/Czasopisma_167_02_129_0001.djvu

			BIBLIOTEKARZ
Stowarzyszenie
Bibliotekarzy
Polskich
Rok założenia 1917
4/2010
Monika Kwaśniak
Lucjan Bąbolewski
Zalecane przez Książnicę Pomorską
standardy pracy w gminnych
i powiatowych bibliotekach publicznych
Jolanta Hys
Joanna Kwiatkowska
Stosowanie UKD w polskich bibliotekach
-	analiza ankiety
Jadwiga Sadowska
Na marginesie zarządzania
-	inteligencja emocjonalna
Małgorzata Rokicka-Szymańska f|
Działania Książnicy Podlaskiej
im. Łukasza Górnickiego - Biblioteki P
Powiatu Białostockiego
INDEKS 352624
		

/Czasopisma_167_02_130_0001.djvu

			Przekaż 1 procent Twojego podatku na SBP!!!
Bądź sponsorem SBP!
Zbliża się okres rozliczeń podatkowych. Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, będąc
organizacją pożytku publicznego, ma prawo do korzystania z dobrowolnych odpisów od
podatku dochodowego osób fizycznych i prawnych w wysokości 1%. Uzyskane w ten
sposób fundusze wspomogły w latach ubiegłych m.in. realizację ogólnopolskiego programu
Tydzień Bibliotek oraz organizację konferencji i seminariów poświęconych najistotniejszym
zagadnieniom bibliotekarstwa polskiego. Wszystkim dotychczasowym darczyńcom serdecznie
dziękuję.
W tym roku ponownie zwracam się z prośbą o dokonanie odpisów 1% za rok 2009
na rzecz Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich.
Apekuję do środowiska bibliotekarskiego o włączenie się w kampanię 1% na rzecz SBP.
Wszystkim ofiarodawcom, którzy zdecydują się wesprzeć w ten sposób działalność
Stowarzyszenia serdecznie dziękuję.
Zgromadzone środki przeznaczone będą na cele służące środowisku bibliotekarskiemu.
Elżbieta Stefańczyk
Przewodnicząca SBP
WARUNKI PRENUMERATY
„BIBLIOTEKARZA”
STOWARZYSZENIE BIBLIOTEKARZY POLSKICH
„Bibliotekarz” dostępny jest w prenumeracie i w bezpośredniej sprzedaży w Biurze ZG SBP. Zamówienia na
czasopismo można składać w ciągu całego roku, od dowolnego numeru pisma. Numery archiwalne, a także
pojedyncze numery można nabyć wyłącznie w Biurze ZG SBP. Oferta ważna do wyczerpania nakładu.
Wysokość bieżącej prenumeraty rocznej wynosi 144 zł (12 zł za 1 numer).
Wpłaty na prenumeratę przyjmuje:
Dział Promocji i Sprzedaży Biura ZG SBP
Al.Niepodległości 213, 02-086 Warszawa
Informacje: Joanna Janczak teł. (22) 825-50-24, faks (22) 825-53-49
e-mail: sprzedaz@sbp.pl
konto SBP: Millennium 70 1160 2202 0000 0000 2814 5355
Proponujemy następujące rabaty:
przy zakupie 3-6 egzemplarzy - 10%, 7-9 egz. - 15%, 10 i więcej egz. - 20%
(dot. jednego tytułu).
Powyższe rabaty dotyczą także zakupu książek naszego Wydawnictwa. Oferta obejmuje
czasopisma i książki wydane dotychczas jak również prenumeratę na 2010 rok.
Aby dokonać prenumeraty, należy wypełnić blankiet pocztowy lub bankowy z zaznaczeniem liczby
zamawianych egzemplarzy i dokonać wpłaty. Zaprenumerowane egzemplarze przesyłane są na adres
prenumeratora przesyłką pocztową zwykłą.
Ponadto prenumeratę przyjmują:
„RUCH” S A i POCZTA POLSKA - kwartalnie
		

/Czasopisma_167_02_131_0001.djvu

			Obserwując realia
W styczniu na stronie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego ukazał się „Projekt założeń do
projektu ustawy o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz niektórych
innych ustaw”. Zapisano w nim m.in.: „Łączenie bibliotek z innymi formami organizacyjnymi działalności
kulturalnej. Proponuje się uchylenie przepisów zakazujących łączenia bibliotek z innymi instytucjami niż
inne biblioteki. Rozwiązanie polegające na funkcjonowaniu biblioteki np. w ramach ośrodka kultury może być
w określonych warunkach rozwiązaniem bardziej efektywnym z punktu widzenia użytkowników i tańszym
dla organizatora”. I nieco dalej: „Warunkiem możliwości połączenia bibliotek z innymi formami organizacyjny¬
mi instytucji kultury powinno być spełnienie warunków takich jak:
-	brak uszczerbku dla dotychczas realizowanych zadań,
-	zgoda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, wydana po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady
Bibliotecznej oraz właściwej Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej”. To istota tego projektu, który ma bibliote¬
kom przynieść rozwój i modernizację, a wedle bibliotekarzy - katastrofę.
Tak więc ministerstwo idzie w zaparte. Obawy i skrupuły, jakie wydawał się podzielać minister Bogdan
Zdrojewski, zostały przez autorów projektu owinięte w bawełnę zabezpieczeń w postaci opinii Krajowej
Rady Bibliotecznej i opinii wojewódzkich bibliotek publicznych, które będą stanowiły podstawę do zgody
ministra na łączenie konkretnych placówek. Odnieść można wrażenie, że w ministerstwie jest minister, który
wydaje się rozumieć i podzielać obawy znacznych kręgów opinii publicznej i bibliotekarzy przed łączeniem,
i jakieś gremium odporne na argumenty, które żadnych skrupułów nie ma, od którego argumentacja broniąca
biblioteki wiejskie przed zapaścią odbija się jak o ścianę.
Wracając do owych zabezpieczeń, to ich konstrukcja jest dla mnie rozweselająca - jeśli ją rozpatrywać
w oderwaniu od tego, na co się zanosi. Przypomniała mi też moje upoważnienie ministra kultury (aż!) z po¬
czątku lat sześćdziesiątych do prowadzenia służbowego motocykla marki SHL, którego używałem w bada¬
niach terenowych, pracując w Instytucie Książki i Czytelnictwa Biblioteki Narodowej. Wtedy, jako zupełnie
zielony absolwent bibliotekoznawstwa, naiwnie myślałem, że to dlatego, że minister nie miał się czym zajmo¬
wać... Teraz myślę, że minister nie do końca wie, na co się decyduje.
W tym całym zamieszaniu wywołanym naciskami samorządów na zniesienie blokady łączenia bibliotek
umykają naszej uwadze skutki społeczne związanych z tym emocji. One nie są dobre. Z jednej strony
poruszyły, w jakimś stopniu, opinię publiczną i wywołały rzadką w mediach obronę bibliotek, ale z drugiej
strony zdarzyło się coś niesłychanie złego: placówki biblioteczne zostały oskarżone gołosłownie przez wła¬
dzę centralną- mającą wszak na podstawie konstytucyjnej zasady subsydiarności (pomocniczości) wspierać
biblioteki - o marnotrawstwo i nieefektywność obsługi użytkowników. Bez jakichkolwiek dowodów. Takie
oskarżenie wynika ze stwierdzenia, że „Rozwiązanie polegające na funkcjonowaniu biblioteki np. w ramach
ośrodka kultury może być w określonych warunkach rozwiązaniem bardziej efektywnym z punktu widzenia
użytkowników i tańszym dla organizatora”. Podpisał się pod tym stwierdzeniem resort kultury, w podobnym
tonie opublikowano teksty zwolenników łączenia, które zachęciły innych do stwierdzeń, że biblioteki są
tylko wypożyczalniami przestarzałych książek, że są otwarte tylko wtedy, gdy ludzie pracują, że gdyby je
połączyć, koszty byłyby mniejsze, że minął czas bibliotek, że nowe pokolenie nie chce czytać książek, że
pora już zastąpić biblioteki Internetem i dostępem do bibliotek cyfrowych (gdzie będą mogli korzystać
z piśmiennictwa starszego niż siedemdziesięcioletnie - dodajmy). Atmosfera dla bibliotek i dla książki stała
się nieprzychylna. W tej absurdalnej kampanii wyczynu dokonał szef Instytutu Książki. W „Gazecie Wybor¬
czej” ogłosił... katalog sposobów obejścia zapisów ustawowych dotyczących zakazu łączenia bibliotek. Nie
do końca tylko wiadomo, czy uczynił to w ramach realizacji programu Biblioteka+, który ma biblioteki
publiczne zmodernizować.
1
		

/Czasopisma_167_02_132_0001.djvu

			Artykuły
Monika Kwaśniak
Lucjan Bąbolewski
Zalecane przez Książnicę
Pomorską standardy pracy
w gminnych i powiatowych
bibliotekach publicznych
Zastosowanie procedur systemu zarządzania
jakością(TQM) w badaniu pracy bibliotek szcze¬
bla gminnego i powiatowego pozwala na diagno¬
zę stanu funkcjonowania jedynie wtedy, kiedy
możliwe jest odniesienie się do przyjętego wzor¬
ca. Wykazanie słabych i mocnych stron placów¬
ki w odniesieniu do wzorca umożliwia pracowni¬
kom i organizatorom określenie potencjału biblio¬
teki i kierunku jej dalszego rozwoju.
Ponieważ nie istnieją ogólnopolskie standardy
pracy bibliotek, podjęliśmy wyzwanie i opracowa¬
liśmy standardy funkcjonowania bibliotek wszyst¬
kich szczebli województwa zachodniopomorskiego.
Powołano zespół składający się z dyrekcji Książni¬
cy Pomorskiej i pracowników Działu Instrukcyj¬
no-Metodycznego. Opracowano wstępny doku¬
ment określający standardy pracy bibliotek w po¬
szczególnych obszarach ich działalności. Następ¬
nie dokument ten został poddany konsultacjom
1	dyskusjom na konferencjach dyrektorów biblio¬
tek powiatowych województwa zachodniopo¬
morskiego. Ostatecznie przyjęto przedstawione
poniżej wskaźniki. Zdajemy sobie jednak spra¬
wę, że będą one ulegały dalszym modyfikacjom -
w miarę zachodzących zmian i potrzeb.
Corocznie nadsyłane do Książnicy Pomorskiej
dane statystyczne z bibliotek publicznych, spra¬
wozdania opisowe oraz wyjazdy do bibliotek dały
nam możliwość przeprowadzenia analizy funkcjo¬
nowania bibliotek, i były punktem wyjścia do
określenia standardów.
Większość zaproponowanych wskaźników, to
wskaźniki jakościowe, nie ilościowe. Wyszliśmy
bowiem z założenia, że dążenie tylko do określe¬
nia wskaźników ilościowych nie zawsze będzie
prowadzić do zasadniczych zmian jakościowych
2
w pracy biblioteki. Poszczególne wskaźniki umoż¬
liwiają ustalenie przez pracowników biblioteki,
organizatorów, osoby kontrolujące-w jakim stop¬
niu dane zjawiska występują. Można przyjąć tu
ocenę procentową lub skalę od 1 do 10.
Opracowane przez wspomniany zespół stan¬
dardy pracy bibliotek zostały rozesłane do bi¬
bliotek publicznych województwa zachodniopo¬
morskiego, aby bibliotekarze mogli określić na
jakim etapie rozwoju znajduje się ich biblioteka,
określić jej mocne i słabe strony oraz wspólnie
z organizatorem zastanowić się nad przyszłością.
Opracowując standardy, opieraliśmy się wy¬
łącznie na własnych długoletnich doświadcze¬
niach. PolskaNorma-ISO 11620:2006 pt.Infor¬
macja i dokumentacja. Wskaźniki funkcjonal¬
ności bibliotek stanowi pomocny, niezbędny do¬
kument przy określaniu jakości pracy biblioteki,
np. do celów kontroli wewnętrznej. Wymienione
w niej algorytmy pozwalają wyliczyć poszczegól¬
ne wskaźniki w działalności biblioteki, nie pozwa-
lająjednak na ocenę jej funkcjonowania, nie jest
bowiem określony wzorzec, do którego można
się odnieść. Dlatego rozpoczynając mierzenie ja¬
kości pracy biblioteki instruktorzy Książnicy za¬
opatrzeni są w obydwa dokumenty.
Poniżej przedstawiam standardy dla bibliotek
gminnych oraz standardy dla bibliotek o zada¬
niach powiatowych.
Standardy pracy biblioteki gminnej
1. Biblioteka jest samodzielną instytucją kultury:
-jest wpisana do rejestru instytucji kultury
jako samodzielna instytucja kultury,
-	posiada właściwą dokumentację organiza¬
cyjną (statut, regulamin organizacyjny, regula¬
miny wewnętrzne),
-działalność merytoryczna biblioteki odbywa
się na podstawie Rozporządzenia Ministra Kul¬
tury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 29 paź¬
dziernika 2008 r. w sprawie sposobu ewidencji
materiałów bibliotecznych i innych aktów praw¬
nych regulujących prowadzenie dokumentacji
bibliotecznej,
-	biblioteką kieruje dyrektor z przygotowaniem
bibliotekarskim powołany po zasięgnięciu opinii
biblioteki sprawującej nadzór merytoryczny,
		

/Czasopisma_167_02_133_0001.djvu

			-biblioteka tworzy i realizuje wieloletni pro¬
gram rozwoju,
-tworzy i realizuje roczny plan pracy,
-	inicjuje tworzenie nowych placówek biblio¬
tecznych w miarę potrzeb oraz wspiera inicjaty¬
wy lokalne w tym zakresie. Koordynuje wielkość
i zasięg sieci filii bibliotecznych w gminie,
-	opracowuje plan finansowy.
2.	Biblioteka dysponuje odpowiednią bazą lo¬
kalową i środkami materialnymi do prowa¬
dzenia działalności:
-	zajmuje samodzielny lokal (o powierzchni
około 200 m2) umożliwiający prawidłowe wypeł¬
nianie zadań, położony w dogodnej dla czytelni¬
ków lokalizacji,
-	wyposażona jest w odpowiednią infrastruk¬
turę techniczną a w szczególności: telekomuni¬
kacyjną i informatyczną
-	lokal jest przystosowany dla osób niepełno¬
sprawnych,
-	organizator zapewnia środki budżetowe na
prawidłowe funkcjonowanie biblioteki, w szcze¬
gólności na:
a)	opłatę kosztów stałych,
b)	zakup zbiorów (książek w ilości minimum średniej
województwa zachodniopomorskiego na 100 mie¬
szkańców ztendencjąwzrostową prasy, multimediów),
c)	szkolenia pracowników,
d)	utrzymanie odpowiedniego standardu środ¬
ków technicznych w bibliotece,
-lokal biblioteki i jego zewnętrzne otoczenie
są estetyczne i sprzyjająrozwojowi czytelnictwa.
3.	Biblioteka zatrudnia pracowników odpowied¬
nio przygotowanych do wykonywanych za¬
dań:
-	w bibliotece zatrudnieni są bibliotekarze
z wykształceniem co najmniej na poziomie stu¬
diów zawodowych licencjackich, odpowiednim
do wykonywanych zadań,
-	kadra bibliotekarska ustawicznie doskonali
się zawodowo, a w szczególności systematycz¬
nie uczestniczy w formach doskonalenia organi¬
zowanych przez bibliotekę wojewódzką i biblio¬
tekę powiatową
-bibliotekarze znają aktualne przepisy prawa
dotyczące funkcjonowania bibliotek.
4.	Biblioteka gromadzi materiały biblioteczne,
uwzględniając rozpoznane potrzeby środowi¬
ska:
-rozpoznaje problemy środowiska lokalnego,
analizuje jego potrzeby i dostosowuje ofertę bi¬
blioteczną do tych potrzeb z uwzględnieniem
potrzeb czytelników potencjalnych,
-	kształtuje gusta czytelnicze przez odpowied¬
nią strukturę zakupu,
-	aktualizuje i unowocześnia zbiory biblio¬
teczne,
-promuje swój księgozbiór,
-	analizuje trafność przygotowanej przez sie¬
bie oferty.
5.	Biblioteka pełni funkcją informacyjną:
-	zapewnia dostęp do nowoczesnego war¬
sztatu informacyjnego, w tym:
a)	katalogów bibliotecznych,
b)	komputerowych baz danych,
c)	odpowiednich zbiorów informacyjnych,
d)	bezpłatnego dostępu do Internetu,
-	biblioteka jest włączona w biblioteczną sieć
komputerową na poziomie powiatowym, woje¬
wódzkim, ogólnopolskim,
-jest ośrodkiem informacji lokalnej i regional¬
nej,
-promuje swoją działalność informacyjną
6.	Zbiory biblioteczne dostępne są dla wszyst¬
kich czytelników:
-	biblioteka zapewnia dostęp do zbiorów dla
różnych kategorii czytelników w czasie otwarcia
dostosowanym do ich potrzeb,
-	biblioteka na równych prawach udostępnia
swoje zbiory wszystkim czytelnikom bez wzglę¬
du na miejsce zamieszkania,
-	biblioteka ułatwia dostęp czytelnikom do
zbiorów innych bibliotek w kraju i za granicą m.in.
poprzez wypożyczenia międzybiblioteczne,
-	biblioteka tworzy w miarę potrzeb punkty
biblioteczne na terenie gminy,
-	biblioteka likwiduje bariery w dostępie do
księgozbioru, wypracowuje metody i sposoby
dotarcia do czytelnika.
7.	Biblioteka prowadzi działalność kultural-
no-oświatową:
-jest animatorem działań kulturalnych w gmi¬
nie,
-prowadzi działania popularyzujące czytelnic¬
two,
-	współpracuje z organizacjami środowisko¬
wymi i instytucjami w organizowaniu imprez kul¬
turalno-oświatowych,
-	bierze udział w działaniach kulturalno-oświa¬
towych biblioteki powiatowej,
-promuje swoją działalność kulturalną i oświa¬
tową.
3
		

/Czasopisma_167_02_134_0001.djvu

			8. Biblioteka aktywnie funkcjonuje w powiato¬
wej sieci bibliotecznej:
-	systematycznie kontaktuje się z biblioteką
powiatową,
-	zasięga opinii biblioteki powiatowej w spra¬
wach merytorycznych i organizacyjnych,
-	przygotowuje na prośbę biblioteki powiato¬
wej analizy potrzeb użytkowników na poziomie
gminy,
-	kadra biblioteki uczestniczy w szkoleniach
organizowanych przez bibliotekę powiatową,
-	biblioteka zgłasza bibliotece powiatowej zapo¬
trzebowanie na szkolenia, określając ich tematykę,
-	współdziała w przygotowaniu kalendarza im¬
prez kulturalnych na terenie powiatu i je promuje,
-	przygotowuje sprawozdania ze stanu czy¬
telnictwa w gminie,
-	wspólnie z innymi bibliotekami w powiecie
opracowuje plan rozwoju bibliotekarstwa na swo¬
im terenie działania,
-	aktywnie uczestniczy w powiatowej sieci in¬
formatycznej bibliotek.
Standardy pracy bibliotek powiato¬
wych
OBSZAR I: Praca biblioteki powiatowej na
rzecz bibliotek samorządowych w powiecie.
1.	Biblioteka angażuje się w tworzenie i pra¬
widłowe funkcjonowanie stabilnej sieci bi¬
bliotek samorządowych w powiecie:
-rozpoznaje stan i potrzeby bibliotek publicz¬
nych w powiecie m.in. poprzez wyjazdy do nich,
-	ustala szczegółowy zakres współpracy z or¬
ganizatorami bibliotek gmin w powiecie,
-	dyrektor biblioteki powiatowej utrzymuje
kontakt z organizatorami bibliotek w powiecie,
-	systematycznie informuje organizatorów
0	osiągnięciach w pracy bibliotek,
-	informuje organizatorów i bibliotekę woje¬
wódzką o występujących nieprawidłowościach
organizacyjno-prawnych w sieci bibliotek samo¬
rządowych powiatu,
-	inicjuje tworzenie nowych placówek biblio¬
tecznych w miarę potrzeb oraz wspiera inicjaty¬
wy lokalne w tym zakresie.
2.	W bibliotece zatrudniona jest odpowiednio
wykształcona kadra mogąca sprawować nad¬
zór i opieką nad bibliotekami samorządowy¬
mi w powiecie:
-	biblioteka zatrudnia odpowiednią do zadań
1	wielkości powiatu liczbę instruktorów z przy¬
gotowaniem bibliotekarskim, realizujących
zadania na rzecz bibliotek gminnych w po¬
wiecie,
-	wiedza i umiejętności innych, niż instruktor,
pracowników biblioteki powiatowej wykorzysty¬
wane są do wspierania działalności bibliotek sa¬
morządowych,
-	kadra instrukcyjno-metodyczna biblioteki
powiatowej uczestniczy w różnych formach do¬
skonalenia zawodowego,
-dyrektor biblioteki powiatowej systematycz¬
nie uczestniczy w spotkaniach dyrektorów biblio¬
tek powiatowych organizowanych przez dyrek¬
tora biblioteki wojewódzkiej.
3.	Biblioteka wspiera biblioteki samorządowe
w zakresie merytorycznym, organizacyjnym
i	prawnym:
-	dyrektor i instruktorzy biblioteki powiato¬
wej znająwarunki (lokalowe, płacowe, kadrowe
itp.) i potrzeby bibliotek gminnych i środowiska
w jakim one działają,
-	biblioteka uzgodniła sposoby i terminy ko¬
munikowania (w tym e-mail) z bibliotekami w po¬
wiecie,
-biblioteka udziela instruktażu merytoryczne¬
go, przede wszystkim bezpośrednio w bibliote¬
kach,
-	dyrektor i instruktor biblioteki powiatowej
zapoznali się z planami pracy bibliotek samorzą¬
dowych,
-	biblioteka propaguje sprawdzone działania
w zakresie zarządzania organizacją,
-	uczestniczy w przyuczaniu do zawodu nowo
przyjętych pracowników bibliotek z terenu po¬
wiatu,
-	pomaga w tworzeniu i opiniuje dokumenty
organizacyjne bibliotek gminnych,
-	dyrektor biblioteki powiatowej podejmuje
działania na rzecz nagradzania odznaczeniami pań¬
stwowymi i resortowymi pracowników bibliotek
w powiecie.
4.	Biblioteka systematycznie analizuje pracą
bibliotek samorządowych:
-biblioteka wypracowała wspólnie z bibliote¬
kami powiatowe standardy pracy bibliotek,
-	na bieżąco monitoruje wypełnianie standar¬
dów przez biblioteki,
-	przynajmniej raz na 5 lat przeprowadza kom¬
pleksowe mierzenie jakości pracy w każdej z bi¬
bliotek,
-	prowadzi dokumentację z wypełniania po¬
wyższych zadań.
4
		

/Czasopisma_167_02_135_0001.djvu

			5.	Biblioteka stworzyła i realizuje program
doskonalenia zawodowego bibliotekarzy bi¬
bliotek samorządowych w powiecie:
-	biblioteka zdiagnozowała potrzeby kadry bi-
bliotekarskiej w zakresie podnoszenia kwalifika¬
cji i doskonalenia zawodowego,
-prowadzi działalność informacyjną dotyczą¬
cą różnorodnych form podnoszenia kwalifikacji
oraz doskonalenia zawodowego organizowanych
na szczeblu krajowym i wojewódzkim,
-posiada wieloletni, uaktualniany plan dosko¬
nalenia zawodowego bibliotekarzy samorządo¬
wych w powiecie,
-	organizuje u siebie i w terenie różnorodne
formy szkoleń z wykorzystaniem kadry własnej
i wsparciem specjalistów z zewnątrz,
-uczestniczy w przyuczaniu do zawodu nowo
przyjętych pracowników bibliotek z terenu powia¬
tu,
-	dofinansowuje ze środków starostwa udział
bibliotekarzy samorządowych w szkoleniach pro¬
wadzonych przez różne ośrodki,
-	przekazuje informacje, materiały metodycz¬
ne i bibliotekarskąprasę fachową bibliotekom na
terenie powiatu.
6.	Biblioteka planuje i wspiera automatyzacją
bibliotek samorządowych w powiecie:
-	biblioteka zdiagnozowała i monitoruje stan
informatyzacji bibliotek w powiecie,
-	stworzyła wspólnie z bibliotekami gminnymi
plan informatyzacji bibliotek w powiecie,
-	pracuje na rzecz ujednolicenia komputero¬
wego systemu bibliotecznego w powiecie,
-prowadzi działalność instruktażową i szkole¬
niową w zakresie wykorzystania komputera i In¬
ternetu w pracy biblioteki.
7.	Biblioteka inicjuje i wspiera działalność
kulturalno-oświatową bibliotek samorzą¬
dowych:
-	udziela pomocy w tworzeniu planów działal¬
ności kulturalno-oświatowej bibliotek gminnych,
-	udziela pomocy metodycznej przy realizacji
imprez przez biblioteki gminne,
-	koordynuje imprezy kulturalno-oświatowe
o	zasięgu powiatowym organizowane przez bi¬
blioteki,
-	koordynuje wymianę gotowych form pracy
między bibliotekami,
-	prowadzi instruktaż w zakresie form pracy
kulturalno-oświatowej,
-	promuje działania kulturalno-oświatowe bi¬
bliotek samorządowych w powiecie,
-dyrektor i pracownicy biblioteki powiatowej
uczestniczą osobiście w działaniach kultural¬
no-oświatowych bibliotek samorządowych.
OBSZAR II: Biblioteka jako powiatowa insty¬
tucja kultury
I. Biblioteka powiatowa jest samodzielną in¬
stytucją kultury realizującą zadania na tere¬
nie całego powiatu:
-	biblioteka jest wpisana jako samodzielna in¬
stytucja kultury do rejestru instytucji kultury,
-	zadania powiatowe są ujęte w statucie bi¬
blioteki,
-	biblioteką kieruje dyrektor, podległy bezpo¬
średnio organizatorowi, zatrudniony w bibliote¬
ce na pełnym etacie,
-biblioteka zajmuje samodzielny lokal przy¬
stosowany do funkcji bibliotecznych,
-	w budżecie biblioteki zaplanowane są środ¬
ki na realizację zadań powiatowych.
*
A - liczba placówek w powiecie - biblioteka po¬
wiatowa i jej filie
B - liczba bibliotek gminnych w powiecie
C - liczba instruktorów
D - roczny koszt etatu instruktora
E - liczba pracowników z terenu powiatu - pra¬
cownicy biblioteki powiatowej (liczba całkowita)
F - liczba pracowników biblioteki powiatowej
(liczba całkowita)
G - liczba instruktorów (liczba całkowita)
H - orientacyjny całkowity koszt szkolenia w bi¬
bliotece powiatowej lub bibliotece wojewódzkiej
I	- orientacyjny całkowity koszt konferencj i wo¬
jewódzkiej lub krajowej
J - ilość księgozbioru (zasób) we wszystkich pla¬
cówkach w powiecie
K - liczba pracowników technicznych z terenu
powiatu - liczba pracowników technicznych w bi¬
bliotece powiatowej
L - liczba pracowników technicznych w bibliote¬
ce powiatowej
gdy A > 5
(1 + A/l 0)D + [E + F - (K + L)]-H+ (B + G + 1)-I+
+J/25 + 700xA + 4500 =
gdy A <5
D + [E + F - (K + L)]-H + (B + G + 1)-I + J/25+
+700xA + 4500 =
Na 700(zł)xA składają się: koszty delegacji na te¬
renie powiatu, koszt zaprenumerowania czasopism
bibliotekarskich dla bibliotek w powiecie, zakup no¬
wości z literatury fachowej dla wszystkich placó-
		

