
PrlE'lrtlev :J. B.: ..Margin Relea.sed" sza: ZO.la ,Juriew. Jadwiga Jorks71l!'l-Toma.'I7ewska. 
aw Piskorski. TadeuS'!) Pis'7A'7koWRkf. X. IA'>On Plater. RV!l7nrd Andr.zej Zubl'7Vckl. .Jan Zvcb. .J6zef Zych. Zd'7iRlaw Zygma. ZI{'tak Bole81aw. Stara polonla I no- 
of!. &rutator. 892. Zh;g-nIE'w Kabata. Zdzlslaw Kaozma]'('Zvk. Franz Kafka., Fran_ Pleflner, AndrzeJ Ple!l'7.('.7;viiRkl. Ant.oni Plutyiiski. E. ,J. Plo- Henryk ZvlbE'rb
st, 'VI\MaW Zyndram-Ko4f'ialkoW!lkl. wa emlgracja. 901. 
Pros Llllicka Ludwlka: ..Calemu Awia- I'IS7,f'lc K,\IinoW!lki, Stanl!llaw KailnoW!lkl, BronlRtaw Kami6".kl. miefiski, Jli7f'1 PIO!Ikl. Wiktor Podo!lkl, .Jf'rzy Pog-onoW!lkl, Jerzy :tamf'tl'ki. Alicia :t.E'rafi!lIm. !\Ionlka :terom!lka. Ol£'a 
tu..... ob. Kozarvnowa Zofia. 896. 
. Kamll Kantak. ZYJmlunt Kapalczyfi!lkl. Marl'f'll KarI'7,f'W!lkt. Alf'k!landra Pole!lka, C. IInoorto Galimbertl Poletti, Andl'7.ej :t.f>romska.. St.efan :tonJ,:"oIloMCz. .Janlna z Puttkamerow 
oltow- PublUlhed by ..W1adomollcl". fI7 O..-t 
Przyruskl Bronlslaw. Kazlmterz Smo- Zlemowit Karpi1lsld, \Vtodzlmierz Karpuszko. Gabriel Karski, Pomian, Bole