/Czasopisma_167_02_136_0001.djvu

			wek, pokrycie części kosztu udziału bibliotek gmin¬
nych w imprezach ogólnopowiatowych, koszty
obsługi bibliotecznych systemów informatycznych.
Na 4500 (zł) składa się: fundusz na zakup księ¬
gozbioru fachowego z zakresu bibliotekarstwa,
koszty prowadzenia powiatowej działalności kul-
turalno-oświatowej i środki na zakup materiałów
biurowych niezbędnych do prowadzenia działal¬
ności powiatowej.
2.	Biblioteka gromadzi i udostępnia materiały bi¬
blioteczne dla zaspokajania zidentyfikowa¬
nych potrzeb czytelników całego powiatu:
-	biblioteka koordynuje politykę gromadzenia
w powiecie tak, by literatura rzadziej poszukiwa¬
na stała się dostępna w powiecie poprzez wypo¬
życzenia międzybiblioteczne,
-	gromadzi księgozbiór specjalistyczny wła¬
ściwy lokalnym potrzebom czytelniczym (np. pod¬
ręczniki akademickie),
-	udostępnia zbiory bezpośrednio lub za po¬
średnictwem wypożyczeń międzybibliotecznych
mieszkańcom całego powiatu.
3.	Biblioteka pełni funkcją powiatowego ośrod¬
ka informacji:
-posiada i aktualizuje warsztat informacyjny
na rzecz czytelników całego powiatu,
-	gromadzi, opracowuje, przechowuje i udo¬
stępnia materiały dotyczące powiatu oraz upo¬
wszechnia informacje o nich,
-	opracowuje tradycyjnie lub komputerowo
bibliografię dotyczącąpowiatu,
-zapewnia i koordynuje przepływ informacji
o zasobach bibliotek na terenie całego powiatu,
-	posiada własną stronę WWW,
-tworzy sieć informacyjną*online, w której aktyw¬
nie uczestniczą wszystkie biblioteki gminne powiatu,
-	prowadzi działalność promocyjną na rzecz
powiatu,
-	informuje o życiu kulturalnym powiatu.
4.	Biblioteka powiatowa organizuje przedsię¬
wzięcia kulturalne i oświatowe o zasięgu po¬
wiatowym:
-w planie działalności kulturalno-oświatowej biblio¬
teki ujęte są imprezy o charakterze ponadgminnym,
-	imprezy o charakterze ponadgminnym pro¬
mowane są na terenie całego powiatu,
-biblioteka inspiruje biblioteki samorządowe do
współorganizowania działań o zasięgu powiatowym,
-	utrzymuje kontakty m.in. poprzez współpra¬
cę z instytucjami oświatowymi, kulturalnymi i or¬
ganizacjami pozarządowymi.
Obecnie dyrekcja i instruktorzy Książnicy Po¬
morskiej przygotowują się do opracowania stan¬
dardów dla biblioteki wojewódzkiej.
Monika Kwaśniak (m.kwasniak@ksiaznica.szcze-
cin.pl) jest kierownikiem Działu Instrukcyjno-Meto¬
dycznego, a Lucjan Bąbolewski dyrektorem Książni¬
cy Pomorskiej.
BIBLIOGRAFIA:
•	GŁOWACKA, E. Studium zastosowania komplekso¬
wego zarządzania jakością (TQM) ir bibliotekoznaw¬
stwie i injormacji naukowej. Toruń: Wydaw. Uni¬
wersytetu Mikołaja Kopernika, 2000. ISBN
832311160X.
•	POLL, R. BOEKHORST, P. T. Mierzenie jakości:
międzynarodowe zalecenia do pomiaru wykonania
zadań w bibliotekach akademickich. (Acta Univer-
sitatis Wratislaviensis; no. 2589). Wrocław: Wy¬
daw. Uniwersytetu Wrocławskiego. 2004. ISBN
8322924712.
•	Polska Norma PN-ISO 11620: 2006 - Informacja
i dokumentacja - Wskaźniki funkcjonalności biblio¬
tek. Warszawa, 2006.
•	ZYBERT, E.B. Jakość w działalności bibliotek: oce¬
ny, pomiary, narzędzia. Warszawa: CEBID, 2007.
ISBN 9788388581304.
Jolanta Hys
Joanna Kwiatkowska
Stosowanie Uniwersalnej Klasyfikacji
Dziesiętnej w polskich bibliotekach
-analiza ankiety
Pracownia Uniwersalnej Klasyfikacji Dziesięt¬
nej w BiblioteceNarodowej (BN) przygotowała i za¬
nalizowała ankietę nt. stosowania UKD w biblio¬
tekach polskich. Odpowiedzi respondentów zo¬
stały nadesłane w okresie od października 2008 r.
do października 2009 r. Ankieta została zamie¬
szczona na stronie BN1, jak również rozesłana do
pewnej liczby użytkowników UKD. Dotarcie do
bibliotekarzy bibliotek szkolnych umożliwił redak¬
tor naczelny czasopisma „Biblioteka w Szkole”
Juliusz Wasilewski, umieszczając ją na stronie
WWW czasopisma.
Otrzymano 62 wypełnione ankiety, w tym:
23 ankiety z bibliotek publicznych, 15 ankiet z bi¬
bliotek szkół wyższych, 14 ankiet z bibliotek pe¬
dagogicznych, 7 ankiet z bibliotek szkolnych, 2 an-
6
		

/Czasopisma_167_02_137_0001.djvu

			kiety z bibliotek fachowych, 1 ankietę z bibliote¬
ki towarzystwa naukowego.
Analizie poddano 62 wypełnione ankiety, cho¬
ciaż liczba bibliotek uczestniczących w wypeł¬
nieniu ankiet sięga stu. Różnica pomiędzy liczbą
nadesłanych ankieta liczbą bibliotek wynika z te¬
go, że ankiety przygotowane przez dwie bibliote¬
ki wojewódzkie i jedną miejską zawierały infor¬
macje uzyskane od ponad trzydziestu bibliotek fi¬
lialnych. Dane prezentowane w trzech wyżej wy¬
mienionych ankietach pochodziły od bibliotek
macierzystych i bibliotek filii. Zostały umieszczo¬
ne w trzech ankietach zbiorczych, które następnie
przesłano do BN. Nie da się rozgraniczyć tych in¬
formacji i dlatego w dalszej części artykułu uznaje
się, że 62 ankiety pochodzą od 62 bibliotek.
Bezpośrednim powodem przygotowania ankie¬
ty stało się opublikowanie tablic skróconych
UDC-P0582.
Jest to trzecia po ankietach z 1998 r. i 2003 r.,
badająca stosowanie tablic skróconych UKD.
W „Poradniku Bibliotekarza” z 1998 r. przedsta¬
wiono wyniki ankiety przygotowanej przez Aga¬
tę Witkowską3, po opublikowaniu tablic skróco¬
nych UDC-P022. W 2003 r. na ogólnopolskiej kon¬
ferencji „Użytkownik-języki informacyjno-wy-
szukiwawcze” Teresa Turowska wygłosiła komu¬
nikat4 na temat wykorzystania UKD w bibliote¬
kach polskich. Część zebranych informacji po¬
chodziła z ankiet (11 ankiet), dane dotyczące po¬
zostałych 52 bibliotek zostały uzyskane drogą
analizy katalogów OPAC.
Odpowiedzi na pytania ankiety
Poniżej podajemy wyniki ankiety przeprowa¬
dzonej przez Pracownię UKD w latach 2008-2009.
Zadano dwa pytania o stosowane narzędzia in¬
formatyczne i wyszukiwawcze. Na pytanie o program
komputerowy, w którym prowadzony jest katalog
biblioteczny uzyskano odpowiedzi, z których wyni¬
ka, że 14 bibliotek użytkowało programy PROLIB,
11 - MAK, a od 7 do 4 - oprogramowanie SOWA,
ALEPH, LIBRA2000, MOL OPTWUM. Infoimowa-
no także o 8 innych oprogramowaniach użytkowa¬
nych w 11 bibliotekach. Bez katalogów OPAC funk¬
cjonuje pięć spośród badanych bibliotek.
Czy w katalogu komputerowym biblioteki
funkcjonuje indeks UKD? Na to pytanie otrzyma¬
no odpowiedzi, z których wynika, że indeksy UKD
zaimplementowano w 48 ankietowanych bibliotekach
na 62 badane. Wszystkie ankietowane biblioteki szkół
wyższych posiadająindeks UKD. Spośród 23 ankie¬
towanych bibliotek publicznych w 17 funkcjonuje
indeks UKD. Na 14 ankietowanych bibliotek peda¬
gogicznych 9 posiada indeks UKD.
Z 7 ankietowanych bibliotek szkolnych 5 ma
indeks UKD.
Kolejna grupa pytań dotyczyła korzystania z ta¬
blic skróconych UDC-P058 oraz dwóch wykazów
działów dla małych bibliotek5. Spośród 62 ankieto¬
wanych: 54 biblioteki stosowały tablice skrócone
UDC-P058,6 bibliotek tablice skrócone UDC-P022;
2 wydanie pełne bądź pośrednie. Na pytanie o ko¬
rzystanie z „Wykazu działów katalogu rzeczowego
dla małych bibliotek publicznych” 18 bibliotek od¬
powiedziało twierdząco (15 z 18 twierdzących od¬
powiedzi udzieliły biblioteki publiczne).
Natomiast „Wykaz działów katalogu rzeczowego
w bibliotekach publicznych dla dzieci i młodzieży”
jest wykorzystywany przez 15 bibliotek publicznych.
Na pytanie o stosowanie równolegle z UKD
innych języków informacyjno-wyszukiwawczych
otrzymano następujące wyniki6.
Tabela nr 1
Korzystanie
z Biuletynu UKD
Biblioteki publiczne
Biblioteki szkół
wyższych
Biblioteki
pedagogiczne
Biblioteki
szkolne
Inne
biblioteki
Razem
Tak
16
9
14
4
2
45
Nie wiemy o takiej
możliwości
2
4
3
1
10
Nie ma takiej
potrzeby
5
2
7
Razem
23
15
14
7
3
62
7
		

/Czasopisma_167_02_138_0001.djvu

			udział w warsztatach organizowanych przez BN,
14 również w ośrodkach regionalnych i resorto¬
wych. 12 z badanych bibliotek zadeklarowało brak
możliwości udziału w warsztatach UKD. Niektóre
biblioteki uczestniczyły w spotkaniach organizo¬
wanych zarówno przez BN jak też inne ośrodki.
Na pytanie o korzystanie z „Biuletynu UKD”7
45 bibliotek potwierdziło jego wykorzystanie w co¬
dziennej pracy.
Tabela nr 2
InnyJIW
Biblioteki
publiczne
Biblioteki szkół
wyższych
Biblioteki
pedagogiczne
Biblioteki
szkolne
Inne
biblioteki
Razem
JHP BN
15
3
13
1
1
33
JHPKABA
3
3
Język słów
kluczowych
2
7
2
11
Własny jiw
2
1
2
1
3
9
Brak drugiego jiw
7
2
1
5
15
Razem
26
16
18
7
4
71
Na pytanie o korzystanie z „Przewodnika według UKD uzyskano następujące odpowie-
Bibliograficznego” przy opracowaniu książek dzi8.
Tabela nr 3
Klasyfikacja pobrana z
Biblioteki
publiczne
Biblioteki szkół
wyższych
Biblioteki
pedagogiczne
Biblioteki
szkolne
Inne
biblioteki
Razem
Klasyfikacja z PB
15
2
4
2
1
24
Klasyfikacja z PB
częściowo
zmodyfikowana
13
4
12
5
1
35
Klasyfikacja z innej
biblioteki
9
3
4
1
17
Klasyfikacja
z biblioteki
nadrzędnej
3
2
5
Klasyfikacja w całości
stworzona w danej
bibliotece
12
10
8
30
Razem
52
21
28
8
2
111
Przystępując do dalszych rozważań, należy W zastosowanej selekcji materiału dokonano
przypomnieć, że tablice skrócone UDC-P058 sta- pewnego proporcjonalnego wyboru symboli,
nowią 10% zasobu Master Reference File (MRF). W znacznym stopniu kierowano się potrzebami
Niektóre z bibliotek stosowały równolegle trzy
języki informacyjno-wyszukiwawcze (!).
Trzy kolejne pytania dotyczyły kwestii, z ja¬
kim odzewem spotyka się działanie BN mające na
celu przybliżenie bibliotekom słownictwa, grama¬
tyki i pragmatyki UKD.
Na pytanie o udział w warsztatach/konferen¬
cjach dotyczących UKD uzyskano następujące
odpowiedzi. Ponad połowa respondentów brała
8
		

/Czasopisma_167_02_139_0001.djvu

			„Przewodnika Bibliograficznego”. Trzeba podkre¬
ślić, że w nowej edycji tablic ma miejsce nierów¬
nomierny rozwój języka w poszczególnych dzia¬
łach UKD. Konsorcjum UKD z założenia nie re¬
widuje wszystkich działów równocześnie, tylko
wybrane działy - sukcesywnie. Stwarza to sy¬
tuacje niejednolitości w zasobie MRF. Praktycz¬
nie w pliku wzorcowym Konsorcjum UKD nie ma
uwag stosowania. Sporadycznie pojawiają się
przykłady użyć. Dlatego w tablicach skróconych,
adaptowanych dla potrzeb BN i bibliotek publicz¬
nych takie uwagi nie mogły się pojawić.
Kolejna grupa pytań dotyczyła słownictwa,
struktury tablic UDC-P058. Odpowiedzi zosta¬
ły uporządkowane ze względu na profil zbio¬
rów ankietowanej biblioteki, w kolejności: bi¬
blioteki szkół wyższych, biblioteki pedagogicz¬
ne, biblioteki szkolne, biblioteki publiczne, inne
biblioteki.
Zebrane uwagi w zasadzie dotyczą pliku wzor¬
cowego UKD (MRF), tj. jego słownictwa, rozbu¬
dowy symboli. Wiele uwag dotyczy doboru sym¬
boli do tablic skróconych UDC-P058. Te uwagi
należy odczytywać jako uwagi do sposobu ada¬
ptacji MRF dla potrzeb wydania skróconego.
Pytania uporządkowano następująco:
•	Leksyka UKD. Zostały zgrupowane odpowie¬
dzi napytanie o to, który dział UKD jest najle¬
piej opracowany, który rodzi trudności, który
jest za bardzo rozbudowany, a który za mało.
Z jakimi problemami styka się klasyfikator,
opracowując dokumenty z pomocą tablic skró¬
conych UDC-P058.
•	Indeks przedmiotowy, odpowiedniki słowne
przy symbolach w zrębie głównym, odsyłacze,
noty stosowania.
•	Uwagi o charakterze ogólnym, problemy, po¬
stulaty.
Biblioteki szkół wyższych
W odpowiedzi na pytanie o najlepiej opraco¬
wany dział najczęściej wymieniano: 004 Informa¬
tyka, 005 Zarządzanie. Większość bibliotek szkół
wyższych o określonym profilu (techniczne, eko¬
nomiczne, AWF-u) podkreśla, że działy ich inte¬
resujące są opracowane zbyt ogólnie. Dla więk¬
szości z nich zasób tablic skróconych jest nie¬
wystarczający. Uwagi dotyczące rozbudowy po¬
szczególnych działów w tablicach skróconych są
uzależnione od profilu danej biblioteki. Biblioteki
techniczne zwracają uwagę na zbyt małą rozbu¬
dowę symboli z nauk technicznych i matematycz¬
no-przyrodniczych oraz zarządzania. Biblioteki
uczelni ekonomicznych wskazały na niedostatecz¬
ną liczbę symboli z działu 005 Zarządzanie, 33 Eko¬
nomia, 657 Rachunkowość, 658 Zarządzanie biz¬
nesem. Biblioteki akademii wychowania fizycz¬
nego w zasobie tablic skróconych nie znalazły
symboli na szczegółowe zagadnienia z dziedziny
sportu. Problemy sprawia stosowanie poddzia¬
łów wspólnych z kreską-02 Własności, -04 Rela¬
cje. Metody. Działania, symboli z działów 005 Za¬
rządzanie i 658 Zarządzanie biznesem oraz
37 Oświata. Szkolnictwo, jak również stosowa¬
nie podwójnego dwukropka. Metoda rozbudo¬
wy symboli UKD jest skomplikowana, a symbole
zgodnie z nią budowane są zbyt długie. Niepro¬
porcjonalna rozbudowa poszczególnych działów,
brak symboli nadrzędnych w działach, w których
występują symbole bardzo szczegółowe - to ko¬
lejne uwagi do zasobu tablic skróconych.
Ankietowani zwrócili uwagę na niedostatecz¬
ną liczbę not stosowania i przykładów. Wskazali
również na niejednoznaczne i zbyt lakoniczne noty
stosowania.
Użytkownicy tablic skróconych widzą potrze¬
bę uzupełnienia indeksu, również o hasła inwer¬
towane. W ankietach od bibliotek uczelnianych
pojawiły się, co niezwykle cenne, konkretne pro¬
pozycje uzupełnień, uszczegółowienia zrębu
głównego tablic skróconych oraz indeksu przed¬
miotowego.
Tablice skrócone są niewystarczające dla bi¬
bliotekarzy bibliotek uczelnianych ze względu na
zbyt ogólnikowy charakter. Powszechne jest
wśród bibliotek uczelnianych przekonanie o ko¬
nieczności tłumaczenia pliku wzorcowego UKD
(tzw. Master Reference File) i gotowość do pod¬
jęcia współpracy w tym zakresie. Priorytetem jest,
dla przedstawicieli tych bibliotek, stworzenie kar¬
toteki wzorcowej.Wskazano również na potrze¬
bę opracowania podręcznika UKD, aktualnego
z zasobem Master Reference File, ewentualnie
przetłumaczenie podręcznika I. Mcllwaine9.
Biblioteki pedagogiczne
W odpowiedzi na pytanie o najlepiej opraco¬
wany dział najczęściej wskazywano na dział 2 Re¬
ligia. Teologia, 004 Informatyka, 005 Zarządza¬
nie. Ze względu na profil gromadzonych zbiorów
najwięcej uwag dotyczyło działu 37 Oświata.
Szkolnictwo. Zmiany w dziale 37 wprowadzone
przez Konsorcjum UKD do tablic UDC-P058 po¬
strzegane są jako niedogodne. Według opinii
9
		

/Czasopisma_167_02_140_0001.djvu

			zaprezentowanych w ankietach dział 37 w tabli¬
cach UDC-P058 w stosunku do wydania poprzed¬
niego UDC-P022 straciłna przejrzystości. Postrze¬
gany jest jako nadmiernie rozbudowany i niejed¬
nolity. Metoda budowania symboli z tego działu
według ankietowanych skomplikowała się, szcze¬
gólnie w zakresie budowania symboli wyrażają¬
cych metodykę nauczania poszczególnych przed¬
miotów narożnych poziomach. Symbole są bar¬
dzo długie. Z powodu postępującej fasetyzacji
zakłada się budowanie większej liczby symboli
złożonych, jak również tworzenie symboli rozwi¬
niętych z wykorzystaniem poddziałów pomocni¬
czych. Rozbudowa równoległa w dziale 37 oce¬
niana została jako bardziej pożądana. Podkreślo¬
no niedostateczną liczbę symboli dla zagadnień
istotnych dla użytkowników bibliotek pedago¬
gicznych.
Powtarzały się uwagi dotyczące trudności
związane ze stosowaniem poddziałów wspólnych
-02 Własności, -04 Relacje. Metody. Działania.
Kłopotliwe jest również stosowanie symboli zło¬
żonych połączonych dwukropkiem podwójnym.
Podwójny dwukropek, wprowadzony przez FID
w 1969 r., jest stosowany dla symboli złożonych,
których człony nie są odwracalne, ponieważ nie
wyrażają wzajemnego stosunku dwóch lub wię¬
cej pojęć, ale tworzą nowy symbol dla oznacze¬
nia konkretnego pojęcia, dla którego nie ma w ta¬
blicach symbolu prostego10. Ponieważ w Master
Reference File nie zamieszczono przykładów uży¬
cia dwukropka podwójnego metoda postępowa¬
nia została sformułowana, opierając się na prak¬
tyce „Przewodnika Bibliograficznego”. Nie ma
kompletnego wykazu zasad użycia dwukropka
podwójnego. W „Biuletynie UKD” nr 311 umie¬
szczono zasady używania podwójnego dwukrop¬
ka w „Przewodniku Bibliograficznym”. W niektó¬
rych ankietach wyrażono pogląd o zbyt małej
rozbudowie działów: 159.9 Psychologia i 316 So¬
cjologia. Działy te są w praktyce bibliotek peda¬
gogicznych chętnie wykorzystane, stąd zapewne
informacja o potrzebie ich poszerzenia. W kwe¬
stii trudności ze stosowaniem działu 005 Zarzą¬
dzanie zwrócono uwagę na brak koordynacji po¬
między słownictwem usuniętego działu 65 Orga¬
nizacja i zarządzanie a nowym działem 005.
W ankietach powtarza się uwaga o potrzebie
uzupełnienia tablic o noty stosowania, odsyła¬
cze, przykłady stosowania, a także uzupełnienie
indeksu przedmiotowego, w tym szczególnie
o	wyrazy bliskoznaczne. Indeks przedmiotowy
postrzegany jest jako mało szczegółowy, a odpo¬
10
wiedniki słowne niewystarczające do wyszuki¬
wania w systemach komputerowych.
Pojawił się postulat szczegółowego indeksu
UKD skorelowanego z JHP BN. Ponieważ biblio¬
tekarze stosujący UKD stosują dodatkowo języ¬
ki paranaturalne, takie jak JHP KABA, JHP BN
1	język słów kluczowych to ten postulat można
przyjąć tylko w odniesieniu do bibliotek stosują¬
cych JHP BN.
Zastosowanie nowych tablic wymaga melio¬
racji katalogów bibliotecznych, co jest szczegól¬
nie kłopotliwe w sytuacji braku narzędzi informa¬
tycznych, np. kartotek wzorcowych.
Zawsze po ogłoszeniu kolejnego wydania ta¬
blic skróconych biblioteki w Polsce stoją przed
dylematem czy reklasyfikować zbiory. Problem
ten pojawił się znowu, gdy w „Przewodniku Bi¬
bliograficznym” w 2007 r. zaczęto stosować sym¬
bole z tablic skróconych UDC-P058. Wskazano
na możliwość pośredniego rozwiązania proble¬
mu reklasyfikacji z pomocą kartoteki wzorcowej
UKD. W kartotece wzorcowej UKD symbole z po¬
przednich wydań tablic UKD odsyłałyby do wy¬
dania bieżącego tablic UKD.
Bibliotekarze podkreślili rolę tablic przejścia
przygotowanych przez T. Turowską pt. Zmiany
symboli UKD wprowadzone do tablic UDC-
P058 w stosunku do tablic UDC-P022. Zwróco¬
no uwagę, że informacje zamieszczane w „Biule¬
tynie UKD”, w szczególności omawiające dział
2	Religia. Teologia i dział 37 Oświata. Szkolnic¬
two sąprzydatne w bieżącym opracowaniu.
Biblioteki szkolne
Powtarzała się opinia na temat zbytniej rozbu¬
dowy większości działów. Zwrócono uwagę na
zbytnią rozbudowę działu 2 Religia. Teologia oraz
poddziałów wspólnych formy i języka. Zgłoszo¬
no uwagi do braku jednolitości w dziale 37 Oświata.
Szkolnictwo i zbyt małej rozbudowy tego działu.
Również dział 8 Językoznawstwo. Literatura pięk¬
na, według ankietowanych, pozostawia pewne
luki. Klasyfikatorzy mają problem z opracowy¬
waniem książek popularnych (wielotematycz-
nych). Liczne problemy wywołuje też stosowa¬
nie symboli z działu 37.016 Metodyka nauczania.
Pojawił się postulat utworzenia schematu usta¬
wienia książek na półkach dla potrzeb tego typu bi¬
bliotek. Bibliotekarze stosujący JHP BN i UKD zwró¬
cili uwagę na potrzebę skorelowania tych dwóch ję¬
zyków. Niestety mała reprezentacja bibliotek szkol¬
nych (7 ankiet) daje mało miarodajne wyniki.
		

/Czasopisma_167_02_141_0001.djvu

			Biblioteki publiczne
Zanotowano dużą różnorodność w ocenie
najlepiej opracowanego działu. Praktycznie nie
można wyróżnić żadnego z działów UKD. Uwi¬
dacznia się w ten sposób zróżnicowanie, niejed¬
norodność bibliotek publicznych oraz ich ogól¬
ny charakter. W zależności od wielkości bibliote¬
ki, profilu zbiorów, przeznaczenia czytelniczego
różna j est h ierarch ia potrzeb, j akie pow inny speł-
niać tablice skrócone. Uwagi krytyczne dotyczy¬
ły zbytniej rozbudowy symboli, długości sym¬
boli. Najwięcej problemów przysparzało klasyfi¬
kowanie dokumentów z pomocą symboli z dzia¬
łów zmodyfikowanych i nowych. Najczęściej jako
działy sprawiające trudności wymieniano:
37 Oświata. Szkolnictwo, 2 Religia. Teologia,
005 Zarządzanie (szczególnie pokrywanie się za¬
kresów symboli 005 z symbolami z 658.1/.5 Zarzą¬
dzanie biznesem).
Ankietowani wskazali również na kłopoty z kla¬
syfikowaniem książek z zakresu literatury pięk¬
nej, szczególnie na niewystarczającą z ich punk¬
tu widzenia rozbudowę działu 82-1/-9 Rodzaje i ga¬
tunki literackie. Problemem jest klasyfikowanie
biografii, pamiętników i literatury faktu.
Małe biblioteki publiczne zgłosiły trudności
w klasyfikowaniu do jednego działu, w przypad¬
ku nadawania sygnatury miejsca.
Wielokrotnie wskazywano na problemy w kla¬
syfikowaniu książek wielotematycznych oraz
dokumentów, w których opisywane są zagadnie¬
nia z pogranicza kilku dziedzin.
Tworzenie symboli złożonych, szczególnie
połączonych podwójnym dwukropkiem, jest ko¬
lejnym problemem zgłoszonym przez biblioteki
publiczne. Problematyczna jest również kolejność
zapisu w symbolach złożonych.
Podkreślono trud w reklasyfikacji, związanej
z wprowadzeniem nowej edycji tablic skróconych.
Uwag krytycznych dotyczących not stosowa¬
nia i odsyłaczy było bardzo mało. Pojawił się postu¬
lat uzupełnienia indeksu przedmiotowego. Pożąda¬
ną i godną naśladowania praktyką bibliotekarzy jest
dopisywanie odsyłaczy, odpowiedników słownych
we własnych egzemplarzach tablic skróconych.
Inne biblioteki
Wśród tzw. innych biblLieK znalazły się trzy
biblioteki: Biblioteka Towarzystwa Przyjaciół
Nauk i dwie biblioteki fachowe. Z wypowiedzi re¬
spondentów wynika, że Uniwersalna Klasyfikacja
Dziesiętna jest stosowana w ograniczonym zakre¬
sie, głównie w księgozbiorze czytelni i klasyfiko¬
waniu zbiorów beletrystycznych. Biblioteki facho¬
we są zainteresowane rozbudowąsymboli z dzie¬
dzin, które są reprezentowane w ich zbiorach.
Powtórzona została uwaga, przywoływana
w ankietach bibliotekarzy pozostałych typów bi¬
bliotek, o mało rozbudowanym indeksie.
Podsumowanie
Wskazano na nieproporcjonalną rozbudowę
poszczególnych działów, niedostateczną liczbę
przykładów, not stosowania, jak również na ko¬
nieczność uzupełnienia indeksu przedmiotowego.
Wynika to po części z kształtu Master Reference
File, po części z założonej metody adaptowania
słownictwa dla potrzeb wydania skróconego. Ta
nieproporcjonalna rozbudowa działów, różny sto¬
pień ich wykorzystania w poszczególnych typach
bibliotek, różnice w potrzebach dotyczących po¬
sługiwania się symbolami ogólnymi bądź bardzo
szczegółowymi rodzi potrzebę dostępu do tłuma¬
czenia najęzyk polski pełnego pliku MRF.
Tablice UDC-P058 mają bardzo zróżnicowa¬
nych odbiorców, są zbyt szczegółowe dla ma¬
łych bibliotek publicznych, szkolnych, a zbyt
ogólne dla bibliotek specjalistycznych, takich jak
biblioteki politechnik czy pedagogiczne.
Kilkakrotnie pojawił się postulat skorelowa¬
nia odpowiedników słownych do symboli UKD
ze słownictwem JHP BN. Niewątpliwie byłaby to
duża pomoc, ale tylko i wyłącznie dla bibliotek
stosujących obydwa te języki.
Jako najczęściej wykorzystywany przy opra¬
cowywaniu dokumentów według UKD wskaza¬
no „Przewodnik Bibliograficzny”, chociaż jako
minus tego stanu rzeczy uznano widoczny w nim
czasami brak konsekwencji.
Wiele opinii powtarzało się, było zgodnych, bez
względu na profil bibliotek. Na wiele ze zgłoszo¬
nych problemów dotyczących słownictwa UKD
odpowiedziano w kolejnych numerach Biuletynu
UKD, podczas warsztatów i spotkań użytkowni¬
ków UKD. Część z nich, jak na przykład zgłoszona
potrzeba rozbudowy symboli o język i literaturę
kaszubską, znalazła swój finał w zgłoszonym do
Konsorcjum UKD projekcie dodania poddziału
wspólnego języka = 162.25 język kaszubski.
Dr Jolanta Hys jest kierownikiem, a Joanna Kwiat¬
kowska pracownikiem Pracowni Uniwersalnej Kla¬
syfikacji Dziesiętnej Biblioteki Narodowej.
11
		

/Czasopisma_167_02_142_0001.djvu

			PRZYPISY:
1	Ankieta UKD [online]. [Dostęp 13 stycznia 2010],
Dostępny w World Wide Web: http://www.bn.org.pl/
dla-bibliotekarzy/ukd/aktualnosci-ukd.
2	TUROWSKA, T„ HYS, J„ KWIATKOWSKA, J. (oprać.).
Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna. Wydanie skró¬
cone dla bieżącej bibliografii narodowej i bi¬
bliotek publicznych. Warszawa: BN, 2006. ISBN
9370094473.
3	WITKOWSKA, A. Uniwersalna Klasyfikacja Dziesięt¬
na w praktyce bibliotecznej. Wyniki ankiety. Porad¬
nik Bibliotekarza. 1998, nr 7-8, s. 13-23.
4	TUROWSKA, T. Wykorzystanie Uniwersalnej Klasyfi¬
kacji Dziesiętnej w bibliotekach polskich. Ogólno¬
polska konferencja „Użytkownik - języki informa-
cyjno-wyszukiwawcze”, 14-16.10. 2003, Warszawa
[materiały niepublikowane]).
5	TUROWSKA, T. (oprać.). Wykaz działów katalogu rze¬
czowego dla małych bibliotek publicznych. Wyd. 5 popr.
i rozsz. Warszawa: BN, 2007. ISBN 9788370096809;
LEWANDOWICZ-NOSAL, G. (oprać.). Wykaz działów
katalogu rzeczowego w bibliotekach publicznych dla
dzieci i młodzieży. Wyd. 4 popr. i rozsz. Warszawa: BN,
2008. ISBN 9788370096090.
6	Możliwość zaznaczenia kilku odpowiedzi.
7	Biuletyn UKD [online], [Dostęp 13 stycznia 2010].
Dostępny w World Wide Web: http://www.bn.org.pl/
dla-bibliotekarzy/ukd/biuletyn-ukd.
* Możliwość zaznaczenia kilku odpowiedzi.
9	McILWAINE, la C. The Universal Decimal Classifi-
cation: a guide to its use. The Hague: UDC Consor-
tium, 2007.
10	CZARNECKA, J„ SAWONIAK, H. (oprać.). Uniwer¬
salna Klasyfikacja Dziesiętna F1D 667. Warszawa:
SBP, 1988. ISBN 8300022694.
" Biuletyn UKD [online], 2008, nr 3. [Dostęp 13 stycz¬
nia 2010], Dostępny w World Wide Web: http://
www.bn.org.pl/dla-bibliotekarzy/ukd/biuletyn-ukd.
Jadwiga Sadowska
Na marginesie zarządzania -
inteligencja emocjonalna
Termin „inteligencja emocjonalna” pojawił się
w teorii organizacji i zarządzania pod koniec lat
dziewięćdziesiątych XX w., a upowszechnił za
sprawą książki Daniela Golemana, opublikowa¬
nej również w Polsce pt. Inteligencja emocjonal¬
na w praktyce (1997 i kolejne wydania). Na okład¬
ce, wydawca (Media Rodzina) tak reklamuje książ¬
kę: „Książka przekonuje, że zdobycie dobrej pra¬
cy i pomyślność firmy zależą w dużym stopniu
12
od umiejętności emocjonalnych”; „Książka ta, bu¬
rząc dotychczasowe poglądy, ponownie definiu¬
je, co to znaczy być zdolnym”; „Sukces w życiu
zależy nie tylko od intelektu, lecz umiejętności
kierowania emocjami”. Warto zauważyć, że poja¬
wiło się już kilkanaście poradników na temat in¬
teligencji emocjonalnej, ale też i innych opraco¬
wań, m.in. praca zbiorowa pt. Inteligencja emo¬
cjonalna: fakty, mity, kontrowersje (2008). Już
sam tytuł przytoczonej książki świadczy, że poję¬
cie „inteligencji emocjonalnej” nie jest jedno¬
znaczne. Termin jest niewątpliwie nowy, nato¬
miast samo zjawisko emocji i ich znaczenia w kon¬
taktach międzyludzkich i stosunkach społecznych
(w przedsiębiorstwie, organizacji, wojsku, szko¬
le, rodzinie) - na pewno nowe nie jest. Nie mogę
jednak oprzeć się wrażeniu, że kariera tego poję¬
cia i silne akcentowanie roli emocji w osiąganiu
sukcesów (także ekonomicznych) mają związek
z treningami psychologicznymi (jest to bardziej
odpowiednie słowo niż „szkolenie”) prowadzo¬
nymi np. przez firmy handlowe zajmujące się two¬
rzeniem sieci dystrybutorów produktów (typ pira¬
midy) czy firmy ubezpieczeniowe, odpowiednio
szkolące swoich agentów, czy wreszcie różnymi
treningami odwołującymi się do emocji i woli pro¬
ponowanymi przez mniej lub bardziej egzotyczne
organizacje i grupy.
Czym jest owa inteligencja emocjonalna? Jaki
związek ma inteligencja emocjonalna z inteligen¬
cją ogólną (racjonalną)? Czy inteligencja emo¬
cjonalna to „aktorstwo” i „gra”, których można
się nauczyć i które można rozwijać za pomocą
odpowiedniego treningu? A jeśli można się jej
nauczyć, to czy jest tu coś sztucznego i fałszy¬
wego zarazem, czy też przeciwnie - jest to coś
całkiem naturalne, co w najlepszej wierze, z naj¬
lepszymi intencjami wydobywamy z naszej psy¬
chiki i co staje się naszą drugą (naturalną) twarzą
w kontaktach z klientami, pracownikami, szefa¬
mi? Czy ma ona jakiś związek z osobowością, cha¬
rakterem i predyspozycjami? W jakim stopniu bi¬
bliotekarz może (powinien?) oddziaływać na
„klienta” emocjami? Są to pytania, nad którymi
warto się zastanowić, choć zapewne trudno bę¬
dzie dać jednoznaczne odpowiedzi.
Jeśli przyjmiemy za definicjami słownikowymi,
że „inteligencja” to „zdolność rozumienia sytu¬
acji i znajdowania na nie właściwych, celowych
reakcji”, to „inteligencję emocjonalną” można
zdefiniować najogólniej jako „zdolność rozumie¬
nia emocji i znajdowania na nie właściwych, ce¬
lowych reakcji”. Nasuwa się tu od razu pytanie,
		

/Czasopisma_167_02_143_0001.djvu

			jaki jest cel rozumienia emocji, czyli uczuć. Moż¬
na na nie odpowiedzieć krótko: poznawczy lub
praktyczny. Wspomniany Daniel Goleman okreś¬
la „inteligencję emocjonalną” jako zdolność roz¬
poznawania własnych uczuć i uczuć innych, zdol¬
ność motywowania i kierowania zarówno własny¬
mi uczuciami, jak i emocjami innych osób, z któ¬
rymi pozostaje się w jakichś relacjach społecz¬
nych (cyt. za Bożeną Jaskowską, do której tekstu
będę się jeszcze odwoływać)1.
W definicji tej wysuwa się na pierwszy plan
element samoświadomości, umiejętności kontro¬
lowania emocji w zależności od sytuacji. Gdyby¬
śmy chcieli powiedzieć dokładniej, to zapewne
byłoby tu np. i ukrywanie prawdziwych uczuć,
i ukazywanie emocji stosownie do oczekiwań (ro-
biąto często politycy na spotkaniach z wyborca¬
mi lub przed kamerą, gdy się oburzają lub współ¬
czują), i wykorzystywanie emocji do pobudzania
i kreowania pożądanych zachowań (np. wszelkie
prowokacje na demonstracjach i wiecach), i wręcz
manipulowanie zachowaniami (przypomnijmy tu
np. akcje wyjazdowe na wieś członków Związku
Młodzieży Polskiej w okresie stalinowskim).
Bożena Jaskowska pisze, że inteligencja emo¬
cjonalna to: „samoświadomość i samokontrola
własnych uczuć, empatia i umiejętność kształto¬
wania uczuć i postaw innych”. Autorka podkre¬
śla, że inteligencja racjonalna, dotycząca umysłu
pomaga poznać i zrozumieć świat, natomiast „in¬
teligencja emocjonalna, której rdzeniem jest ser¬
ce i uczuciowe podejście do otoczenia, pomaga
zrozumieć siebie i innych ludzi oraz umożliwia
procesy komunikowania się, stanowiące esencję
świadomego życia i działania ludzi”.
Porównując nawet pobieżnie określenia Gole-
mana i Jaskowskiej możemy stwierdzić, że są tu
inne intencje; w pierwszej akcentuje się instru¬
mentalne traktowanie inteligencji emocjonalnej,
w drugiej zaś zwraca się uwagę na podejście uczu¬
ciowe do osoby, empatię, a więc rzeczywiste (nie-
instrumentalne) uczuciowe zachowanie wobec
innej osoby. I choć w obu określeniach ekspo¬
nuje się założenie, że wszystko (bardzo wiele) tu
zależy od nas samych, od chęci samopoznania,
od treningu, to jednak cel (czy intencja) jest, przy¬
najmniej w mojej ocenie, odmienny.
Można oczywiście przyjąć, że cele te nie są ze
sobą sprzeczne, a różniąsię tylko poziomem („głę¬
bią”) inteligencji emocjonalnej. Pojawia się tu jed¬
nak pytanie: czy naprawdę możemy osiągnąć taki
stopień rzeczywistej zmiany (osobowości? cha¬
rakteru? sposobu postępowania wobec in¬
nych?), czy tylko osiągniemy stan pozornej zmia¬
ny, który sprawi, że inni będą nas odbierać ina¬
czej, niż jesteśmy naprawdę. I czy trening ten pro¬
wadzimy, aby nasze kontakty społeczne były lep¬
sze obiektywnie (i zawsze), czy tylko po to, aby¬
śmy mogli osiągnąć jakieś doraźne, określone
cele dla siebie lub instytucji, organizacji, czyli
sukces w pracy, w polityce, w partii, w życiu to¬
warzyskim. Wspomniany Daniel Goleman, autor
bestseleru przekonywał swoich czytelników, że
jakże pożądany i oczekiwany przez zachodnie
społeczeństwa sukces, mogą osiągnąć nie dys¬
ponując zbyt wysokim poziomem inteligencji,
lecz rozwijając i trenując inteligencją emocjo¬
nalną2.
Jak się wydaje sprawy te są na tyle indywidu¬
alne, że trudno na te pytania jednoznacznie od¬
powiedzieć. Przykładem choćby empatia, czyli
zdolność (nie umiejętność, ale właśnie zdolność)
zrozumienia innych, a właściwie wczucia się w ich
sytuację. Ale czy empatię można wyćwiczyć,
wytrenować, czy można się jej nauczyć? Chyba
nie, a w każdym razie bardzo trudno, bowiem jest
to kwestia wrażliwości, głęboko ludzkiego patrze¬
nia na innego człowieka, autentycznego zniżenia
się do jego problemów. Wymaga też bliższego
poznania osoby i jej problemów, a na to przynaj¬
mniej w pracy raczej nie ma miejsca. Wszelkie
emocje to psychika, charakter, osobowość, a te,
jak wskazują badania, najtrudniej poddają się
prawdziwym zmianom, o czym zapewne sami nie¬
jednokrotnie mogliśmy się przekonać.
Niezależnie jednak od tego, co myślimy o inte¬
ligencji emocjonalnej, nie ulega wątpliwości, że
każdy człowiek podlega emocjom, których czę¬
sto nie potrafi ukryć, choć właśnie czasem powi¬
nien. Są one informacją o czyimś stanie psychicz¬
nym w danym momencie. Nie tylko z twarzy, ale
z postawy i zachowania człowieka można wiele
wyczytać: radość, zadowolenie, smutek, cierpie¬
nie, gniew, lekceważenie, współczucie, litość, a na¬
wet kłamstwo. Część z tych emocj i ma wydźwięk
pozytywny, część negatywny. Jest jeszcze tzw.
kamienna twarz, która „nic” nie wyraża, a raczej
wyraża stan krańcowego ukrycia swoich uczuć,
krańcową powściągliwość, która oczywiście nie
może być kojarzona z obojętnością. Emocje wy¬
rażane sąprzez głos, mimikę, gest. Już to nasuwa
skojarzenia, że inteligencja emocjonalna ma coś
z aktorstwa, gry, a może nawet fałszu i cynizmu.
A. Matczak wymienia trzy ważne funkcje emo¬
cj i: funkcja informacyjna, funkcja energetyzują-
ca i funkcja komunikacyjna.
13
		

/Czasopisma_167_02_144_0001.djvu

			•	Funkcja informacyjna ma ogromne znaczenie
dla formułowania ocen i podejmowania de¬
cyzji, bowiem nie decyduje o nich tylko chłod¬
na kalkulacja i rozważania za czy przeciw, to
emocje mają ostateczny wpływ naprzyj ętąpo-
stawę, podjętą decyzją dostarczając jednost¬
ce sygnałów, co do znaczenia dla niej odbie¬
ranych bodźców i wydarzeń. [...]
•	Funkcja energetyzująca oznacza działanie
emocji jako mobilizacji do działania - brak
emocji równoznaczny byłby z apatią i niezdol¬
nością do czynu.
•	Funkcja komunikacyjna emocji polega na
tym, że informują one otoczenie społeczne
o	potrzebach i stanach jednostki, co przekła¬
da się na współpracę, porozumienie i uru¬
chomienie adekwatnych emocji. [...] Aby opi¬
sane funkcje emocji zostały efektywnie zre¬
alizowane potrzebne są trzy umiejętności:
1.	„ umiejętność konfrontowania subiektywnych
doznań z obiektywną rzeczywistością, co po¬
zwala na wykorzystanie niesionych przez
emocje informacji bez ich subiektywnego znie¬
kształcenia;
2.	umiejętność regulowania poziomu pobudze¬
nia, która pozwala człowiekowi na optymal¬
ne mobilizowanie się do działania [...];
3.	umiejętność kontrolowanego wyrażania emo¬
cji, która pozwala jednostce komunikować
otoczeniu swe potrzeby i doznania bez nad¬
miernego odsłaniania się przed innymi oraz
bez sprawiania przykrości i narażania na
szwank wzajemnych relacji"3.
Chyba nie są tu najtrafniej przyjęte określenia
„funkcja informacyjna” i „funkcja komunikacyj¬
na”. Istotne jest w nich to, że w pierwszym przy¬
padku emocje wzmacniają działania rozumowe,
w drugim - pobudzają do działania, w trzecim -
umożliwiająwspółdziałanie. Z powyższego moż¬
na wyciągnąć wniosek, że gdyby nie emocje,
nasze działania byłyby znacznie mniej efektyw¬
ne. Zastanawiam się, jak to może wyglądać w przy¬
padku biblioteki. Czy emocje mogąnp. przyspie¬
szyć poszukiwania informacyjne, czy mogą wpłynąć
na sposób udzielania informacji, na dokładność
opracowania bibliograficznego, na wypożycze¬
nia międzybiblioteczne? Może w jakimś stopniu
tak, ale wydaje się, że można to samo osiągnąć
przez sumienną pracę, życzliwość, uprzejmość,
wyrozumiałość i kompetentność merytoryczną
wobec czytelników i innych „klientów” bibliote¬
ki, nie okazując zniecierpliwienia, choć czasem
jest to bardzo trudne (wiedzą o tym zwłaszcza
osoby mające bezpośrednie kontakty w katalo¬
gu, wypożyczalni czy informatorium). Tak by mi
się wydawało, przynajmniej w odniesieniu do
szeregowych pracowników.
Możemy się jednak zastanawiać, na ile przy¬
datna jest inteligencja emocjonalna (poza zwykłą
kulturą osobistą i inteligencją racjonalną) kadrze
kierowniczej. Łatwo mogę sobie to wyobrazić
w przedsiębiorstwach produkcyjnych (np. akcje
tzw. stachanowców opierały się na emocjonal¬
nym oddziaływaniu kierownictwa na pracowni¬
ków), ale trudno mi sobie wyobrazić takie oddzia¬
ływanie w instytucjach non profit, a zwłaszcza w bi¬
bliotekach, choć dopuszczam możliwość podej¬
mowania decyzji pod wpływem świadomych lub
nawet nieświadomych emocji. Ale przytoczę przy¬
kład z przeszłości. Ciesząca się nadzwyczajnym
szacunkiem jako kierownik Instytutu Bibliogra¬
ficznego (1952-1971) Helena Hleb-Koszańska
nigdy, przynajmniej publicznie, nie okazywała
swych uczuć, była niezwykle zrównoważona
emocjonalnie, na zewnątrz miała „kamienną
twarz”, ale jak pisze Halina Chamerska „Rzadko
zewnętrzny pozór bywa tak mylący jak w przy¬
padku doc. H. Hleb-Koszańskiej. Wiele osób
twierdziło, żejest osobą oschłą i sztywną, nieraz
nadmiernie ostrą. Wydaje się, że była to skorupa,
pod którą skrywała swą wrażliwość, uczucio¬
wość, nieśmiałość” . Może była z innej epoki i dla¬
tego nie ćwiczyła inteligencji emocjonalnej, osią¬
gając bardzo wiele wiedzą, pracowitością, wyso¬
ką etyką osobistą i zawodową - budując n ie tyl¬
ko swój prestiż, ale i Instytutu Bibliograficznego.
Sprawa emocji (okazywania, ukrywania, wy¬
korzystywania) prowadzi do pytania, czy do ćwi¬
czenia inteligencji emocjonalnej nadaje się każ¬
dy, czy trzeba mieć pewne wrodzone predyspo¬
zycje? Z obserwacji wiadomo, że nie każdy po¬
trafi być dobrym sprzedawcą (przypomnijmy
sprzedawców w sklepie Wokulskiego czy przy¬
padek handlarza-domokrążcy, który sprzedał Ani
z Zielonego Wzgórza farbę do włosów - choć
nie zamierzała nic kupować, wywołując jej współ¬
czucie swoim wyglądem i opowieściąo sytuacji),
nie każdy potrafi być skutecznym agentem ubez¬
pieczeniowym, dystrybutorem jakiegoś produk¬
tu, efektywnym przedstawicielem jakiejś firmy itp.
Chyba do tego trzeba mieć pewne predyspozy¬
cje, podobnie jak do pracy w bibliotece. Powie¬
działabym więc raczej, że pracownik (także biblio¬
tekarz) odniesie sukces, jeśli praca, którą się zaj¬
muje interesuje go, jeśli wykonuje ją uczciwie
i	kompetentnie, jeśli przy tym jest człowiekiem
14
		

/Czasopisma_167_02_145_0001.djvu

			z natury życzliwym, jeśli kierownictwo będzie za¬
biegać o odpowiednie wyposażenie technolo¬
giczne i skupienie odpowiednich pracowników -
wtedy także biblioteka odniesie sukces.
Kończąc, muszę przyznać, że nie wiem, co
myśleć o inteligencji emocjonalnej i jej roli w sto¬
sunkach społeczno-zawodowych, zwłaszcza w bi¬
bliotece. Jeśli jest ona zachowaniem wytreno-
wanym, ale na stałe wpływającym dodatnio na
czyjeś zachowanie i postępowanie, to jest to ra¬
czej podniesienie kultury osobistej. Jeśli zaś jest
to zachowanie świadomie wytrenowane dla osią¬
gania doraźnych efektów w stosunkach pracow¬
niczych, organizacyjnych, rodzinnych, towarzy¬
skich, to jest to coś fałszywego i cynicznego.
Pozostaje mi więc wyrazić wątpliwość, czy rze¬
czywiście bibliotekarze powinni rozwijać swoją
inteligencję emocjonalną, aby osiągnąć sukces
w pracy i aby biblioteka osiągnęła sukces. Je¬
stem sceptyczką w tej kwestii. Uważam raczej, że
do osiągnięcia sukcesu potrzebna jest inteli¬
gencja ogólna, w której zakres w najlepszym wy¬
padku włączyłabym inteligencję emocjonalną, nie
przeceniając jej znaczenia, przynajmniej w biblio¬
tece.
Dr hab. Jadwiga Sadowska jest profesorem Uniwer¬
sytetu Wrocławskiego i kierownikiem Zakładu Infor¬
macji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu
w Białymstoku.
PRZYPISY:
1	Cyt. za: JASKOWSKA, B. Rola inteligencji emo¬
cjonalnej w działalności informacyjno-bibliotecznej.
W: Zarządzanie kadrami w bibliotece. Warszawa: Wy-
daw. SBP, 2008, s. 138-148. ISBN 9788389316974.
2	Cyt. za: SZYMAŃSKA, M. Inteligencja emocjonalna
w budowaniu zespołu w bibliotece (na przykładzie od¬
działu opracowania). Ref. na konf. Marketing wew¬
nętrzny w bibliotece, Białystok, 26-28 czerwca 2009.
3	MATCZAK, M. Do czego może być potrzebne pojęcie
inteligencji emocjonalnej? W: Inteligencja emocjo¬
nalna : fakty, mity, kontrowersje. Red. M. Śmieja,
J. Orzechowski. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN,
2008, s. 46, 48-49. ISBN 9788301155971. Cyt. za:
M. Szymańska, dz. cyt.
4	CHAMERSKA, H. Wspomnienie o doc. dr H. Hleb-
Koszańskiej. W: Pamięci docent doktor Heleny Hleb-
Koszańskiej. Warszawa: BN, 1988, s. 140 [nadb.
z „Rocznika Biblioteki Narodowej” T. 20, 1984],
Małgorzata Rokicka-Szymańska
Działania Książnicy Podlaskiej
im. Łukasza Górnickiego -
Biblioteki Publicznej
Powiatu Białostockiego
Książnicy Podlaskiej im. Łukasza Górnickiego
powierzono realizację zadań biblioteki powiato¬
wej w 2001 r. W strukturach Książnicy powstała
Biblioteka Publiczna Powiatu Białostockiego.
Utworzono ją na mocy porozumienia zawartego
7 marca 2001 r. pomiędzy Zarządem Powiatu Bia¬
łostockiego a Zarządem Województwa Podlaskie¬
go. Od tej pory realizowane są zadania zgodnie
z Uchwałą nr IV /28/ 2003 Rady Powiatu Biało¬
stockiego. Środki finansowe na działalność Bi¬
blioteki Powiatowej określane są corocznie
w uchwale budżetowej Starostwa Powiatu Bia¬
łostockiego. Wysokość dotacji (w skład której
wchodzą wynagrodzenia miesięczne, wszelkiego
rodzaju „narzuty”, delegacje, zakupy materiałów
związanych z działalnością merytoryczną, orga¬
nizacja szkoleń, formy promocyjne, udział w kur¬
sach i szkoleniach organizowanych przez ośrodki
dokształcania zawodowego, opłaty pocztowo-te-
lekomunikacyjne oraz inne) jest niewielka w sto¬
sunku do potrzeb. Także przydzielony tylko je¬
den etat dla kierownika sprawia, że zadania są
wykonywane z pewnymi ograniczeniami. Stara¬
nia o pozyskanie dodatkowego etatu (minimum
pół) do wdrażania procesów komputerowych
w terenie nie powiodły się. Pracownik (kierow¬
nik) często korzysta z pomocy sponsorów, firm
zaprzyjaźnionych, atakże bibliotek samorządowych,
które włączają się do organizowania szeregu przed¬
sięwzięć, np. szkoleń, imprez czytelniczych. Ko¬
rzysta również z warsztatu metodycznego Książ¬
nicy Podlaskiej, księgozbioru oraz informacji in¬
ternetowych, a także podpowiedzi i pomocy ko¬
leżanek i kolegów z biblioteki macierzystej. Sprzyja
temu zlokalizowanie Biblioteki Powiatowej w po¬
mieszczeniach zajmowanych wspólnie z Działem
Instrukcyjno-Metodycznym.
Z chwilą utworzenia Biblioteki Powiatowej
dyrektor Książnicy Podlaskiej - Jan Leończuk
wydał zarządzenie zwalniające z obowiązku pła¬
cenia kaucji przez czytelników za korzystanie ze
zbiorów biblioteki i placówek bibliotecznych na
terenie powiatu białostockiego.
15
Nie zapomnij
o prenumeracie!
		

/Czasopisma_167_02_146_0001.djvu

			Biblioteka Powiatowa sprawuje nadzór mery¬
toryczny nad siecią bibliotek publicznych, liczą-
cą34 placówki (w tym 15 gminnych i 19 filii bi¬
bliotecznych). Bezpośrednia pomoc dla tych pla¬
cówek realizowana jest podczas wyjazdów służ¬
bowych w postaci porad i konsultacji. Z każ¬
dego wyjazdu sporządzane są notatki zawiera¬
jące spostrzeżenia, uwagi, zalecenia dotyczące
odwiedzanej instytucji. Często po hospitacjach
wykonywane i przekazywane są pomoce me¬
todyczne niezbędne do budowy warsztatu za¬
wodowego. Spotkania z władzami samorządowy¬
mi służą przekazywaniu informacji na temat stanu
biblioteki czytelnictwa w poszczególnych gmi¬
nach oraz wyjaśnianiu szeregu problemów nur¬
tujących placówki i rozwiązaniu spraw spornych.
Do tradycji należą wyjazdowe szkolenia mery¬
toryczne bibliotekarzy gminnych powiatu biało¬
stockiego odbywane w wybranych gminach
(średnio cztery w roku). Zapraszane są na nie
władze samorządowe poszczególnych gmin oraz
przedstawiciele Starostwa Powiatu Białostockie¬
go. Włodarze przedstawiają sytuację bibliotek
oraz zamierzenia odnośnie funkcjonowania in¬
stytucji kulturalnych działających na danym
terenie. Podczas spotkań gospodarze dokonują
prezentacji swej placówki. Często jest to jedyna
okazja bibliotekarzy terenowych do poznania
placówki w sąsiadującej gminie (ich warunków
lokalowych, zasobów bibliotecznych oraz sto¬
sunku władz do kultury). Odczuwalne jest zaan¬
gażowanie gospodarzy w realizację przedsię¬
wzięć, a dodatkowym efektem - integracja biblio¬
tek w powiecie białostockim. W tych spotkaniach
uczestniczą specjaliści z zewnątrz oraz z Książni¬
cy Podlaskiej. Zapraszani są również nauczy¬
ciele bibliotekarze ze szkół funkcjonujących na
danym terenie oraz bibliotekarze z sąsiadujących
powiatów. Często w spotkaniach uczestniczą
mężowie bibliotekarek, którzy wspierają sfemini¬
zowaną grupę, aktywnie uczestnicząc w zaję¬
ciach.
Dobór tematów szkoleniowych dokonywany
jest na podstawie propozycji i sugestii bibliote¬
karzy samorządowych. Tematyka spotkań jest
zróżnicowana i zależna od aktualnych zmian i pro¬
cesów w bibliotekarstwie, a także od indywidual¬
nego zapotrzebowania bibliotekarzy. Wykorzy¬
stywane są różne formy przekazu informacji, ta¬
kie jak: wykłady, odczyty, warsztaty, dyskusje pa¬
nelowe, prelekcje. W działalności szkoleniowej
kładzie się duży nacisk na formy warsztatowe
(ostatnio cieszące się dużym zainteresowaniem),
które pozostają na długo w pamięci jej uczestni¬
ków. Urozmaicona tematyka seminariów pozwa¬
la łączyć doświadczenie starszych bibliotekarzy
ze świeżym spojrzeniem młodszych pracowników
(szczególnie jest to zauważalne podczas dysku¬
sji). Pracownicy często podkreślają, iż czytelnik
wymusza od nich aktywność i fachowość, a bi¬
bliotekarz powinien spełniać oczekiwania użyt¬
kowników, a równocześnie wykazywać się umie¬
jętnościami nawiązywania kontaktów i rozwiązy¬
wania problemów międzyludzkich.
Podjęta współpraca z kilkoma bibliotekami
powiatowymi województwa podlaskiego (m.in.
Łomży, Suwałk, Moniek) opiera się na wspólnych
działaniach bibliotek realizujących zadania pla¬
cówek powiatowych. Wypracowując, wyciąga¬
my wnioski z realizowanych zadań, zdobywamy
nowe doświadczenia, wspieramy się wzajemnie,
integrujemy jako grupa zawodowa. Bibliotekarze
z bibliotek publicznych mieli okazję uczestni¬
czyć w wielu spotkaniach na terenie poszczegól¬
nych powiatów, wspólnie realizując szereg przed¬
sięwzięć o różnym charakterze. Na pierwszym
miejscu należy wymienić doskonalenie zawodo¬
we. Na przestrzeni kilku lat zorganizowano wie¬
le spotkań szkoleniowych z jednym lub dwoma
tematami wiodącymi-z prelekcjami, wykładami
i dyskusjami. Niejednokrotnie propozycje war¬
sztatowe są inspiracją do poczynań na własnym
terenie w praktycznym już przełożeniu. Blasku
spotkaniom (zarówno w powiecie białostockim
jak i poza jego granicami) dająmożliwości pozna¬
nia atrakcji lokalnych. Uczestnicy, dzięki zaan¬
gażowaniu współorganizatorów tych spotkań,
mieli okazję zwiedzić m.in. rezydencję Branic-
kich w Choroszczy, najpiękniejszy zespół urbani¬
sty czno-h i story czny na Podlasiu - Tykocin, re¬
fektarz Pałacu Opatów w Supraślu - gdzie zloka¬
lizowane jest Muzeum Ikon, szlak arcydzieł lu¬
dowych w Czarnej Wsi Kościelnej k/Czamej Bia¬
łostockiej, Sanktuarium Św. Woda k/Wasilkowa,
a dzięki koleżankom i kolegom z sąsiadujących
powiatów, centrum Łomży, Towarzystwo Nauko¬
we im. Wagów i Galerię Sztuki Współczesnej,
Muzeum Przyrody w Drozdowie oraz urokliwe
zakątki ziemi monieckiej i suwalskiej.
W zakresie zadań kierownika Biblioteki Pub¬
licznej Powiatu Białostockiego zapisano re¬
alizację działań kulturalno-oświatowych na terenie
powiatu białostockiego. Wspólnie z biblioteka¬
rzami samorządowymi prowadzone są urozma¬
icone, atrakcyjne formy współpracy biblio¬
tecznej opartej na:
16
		

/Czasopisma_167_02_147_0001.djvu

			•	spotkaniach autorskich skierowanych do róż¬
nych grup wiekowych (najczęściej zaprasza¬
no na dwudniowe wyjazdowe spotkania auto¬
ra np. do 6-7 placówek publicznych powiatu
białostockiego), średnio 2-3 razy w roku,
•	konkursach powiatowych pod patronatem
Starosty Powiatu Białostockiego, włodarzy
gmin oraz cyklicznych imprezach bibliotecz¬
nych, np. Forum Teatrów Dziecięcych i Mło¬
dzieżowych - „Melpomena” w gminie Juch¬
nowiec, czy Majowa Konwalia w Wasilkowie,
lub też udziale w imprezach bibliotecznych or¬
ganizowanych przez Książnicę Podlaską,
•	Dyskusyjnych Klubach Książki,
•	promocjach książek wydanych przez poszcze¬
gólne biblioteki gminne,
•	wystawach książek ze zbiorów własnych lub
wypożyczonych
•	lokalnych akcjach „Cała Polska czyta dzie¬
ciom”,
•	kiermaszach książek (często realizowanych po
spotkaniach autorskich) oraz przeglądach no¬
wości wydawniczych otrzymanych w formie
depozytu.
Na przestrzeni ostatnich ośmiu lat gościliśmy
w powiecie białostockim wielu autorów, ilustra¬
torów, redaktorów, wydawców, wykładowców
akademickich, niektóre kilkakrotnie, m.in. dr Mał¬
gorzatę Iwanowicz, dr Zofię Olek-Redlarską, prof.
Franciszka Kobryńczuka, prof. Joannę Papuziń¬
ską, Martę Fox, Ewę i Wandę Chotomską, Grze¬
gorza Kasdepkę, Roberta Panka, Jana Sienkiewi¬
cza. Liderami tego typu przedsięwzięć są gminy:
Zabłudów, Łapy, Tykocin, Choroszcz, Juchno¬
wiec, Poświętne, Suraż. Biblioteki samorządowe
promująswe imprezy w gazetach lokalnych. Tego
typu działania są ważne dla budowy wizerunku
bibliotek oraz umacniania ich pozycji w środo¬
wisku lokalnym.
Biblioteka Publiczna Powiatu Białostockiego
duże znaczenie przywiązuje do lansowania
„skarbnic wiedzy” w mediach regionalnych, a tak¬
że na stronach WWW m.in. Starostwa Powiatu
Białostockiego (gdzie m.in. przedstawione są
adresy oraz godziny funkcjonowania placówek),
Książnicy Podlaskiej, Wrotach Podlasia. Biblio¬
teki promuje także Radio Białystok, które na an¬
tenie przekazuje informacje (przesyłane z wyprze¬
dzeniem przez autorkę artykułu) o licznych przed¬
sięwzięciach realizowanych w placówkach. Nasz
medialny sojusznik parokrotnie sprawował opie¬
kę nad imprezami bibliotecznymi w powiecie bia¬
łostockim z bardzo dobrym efektem. Wizualna
reklama bibliotek-to informacje zamieszczane
w gablocie „Z życia bibliotek” w siedzibie Książ¬
nicy Podlaskiej. Do tego celu wykorzystywane
są też czasopisma fachowe: „Głos Bibliotek Pub¬
licznych Województwa Podlaskiego”, „Bibliote¬
karz Podlaski”.
Informacje o bibliotekach z obszaru powiatu
przekazujemy studentom Wydziału Biblioteko¬
znawstwa Uniwersytetu w Białymstoku i innych
uczelni w ramach praktyk odbywanych w Książ¬
nicy Podlaskiej.
Biblioteka Publiczna Powiatu Białostockiego
była inicjatorem dwóch edycji rankingu pt. „Naj¬
aktywniejsza biblioteka publiczna powiatu bia¬
łostockiego” (w 2004 i 2008 r.). Zadanie to reali¬
zowano pod honorowym patronatem Starosty
Powiatu Białostockiego i przy wsparciu Urzędu
Marszałkowskiego, instytucji macierzystej, Od¬
działu Białostockiego SBP, a także wielu darczyń¬
ców (informacje na ten temat zamieszczono
w „Bibliotekarzu Podlaskim” nr 9-10/2004-2005
oraz 18-19/2009).
Biblioteka stara się swych liderów terenowych
promować i typować do różnego rodzaju nagród
(w większości z pozytywnym skutkiem).
Ważnym zadaniem jest bezpłatne pozyskiwa¬
nie i przekazywanie do placówek książek, dru¬
ków ulotnych, zbiorów specjalnych z wydaw¬
nictw, hurtowni oraz z darów otrzymanych od
czytelników za pośrednictwem filii bibliotecz¬
nych Książnicy Podlaskiej oraz od zaprzyjaźnio¬
nych osób. Do placówek kierowane są również
materiały zakupione ze środków budżetowych.
Ponadto Biblioteka Powiatowa stara się pozy¬
skać wydawnictwa lokalne z powiatu białostoc¬
kiego do zbiorów regionalnych instytucji macie¬
rzystej.
Biblioteka stara się nie tracić więzi z partnera¬
mi wspierającymi jej działalność, reaguje na sy¬
gnały z terenu, bierze udział w życiu poszczegól¬
nych gmin. Kontynuuje też i rozszerza współpra¬
cę z wieloma instytucjami i organizacjami, m.in. ze
Starostwem Powiatu Białostockiego, a w szcze¬
gólności Wydziałem Spraw Społecznych i Zarzą¬
dzania Kryzysowego, a także Departamentem Kul¬
tury Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszał¬
kowskiego. Starostwo ceni pracę bibliotekarzy
i każdego roku z okazji Dnia Bibliotekarza przeka¬
zywane są listy gratulacyjne z wyrazami uznania
dla całemu zespołu bibliotekarzy powiatu biało¬
stockiego od Starosty Powiatu Białostockiego.
Zgodnie z zawartym porozumieniem zobowią¬
zani jesteśmy do składania kwartalnych i rocz-
		

/Czasopisma_167_02_148_0001.djvu

			nych sprawozdań władzom powiatowym oraz
zdawania relacji ze swych działań na posiedzeniu
Komisji Kultury oraz Sesji Rady Powiatu Biało¬
stockiego. Raz do roku przedstawicielka Staro¬
stwa dokonuje kontroli realizowanych przez nas
zadań.
Przedstawiono tu zadania Biblioteki Publicz¬
nej Powiatu Białostockiego mające na celu scale¬
nie rozproszonego środowiska zawodowego po¬
przez odpowiednio dobrane formy pracy. Nie
uwzględniono zadań nakreślonych przez Dyrekcję
Książnicy Podlaskiej na rzecz własnej instytucji.
Małgorzata Rokicka-Szymańska jest kierownikiem
Biblioteki Publicznej Powiatu Białostockiego Książ¬
nicy Podlaskiej.
Nasi korespondenci informują
Specyfika pracy z czytelnikiem
w bibliotekach publicznych
i bibliotekach szkolnych
W dniu 9 grudnia 2009 r. odbyła się w Sali Kolum¬
nowej Książnicy Pomorskiej im. Stanisława Staszica
w Szczecinie dyskusja panelowa pod hasłem „Spe¬
cyfika pracy z czytelnikiem w bibliotekach publicz¬
nych i bibliotekach szkolnych”. Inicjatorem spotka¬
nia były Zarządy: Okręgu Stowarzyszenia Bibliote¬
karzy Polskich oraz Szczecińskiego Oddziału Towa¬
rzystwo Nauczycieli Szkół Polskich, a organizacją
zajęli się członkowie Koła SBP nr 1, działającego przy
Książnicy Pomorskiej. Uczestnikami dyskusji byli
nauczyciele bibliotekarze ze szczecińskich szkół, bi¬
bliotekarze z bibliotek publicznych, głównie z Książ¬
nicy Pomorskiej, bibliotekarze seniorzy oraz pracow¬
nicy biblioteki pedagogicznej. Niestety, nie dopisali
zaproszeni przedstawiciele prasy, nie dotarła zapo¬
wiadana p. Marzanna Kuszyńska z Fundacji ABC
„Cała Polska Czyta Dzieciom”.
Zebranych przywitali: Cecylia Judek, przewodni¬
cząca ZG Okręgu SBP, Hanna Niedbał, przewodni¬
cząca Koła SBP nr 1 oraz Lucjan Bąbolewski, dyrek¬
tor Książnicy Pomorskiej. Zamiast inauguracyjnych
przemówień była wzruszająca uroczystość. Po raz
kolejny bibliotekarze zrzeszeni w Kole SBP nr 1 prze¬
kazali dary do biblioteki Zespołu Szkół Szpitalnych.
Był to rezultat kontynuowanej od kilku lat akcji
„Bibliotekarze - dzieciom”. Pracownicy Książnicy
Pomorskiej przynoszą z własnych domów różne pa¬
miątki i nietrafione prezenty, aby za niewielkie kwo¬
ty sprzedać je na kiermaszu, organizowanym rok¬
rocznie w ramach Tygodnia Bibliotek. Uzyskane pie¬
niądze przeznaczane są na pomoc dla biblioteki Ze¬
społu Szkół Szpitalnych, która spaliła się podczas
pożaru Szpitala Klinicznego nr 1 przy ul. Unii Lubel¬
skiej w 1998 r. Członkowie Koła SBP nr 1, przy wy¬
datnej pomocy Dyrekcji Książnicy Pomorskiej, po¬
magają odtworzyć zasoby spalonej biblioteki, kupu¬
jąc i przekazując zamówione przez niąksiążki. Obecna
na spotkaniu Janina Lewańska, dyrektor ZSS serdecz¬
nie podziękowała za dar, podkreślając ciągłość akcji
oraz wielkie zaangażowanie pracowników Książnicy
Pomorskiej.
Merytoryczną część spotkania rozpoczęło wy¬
stąpienie Moniki Kwaśniak (kierownik Działu In¬
strukcyjno-Metodycznego Książnicy Pomorskiej),
która przedstawiła Zalecane standardy pracy w gmin¬
nych bibliotekach publicznych. Standardy zostały
wypracowane podczas konferencji dyrektorów biblio¬
tek powiatowych, organizowanych przez Książnicę
Pomorską. Kamila Karasiewicz (instruktor dla biblio¬
tek powiatu drawskiego) omówiła Rzeczywiste wa¬
runki pracy w bibliotekach publicznych naszego wo¬
jewództwa, ilustrując swoją wypowiedź prezentacją
multimedialną. Można więc było zobaczyć niezwy¬
kle zróżnicowane warunki pracy terenowych biblio¬
tek publicznych. Ich trudną sytuację lokalową, brak
nowoczesnego wyposażenia, niefunkcjonalne umeblo¬
wanie, od dawna nieremontowane pomieszczenia;
rezultat najczęściej braku środków finansowych, ale
czasem opieszałości, marazmu i braku przedsiębior¬
czości zatrudnionych tam bibliotekarzy. Jej wystą¬
pienie wywołało spory odzew, komentarze, porów¬
nania. Na zakończenie pierwszej części spotkania
Agnieszka Gnat-Leśniańska zaprezentowała Ofertę
Książnicy Pomorskiej dla szkół, a w niej: możliwość
zorganizowania dla młodzieży szkolnej lekcji biblio¬
tecznych oraz lekcji zagadnieniowych (literacko-bio-
graficznych, krajoznawczych, z zagadnień historii
regionu, dotyczących warsztatu bibliograficznego itd.).
Bibliotekarze szkolni mogą ponadto wypożyczać
nieodpłatnie wystawy - wykaz obejmuje ok. 50 eks¬
pozycji o różnej objętości w postaci zarówno zesta¬
wów planszowych do powieszenia na ścianie lub
w postaci stojących roll-up-ów. Kolejnym punktem
oferty jest możliwość uczestniczenia w różnego
typu otwartych imprezach: wernisażach wystaw
malarskich, fotograficznych, zagadnieniowych, pro-
18
		

/Czasopisma_167_02_149_0001.djvu

			mocjach książek, spotkaniach z autorami, prelek¬
cjach oraz warsztatach, organizowanych w Książni¬
cy Pomorskiej w ramach Centrum Aktywności Kul¬
turalnej Osób Niesprawnych Wzrokowo.
Wystąpienia koleżanek z Towarzystwa Nauczy¬
cieli Bibliotekarzy Szkół Polskich poświęcone były
m.in. oczekiwaniom wobec bibliotekarza szkolnego
(grona pedagogicznego, uczniów i rodziców) - omó-
wiłaje Mariola Grudziak, przewodnicząca Szczeciń¬
skiego Oddziału TNBSP. Zadania bibliotekarza szkol¬
nego przedstawiła Monika Dżugan, bibliotekarka z jed¬
nej ze szkół podstawowych Szczecina, a różne for¬
my pracy bibliotekarza szkolnego zaprezentowała
Elżbieta Lizak, ze szczecińskiego LO nr 8. Na towa¬
rzyszącej jej wystąpieniu ekspozycji można było
obejrzeć zarówno kroniki szkolne, jak i cykl publi¬
kacji poetyckich uczniów LO nr 8 zatytułowany
„Czas na debiut”.
Dyskusję, którą moderował Marcin Gibalski
z Miejskiej Biblioteki Publicznej w Pyrzycach roz¬
poczęło wystąpienie Reginy Czekały ze szczeciń¬
skiej Biblioteki Pedagogicznej. Dyskutantka pod¬
kreśliła, że bolączką bibliotek szkolnych jest brak in¬
struktorskich doradców. Konferencje metodyczne or¬
ganizowane raz w roku to za mało. Obecnie lukę tę
próbuje wypełniać TNBSP, jednakże jest to działanie
społeczne bez umocowania prawnego. Kolejne dys¬
kutantki dzieliły się swym doświadczeniem. Przed¬
stawiano specyfikę bibliotek szkolnych, bibliotek
gminnych, ich filii, zróżnicowane formy ich pracy.
Zebrani zaakceptowali konieczność przyjęcia pro¬
gramu wspólnych działań. Zarówno warsztatowych
(m.in. wspólne działania w ramach majowego ogólno¬
polskiego Tygodnia Bibliotek i w międzynarodowym
miesiącu bibliotek szkolnych-październik), jak i in¬
tegracyjnych (np. bibliotekarska premiera operowa
czy Wawrzynalia-wspólne święto patrona bibliote¬
karzy połączone z grzybobraniem i ogniskiem), któ¬
re obie organizacje bibliotekarskie włączą do swych
planów działania w 2010 r.
Cecylia Judek
Akcja „Uwolnij Książkę”
w Wejherowie
Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna w Wej¬
herowie włączyła się w akcję „Uwolnij Książkę”.
Jest to społeczna ogólnoświatowa forma popula¬
ryzowania czytelnictwa, ruchoma wirtualna bibliote¬
ka, bez własnej siedziby, regałów,
kart bibliotecznych. Idea ta, zro¬
dziła się w 2001 r. w Stanach Zjed¬
noczonych i swoim zasięgiem obie¬
gła cały świat. W Polsce funkcjo¬
nuje od 2003 r. wzbudzając duże
zainteresowanie i zyskując popu¬
larność. Do tej pory dzięki akcji uwolnionych zosta¬
ło 5 605 679 książek. Cele akcji są proste: chodzi
o podniesienie poziomu czytelnictwa w Polsce,
o przekonanie innych, że dzielenie się jest lepsze od
posiadania, o znalezienie przyjaciół i znajomych my¬
ślących podobnie.
Uwolnienie książki to innymi słowy odłożenie jej
na półkę, tak aby inni użytkownicy mogli z niej sko¬
rzystać.
Jeżeli chcesz włączyć się do akcji „Uwolnij Książ¬
kę” zapraszamy do Powiatowej i Miejskiej Bibliote¬
ki Publicznej w Wejherowie przy ul. Kaszubskiej 14.
Znaleźć tu można informacje dotyczące aktywnego
wspierania czytelnictwa.
Dzięki tej akcji świat stanie się jedną wielką dar¬
mową biblioteką dostępną dla wszystkich. A ludzie
staną się lepsi i mądrzejsi. Natomiast książki staną
się wolne... Więcej informacji można uzyskać na stro¬
nie internetowej: www.biblioteka.wejherowo.pl
Zapraszamy.
Renata Szkoła
		

/Czasopisma_167_02_150_0001.djvu

			Sprawozdania i relacje
Konferencja
nt. „Biblioteki warszawskie
wiatach 1939 -1945”
Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy - Biblioteka
Główna Województwa Mazowieckiego tradycyjnie
dba o pamięć wydarzeń związanych ze stolicą. Pod¬
czas obchodów 65-lecia powstania warszawskiego
we wrześniu ubiegłego roku urządziła pokaz fotogra¬
fii i wydała okolicznościowąpublikację. W paździer¬
niku natomiast odbyła się XIX Sesja Varsavianistycz-
na poświęcona stołecznym bibliotekom. W 70. rocz¬
nicę wybuchu II wojny światowej przypomniano losy
największych książnic Warszawy w pamiętnych la¬
tach 1939-1945.
Przybyłych na sesję powitała wicedyrektor biblio¬
teki Katarzyna Materska, a obrady prowadził prof.
Andrzej Mężyński. Wykład wprowadzający pt. Ży¬
cie kulturalne w Warszawie 1939-1944 wygłosił zna¬
ny varsavianista prof. Marian Marek Drozdowski.
Prelegent przedstawił wieloraki charakter życia kul¬
turalnego okupowanej stolicy. Zakazy okupanta unie¬
możliwiły normalną działalność kulturalną: zamknię¬
to kina, teatry, muzea, sale koncertowe, zabroniono
posiadania radioodbiorników, zlikwidowano część
wydawnictw, a pozostawione objęto cenzurą. Spisy
zakazanej literatury obejmowały oprócz antyniemiec-
kiej m.in. dzieła polskich klasyków, literaturę histo¬
ryczną, patriotyczną, wojskową. Nakazano też zni¬
szczenie podręczników do języka polskiego, historii
i geografii. Dopuszczone przez Niemców jawne ży¬
cie kulturalne to tandetna rozrywka: komediowe i pro¬
pagandowe filmy i teatrzyki, rewie, farsy, brukowa
literatura, prasa sławiąca niemieckie osiągnięcia wo¬
jenne. Rozpowszechnianie kultury wysokiej było nie¬
zwykle utrudnione, lecz miało miejsce. Odbywały się
bowiem koncerty muzyki klasycznej, spektakle te¬
atralne, wystawy sztuki w lokalach prywatnych.
Zabroniona była też wyrosła w tym okresie twór¬
czość uliczna: muzyka i piosenka przedstawiająca
rzeczywistość okupacyjną, najczęściej w świetle sa¬
tyry. Społeczeństwo nie rezygnowało z uczestnic¬
twa w życiu kulturalnym nawet w ekstremalnych
warunkach. Także w gettcie istniał teatr (jawny) i od¬
bywały się koncerty. Okupanci organizowali własne
(„nur fur Deutsche”) ośrodki działalności kulturalnej,
jak teatry czy kina dla cywilów, policji i wojska, wy¬
dawali też własną prasę. Wobec likwidacji wielu
form życia kulturalnego wzrosła w tym okresie rola
książki.
W tematykę biblioteczną wprowadził wykład prof.
A. Mężyńskiego pt. Biblioteki w pejzażu okupowanej
Warszawy. Organizacja, zbiory stracone i uratowa¬
ne. Z referatem tym współbrzmiała prelekcja Hanny
Łaskarzewskiej pt. Biblioteka Narodowa w latach oku¬
pacji: działalność, zbiory, ludzie. Referat nt. Bibliote¬
ki Uniwersyteckiej (BUW) pt. Z kart historii Bibliote¬
ki Uniwersyteckiej w Warszawie. Lata 1939-1945 wy¬
głosiła wicedyrektor Wanda M. Rudzińska. Referenci
omówili takie problemy jak zabezpieczenie gmachów
i zbiorów na wypadek wojny, pracę bibliotekarzy
podczas okupacji, grabieże i przemieszczenia zbio¬
rów dokonywane przez okupanta, poniesione straty.
Wszyscy referenci podkreślili fakt, że biblioteki war¬
szawskie nie miały opracowanego planu ochrony zbio¬
rów na wypadek wojny. Tylko niektóre z książnic
próbowały ochronić zbiory w miarę swoich możli¬
wości w napiętej atmosferze przedwrześniowej, ukry¬
wając je lub deponując w miejscach uważanych za
bezpieczniejsze. Tak postąpiła Biblioteka Narodowa
(BN), składając w sierpniu 1939 r. najcenniejsze za¬
bytki w sejfie Banku Gospodarstwa Krajowego. Znaj¬
dowały się wśród nich m.in. średniowieczne rękopi¬
sy Psałterz floriański i Kazania świętokrzyskie oraz
autografy muzyczne F. Chopina1. Pozostałe cymelia
narodowej książnicy oraz zasób biblioteki rapper-
swilskiej i rękopisy nowsze BN przechowywane
w Centralnej Bibliotece Wojskowej (CBW) wraz z nie¬
wielką partią zbiorów książnicy wojskowej wywie¬
ziono do fortów żoliborskich i Biblioteki Publicznej
przy ul. Koszykowej. Na sytuację bibliotek miała
wpływ też lokalizacja ich gmachów. Mieszcząca się
w budynku Generalnego Inspektoratu Sił Zbrojnych
CBW spłonęła już we wrześniu 1939 r. od bomby
zapalającej. Zniszczeniu uległy wówczas zdepono¬
wane tam przez BN zbiory rapperswilskie i batignol-
skie, zawierające m.in. archiwum Wielkiej Emigracji
i księgozbiór Szkoły Polskiej z Paryża.
Na początku okupacji miały miejsce pierwsze
rabunki zbiorów bibliotecznych. Były one uwarun¬
kowane, jak podkreślano w referatach, wartością ma¬
terialną i przydatnością księgozbiorów dla Niemców.
Niektóre książnice zostały przewiezione w całości
do Niemiec, jak np. Główna Biblioteka Judaistyczna
przy Wielkiej Synagodze oraz Biblioteka Sejmu i Se¬
natu. Dokonał tego Oddział Petera Paulsena2 zajmu¬
jący się rabunkiem dóbr kultury. BUW została w li¬
stopadzie i grudniu 1939 r. ograbiona przez ekipę
Josefa Muhlmanna3m.in. z części zbiorów Gabinetu
Rycin: w tym fragmentów kolekcji Stanisława Augu¬
sta Poniatowskiego oraz trzech cennych rysunków
Albrechta Durera4. W grudniu tegoż roku ta sama eki¬
pa zarekwirowała w BN 410 rękopisów pergamino¬
wych, które wywieziono do Krakowa do depozyto-
rium w Bibliotece Jagiellońskiej .
20
		

/Czasopisma_167_02_151_0001.djvu

			Niemcy zamknęli biblioteki naukowe stolicy i zwol¬
nili ich polski personel. W BN przebiegało to w dwóch
etapach—w grudniu 1939 r. i w lutym 1940 r., w BU W
w lutym 1940 r., zaś Bibliotekę Publiczną zamknięto
dopiero w sierpniu 1942 r. Nowy okres w okupacyj¬
nej historii bibliotek naukowych rozpoczął się 1 lip-
ca 1940 r. Ustały też, co istotne, rekwizycje zbiorów.
Niemcy powołali w Krakowie - stolicy Generalnego
Gubernatorstwa (GG) - Główny Zarząd Bibliotek
(GZB) pod kierownictwem bibliotekarza z Berlina -
Gustava Abba. W GG utworzono cztery tzw. biblio¬
teki państwowe (Staatsbibliotheken): w Krakowie,
Lwowie, Lublinie i w Warszawie.
W stolicy Biblioteka Państwowa składała się
z BUW, przemianowanej na Oddział 1 i BN - Oddział
II. W Oddziałach tych ustanowiono polskich mężów
zaufania, którymi byli: w Oddziale I - Adam Lewak,
przedwojenny dyrektor książnicy uniwersyteckiej,
a w Odziale II - Józef Grycz, do wojny kierownik
referatu bibliotek naukowych w Ministerstwie Wy¬
znań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Kierow¬
nikiem całej Biblioteki Państwowej w stolicy został
niemiecki bibliotekarz z Wrocławia- Wilhelm Witte.
Do pracy przyjęto też ponownie zwolnionych
uprzednio bibliotekarzy. Biblioteka Państwowa zo¬
stała w maju 1941 r. powiększona o Bibliotekę Ordy¬
nacji Krasińskich (BOK), która stała się Oddziałem
II-zbiory specjalne. W 1941 r. Biblioteka Państwo¬
wa została poddana wielkiej reorganizacji, którą za¬
rządził W. Witte. BUW miała gromadzić i przecho¬
wywać literaturę zagraniczną, BN - polonika od
1801 r., a BOK miała pomieścić wszystkie zbiory spe¬
cjalne. Wskutek tego zarządzenia poszczególne ro¬
dzaje zbiorów zostały przetransportowane pomię¬
dzy siedzibami bibliotek. Zburzyło to całkowicie do¬
tychczasowy porządek biblioteczny. Dla zbiorów
specjalnych, zgromadzonych w gmachu BOK przy
ulicy Okólnik stanowiło to ogromne zagrożenie i skoń¬
czyło się tragicznie, kiedy po powstaniu, w paździer¬
niku 1944 r. książnica ta została podpalona przez
Oddział Brandkommando.
Po reorganizacji Biblioteka Państwowa posiadała
dosyć wysoki budżet przeznaczony na gromadzenie
zbiorów. Okupanci planowali bowiem stworzenie
z niej w przyszłości książnicy wyłącznie dla Niem¬
ców i dlatego nie skąpili funduszy na zakup literatury
im przydatnej. Nabywano cenne księgozbiory od
osób prywatnych: uczonych, księgarzy, kolekcjone¬
rów. Ciekawostką może być np. fakt, że w 1943 r.
zakupiono 24 preludia F. Chopina. Część tych zbio¬
rów przetrwała okres wojny. Biblioteka Państwowa
przejmowała też księgozbiory likwidowanych wy¬
działów uniwersyteckich, instytucji, urzędów i nie¬
których szkół średnich. Księgozbiory szkół podsta¬
wowych, zgromadzone w Bibliotece Publicznej,
w 1943 r. trafiły stamtąd na przemiał.
Braki dokumentacji nie pozwalają dokładnie okre¬
ślić strat wszystkich warszawskich księgozbiorów.
Szacuje się jednak, że sięgają one, jak podał A. Mę¬
żyński 70% stanu przedwojennego (bez księgozbio¬
rów prywatnych). BN straciła około 32% swoich
zasobów, Biblioteka Publiczna 72% (podpalona przez
Niemców w styczniu 1945 r.), CBW, Biblioteka Poli¬
techniki Warszawskiej i Biblioteka Sejmowa ponio¬
sły największe straty: od 99% do 93%. Stosunkowo
najmniej, bo tylko 14%, utraciła BUW.
Prelegenci zgodnie podkreślili ofiarność biblio¬
tekarzy, którzy w niebezpiecznych warunkach
dbali o powierzone im dobro, często narażając się
na dekonspirację i jej konsekwencje. Nie bacząc na
okoliczności, ratowali i ukrywali zbiory, dokumen¬
towali straty i konspiracyjnie udostępniali litera¬
turę.
W. M. Rudzińska przypomniała, że w BUW
w czasie okupacji wzniesiono-dzięki ofiarności spo¬
łecznej - strop wzmacniający dach, co uchroniło bu¬
dynek przed zniszczeniem podczas bombardowań.
Wspomniano tzw. akcję pruszkowską, kiedy to po
powstaniu wypertraktowano z Niemcami możli¬
wość wywozu ocalałych księgozbiorów ze zrujno¬
wanej i skazanej na zagładę stolicy. H. Łaskarzew¬
ska zaakcentowała bohaterską postawę J. Grycza-
polskiego męża zaufania Oddziału II, który trwał
na posterunku w BN przez całą okupację i powsta¬
nie, a po kapitulacji dowodził wspomnianą akcją
pruszkowską.
Dzieje bibliotek ordynackich przedstawiła dr Ha¬
lina Tchórzewska-Kabata w referacie pt. Losy ordy¬
nackich bibliotek Krasińskich, Przezdzieckich i Za¬
moyskich w okupowanej Warszawie. Były to biblio¬
teki z niezwykle cennymi zbiorami, tak książkowy¬
mi, jak i muzealnymi oraz bogatymi archiwami nale¬
żące do rodów arystokratycznych, a udostępniane
z woli właścicieli do użytku publicznego. Prelegent¬
ka przedstawiła ich historię, po czym omówiła losy
okupacyjne: sytuację administracyjno-własnościową,
działalność, doznane straty.
Biblioteka Ordynacji Przezdzieckich została spa¬
lona już we wrześniu 1939 r. wskutek bombardowa¬
nia. Część jej ocalałych zbiorów spłonęła podczas
powstania. Z pożogi uratował się m.in. rękopis Gra¬
żyny A. Mickiewicza. Biblioteka utraciła ogółem 85%
przedwojennego stanu zbiorów.
Podobnie została częściowo zniszczona na począt¬
ku wojny Biblioteka Ordynacji Zamojskiej (BOZ).
Przepadł też wtedy cały zbiór muzealny. Szczęśli¬
wie ocalały cymelia z księgozbioru zamurowane
w podziemiach. W listopadzie 1939 r. wspomniany
już Oddział P. Paulsena zarekwirował 50 rękopisów,
w tym najcenniejsze: Kodeks supraski, Kodeks za¬
mojski oraz Sakramentarz tyniecki6. Ponownie BOZ
została ograbiona w lutym 1940 r. gdy ekipa
J. Muhlmanna zabrała 21 rękopisów włoskich, które
wywieziono do Wiednia. Praca bibliotekarzy w zni¬
szczonym gmachu była niezwykle utrudniona, ale
kontynuowana: przede wszystkim odtwarzano utra¬
coną dokumentację ocalonego zasobu. Udostępniano
też zbiory zaufanym czytelnikom i wspierano tajne
21
		

/Czasopisma_167_02_152_0001.djvu

			nauczanie. Utrzymano przedwojenną dyrekcję (prof.
Ludwik Kolankowski). Najgorsze dla BOZ przyniósł
okres powstania - budynek został wypalony, a łącz¬
ne straty zbiorów wyniosły 84% stanu przedwojen¬
nego.
Działania wojenne w 1939 r. nie oszczędziły też
BOK - został uszkodzony fragment budynku i zni¬
szczony księgozbiór podręczny w czytelni. Bibliote¬
ka podlegała początkowo Komisji Likwidacyjnej Mi¬
nisterstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicz¬
nego, działającej pod kierownictwem Wernera Tzscha-
schela. BOK zamknięto (X 1939 - VIII 1940), a po¬
tem otwarto do maja 1941 r. Po śmierci ordynata
Edwarda Krasińskiego (grudzień 1940 r. w obozie
koncentracyjnym w Dachau) Niemcy zasekwestrowali
bibliotekę i, jak wspomniano, w maju 1941 r. włączo¬
no ją do Biblioteki Państwowej. Wkrótce BOK stała
się książnicą obejmującą unikatowe zbiory specjalne,
kiedy w efekcie akcji przemieszczania ulokowano
w niej zasoby z BN i BUW. Stan ten wymagał stwo¬
rzenia dla tych zbiorów odpowiedniego zabezpiecze¬
nia, co usiłowali zrobić opiekujący się nimi bibliote¬
karze, niestety z miernym skutkiem. Podczas powsta¬
nia we wrześniu 1944 r. pożar strawił znaczną część
zbiorów BOK, reszta spłonęła podpalona przez
Brandkommando już po upadku powstania. BOK stra¬
ciła 60% własnych zbiorów, lecz na skutek zlokalizo¬
wania w jej gmachu najcenniejszych obiektów z BN
i	BUW straty te były dużo większe i w wielu przy¬
padkach nieodwracalne. A trzeba pamiętać, że na
Okólniku było zgromadzone przed powstaniem od
300 000 do 400 000 zbiorów... Ocalałe z pożogi wo¬
jennej zbiory odbywały już po powstaniu różne pe¬
regrynacje, zanim jako depozyty znalazły wieczyste
schronienie w reaktywowanej po wojnie Bibliotece
Narodowej.
Referat dr hab. Jacka Puchalskiego pt. Dział Spo¬
łeczny Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy 1941-1944
odbiegał od tematyki poruszanej przez poprzedni¬
ków. Prelegent przedstawił szczegółowo cele i oko¬
liczności powstania, z inicjatywy okupanta, tego spe¬
cyficznego działu. W Bibliotece Publicznej były księ¬
gozbiory, o istnieniu których Niemcy wiedzieli i po¬
stanowili je wykorzystać do swoich potrzeb7. Takim
okazał się zdeponowany zasób Muzeum Społeczne¬
go. Muzeum powstałe w 1921 r. posiadało literaturę
lewicową, komunistyczną, różne tajne dokumenty
partyjne. Utworzony w 1941 r. Dział Społeczny
wchłonął właśnie te zbiory, gdyż Niemcy postanowi¬
li skompletować zeń bibliotekę będącą bazą naukową
do zwalczania przeciwników politycznych. Oprócz
zbiorów Muzeum włączono do tego działu także księ¬
gozbiór zlikwidowanego Instytutu Naukowego Bada¬
nia Komunizmu. Instytut, stworzony w latach dwu¬
dziestych przez ks. Antoniego Wincentego Kwiat¬
kowskiego, dysponował bogatymi zbiorami dotyczą¬
cymi ruchu komunistycznego. Bibliotekę Działu Spo¬
łecznego zgromadził i kierował nią zaufany agent Ge¬
stapo - Jan Berdych. W styczniu 1944 r. Niemcy
wywieźli część zbiorów Działu Społecznego do Pra¬
gi, po rewindykacji znajdująsię obecnie w Bibliotece
Sejmowej.
Sesjom Varsavianistycznym towarzyszą trady¬
cyjnie już wystawy. Obecną wzbogacił pokaz wy¬
branych archiwaliów Biblioteki Publicznej m.st.
Warszawy. Na podświetlonych planszach wyeks¬
ponowano zeskanowane dokumenty z lat 1939-
1945 opatrzone wyjaśniającymi podpisami. Obok
dokumentów dotyczących pracy bibliotekarskiej po¬
kazano dokumenty charakterystyczne dla okresu
okupacji, np. zarządzenia władz niemieckich doty¬
czące dostarczania świadectw aryjskości persone¬
lu, zwolnień pracowników z obozów jenieckich, spi¬
sy literatury antyniemieckiej i komunistycznej pod¬
legającej wycofaniu, przepustki do wchodzenia na
teren getta, lista pracowników zmuszonych do za¬
mieszkania w bibliotece z powodu zburzenia ich
mieszkań.
Dokumentację wystawy stanowi jej katalog opra¬
cowany przez Wiolettę Guzek i Joannę Poptońską.
Autorką oprawy plastycznej wystawy i katalogu
wydanego w brązowo-żółtej „przypalonej” kolory¬
styce jest Ewa Jakubowska-Gordon, natomiast wstę¬
pem, z akcentem osobistym, publikację opatrzył Wła¬
dysław Bartoszewski.
Wierni bywalcy sesji, a szczególnie zaintereso¬
wani tą problematyką z zadowoleniem przyjmą pub¬
likację kolejnego zeszytu z referatami, który ma uka¬
zać się w roku bieżącym.
Martyna Figiel
PRZYPISY:
1	We wrześniu 1939 r. obiekty te wywieziono przez
Rumunię do Francji, a po jej kapitulacji do Wielkiej
Brytanii, skąd odbyły wraz ze skarbami wawelskimi
podróż do Kanady i tam szczęśliwie ocalały.
2	Oddział Operacyjny do Zabezpieczenia Wartości Na¬
ukowych i Sztuk Pięknych utworzony we wrześniu
1939 r. w Berlinie z inicjatywy Głównego Urzędu Bez¬
pieczeństwa Rzeszy (RSHA). Dowódcą był profesor
archeologii z Uniwersytetu w Berlinie Peter Paulsen.
Oddział działał na terenie Generalnego Gubernator¬
stwa od 1 X do 16 XII 1939 r.
3	Josef MUhlmann kierował grupą północną Komisji
Specjalnego Pełnomocnika do Sporządzenia Spisu
i Zabezpieczenia Dzieł Sztuki i Zabytków Kultury
Kajetana MUhlmanna. Urząd ten powołał General¬
ny Gubernator Hans Frank. Komisja J. MUhlmanna
działała w Warszawie od połowy XI 1939 r. do
II 1940 r.
4	Część wywiezionych zbiorów Gabinetu Rycin odnala¬
zła się po wojnie w Adelinie na Śląsku, w Garbicz na
Ziemi Lubuskiej oraz w Fischhorn w Dolnej Austrii.
Rysunków A. DUrera nie odnaleziono.
5	Rękopisy zostały zwrócone do BN, bez kilku zaginio¬
nych, w sierpniu 1940 r. dzięki staraniom kierownika
Głównego Zarządu Bibliotek G. Abba, który jako bi¬
bliotekarz, nie popierał rozpraszania zbiorów.
22
		

/Czasopisma_167_02_153_0001.djvu

			6	Te zabytkowe rękopisy powróciły do BOZ w 1941 r.
dzięki staraniom wspomnianego już G. Abba, który
przyrzekł to ordynatowi Janowi Zamoyskiemu i dyr.
L.Kolankowskiemu.
7	Niemcy, wykorzystując zbiory Biblioteki Publicznej, utwo¬
rzyli w lipcu 1940 r, na ich bazie Książnicę Niemiecką
(Deutsche BUcherei) lokalizując ją również w gmachu na
Koszykowej. Kierował nią volksdeutsch Bronisław Nagel.
Przegląd publikacji
Przestrzeń informacyjna biblioteki akademickiej - tradycja i nowoczesność.
Praca zbiorowa pod redakcją Beaty Antczak-Sabali, Małgorzaty Kowalskiej,
Lucyny Tkaczyk. Toruń: Wyższa Szkoła Bankowa, 2009. - s. 431.
Praca dotyczy niezwykle istotnego zagadnienia,
jakim jest działalność informacyjna bibliotek akade¬
mickich. Sprawny system informacji ułatwia bowiem
czytelnikom korzystanie ze zbiorów i usług ofero¬
wanych przez bibliotekę. Książkę podzielono przej¬
rzyście na cztery części, mające za temat organizację
współczesnej biblioteki akademickiej, nowoczesne
technologie w działalności biblioteki, biblioteczne
usługi oraz kształtowanie wizerunku biblioteki uczel¬
nianej. Kolejna część zawiera publikację wystąpień
z X Konferencji Bibliotek Szkół Wyższych Niepań¬
stwowych „Przestrzeń informacyjna biblioteki aka¬
demickiej - tradycja i nowoczesność”, jaka odbyła się
w dniach 9-11 czerwca 2008 r. w Toruniu. Dołączono
do niej sprawozdanie z konferencji.
W pierwszej części zwraca uwagę artykuł Ewy
Głowackiej, mający za temat badania i oceny jakości
bibliotek. Trzeba się zgodzić z autorką, kiedy stwier¬
dza, że biblioteki winny być „organizacjami uczący¬
mi się”. Książnice i ośrodki informacji faktycznie
muszą się stale dostosowywać do zmieniających się
potrzeb użytkowników oraz wprowadzać coraz bar¬
dziej nowoczesne technologie. Kamila Grzędzińska
zwraca uwagę na wielkie znaczenie katalogu central¬
nego NUKAT w organizacji dostępu do zasobów
polskich bibliotek. Przystępnie wyjaśnia podstawo¬
we pojęcia, m.in. „katalog” i „katalog centralny”, dzięki
czemu jej publikacja może być wykorzystywanajako
pomoc w kształceniu studentów bibliotekoznawstwa.
Małgorzata Kowalska podjęła modny temat nowych
ról i specjalności pracowników biblioteki, pisząc o za¬
wodzie, jakim jest broker informacji.
Współczesne biblioteki muszą mieć opracowane,
i próbować realizować, strategie rozwoju. Zrozumie¬
nie dla tego faktu wykazali Paweł Pioterek, Janina
Przybysz i Barbara Zieleniecka, pisząc o strategii roz¬
woju na przykładzie Biblioteki Wyższej Szkoły Ban¬
kowej w Poznaniu. Temat jest szczególnie ważki od¬
nośnie bibliotek działających przy niepaństwowych
szkołach wyższych, ponieważ książnice te są zwy¬
kle jeszcze bardzo słabo zorganizowane i oferujązbio-
ry oraz usługi niewystarczające do zaspokojenia po¬
trzeb studentów. W tekście jest mowa o misji biblio¬
teki akademickiej w stosunku do uczelni. Misję fak¬
tycznie pełnią biblioteki wszystkich typów, jednak
nie wystarczy pisać o misji, ale trzeba dostrzegać
konieczność zapewnienia bibliotece akademickiej
przez władze uczelni odpowiednich warunków do
zaspokajania potrzeb czytelników. Dotyczy to tak¬
że wynagrodzeń bibliotekarzy, opłacanych znacznie
gorzej niż pracownicy naukowi, podczas gdy bez
pracy bibliotekarskiej nie byłaby możliwa działalność
dydaktyczna i naukowa szkół wyższych. Autorzy
po części zwracają uwagę na zasygnalizowany pro¬
blem, m.in. pisząc o niezadowalającej infrastrukturze
informatycznej bibliotek akademickich, braku perspek¬
tywy rozbudowy gmachów bibliotecznych i słabej
współpracy bibliotek z kadrą naukową uczelni. Słusz¬
nie zaznaczają, że biblioteka powinna być dla użyt¬
kowników przyjaznym miejscem, nie tylko nauki,
ale także spotkań i wypoczynku. Wypoczynek jest
potrzebny np. jako przerwa w żmudnej pracy w czy¬
telni, czy w charakterze uczestnictwa w imprezach
kulturalnych oferowanych przez bibliotekę.
Ewa Kościelska i Agata Żurowska zaprezentowa¬
ły wyniki badania ankietowego nad wykorzystywa¬
niem i udostępnianiem elektronicznych baz danych
w bibliotekach niepaństwowych szkół wyższych.
Dobrze, że podjęły ten temat, ponieważ elektronicz¬
ne bazy danych odgrywają coraz większą rolę w dzia¬
łalności informacyjnej bibliotek uczelnianych. Wio¬
letta Frankowska pisze natomiast o roli edukacyj¬
nych zasobów elektronicznych w kreowaniu pozy¬
tywnego wizerunku biblioteki akademickiej na przy¬
kładzie Biblioteki Głównej Politechniki Warszawskiej.
Czytelnik, korzystając z odpowiednio zorganizowa¬
nych zasobów elektronicznych udostępnianych On¬
line, zacznie pozytywnie postrzegać bibliotekę jeszcze
zanim się w niej pojawi fizycznie. Barbara Cendrow-
ska zwraca uwagę na konieczność badań nad stroną
internetową biblioteki jako dostarczającą informacji
o czytelniku, pozwalających lepiej planować usługi.
Słusznie pisze, że współcześnie strona internetowa
jest zwykle wizytówką biblioteki, wytwarzającą
23
		

/Czasopisma_167_02_154_0001.djvu

			w świadomości potencjalnego użytkownikajej pierw¬
szy obraz. 1 tak o wojewódzkiej bibliotece publicznej
będzie źle świadczyć brak przynajmniej zalążka do¬
stępnej online regionalnej biblioteki cyfrowej, z któ¬
rej zasobów mogliby korzystać m.in. regionaliści z te¬
renu województwa czy regionu.
Bibliotek cyfrowych dotyczą niektóre artykuły
opublikowane w części książki o nowoczesnych tech¬
nologiach. Arieta Gnatowska omawia klarownie pod¬
stawowe problemy związane z tworzeniem bibliotek
cyfrowych i zarządzaniem ich zasobami: organizację
biblioteki cyfrowej, gromadzenie, digitalizację i opra¬
cowanie zbiorów, kwestię kompresji obrazu i dźwię¬
ku, wyszukiwanie i dostarczanie dokumentów, ochronę
praw autorskich i pokrewnych w bibliotekach cyfro¬
wych. Zagadnieniem wykorzystania nowoczesnych
technologii internetowych w promocji zbiorów bi¬
bliotecznych zajęły się Beata Pachnicka-Zwierzak
i Magdalena Gajewska-Marcinek. Autorki przeanali¬
zowały temat, jakim jest dostępność bibliotecznych
katalogów komputerowych „w świecie wyszukiwa¬
rek internetowych”. Dużą rolę w promocji biblioteki
pełnią też błogi oraz fora dla bibliotekarzy i czytelni¬
ków. Kwestię blogów autorki ukazały na przykła¬
dzie witryny Miejskiej Biblioteki Publicznej we Wło¬
dawie, mieście powiatowym położonym na terenie
województwa lubelskiego, a jako przykład forum
przytoczyły rozwiązanie zastosowane w Bibliotece
Uniwersytetu Rzeszowskiego. Przywołanie rozwią¬
zań stosowanych w konkretnych placówkach nadało
publikacji większą poglądowość, a poza tym dobrze
służy promocji wybranych bibliotek. Ewa Chyłkow-
ska w prostych słowach przybliża czytelnikom po¬
jęcie „biblioteki 2.0”, opartej na sieci Web 2.0, której
istota sprowadza się do umożliwienia interakcji mię¬
dzy stronami internetowego kontaktu. Wśród zasto¬
sowań technologii Web 2.0 w promocji bibliotek au¬
torka wymienia forum, błogi, profil użytkownika, jaki
czytelnicy mogą założyć na stronie biblioteki, sub¬
skrypcję i newsletter, a także e-book.
Na temat usług informacyjnych w działalności bi¬
blioteki akademickiej pisze Lidia Derfert-Wolf, prze¬
konując o potrzebie kształcenia przez biblioteki szkół
wyższych umiejętności informacyjnych u użytkow¬
ników. Przykład stanowią szkolenia biblioteczne, któ¬
re mogą być prowadzone online, na kursach e-lear-
ningowych. A. Potempa omówił realizację przyspo¬
sobienia bibliotecznego metodąonline w Akademiach
Medycznych w Gdańsku i Wrocławiu, KUL, UMCS
i Uniwersytecie Medycznym w Lublinie, na Politechnice
Lubelskiej, Uniwersytecie Ekonomicznym w Krako¬
wie, Uniwersytecie Gdańskim i Uniwersytecie War¬
szawskim. Jako dobry pomysł trzeba ocenić zilu¬
strowanie artykułu wizerunkami ekranów szkolenia bi¬
bliotecznego stosowanego w kilku bibliotekach, któ¬
rych działalność w tym zakresie omówiono w tekście.
Niezwykle ważna część pracy zbiorowej dotyczy
kształtowania wizerunku biblioteki akademickiej, za¬
gadnienia po części zasygnalizowanego przy okazji
omawiania artykułów przywołanych we wcześniej¬
szej części recenzji. Barbara Bielicka skupiła się na
problemie związków między public relations a kul¬
turą żywego słowa reprezentowaną przez bibliote¬
karzy. Dobrze, że wybrała to zagadnienie za temat
artykułu, gdyż w pracy bibliotekarzy zajmujących
się udostępnianiem i informacją wielkie znaczenie od¬
grywają kompetencje komunikacyjne. Szczególnie
duże wyzwania stawia przed pracownikiem użyt¬
kownik prezentujący niskie kompetencje komunika¬
cyjne, co może wynikać ze względów osobowościo¬
wych, np. postawy antydialogowej i pseudodialo-
gicznej. W kontakcie z takim czytelnikiem u bibliote¬
karza niezbędna jest wysoka sprawność retoryczna.
Gdy czyta się takie uwagi, nasuwa się myśl, że śro¬
dowisku bibliotekarskiemu są stawiane coraz wyższe
wymagania odnośnie kwalifikacji zawodowych i umie¬
jętności, czemu nie towarzyszy podnoszenie przez
decydentów bibliotekarskich wynagrodzeń. Interesu¬
jące zagadnienie, podjęte przez Maję Wojciechow¬
ską, to społeczne komunikowanie się biblioteki z oto¬
czeniem, jako wyzwanie bibliotecznego PR (public
relations). Biblioteki, chcąc pozyskać nowych
użytkowników, faktycznie muszą dbać o promocję
swoich usług w otoczeniu społecznym, wśród poten¬
cjalnych użytkowników. Etapy bibliotecznej działal¬
ności w zakresie PR, wymienione przez autorkę, to
badania (gromadzenie i interpretacja opinii na temat
biblioteki), planowanie strategii PR, m.in. jej celów,
zasięgu, odbiorców i narzędzi oddziaływania, komu¬
nikacja (praktyczna realizacja wcześniej zaplanowa¬
nej strategii, przekazywanie wybranych informacji
określonej grupie odbiorców, za pomocą wybranych
metod), kontrola i ocena rezultatów przeprowadzo¬
nych działań, czyli skuteczności wybranej strategii
PR. Przedstawioną procedurę działania marketingo¬
wego należy stosować w większym lub mniejszym
zakresie we wszystkich rodzajach bibliotek, od ma¬
łych bibliotek szkolnych i filii wiejskich bibliotek
publicznych po wielkie książnice uniwersyteckie.
Z badań M. Wojciechowskiej wynika, że w Polsce
zaledwie 18% bibliotek posiada komórkę organiza¬
cyjną do spraw PR, choć powołanie specjalnego dzia¬
łu nie oznacza rozwiązania problemu, jeżeli nie zo¬
staną zatrudnieni odpowiedni ludzie, dysponujący
potrzebnymi instrumentami działania. Tylko 47%
bibliotek prowadzi plany (strategie) PR. Pozytywne
jest jednak, że prawie wszystkie biblioteki zajmują
się badaniami swojego wizerunku, także te, które nie
prowadzą badań PR. Z drugiej strony częstotliwość
badań wizerunku jest różna w rozmaitych placów¬
kach. Dużą wartość informacyjną ma publikacja Wio¬
letty Jachym o public relations w Bibliotece Uczel¬
nianej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej
w Tarnowie. Autorka wymieniła pozytywne i nega¬
tywne czynniki kształtujące wizerunek biblioteki,
funkcjonujące we wszystkich typach placówek: czyn¬
nik osobowy obsługi bibliotecznej (kompetencja oraz
postawa bibliotekarzy wobec czytelników i ich po-
24
		

/Czasopisma_167_02_155_0001.djvu

			trzeb), czynnik lokalizacyjny (m.in. kwestia lokali¬
zacji biblioteki oraz kontaktu z niądrogą telefoniczną
i poprzez Internet, funkcjonalności i estetyki po¬
mieszczeń bibliotecznych, wyposażenia techniczne¬
go, dostosowania stanowisk pracy dla czytelników
do potrzeb osób niepełnosprawnych, długości ocze¬
kiwania na obsługę), czynnik informacyjno-promo-
cyjny (strona internetowa biblioteki lub je j brak, wy¬
posażenie w materiały informacyjno-promocyjne, np.
plakaty i foldery, prezentacja biblioteki w mediach
lokalnych i branżowych). Katarzyna Brożek prze¬
konuje o konieczności przełamywania barier między
bibliotekarzem a użytkownikiem w procesie komu¬
nikacji interpersonalnej. Emilia Lepkowska omawia
zagadnienie wpływu komunikacji interpersonalnej na
wizerunek biblioteki i relacje bibliotekarz-użytkow¬
nik. Autorki słusznie podjęły tę tematykę, bowiem
wizerunek biblioteki w wielkiej mierze tworzą wła¬
śnie stosunek bibliotekarzy i innych pracowników
mających kontakt z czytelnikami do użytkowników,
a także ich reakcje na zachowania i postawy czytelni¬
ków. W książce zbyt mało miejsca poświęcono pro¬
blemowi aranżacji wnętrza jako czynnikowi kształ¬
towania wizerunku biblioteki. Obszerniej pisze na
ten temat tylko Barbara Zych, odwołując się do do¬
świadczeń Biblioteki Głównej Wyższej Szkoły Eko¬
nomicznej w Skierniewicach. W równie niewielkim
stopniu skupiono się na wyzwaniach etycznych po¬
wstających w związku z coraz większą dostępnością
cyberprzestrzeni. Rozważania nad „etyką w erze
komputera”, stanowiącą często problem wychowaw¬
czy u studentów i młodych pracowników nauki, przed¬
stawił tylko Piotr Donarski. Problemem funkcjonal¬
ności stron WWW niepaństwowych szkół wyższych
oraz ich znaczenia dla budowania wizerunku biblio¬
teki zajęli się m.in. Magdalena Karciarz, Maciej Dut¬
ko i Beata Święcicka.
Cennym uzupełnieniem pracy zbiorowej jest pub¬
likacja tekstów wystąpień z toruńskiej konferencji
z czerwca 2008 r. oraz sprawozdania z obrad, napi¬
sanego przez Przemysława Krysińskiego. Warto obej¬
rzeć efektowne kolorowe zdjęcia z konferencji, opub¬
likowane na końcu książki.
Wydawnictwo Przestrzeń informacyjna biblioteki aka¬
demickiej - tradycja i nowoczesność ma dużą wartość
bibliograficzną dzięki uzupełnieniu artykułów nie tylko
przypisami, ale także bibliografiami załącznikowymi.
Przy nazwiskach autorów oprócz informacji
o miejscu zatrudnienia podano adresy mailowe, co
należy uznać za słuszny zabieg, ponieważ wiele tek¬
stów stanowi zachętę do dyskusji. Publikacja może
w ten sposób zainspirować wymianę poglądów w bi¬
bliotekarskim środowisku zawodowym. Podano też
wiadomości o kwalifikacjach autora oraz w jakim dziale
danej instytucji pracuje, co pomaga czytelnikom oce¬
nić jego kompetencje, m.in. przy wyborze artykułów
jako lektury dla studentów.
Duży błąd w przypadku książki liczącej ponad
400 str. oraz dotyczącej zagadnień z dziedziny mar¬
ketingu, technologii informacyjnych i informatyki sta¬
nowi brak indeksu rzeczowego.
Toruńska publikacja będzie pożyteczną lekturą dla
pracowników bibliotek akademickich i innych biblio¬
tek naukowych, a także studentów bibliotekoznaw¬
stwa i informacji naukowej. Potrzebne są też analo¬
giczne publikacje, pisane i wydawane z myślą
o pracownikach i użytkownikach mniejszych biblio¬
tek publicznych, jak również bibliotek pedagogicz¬
nych i szkolnych.
Dr hab. Adrian Uljasz
Z OFICYNY WYDAWNICZEJ SBP
Bibliotekarze warszawscy zmarli w latach 1997-2007 / [red. tomu Maria Le¬
nartowicz przy współpr. Barbary Drewniewskiej-ldziak, Elżbiety Dudzińskiej,
Joanny Popłońskiej; Zespół Historyczno-Pamiętnikarski Oddziału Warszaw¬
skiego Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich]. - Warszawa: Wydawnictwo
Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, 2010. - 189, [1] s.: il. - (Bibliotekarze
Polscy we Wspomnieniach Współczesnych; 11).
W omawianym tomie przypomniane zostały wybitne postaci polskiego
bibliotekarstwa i ich dorobek. W tomie zamieszczono dziewiętnaście biogra¬
mów pracowników: Biblioteki Narodowej (11), Biblioteki Publicznej m.st.
Warszawy (4), Biblioteki Sejmowej (2), Biblioteki Uniwersyteckiej w War¬
szawie (I), biblioteki szkolnej (1). Większość pełniła funkcje kierownicze
różnych szczebli: od dyrektorów bibliotek i uniwersyteckiego instytutu bi¬
bliotekoznawstwa po kierowników sekcji w dużych bibliotekach. Niemal
wszyscy mieli dorobek naukowy. Ich bogate bibliografie, niekiedy zawierające
po kilkaset pozycji, obejmują różnego rodzaju podręczniki i poradniki biblio¬
tekarskie stanowiące ich trwały wkład do nauki o książce. Wspomnienia auto¬
rów biogramów są uzupełnione relacjami różnych osób, wiele informacji za¬
czerpniętych zostało z archiwów instytucji, w których pracowali prezento-
Bibliotekarze polscy
we wspomnieniach
współczesnych (11)
BIBLIOTEKARZE
WARSZAWSCY
Sow.rtx.if.lt Bibliotekarzy Pol.klch
25
		

/Czasopisma_167_02_156_0001.djvu

			wani bibliotekarze, a ponadto z innych źródeł, w tym zwierzeń członków ich rodzin i przechowywanych
przez nich materiałów.
Jakość usług bibliotecznych w społeczeństwie informacyjnym: praca zbioro¬
wa / pod red. Joanny Kamińskiej i Beaty Żołędowskiej-Król; Stowarzyszenie
Bibliotekarzy Polskich, Uniwersytet Śląski w Katowicach. - Warszawa: Wy¬
dawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, 2009. - 239, [1] s. il. -
(Nauka, Dydaktyka, Praktyka; 109).
Książka jest pokłosiem konferencji zorganizowanej przez Instytut Biblioteko¬
znawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Śląskiego, Bibliotekę Śląską w Ka¬
towicach oraz Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, która odbyła się w dniach
26-27 lutego 2009 r. Ukazuje ona aktualny stan badań dotyczących tematyki jakości
w odniesieniu do bibliotek, atakże doświadczenia bibliotek we wdrażaniu nowocze¬
snych koncepcji zarządzania jakością oraz innowacyjnych usług bibliotecznych.
Publikacja składa się z pięciu części, w których omówiono sposoby doskonalenia
poszczególnych elementów jakości usług, tak aby odzwierciedlały oczekiwania użyt¬
kowników. W części pierwszej przedstawiono główne koncepcje zarządzaniajako-
ścią, w tym: Kompleksowe Zarządzanie Jakością (TQM), benchmarking oraz ka-
izen. Kolejny fragment publikacji poświęcono badaniu potrzeb i satysfakcji użyt¬
kowników bibliotek. W tej części zanalizowano wyniki badań prowadzonych w bi¬
bliotekach akademickich. Część trzecia zawiera zagadnienia związane ze standarda¬
mi pracy i wskaźnikami efektywności bibliotek, zaprezentowano m.in. standardy
pracy bibliotek publicznych opracowane dla województwa zachodniopomorskiego
oraz założenia programu AFBN (opartego na normie ISO 11620), którego celem jest
wypracowanie wzorców dla polskich bibliotek naukowych. Autorzy z rozdziału czwartego przybliżyli czytelnikom
etyczne aspekty zarządzania jakością akcentując kreowanie odpowiednich zachowań wśród pracowników, które
tworzą kulturę jakości. W ostatniej części zaprezentowane zostały współczesne tendencje i kierunki rozwoju zarzą-
dzaniajakością w odniesieniu do bibliotek polskich oraz w Niemczech, na podstawie analiz i przeglądu piśmiennictwa.
Treść referatów uzupełnia wykaz literatury przedmiotu zamieszczony na końcu książki.
Leszczyński Grzegorz. Bunt czytelników: proza inicjacyjna netgeneracji /
Grzegorz Leszczyński; Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. - Warszawa:
Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, 2010. - 268 s. - (Na¬
uka, Dydaktyka, Praktyka; 111).
Książka prezentuje zjawiska zachodzące w otoczeniu współczesnej litera¬
tury dla młodzieży. Omawia środowisko młodych w kontekście literatury,
czytelnictwa i korzystania z biblioteki. Książka, adresowana do bibliotekarzy
pracujących z młodym pokoleniem, jak również do rodziców, nauczycieli,
pedagogów, literaturoznawców i psychologów, zawiera cztery części. W pierw¬
szej (Pokolenie Nikt) autor dokonuje rozpoznania środowiska nastolatków
poprzez analizę literackiego obrazu ich własnego zbuntowanego pokolenia.
Drugi fragment książki (W poszukiwaniu straconej Księgi) ukazuje m.in. cha¬
rakter współczesnej prozy inicjacyjnej, sposoby oceny literatury młodzieżo¬
wej (strategie krytyczne i bibliologiczne), wykorzystanie błogów, jako formę
obcowania młodzieży z tekstami literackimi. W trzecim rozdziale (W poszu¬
kiwaniu straconego ładu) dochodzi do konfrontacji chaosu świata, w którym
żyje nastolatek, z ładem książki, stanowiącej niejednokrotnie ucieczkę młode¬
go czytelnika od realiów świata rzeczywistego w magię i fantazję, budujące
jednak wzory podporządkowane stałym wartościom - prawdzie, pięknu i do¬
bru. Ostatni rozdział (Heretyckie lamentacje) autor poświęcił problemom bi¬
blioteki, czytelnictwa i upowszechniania książki. Sugeruje w nim, jak prowa¬
dzić bibliotekę dla młodzieży tak, aby była miejscem, które „kusi nowoczesnością zbiorów, a nie zniechęca
patyną staroci,... zamiast umoralniających książek eksponuje kontrowersyjne —takie, których lektura zmusi
nastolatka do zmierzenia się z jego własnymi problemami.... To ma być biblioteka dla czytelników, którzy
nie gdzie indziej, ale tu i teraz żyją i zmagają się z własnym losem”.
Marzena Przybysz
PSZCZYŃSKI
BUNT
CZYTELNIKÓW
PROZA
inicjacyjna
NFTGtNlERACJl
Vj# / 'N U k \ m l>AM \ K,\-I*K.\KTYK V
JAKOŚĆ USŁUG
BIBLIOTECZNYCH
W SPOŁECZEŃSTWIE
INFORMACYJNYM
UT
.NAUKA - DYDAKTYKA - PRAKTYKA
26
		

/Czasopisma_167_02_157_0001.djvu

			SYGNAŁY O NOWYCH PUBLIKACJACH
Bąk Joanna J. Biblioteka: małe pomysły na wielkie zmiany / teksty: Joanna
J. Bąk [et aI.]. - Warszawa: Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjne¬
go, cop. 2009. - 48 s.: il.
Publikacja została przygotowana przez zespól
projektantów skupionych wokół Stowarzyszenia
Architektów Polskich z myślą o placówkach w ma¬
łych miejscowościach.
Omawia zagadnienia związane z wprowadzeniem
zmian w bibliotekach, aby stały się one atrakcyjne
pod względem estetycznym i funkcjonalnym.
Dostarcza wskazówek praktycznych dotyczących
aranżacji przestrzeni, pomysłów na zmianę wyglądu
bibliotek już istniejących oraz budowę nowych obiek¬
tów w taki sposób, aby były one dostosowane do
potrzeb użytkowników.
Poradnik prezentuje cechy charakteryzujące prze¬
strzeń biblioteki idealnej, do której należą: otwar¬
tość, atrakcyjność, wygoda i wielofunkcyjność. Na
przykładzie placówek w Suchcicach, Czerwinie,
Rzeczniowie czy Cybinie omówione zostały zmia¬
ny, które pozytywnie wpłynęły na ich wizerunek
oraz funkcjonowanie w środowisku lokalnym. Pro¬
pozycje przedstawione w książce nie wymagają
ogromnych nakładów finansowych, wykorzystują
atuty konkretnych lokali oraz niwelują ewentualne
wady.
Tematem pracy jest również odpowiednie wyko¬
rzystanie kolorów i światła, ergonomii i dostępności,
czy ekologii i ekonomii na rzecz poprawy wizerunku
i jakości usług.
Na końcu umieszczona została lista spraw, o któ¬
rych należy pamiętać podczas projektowania i reali¬
zacji prac modernizacyjnych.
Laskowska Jolanta. Ruch wydawniczy w Trójmieście po II wojnie światowej
(1945-1989)/Jolanta Laskowska.-Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdań¬
skiego, 2009. - 274, [1] s.
Publikacja autorstwa Jolanty Laskowskiej, adiunk¬
ta w Zakładzie Nauki o Książce Instytutu Filologii
Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego, omawia zagad¬
nienia związane z ruchem wydawniczym w powo¬
jennym Gdańsku, Gdyni i Sopocie. Prezentuje kie¬
runki polityki wydawniczej PRL-u, polegającej na
wprowadzeniu scentralizowanego systemu wydaw¬
niczego oraz likwidacji oficyn prywatnych. Omówio¬
no też powstanie regionalnych ośrodków wydawni¬
czych, jak również wydawnictw drugiego obiegu.
Książka charakteryzuje specyfikę trójmiejskiego
ruchu wydawniczego, zdominowanego przez proble¬
matykę morską. Przedstawia warunki geograficzne,
społeczne, polityczne, gospodarcze oraz kulturowe,
które wpłynęły na profil wydawniczy oficyn działa¬
jących na wybrzeżu.
Szczegółowo omówiona została historia Wydaw¬
nictwa Morskiego od momentu powstania w 1950 r.
do upadku w 1993 r. Znajdujemy tu analizę ilościową
i tematycznąjego oferty, na którą składają się: literatura
fachowa, morska literatura popularnonaukowa, literatu¬
ra popularnonaukowa i naukowa dotycząca Pomorza,
literatura marynistyczna oraz literatura piękna.
Pozostałe rozdziały poświęcono wydawnictwom
wyższych uczelni (Uniwersytet Gdański, Politech¬
nika Gdańska, Akademia Medyczna w Gdańsku,
Wyższa Szkoła Morska w Gdyni), towarzystw spo¬
łecznych, naukowych i kulturalnych (Gdańskie To¬
warzystwo Naukowe, Zrzeszenie Kaszubsko-Po-
morskie, Instytut Bałtycki) oraz instytucji nauko-
wo-kulturalnych, instytutów naukowo-badawczych
i resortowych.
Prezentowanąpublikację uzupełniają:
•	schematy organizacyjne Wydawnictwa Morskiego,
•	wykaz źródeł,
•	indeks osobowy.
Garnysz Czesława. Biblioteka Politechniki Łódzkiej: ponad 60 lat historii /
Czesława Garnysz. - Łódź: Biblioteka Politechniki Łódzkiej, 2009. - 335 s.:
il., fot.
Inspiracją do napisania monografii był jubileusz
60-lecia istnienia i działalności Biblioteki Głównej
Politechniki Łódzkiej. Rys historyczny placówki
obejmuje okres od momentu powstania na posiedze¬
niu senatu uczelni w 1945 r. do 2007 r. W początko¬
wej fazie rozwoju organizację i nadzór nad biblioteką
powierzono Komisji Bibliotecznej działającej do mo¬
mentu powołania pierwszego dyrektora dr Stanisła¬
wa Pelińskiego w 1950 r.
Autorka książki Czesława Garnysz, dyrektor biblio¬
teki w latach 1988-2007, przedstawia rozwój i osiągnię¬
cia, jak również problemy, z którymi borykała się biblio¬
teka naukowa. Szczególną uwagę zwraca na trudności
lokalowe, warunkujące sposób realizacji powierzonych
jej zadań. Pokazuje drogę Biblioteki Głównej Politechniki
Łódzkiej z siedziby przy ulicy Żeromskiego 116 do bu¬
dynku fabrycznego liczącego ponad lOOlatprzyul. Wól-
czyńskiej 223, do której przeniosła się w 2002 r.
27
		

/Czasopisma_167_02_158_0001.djvu

			W kolejnej części prezentuje historię i dzień dzi¬
siejszy sześciu filii, do których należą:
•	Biblioteka Budownictwa i Architektury (1970 r.)
•	Biblioteka Chemii Spożywczej (1976 r.)
•	Biblioteka Elektrotechniki (1981 r.)
•	Biblioteka Mechaniki (2000 r.)
•	Biblioteka Beletrystyczna (1975 r.)
•	Biblioteka Chemiczna im. Osmana Achmatowicza
(1948 r.)
Za podstawę do opracowania publikacji posłużyły spra¬
wozdania Biblioteki Głównej Politechniki Łódzkiej, a tak¬
że wspomnienia pracowników i osób z nią związanych.
Ponadto praca zawiera noty biograficzne kierow¬
ników i dyrektorów biblioteki, wykaz pracowników
zatrudnionych w placówce w latach 1945-2007, bi¬
bliografię, bogaty materiał ilustracyjny oraz indeks
osób wymienionych w tekście.
Vio!etta Pomianowska
Z żałobnej karty
Maria Janowska
(22.08.1956 r.-22.11.2009 r.)
Maria Janowska urodziła się 22 sierpnia 1956 r.
w Warszawie. Po ukończeniu szkoły średniej zdecy¬
dowała się podjąć studia bibliotekoznawcze na Uni¬
wersytecie Warszawskim. Ukończyła je w 1979 r.
obroną pracy magisterskiej „Banki danych ze szcze¬
gólnym uwzględnieniem ich zastosowania w systemach
zarządzania badaniami naukowymi" napisanej pod
kierunkiem M. Tempczyka. Tematykajej dysertacji
była awangardowa - w tym czasie niewielu badaczy
nie tylko w kraju, ale i za granicą potrafiło przewi¬
dzieć, jak wielką rolę w przyszłości odegra kompu¬
teryzacja w rozwoju nauki, bibliotekarstwa i infor¬
macji. M. Janowską przez całe życie cechowało nie¬
zwykłe wyczucie spraw, które w przyszłości okażą
się ważne dla rozwoju dziedziny, jaką się zajmowała,
takich jak normalizacja, tworzenie konsorcjów biblio¬
tecznych w celu zawierania umów z wydawcami, czy
zmiany w prawie autorskim.
Po ukończeniu studiów (1980-1989) pracowała
w Urzędzie Patentowym PR, poznając od podstaw
działanie krajowego systemu informacji nauko-
wo-technicznej oraz obowiązujące w jego ramach
normy. Po opuszczeniu Urzędu Patentowego M. Ja¬
nowska przez niecały rok zajmowała się opracowa¬
niem zbiorów w Bibliotece Instytutu Techniki i Che¬
mii Jądrowej. Pod koniec 1989 r. rozpoczęła pracę
w Bibliotece Narodowej, gdzie z kilkuletnią przerwą
(w latach 2002-2007 kierowała sekcją opracowania
zbiorów w Bibliotece Instytutu Historycznego Uni¬
wersytetu Warszawskiego) była zatrudniona aż do
chwili swojej śmierci - najpierw do 2002 r. w Ośrod¬
ku Normalizacji w Instytucie Bibliograficznym, a po
2007 r. - w Zakładzie Retrokonwersji.
Największe dokonania M. Janowskiej związane
są z normalizacją. Po 1989 r. przed Polską zarysowa¬
ła się perspektywa przynależności do Unii Europej¬
skiej, szybko postępował proces automatyzacji bi¬
bliotek, rozszerzały się możliwości współpracy mię¬
dzynarodowej. Wszystko to łączyło się z koniecz¬
nością uzgodnienia standardów odziedziczonych po
epoce RWPG z normami krajów Unii, a w praktyce
oznaczało przetłumaczenie, zaadaptowanie do na¬
szych warunków i przygotowanie interpretacji norm
obowiązujących w Europie i na świecie oraz opraco¬
wanie odpowiednich zaleceń praktycznych i prze¬
szkolenie bibliotekarzy. W zakresie bibliotekarstwa
i informacji naukowej pracami kierowała Normaliza¬
cyjna Komisja Problemowa nr 142: Informacja Do¬
kumentacja (od roku 2003 - Komitet Techniczny
142 ds. Informacji i Dokumentacji) powołana w 1994 r.
przez Polski Komitet Normalizacyjny. M. Janowska
oddelegowana do Komisji przez Bibliotekę Narodo¬
wą pełniła funkcję jej pierwszego sekretarza i ak¬
tywnie uczestniczyła w wielu działaniach podejmo¬
wanych przez tę organizację. Cały czas intensywnie
pracowała nad dostosowaniem polskiego bibliotekar-
28
		

/Czasopisma_167_02_159_0001.djvu

			stwa do międzynarodowych standardów, między in¬
nymi dokonała interpretacji postanowień obowiązu¬
jących norm PN-N-01152 i 01152-02 na opis biblio¬
graficzny artykułów i opis bibliograficzny wydaw¬
nictw ciągłych (prace „ Opis bibliograficzny artyku¬
łów, interpretacja postanowień PN-N-01152 ” (1997)
oraz „ Opis bibliograficzny wydawnictw ciągłych, in¬
terpretacja postanowień PN-N-01152-02” (1996),
pracowała przy przygotowaniu projektów norm na
bibliograficzny opis filmów (PN-N-01152-12), do¬
kumentów kartograficznych (PN-N-01152-05) i do¬
kumentów elektronicznych (PN-N-01152-13), opra¬
cowała szereg wskazówek, instrukcji i zaleceń dla osób
sporządzających bibliografię narodową (m.in. prace
„Hasło osobowe, wybór i zasady tworzenia w biblio¬
grafii narodowej i katalogach Biblioteki Narodowej"
(1998); „Rekord kartoteki wzorcowej haseł formal¬
nych w formacie USMARC: instrukcja wypełniania
w systemie INNOPAC” (1999) oraz „ Tytuł Serii: za¬
sady tworzenia rekordu kartoteki haseł wzorcowych
w Bibliotece Narodowej” (2002). Przetłumaczyła też
wiele dokumentów urzędowych różnego typu, np.
dotyczących umów licencyjnych na udostępnianie
materiałów elektronicznych przez biblioteki i prawa
autorskiego, oraz norm, w tym, bardzo trudną normę
na SGML. Za znakomite i niezwykle użyteczne
opracowanie „Adaptacja formatu USMARC do pol¬
skich zasad katalogowania: opis bibliograficzny i za¬
sady wyboru haseł" (2001) zasłużenie przyznano jej
prestiżowąNagrodę Naukową SBP im. Adama Łysa¬
kowskiego.
Nie wszyscy wiedzą, że M. Janowska była sze¬
roko znana na forum międzynarodowym. Ceniono
Ją za rzeczowe argumenty i uwagi wypowiadane na
licznych europejskich konferencjach bibliotekar¬
skich, w jakich uczestniczyła oraz działania w ra¬
mach Komitetu Technicznego (ISOTC/46) Między¬
narodowej Organizacji Normalizacyjnej, gdzie re¬
prezentowała Polskę. Zadziwiała nas wszechstron¬
nością zainteresowań i ogromem realizowanych
przez siebie zadań.
Przez wiele lat współpracowała z „Bibliografią
Analityczną Bibliotekoznawstwa i Informacji Na¬
ukowej”, opracowując analizy artykułów z angiel¬
skich i niemieckich czasopism fachowych dotyczą¬
ce osiągnięć i perspektyw światowego bibliotekar¬
stwa.
W Bibliotece Instytutu Historycznego UW przy¬
gotowała proces retrokonwersji katalogów i aktyw¬
nie w nim potem uczestniczyła, szkoląc pracowni¬
ków i przenosząc opisy na formę cyfrową. Konty¬
nuowała te prace nawet jeszcze po powrocie do Bi¬
blioteki Narodowej. W Zakładzie Retrokon wersji BN
wykonywała opisy do Kartoteki Haseł Wzorcowych
i kontrolowała merytoryczną i formalną poprawność
rekordów bibliograficznych. Współpracowała z wie¬
loma bibliotekami na terenie całego kraju, uczestni¬
czyła w konferencjach dotyczących bibliografii re¬
gionalnej oraz spotkaniach, warsztatach i szkoleniach
dla różnych grup bibliotekarzy.
W ramach prac zleconych wykładała na podyplo¬
mowych oraz na dziennych i zaocznych studiach
w Instytucie Informacji Naukowej i Studiów Biblio-
logicznych Uniwersytetu Warszawskiego.
Śmierć zaskoczyła Ją w trakcie przygotowywania
przy współpracy z Bożeną Fabiańską z Książnicy
Podlaskiej podręcznika dla młodych bibliotekarzy,
wdrażających się do katalogowania w formacie
MARC. Swoją wiedzą i doświadczeniem chętnie
dzieliła się z kolegami w trakcie osobistych rozmów,
a także pisząc fachowe artykuły i książki oraz uczest¬
nicząc w licznych spotkaniach, seminariach i konfe¬
rencjach.
W czasie całej swojej kariery zawodowej M. Ja¬
nowska aktywnie działała w Stowarzyszeniu Bi¬
bliotekarzy Polskich — systematycznie współpra¬
cowała z redakcją „Biuletynu ZG SBP”, w latach
2001-2005 pełniła funkcję członka Zarządu Głów¬
nego SBP, a w latach 2008-2009 - skarbnika Koła
SBP przy Bibliotece Narodowej. Z ramienia ZG
SBP M. Janowska była współorganizatorem Mię¬
dzynarodowych Warsztatów CELIP na temat umów
licencyjnych na korzystanie z publikacji elektro¬
nicznych w BN w 2001 r. Przez wiele lat wspoma¬
gała „Bibliotekarza”, tłumacząc spis treści do każ¬
dego numeru.
Za zasługi dla bibliotekarstwa uhonorowano Ją
w 2005 r. medalem SBP „W dowód uznania”, a w ro¬
ku 2008 - Krzyżem Kawalerskim Odrodzenia Pol¬
ski.
M. Janowska kochała gorąco przyrodę i swoje
miasto - była kwalifikowanym przewodnikiem po
Warszawie i Mazowszu. Wolny czas często spędza¬
ła na prowadzeniu wycieczek po mieście i rejonie,
lubiła też odpoczywać samotnie, wędrując po polach
i lasach. Z tych wypraw czerpała siły do intensyw¬
nej pracy intelektualnej. Ostatnia z wycieczek, nie¬
stety, zakończyła się tragicznie...
Zapamiętaliśmy ją jako ciepłego, dobrego, mą¬
drego człowieka, na którego pomoc w trudnej sytu¬
acji zawsze mogliśmy liczyć, szczerze oddanego
swojej rodzinie i zaprzyjaźnionym ludziom. Była
osobą spokojną, zrównoważoną emocjonalnie, so¬
lidną, pracowitą i ambitną. Subtelna, wrażliwa na¬
tura, dyskrecja, wrażliwość i poczucie humoru po¬
wodowały, że M. Janowska była powszechnie łu¬
biana. 9 grudnia na Cmentarzu Powązkowskim po¬
żegnało Ją liczne grono osób, w dużej części złożo¬
ne z przyjaciół, którzy Ją kochali i którym będzie
Jej bardzo brakować.
Alina Nowińska
29
		

/Czasopisma_167_02_160_0001.djvu

			Jadwiga Jolanta Domian
(20.11.1957 r.-1.10.2009 r.)
Jadwiga J. Domian z domu Markiewicz urodziła
się 20 listopada 1957 r. w Chylinie, w pow. płockim.
Liceum Ogólnokształcące ukończyła w 1976 r., a na¬
stępnie dwuletnie Studium Kulturalno-Oświatowe
i Bibliotekarskie w Ciechanowie. Od 1 września 1978 r.
swoje zawodowe życie związała z Gminną Bibliote¬
ką Publiczną w Myszyńcu, współtworząc podwali¬
ny dzisiejszej Biblioteki. W 2002 r. ukończyła studia
wyższe zawodowe na kierunku bibliotekoznawstwo
i informacja naukowo-techniczna. Z wrodzoną ener¬
gią oraz pomysłowością rozwijała nowe przedsię¬
wzięcia biblioteki adresowane do wszystkich grup
wiekowych. Prowadziła Koło Teatralne „Grabula”,
które brało udział w wielu konkursach, między inny¬
mi w wojewódzkim przeglądzie zespołów teatralnych,
gdzie zajęło II miejsce. Była organizatorem licznych
konkursów i innych imprez dla najmłodszych czytel¬
ników, a także spotkań z pisarzami i ciekawymi ludź¬
mi. Prowadziła kronikę biblioteki gminnej. Jej aktyw¬
ność, zapał i nietuzinkowe pomysły miały znaczący
wpływ na jakość czytelnictwa na terenie miasta i gmi¬
ny Myszyniec. W swoim domu w podmyszynieckiej
wiosce prowadziła punkt biblioteczny. Za osiągnięcia
w pracy zawodowej i społecznej wielokrotnie była
wyróżniana i odznaczana m.in. odznaką „Zasłużony
Działacz Kultury”. Praca w Miejsko-Gminnej Biblio¬
tece Publicznej w Myszyńcu była całym Jej życiem,
pasją.
Pracę przerwał zły stan zdrowia. Po miesiącach
walki z okrutną chorobą, a następnie przejściu na ren¬
tę chorobową (2 maja 2008 r.) wciąż utrzymywała
kontakty z Biblioteką w Myszyńcu. W miarę możli¬
wości bywała na spotkaniach koleżeńskich, impre¬
zach bibliotecznych, a także zwyczajnie wpadała do
„swojej” biblioteki, by po prostu pogadać, dowiedzieć
się „co słychać?”
Swoją byłą bibliotekarkę bardzo mile wspominają
czytelnicy jako osobę serdeczną i towarzyską.
Jadwiga Jolanta Domian zmarła 1 października
2009 r. Miała zaledwie 51 lat i wiele niezrealizowa¬
nych planów. Osierociła 5 córek, 4 synów i 4 wnu¬
ków.
Była niezwykłym człowiekiem, pełnym życia,
energii i uśmiechu. Była wspaniałą bibliotekarką do¬
brym i życzliwym człowiekiem. Taką chcemy Ją za¬
pamiętać.
W imieniu pracowników MGBP w Myszyńcu
Barbara Gieryk, dyrektor
Prawo biblioteczne
Powołanie Zespołu do spraw
wiedzy o kulturze w MKiDN
W każdej dziedzinie życia oprócz badań naukowych
staramy się je spopularyzować i jak najszerzej upowszech¬
nić. Ta idea zapewne przyświeca także Ministrowi Kul¬
tury i Dziedzictwa Narodowego, który pod koniec 2009 r.
powołał Zespół do spraw wiedzy o kulturze w Minister¬
stwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Prawno-organizacyjną podstawą do kierunkowych
działań w tym zakresie jest zarządzenie Ministra
Kultury i Dziedzictwa Narodowego Nr 21 z dnia 29
października 2009 r. w sprawie powołania Zespołu
do spraw wiedzy o kulturze w Ministerstwie Kultu¬
ry i Dziedzictwa Narodowego (Dz. Urz. MKiDN Nr 4,
poz. 44). Celem tego zarządzenia jest realizacja hory¬
zontalnych i strategicznych zadań Ministerstwa Kul¬
tury i Dziedzictwa Narodowego, w tym planowania
i koordynacji pozyskiwania wiedzy o kulturze oraz
zbudowania interaktywnego systemu jej gromadzenia
i przetwarzania, a także oceny wniosków i rekomen¬
dacji, podjętych na Kongresie Kultury Polskiej 2009.
Z związku z tym, na podstawie wymienionego
zarządzenia powołany został ZESPÓŁ DO SPRAW
WIEDZY O KULTURZE, jest on organem doradczym
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
W skład Zespołu wchodzą:
1) Przewodniczący - Dyrektor Departamentu Strate¬
gii i Analiz;
30
		

/Czasopisma_167_02_161_0001.djvu

			2) członkowie:
-	Dyrektor Centrum Edukacji Artystycznej,
-	Dyrektor Centrum Edukacji Nauczycieli Szkól
Artystycznych.
-	Dyrektor Filmoteki Narodowej,
-	Dyrektor Instytutu Adama Mickiewicza,
-	Dyrektor Instytutu Książki,
-	Dyrektor Instytutu Teatralnego,
-	Dyrektor Krajowego Ośrodka Badań i Doku¬
mentacji Zabytków,
-	Dyrektor Międzynarodowego Centrum Kultury,
-	Dyrektor Narodowego Archiwum Cyfrowego,
-	Dyrektor Narodowego Centrum Kultury,
-	Dyrektor Narodowego Instytutu Audiowizual¬
nego,
-	Dyrektor Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina.
-	Dyrektor Ośrodka Ochrony Zbiorów Publicz¬
nych,
-	Dyrektor Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej,
-	Dyrektor Biblioteki Narodowej;
-	Sekretarz - pracownik Departamentu Strategii
i Analiz.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego może
dodatkowo powołać jako członków Zespołu także
inne osoby.
W pracach Zespołu mogą uczestniczyć także inne
osoby na zaproszenie Przewodniczącego, z głosem
doradczym.
Zespół może wyłonić grupę roboczą do opraco¬
wania ocen, analiz, raportów. Stanowisko grupy ro¬
boczej przedstawiane jest Zespołowi w formie pi¬
semnej.
Do zakresu działania Zespołu należy w szczegól¬
ności:
1)	ocena i weryfikacja wniosków i rekomendacji
z Kongresu Kultury Polskiej 2009 w zakresie strate¬
gii i badań z uwzględnieniem dotychczas realizowa¬
nych programów i projektów Ministerstwa oraz in¬
stytucji podległych Ministrowi;
2)	przygotowanie rekomendacji dla Ministra w za¬
kresie strategii i badań wynikającym z wniosków i re¬
komendacji z Kongresu Kultury Polskiej 2009;
3)	wypracowanie założeń aktów prawnych od¬
zwierciedlających idee rekomendacji przedłożonych
Ministrowi oraz weryfikacja procesu legislacji w tym
zakresie;
4)	definiowanie zakresu działalności badawczo-ana-
litycznej instytucji;
5)	określanie planów badawczych na kolejne lata
oraz zasad przygotowywania raportów, w tym ra¬
portów rocznych, prezentujących aktualny stan i za¬
miany w obszarze właściwym dla tych instytucji;
6)	określanie potrzeb w zakresie pozyskiwania
dodatkowych informacji o obszarze kultury;
7)	opracowanie wspólnego systemu gromadzenia
danych o kulturze oraz jednolitych schematów wpro¬
wadzania danych oraz generowania informacji;
8)	integracja działań instytutów i instytucji kultu¬
ry przy pozyskiwaniu i wprowadzaniu danych do
wspólnego systemu gromadzenia danych o kulturze;
9)	współpraca z instytucjami zajmującymi się gro¬
madzeniem wiedzy o kulturze w kraju i za granicą.
Instytuty i instytucje kultury realizują zadania
dotyczące gromadzenia wiedzy o kulturze, groma¬
dząc informacje oraz przygotowując odpowiednie
analizy, zestawienia, raporty w zakresie i w terminie
wskazanym przez Przewodniczącego Zespołu.
Zespół działa kolegialnie. Posiedzenia Zespołu
zwołuje Przewodniczący z własnej inicjatywy, na
wniosek Ministra lub na wniosek członków Zespołu,
nie rzadziej niż raz na kwartał. Podczas nieobecności
Przewodniczącego jego zadania wykonuje Sekretarz.
Przewodniczący kieruje pracami Zespołu.
Prace Zespołu są koordynowane z pracami Ze¬
społów Zadaniowych, Koordynację pracy Zespołów
zapewnia Koordynator ds. Zespołów Zadaniowych
-	Dyrektor Departamentu Mecenatu Państwa.
Przewodniczący Zespołu przekazuje wyniki prac
w formie sprawozdania na ręce Ministra i Koordyna¬
tora ds. Zespołów Zadaniowych nie rzadziej niż raz
na kwartał. Zespół przygotowuje dla Ministra rocz¬
ne raporty o zakresie gromadzonych informacji. Po¬
rządek obrad Zespołu ustalany jest przez Przewod¬
niczącego.
Obsługę administracyjną oraz środki na pokrycie
kosztów działania Zespołu zapewnia Departament
Strategii i Analiz.
Lucjan Biliński
Z życia SBP
SBP w EBLIDA
Od początku tego roku SBP jest członkiem Euro-
pean Bureau of Library, Information and Documenta-
tion Associations. EBLIDA jest zwolennikiem szero¬
kiego dostępu do informacji. Działalność tej organi¬
zacji opiera się m.in. na współpracy ze środowiskiem
politycznym, przede wszystkim w zakresie prawa
autorskiego, licencji, działalności kulturalnej archiwów
i bibliotek.
Spotkanie Sekcji Bibliotek Pedago¬
gicznych i Szkolnych ZG SBP
W dniu 21 stycznia br. w BN odbyło się spotkanie
bibliotekarzy bibliotek pedagogicznych i szkolnych
31
		

/Czasopisma_167_02_162_0001.djvu

			zrzeszonych w SBP, na którym ustalono roboczy
plan pracy Sekcji na rok bieżący. W planie pracy
uwzględniono m.in.: opracowanie bazy członków
SBP w bibliotekach pedagogicznych i szkolnych oraz
organizację spotkania dyrektorów bibliotek pedago¬
gicznych w celu powołania Konferencji Dyrektorów
Bibliotek Pedagogicznych; organizację warsztatów
i konferencji m.in. z cyklu e-learning w bibliote¬
kach; prowadzenie serwisu Elektroniczna Biblioteka
Pedagogiczna SBP; propagowanie „Tygodnia biblio¬
tek”, czasopism oraz serwisów bibliotekarskich
w środowisku bibliotek pedagogicznych i szkolnych;
integracyjny wyjazd do bibliotek centrów medialnych
i biblioteki pedagogicznej w Lublinie. W spotkaniu
uczestniczyła przewodnicząca SBP, Elżbieta Stefań-
czyk, która zachęcała obecnych do większej integra¬
cji środowiska bibliotekarskiego i wymiany informa¬
cji. Głos zabrała także Danuta Brzezińska, zastępca
prezesa Rady Głównej Towarzystwa Nauczycieli
Bibliotekarzy Szkół Polskich, która w odpowiedzi
na zaproszenie do współpracy przedstawiła propo¬
zycję powołania komisji trójstronnej w celu wypra¬
cowania wspólnego stanowiska organizacji zrzesza¬
jących nauczycieli bibliotekarzy (TNBSP oraz sek¬
cje bibliotek pedagogicznych i szkolnych ZNP i SBP).
Zmiany zapowiadane przez ministra Bogdana Zdro¬
jewskiego oraz brak oparcia w resorcie edukacji bu¬
dzą obawy o przyszłość bibliotek pedagogicznych
i szkolnych. Dlatego postanowiono opisać warunki
prawidłowego funkcjonowania tych bibliotek i przed¬
stawić je w MEN. Chęć udziału w pracach komisji
wyraziła Sylwia Czacharowska, dyrektor Warm.-Ma-
zur. Bibl. Pedag. w Olsztynie. Zebrani zostali też
poinformowani, o grudniowej ekspertyzie dokonanej
przez Biuro Analiz Sejmowych, w odpowiedzi na
interpelację posła Artura Ostrowskiego. W konkluzji
zdecydowanie zanegowano zasadność zwolnienia
szkoły z obowiązku prowadzenia biblioteki szkolnej
poprzez scedowanie tego obowiązku na inny pod¬
miot, w drodze umowy cywilnoprawnej lub porozu¬
mienia.
Spotkanie grupy młodych
bibliotekarzy w Warszawie
Zgodnie z ustaleniami podjętymi na IV Forum
Młodych Bibliotekarzy w Krakowie 22 stycznia br.
odbyło się spotkanie grupy roboczej młodych biblio¬
tekarzy, na zaproszenie Macieja Dziubeckiego w biu¬
rze firmy Aleph - strategicznego sponsora SBP.
W trakcie spotkania skonkretyzowano problemy mło¬
dych bibliotekarzy, określono działania na najbliższe
trzy lata oraz postulaty wobec organizatorów przy¬
szłego Forum. Za najistotniejsze problemy uznano:
brak interesującej oferty szkoleniowej, inercję środo¬
wiska i powszechny brak utożsamiania się z zawo¬
dem, niski prestiż zawodu, którego główną przyczy¬
ną są niskie zarobki, brak jasnych kryteriów awan¬
sów zawodowych, brak strategicznego myślenia o bi¬
bliotekarstwie i w bibliotekarstwie, niejasność sensu
członkostwa w SBP. Podczas spotkania ustalono prio¬
rytetowe projekty, w których będą aktywnie uczest¬
niczyli młodzi bibliotekarze (m.in. budowa systemu
wymiany i staży zawodowych, opracowanie progra¬
mu lojalnościowego dla członków SBP, organizacja
europejskiego forum młodych bibliotekarzy). Zob.
też Beata Śliwińska: Mile forum początki... a konty¬
nuacje nie gorsze. Czyli młodzi biorą się do roboty.
„Bibliotekarz” 2010 nr 3.
Nagroda Młodych SBP
im. Marii Dembowskiej
Trwa konkurs dla absolwentów bibliotekoznaw¬
stwa i informacji naukowej na najlepsze prace magi¬
sterskie, zrealizowane w latach akademickich 2008/
2009 i 2009/2010. Jego celem jest promowanie naj¬
lepszych absolwentów, inspirowanie środowiska do
podejmowania problematyki współczesnego biblio¬
tekarstwa polskiego, zacieśnianie współpracy SBP
z uczelniami kształcącymi kadrę bibliotekarską. Pra¬
ca powinna podejmować problematykę współczesne¬
go bibliotekarstwa polskiego i informacji naukowej.
Wyjątkowo może być to tematyka historyczna. Pro¬
pozycje należy nadsyłać (wydruk komputerowy lub
maszynopis) do dnia 1 grudnia 2010 r. na adres Wy¬
dawnictwa SBP. Do pracy powinna być dołączona
opinia promotora oraz rekomendacja dyrektora in¬
stytutu lub kierownika katedry. Rozstrzygnięcie kon¬
kursu nastąpi do 30 marca 2011 roku. Głównąnagro-
dąjest publikacja pracy w Wydawnictwie SBP. W za¬
leżności od decyzji Sądu Konkursowego jest możli¬
we opublikowanie najciekawszej części pozostałych
prac w czasopismach SBP.
Zebranie Sekcji Bibliotek Naukowych
ZG SBP
W dniu 4 lutego br. w BN odbyło się zebranie do¬
tyczące podsumowania działalności za 2009 r. oraz
planu pracy Sekcji Bibliotek Naukowych na 2010 r.
Spotkanie prowadziła przewodnicząca Sekcji, Teresa
Szmigielska
Sekcja Bibliotek Niepaństwowych
Szkół Wyższych ZO Łódzkiego
W dniu 9 lutego br. podczas zebrania ZO Łódzkie¬
go SBP powołano Sekcję Bibliotek Niepaństwowych
Szkół Wyższych. Podczas dyskusji dotyczącej pla¬
nowanych działań Sekcji członkowie ZO wyrazili chęć
współpracy m.in. w organizacji rajdu rowerowego po
ulicy Piotrkowskiej, który jest przewidziany w trak¬
cie tegorocznego Tygodnia Bibliotek. Akcja zostanie
podjęta we współpracy z Łódzką Masą Krytyczną
pod hasłem „Odjazdowy Bibliotekarz”. Zadeklaro¬
wano także kooperację w ramach działalności szkole¬
niowej. Sekcja posiada już częściowo przygotowaną
32
		

/Czasopisma_167_02_163_0001.djvu

			własną stronę internetową (www.bi bl ioteka. wsp. lodz.pl/
sekcja.html) oraz forum umożliwiające wymianę do¬
świadczeń i dyskusję na tematy zawodowe. Zarząd łódz¬
kiej sekcji BNSW, pod przewodnictwem Aleksandry
Marciniak (WSP w Łodzi), chętnie podejmie współpra¬
cę z bibliotekarzami zrzeszonymi w innych rejonach
kraju.
Posiedzenie Rady Programowej
Wydawnictwa SBP
W dniu 10 lutego br. odbyło się posiedzenie Rady
Programowej Wydawnictwa SBP, pod przewodnic¬
twem prof. Jacka Wojciechowskiego. W obradach
wzięli udział m.in. przedstawiciele środowiska na¬
ukowego z instytutów i katedr informacji naukowej
i bibliotekoznawstwa z uczelni z całego kraju. Na wstę¬
pie Elżbieta Stefańczyk, przewodnicząca SBP, poin¬
formowała o pracach realizacji strategii SBP. Jednym
z zadań będzie stworzenie samodzielnego portalu in¬
ternetowego sbp.pl ze sklepem internetowym Wy¬
dawnictwa. Przewodnicząca poinformowała Radę
o planowanej zmianie na stanowisku dyrektora Wy¬
dawnictwa SBP, która nastąpi w 2010 r. Obecny dy¬
rektor, Janusz Nowicki, pozostanie jako konsultant
do spraw merytorycznych. Przedstawiając osiągnię¬
cia Wydawnictwa SBP w 2009 r. oraz propozycje do
planu wydawniczego na 2010 r., J. Nowicki podkreś¬
lił regularność ukazujących się czasopism. Wskazał
na niepokojący spadek nakładu „Poradnika Bibliote¬
karza” pomimo nowych, wysoko ocenianych wkła¬
dek. W związku z tą sytuacją E. Stefańczyk zwróciła
się do terenowych ogniw SBP z apelem o wspieranie
prenumeraty i czytelnictwo literatury fachowej. Aby
zachęcić do prenumeraty i kupna, został stworzony
system upustów procentowych. J. Nowicki opowie¬
dział się za uruchomieniem nowej, zaproponowanej
przez J. Wojciechowskiego serii wydawniczej Biblio¬
teka - Dzieci - Młodzież. Licząc na dalszą współ¬
pracę Wydawnictwa z instytutami i katedrami uczel¬
nianymi, za jej dobry przykład podał dotychczaso¬
wą, owocną i korzystną dla obu stron współpracę
z Instytutem Informacji Naukowej i Studiów Biblio-
logicznych Uniwersytetu Warszawskiego, z którym
wspólnie wystąpiono o grant. Istniejąca w warszaw¬
skim Instytucie biblioteka cyfrowa (BBC) już digita-
lizuje książki autorów z Instytutu wydane w Wy¬
dawnictwie SBP (aktualnie 34 tytuły). Będą wspól¬
nie organizowane kursy dla bibliotekarzy oraz zosta-
nązdigitalizowane „Przegląd Biblioteczny” i „Zagad¬
nienia Informacji Naukowej”. J. Wojciechowski pod¬
sumowując obrady, stwierdził, że musi nastąpić więk¬
sza aktywizacja członków SBP w popieraniu i popu¬
laryzowaniu wydawnictw stowarzyszenia. Koniecz¬
ne jest szukanie dodatkowych przychodów, a jed¬
nym z nich jest zaproponowana nowa seria. Należy
wzmóc działalność promocyjną i nieustannie dbać
o	jakość merytoryczną i naukową publikacji.
Marzena Przybysz
AKTUALIA
Z upływem bieżącego roku zakończy się nam wynegocjowany okres zerowego VATu na książki. Nie
byliśmy dostatecznie zdeterminowani, żeby uzyskać dyspensę bezterminową. A tak jest w Irlandii oraz w
Zjednoczonym Królestwie: tam zerowy VAT na książki jest trwały. Także w Estonii - na książki, wska¬
zane przez tamtejszy resort edukacji. Oraz całkowicie zerowy w Norwegii, która jednak do UE nie należy.
Widać jednak, że Unia nie upiera się w tym zakresie przy jednolitości. Najczęstszy VAT na książki to
5% (Cypr, Czechy, Francja, Grecja, Łotwa, Portugalia, Węgry), ale bywa też 3% (Luksemburg). A z dru¬
giej strony - 10% (Austria) i nawet 25% (Dania).
U nas - nie wiadomo dlaczego - mówi się o ewentualności 7% VATu na książki. To znaczy, że za
książkę, która dzisiaj kosztuje 50 zł, trzeba będzie zapłacić 53,50 zł. Niby niewiele więcej, ale już teraz
książki kupuje mało kto, zatem kupowanie stanie się jeszcze rzadsze. A dla bibliotek to już dramatyczny
kłopot.
Niby jeszcze wszystko przed nami: muszą nastąpić negocjacje. Żeby jednak wywojować zerowy lub
bliski zeru VAT na książki, potrzeba uporu i serca, a tego jakoś nigdzie nie widać. Atmosfera dla bibliotek
i	dla piśmiennictwa jest tak nieprzychylna, jak chyba nigdy przedtem.
Jacek Wojciechowski
33
		

/Czasopisma_167_02_164_0001.djvu

			W kilku słowach
■	Międzynarodowy projekt dla bibliotek wo¬
jewódzkich
Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego,
która realizuje ogólnopolski Program Rozwoju Biblio¬
tek Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, urucha¬
mia kolejny projekt - „Biblioteki w społeczeństwie wie¬
dzy - strategie dla przyszłości”. Fundacja otrzymała na
ten cel dotację w wysokości ponad jednego miliona zło¬
tych z Funduszu Wymiany Kulturalnej w ramach Me¬
chanizmu Finansowego EOG oraz Norweskiego Mecha¬
nizmu Finansowego.
Z działań, które dzięki dotacji zostaną zrealizowane,
skorzysta przede wszystkim 18 wojewódzkich bibliotek
publicznych. Ich odpowiednikiem w Norwegii są biblio¬
teki regionalne (również 18). I polskie, i norweskie pla¬
cówki chcą wprowadzić zmiany w zarządzaniu i spraw¬
niej funkcjonować.
W ramach projektu powstaną długofalowe strategie
działania i rozwoju dla bibliotek wojewódzkich, pod¬
ręcznik planowania strategicznego dla instytucji kultu¬
ry, a także baza nowoczesnych sposobów zarządzania
takimi placówkami (tzw. baza dobrych praktyk). Po¬
nadto biblioteki wojewódzkie nawiążą współpracę z in¬
stytucjami partnerskimi z Norwegii. „Wojewódzkie bi¬
blioteki publiczne są aktywnymi instytucjami kultury,
ważnymi dla całego systemu bibliotecznego w Polsce.
Dysponują odpowiednią infrastrukturą techniczną,
sprzyjającą rozwojowi społeczeństwa informacyjnego.
Niezwykle mocną stroną bibliotek są również kadry -
wykształceni, doświadczeni bibliotekarze. Istnieje jed¬
nak silna potrzeba zwiększenia potencjału organizacyj¬
nego bibliotek, rozwoju umiejętności w zakresie two¬
rzenia strategii, nawiązywania współpracy międzynaro¬
dowej. Doświadczenia norweskich instytucji związanych
z systemem bibliotecznym są w tym zakresie imponują¬
ce i mogą stać się inspiracją i punktem odniesienia dla
polskich bibliotek” - mówi Jacek Wojnarowski, prezes
FRSI. Partnerami FRSI w realizacji projektu są: Mało¬
polski Instytut Kultury, Konferencja Dyrektorów Wo¬
jewódzkich Bibliotek Publicznych, ABM-utvikling - The
Norwegian Archive, Library and Museum Authority (Pań¬
stwowe Centrum Archiwów, Bibliotek i Muzeów) i nor¬
weskie biblioteki: Buskerud, Akershus, Vestfold.
(.Małgorzata Dąbrowska, FRSI)
■	Co wydarzy się w ramach projektu dla
bibliotek wojewódzkich?
-	Przedstawiciele wojewódzkich bibliotek publicznych,
trzech regionalnych bibliotek z Norwegii, a także insty¬
tucji kluczowych we wdrażaniu wypracowanych strategii
wezmą udział w cyklu czterech trzydniowych warsztatów
budowania strategii działania dla instytucji kultury.
-	Uczestnicy warsztatów będą mieli możliwość skon¬
sultowania się online (poprzez blog i forum) z polskimi
i norweskimi ekspertami (m.in. ze Stowarzyszenia Bi¬
bliotekarzy Polskich, norweskiego Państwowego Cen¬
trum Archiwów, Bibliotek i Muzeów). Konsultacje będą
trwały od początku prac nad strategiami aż do momen¬
tu ich wdrażania, czyli przez 12 miesięcy.
-	Uczestnicy projektu wezmą udział w wizycie stu¬
dyjnej w Norwegii, podczas której zapoznają się ze sposo¬
bami wdrażania strategii przez biblioteki norweskie.
Podczas wizyt w bibliotekach i innych instytucjach kul¬
tury, spotkań z menedżerami tych miejsc oraz aktyw¬
nych zajęć uczestnicy poznają różne metody badania
potrzeb użytkowników, tworzenia atrakcyjnej oferty
kulturalnej, promocji i ewaluacji działań, etc.
-	Małopolski Instytut Kultury przygotuje podręcz¬
nik, w którym pokazany zostanie - krok po kroku -
proces tworzenia strategii oraz przykłady innowacyj¬
nych działań prowadzonych przez biblioteki z Polski
i Norwegii.
-	Projekt zostanie podsumowany podczas konferen¬
cji, w której wezmą udział jego uczestnicy, przedstawi¬
ciele najważniejszych instytucji kultury, władz central¬
nych i regionalnych oraz mediów. Konferencja będzie
okazją do zaprezentowania strategii wojewódzkich bi¬
bliotek publicznych oraz podręcznika planowania stra¬
tegicznego. Realizacja projektu zakończy się w czerwcu
2011 r.
Źródło: Program Rozwoju Bibliotek. Biuletyn 18/2/2010.
■	Manifest UNESCO/IFLA o bibliotece wielokul¬
turowej
W dokumencie przetłumaczonym przez Marię Ci-
bicką, we współpracy z Wojewódzką Biblioteką Publiczną
w Krakowie (konsultacje merytoryczne) czytamy m in.:
„Różnorodność kulturowa i językowa jest wspólnym
dziedzictwem ludzkości i powinna być pielęgnowana i za¬
chowywana dla dobra wszystkich. Leży ona u podstaw
wymiany, innowacji, kreatywności i pokojowego współ¬
istnienia narodów. Poszanowanie różnorodności kultur,
tolerancja, dialog i współpraca, w klimacie zaufania
i wzajemnego zrozumienia są jedną z najlepszych gwa¬
rancji międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Dla¬
tego wszystkie typy bibliotek powinny odzwierciedlać,
podtrzymywać i upowszechniać różnorodność kulturo¬
wą i językową na płaszczyźnie międzynarodowej, kra¬
jowej i lokalnej, wspierając w ten sposób dialog między¬
kulturowy i aktywne obywatelstwo”. W dokumencie
określono założenia funkcjonowania biblioteki wielo¬
kulturowej, główne działania, system zarządzania, fi¬
nansowanie, prawodawstwo i sieci współpracy. Określa¬
jąc zadania biblioteki wielokulturowej przyjęto, że po¬
winna ona:
•	upowszechniać większą świadomość pozytywnej
wartości różnorodności kulturowej i sprzyjać dialogowi
kultur,
•	popierać różnorodność językową i poszanowanie
języka ojczystego,
•	ułatwiać harmonijne współistnienie wielu języków,
szczególnie poprzez naukę kilku języków od najmłod¬
szego wieku,
•	chronić dziedzictwo językowe i kulturowe oraz
wspierać formy wyrazu, twórczość i upowszechnianie
we wszystkich właściwych językach,
•	wspierać ochronę tradycji ustnej i niematerialne¬
go dziedzictwa kulturowego,
34
		

/Czasopisma_167_02_165_0001.djvu

			•	wspierać włączanie oraz uczestnictwo osób i grup,
pochodzących z wszelkich środowisk kulturowych,
•	wspomagać sprawność w korzystaniu z informacji
w epoce cyfrowej oraz opanowanie technologii infor¬
macyjnych i komunikacyjnych,
•	promować różnorodność językową w cyberprze¬
strzeni,
•	wspierać powszechny dostęp do cyberprzestrzeni,
•	wspomagać wymianę wiedzy i dobrych praktyk
w dziedzinie pluralizmu kulturowego.
W zakresie wdrażania manifestu przyjęto, że „Spo¬
łeczność międzynarodowa powinna uznawać i wspierać
misję promowania i zachowania różnorodności kultu¬
rowej i językowej realizowaną poprzez usługi biblioteczne
i informacyjne”.
Peten tekst Manifestu dostępny jest pod adresem: http://
www.ebib.info/images/SBP/manifestunescoifla.pdf
„Ekspres ZG SBP” nr 12/2009
■	Digitalizacja materiałów bibliotecznych - ile
MKiDN przeznaczyło dla bibliotek?
Rezultaty z I naboru konkursu z programu Zasoby
cyfrowe MKiDN dla poszczególnych priorytetów już
ogłoszono. Biblioteki publiczne mogły aplikować do
priorytetu zatytułowanego: Zasoby cyfrowe - Digi¬
talizacja materiałów bibliotecznych (1 028 970 PLN).
W porównaniu z konkursami przeznaczonymi dla ma¬
teriałów archiwalnych (4 527 566 PLN), muzealnych
(2 421 450 PLN) czy audiowizualnych (6 241 984 PLN)
- sytuacja bibliotek wygląda bardzo skromnie zarówno
finansowo, jak i liczbowo, żeby nie powiedzieć żenują¬
co. Nie wiadomo czy wynika to z niskiej liczby wnio¬
sków, czy oceny, jakie te wnioski dostały. Zmieniła się
polityka Ministra i instytucje, które decydują o digitali¬
zacji w Polsce oraz mogą pozyskać pieniądze na nią.
Z listy beneficjentów wykluczono największe biblioteki
akademickie w kraju, które stworzyły sieć polskich bi¬
bliotek cyfrowych, opracowały pierwsze modele, zaini¬
cjowały digitalizację i wprowadziły zasoby do Europeany
(ponad 200 tys. obiektów polskiej kultury) wspólnie
z PCSS z Poznania. Z rozdziału kwot widać, że teraz ła¬
ską nie cieszą się zasoby bibliotek i ich ogromne doświad¬
czenie, jak to się odbije na naszej obecności w Europe-
anie nie muszę pisać (...). Bożena Bednarek-Michalska
Źródło: http://www.cbib.info/conlcnl/view/2436/201.
■	Internet dla gminnych bibliotek publicz¬
nych
Grupa TP uruchomiła program „Biblioteki z Inter¬
netem TP”, którego celem jest internetyzacja bibliotek
w Polsce. W Programie mogą wziąć udział wszystkie
gminne biblioteki publiczne. Dzięki udziałowi w Progra¬
mie, będzie można podłączyć do sieci wszystkie użyt¬
kowane w bibliotece komputery oraz zaoferować do¬
stęp do łącza - także bezprzewodowy - użytkownikom
dysponującym własnym sprzętem komputerowym.
Wszelkie szczegóły oraz regulamin korzystania z obu
programów znajdą Państwo na stronie Fundacji Orange.
Program „Biblioteki z Internetem TP” jest bezpośred¬
nim efektem „Porozumienia w sprawie utworzenia pro¬
gramu internetyzacji polskich bibliotek publicznych”,
które 6 sierpnia 2009 r. zawarły Grupa TP, Minister¬
stwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwo
Spraw Wewnętrznych i Administracji i Fundacja Roz¬
woju Społeczeństwa Informacyjnego.
Źródło: Program Rozwoju Bibliotek. Biuletyn 18/2/2010.
■	Talex ma umowę z FRSI o wartości 9,7 min
zł brutto
Talex podpisał umowę z Fundacją Rozwoju Społe¬
czeństwa Informacyjnego na dostawę rozwiązań infor¬
matycznych do bibliotek publicznych na terenie całego
kraju w ramach realizacji Programu Rozwoju Bibliotek
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Wartość zle¬
cenia szacowana jest na 9,7 min zł brutto.
Źródło: http:, www. biblioteki, org/pl/dla_mediow/454.
■	„Czas informacji” - nowe czasopismo
Mamy nowe czasopismo zatytułowane: „Czas infor¬
macji”. Wydawca i zespół redakcyjny chcą kontynu¬
ować tematykę regulacji prawnych komunikacji elek¬
tronicznej i informatyki oraz ich wpływu na praktykę
działania administracji publicznej oraz obrotu gospo¬
darczego - poruszaną w wydawanej przez trzy lata
„Elektronicznej Administracji” oraz w „Prawie nowych
technologii”. Wydawcą jest Centrum Promocji Informa¬
tyki. Więcej informacji poszukaj na stronie czasopisma:
http://www.czasinformacji.pl/index.php (Ewa Karolewska).
■	Inauguracja Roku Chopinowskiego w Bi¬
bliotece Publicznej w Dzielnicy Praga Południe
m.st Warszawy
W dniu 15 lutego br. odbyła się inauguracja Roku
Chopinowskiego w Bibliotece Publicznej w Dzielnicy
Praga Południe m.st. Warszawy. W związku z bieżącym
rokiem chopinowskim biblioteka wraz ze swoimi filia¬
mi przygotowała projekt edukacyjno-kulturalny pod ty¬
tułem „Chopin słowem i nutą malowany”. Patronat nad
tym programem objęło m in. SBP. Projekt biblioteki
obejmuje: upowszechnienie dorobku twórczego Fryde¬
ryka Chopina poprzez różnorodne działania artystycz¬
ne; pogłębienie wiedzy o życiu i twórczości kompozy¬
tora poprzez udział w konkursach literackich i innych;
wyposażenie uczniów, czytelników biblioteki w wiedzę
i umiejętności potrzebne do kreowania wartości dzie¬
dzictwa kulturowego; kształtowanie szacunku dla kultury
wysokiej i zachęcenie do uczestnictwa w niej w odróż¬
nieniu od podkultury; popularyzowanie piśmiennictwa
dotyczącego wielkiego kompozytora; edukacja muzycz¬
na dzieci, młodzieży i osób dorosłych poprzez prezen¬
tację utworów Fryderyka Chopina. Wśród działań edu-
kacyjno-kulturalnych w 2010 roku biblioteka przewi¬
duje: koncerty, prelekcje, wykłady, spotkania autorskie,
prezentacje multimedialne, występy teatrzyków, kon¬
kursy, wystawy, warsztaty artystyczne i lekcje biblio¬
teczne. (M. Przybysz)
■	Koszalińska Biblioteka Publiczna zwycięz¬
cą w konkursie „Polska bez barier”
Celem konkursu „Polska bez barier” jest promowa¬
nie instytucji najlepiej przygotowanych do współpracy
z osobami niepełnosprawnymi. W kategorii Edukacja
zwyciężyła Koszalińska Biblioteka Publiczna, która nie
tylko dostosowała budynek główny i pięć filii do po¬
trzeb osób niepełnosprawnych, ale staje się też dla nich
bardziej dostępna dzięki zajęciom biblio-, muzyko- i ar-
teterapii, koncertom czy warsztatom integracyjnym.
Niepełnosprawni czytelnicy biblioteki w Koszalinie mogą
wykorzystać możliwość dostarczenia książek do domu.
Raz do roku biblioteka organizuje Europejski Festiwal
Filmowy „Integracja Ty i Ja”. Jest to już druga nagroda
przyznana Koszalińskiej Bibliotece Publicznej za dzia¬
łalność na rzecz osób niepełnosprawnych. W konkursie
35
		

/Czasopisma_167_02_166_0001.djvu

			Samorządowy Lider Zarządzania 2009 organizowanym
przez Związek Miast Polskich, Związek Gmin Wiej¬
skich RP, Związek Powiatów Polskich i Norweski Zwią¬
zek Władz Lokalnych i Regionalnych, biblioteka zajęta
II miejsce w skali kraju za projekt „Kultura jest dla
każdego”.
Zródto: Program Rozwoju Bibliotek. Biuletyn 18/2/2010.
■	Nagroda dla Marii Wąsik
Wieloletnia była dyrektor Wojewódzkiej i Miejskiej
Biblioteki Wojewódzkiej Maria Wąsik odebrała w dniu
8 lutego Nagrodę Miasta Zielona Góra jako „wyraz uzna¬
nia za osiągnięcia mające znaczenie dla Zielonej Góry”
- wedle prezydenta Janusza Kubickiego, który wręcza¬
jąc statuetkę M. Wąsik, dziękował w imieniu mie¬
szkańców miasta za to, co zrobiła dla Zielonej Góry.
„Jest to nagroda przyznawana szczególnym osobom,
które wpisały się w krajobraz miasta i część swojego
życia poświęciły, by wyglądało inaczej niż pozostałe.
Dzięki takim ludziom jak Pani miasto poszło do przo¬
du. Gdyby takich ludzi nie było, wiele cennych ini¬
cjatyw nie miałoby miejsca” - mówił. M. Wąsik
otrzymała też nagrodę finansową oraz album o Zie¬
lonej Górze.
Zródlo: http://www. rzg. info.pl/news/show/8127.
■	Strefa Bibliopatów w WBP w Krakowie
Jak informuje Jerzy Woźniakiewicz na stronie WWW
WBP, od 28 stycznia otwarto Strefę Bibliopatów - miej¬
sce książki „uwolnionej”, dostępnej bez formalności
i ograniczeń, miejsce, które będzie rosło zgodnie z po¬
trzebami. Pisze on: „Na III piętrze, obok czytelni kom¬
puterowej umieściliśmy książki (różne - stare i nowe,
dla dzieci i dla dorosłych, poezję i powieści), z których
możecie korzystać dowoli, bez ograniczeń i rejestracji.
Na razie ich zasób jest stosunkowo skromny, ale to do¬
piero początek akcji. Mamy nadzieję, że z czasem ksią¬
żek będzie więcej i więcej. My oddaliśmy do Waszej
dyspozycji pozycje, które wyciągnęliśmy z naszych
własnych biblioteczek.
Przyjdź, przeczytaj, zabierz głos w dyskusji, podziel
się swoją recenzją na Forum Internetowym. Wyraź swo¬
je wrażenia z lektury, oznaczając książkę kolorową wlep-
ką. Korzystaj, bo to specyficzne miejsce stworzyliśmy
właśnie dla Ciebie, abyś mógł czytać zawsze, gdy masz
na to ochotę. Zasady:
•	KORZYSTAJ! Możesz korzystać ze zbiorów Stre¬
fy wtedy, kiedy otwarta jest Czytelnia Komputerowa.
•	CZYTAJ! Możesz czytać książki Strefy na miej¬
scu, tutaj i w całej bibliotece albo wziąć je ze sobą do
domu i oddać po przeczytaniu, bez ograniczeń i ko¬
nieczności rejestracji.
•	WYMIENIAJ! Jeżeli znajdziesz w Strefie książkę,
która Jest bliska Twojemu sercu” i chcesz ją mieć w swo¬
jej bibliotece domowej, WEZ ją, a w zamian przynieś
i zostaw u nas inną, równie cenną.
•	RECENZUJ! Na okładce książki możesz umieścić
wlepki, informujące innych o Twoich wrażeniach doty¬
czących danej książki. Możesz też pisać recenzje i zo¬
stawiać je w książce dla następnego czytelnika lub za¬
mieszczać na forum Strefy.
•	PRZEKAŻ INNYM! Jeśli zostawiasz tutaj książ¬
kę, wiedz, że jest ona darem dla innych, może zostać
włączona do zbiorów biblioteki, może ją wypożyczyć
lub zabrać inny bibliopata.
•	PROPONUJ! Jeśli masz jakieś propozycje związa¬
ne z Strefą, opisz je i umieść na tablicy lub na forum
Strefy na stronie biblioteki www.rajska.info
•	SZANUJ! Korzystaj z książek tak, by czytający
po Tobie również mogli czytać z przyjemnością.
•	DYSKUTUJ! Jeśli chcesz, spotykaj się tu z inny¬
mi bibliopatami i dyskutuj o przeczytanych książkach.
Biblioteka nie zamierza ingerować w Twoje bibliopa-
tyczne zachowania tutaj, wiemy, że wszystko będzie ok ”.
■	Zaprosili nas
B-ka Publ. Miasta i Gminy Radków na wieczór
artystyczny w ramach Twórczej Stacji Radków
(18.02.10)	• B-ka Publ. w Dzicln. Śródmieście m.st.
Warszawy. Centrum Informacji im. J. Nowaka-
Jeziorańskiego na spotkanie z Michałem Araszkie-
wiczem nt. „Syria, Jordania - początki chrześcijaństwa”
(11.02.10)	• Bi-ka Publ. w Dzieln. Włochy m.st. War¬
szawy (Wypoż. nr 71) na spotkanie pt. „Piosenka
przypomni Ci...” (24.02.10) • B-ka Śl. na spotkanie
z kosmonautą Mirosławem Hermaszewskim (11.02.10),
wystawę „Zagadka Witkacego” (23.02.10), spot¬
kanie z ks. Tadeuszem Sakowiczem-Zalewskim (3.03.10)
•	Książnica Beskidzka na otwarcie wystawy foto¬
grafii Adama Bujaka pt. „Św. Stanisław - Patron”
(18.02.10)	• WBP w Lublinie na otwarcie wystawy
„A bogowie grają w kości... O perypetiach literackiej
Rosji końca XIX i XX wieku” (19.02.10), spotkanie
autorskie z Wiesławem A. Wójcikiem (25.02.10). • na
promocję książek WBP w Lublinie.
_	NOWA BARDZO PRAKTYCZNA KSIĄŻKA
WYDAWNICTWO	Ł	WYDAWNICTWO
JbL	wydawnictwa sbp
Bolesław Howorka
BIBLIOTEKARZ I PRAWO
Podstawowe informacje o prawie dla pracowników bibliotek
Znajomość prawa, które łączy się z pracą zawodową bibliotekarza potrzebna jest każdemu
odpowiedzialnemu pracownikowi. Autor omówił problemy związane ze stosowaniem prawa,
które spotyka bibliotekarz w swojej pracy. Świadomość prawna naszego społeczeństwa nie jest
wysoka. Dlatego bibliotekarz musi posiąść elementarną wiedzę z zakresu prawa, by móc służyć
pomocą czytelnikowi i sobie. Z książki tej powinni korzystać pracujący bibliotekarze, a także
studenci i wszyscy ci, którzy się dokształcają.
Stron 244. Cena 31 zł
36
		

/Czasopisma_167_02_167_0001.djvu

			Spis treści
Contents
Obserwując realia (Jan WOŁOSZ)		1
Artykuły		2
Monika KWAŚNIAK, Lucjan BĄBOLEWSKI: Zalecane przez Książnicę Pomorską standardy pra¬
cy w gminnych i powiatowych bibliotekach publicznych		2
Jolanta HYŚ, Joanna KWIATKOWSKA: Stosowanie Uniwersalnej Klasyfikacji Dziesiętnej w pol¬
skich bibliotekach - analiza ankiety		6
Jadwiga SADOWSKA: Na marginesie zarządzania- inteligencja emocjonalna		12
Małgorzata ROKICKA-SZYMAŃSKA: Działania Książnicy Podlaskiej im. Łukasza Górnickiego-
Biblioteki Publicznej Powiatu Białostockiego		15
Nasi korespondenci informują		18
Specyfika pracy z czytelnikiem w bibliotekach publicznych i bibliotekach szkolnych (Cecylia JUDEK)	18
Akcja „Uwolnij Książkę” w Wejherowie (Renata SZKOŁA)		19
Sprawozdania i relacje		20
Konferencja nt. „Biblioteki warszawskie w latach 1939-1945” (Martyna FIGIEL)		20
Przegląd publikacji		23
Przestrzeń informacyjna biblioteki akademickiej-tradycja i nowoczesność (Adrian ULJASZ) ...	23
Z oficyny wydawniczej SBP (Marzena PRZYBYSZ)		25
Sygnały o nowych publikacjach (Violetta POMIANOWSKA)		27
Z żałobnej karty		28
Maria Janowska (22.08.1956 r. - 22.11.2009 r.) (Alina NOWIŃSKA)		28
Jadwiga Jolanta Domian (20.11.1957 r. - 1.10.2009 r.) (Barbara GIERYK)		30
Prawo biblioteczne		30
Powołanie Zespołu do spraw wiedzy o kulturze w MKiDN (Lucjan BILIŃSKI)		30
Z życia SBP (Marzena PRZYBYSZ)		31
SBP w EBLIDA		31
Spotkanie Sekcji Bibliotek Pedagogicznych i Szkolnych ZG SBP		31
Spotkanie grupy młodych bibliotekarzy w Warszawie		32
Nagroda Młodych SBP im. Marii Dembowskiej		32
Zebranie Sekcji Bibliotek Naukowych ZG SBP		32
Sekcja Bibliotek Niepaństwowych Szkół Wyższych ZO Łódzkiego		32
Posiedzenie Rady Programowej Wydawnictwa SBP		33
Aktualia (Jacek WOJCIECHOWSKI)		33
W kilku słowach		34
Observing Realities (Jan WOŁOSZ)		1
Articles		2
Monika KWAŚNIAK, Lucjan BĄBOLEWSKI: Standards of Work Recommended by the Pomera-
nian Library for Parish and District Libraries		2
Jolanta HYS, Joanna KWIATKOWSKA: UDC Usage in Polish Libraries - an Analysis of Survey Results	6
Jadwiga SADOWSKA: On the Margin of Management - Emotional Intelligence		12
Małgorzata ROKICKA-SZYMAŃSKA: Activities of the Łukasz Górnicki Podlasie Library - Pub¬
lic Library of Białystok District 		15
37
		

/Czasopisma_167_02_168_0001.djvu

			Our correspondents report		18
Characteristics of Work with Readers in Public and Sehool Libraries (Cecylia JUDEK)		18
Bookcrossing Action in Wejherowo (Renata SZKOLĄ)		19
Events and reports		20
Conference on Warsaw Libraries in the years 1939-1945 (Martyna FIGIEL)		20
Review of Publications		23
Information Space of Academic Library - Tradition and Modernity (Adrian ULJASZ)		23
From the PLA Publishing House (Marzena PRZYBYSZ)		25
Sygnals of New Publications (Violetta POMIANOWSKA)		27
Obituaries		28
Maria Janowska (22.08.1956 r. - 22.11.2009 r.) (Alina NOWIŃSKA)		28
Jadwiga Jolanta Domian (20.11.1957 r. - 1.10.2009 r.) (Barbara GIERYK)		30
Library Law		30
Establishing a Committee on Knowledge About Culture in Ministry of Culture and National Heritage
(Lucjan BILIŃSKI)		30
From the PLA (Marzena PRZYBYSZ)		31
The PLA in EBLIDA		31
Meeting of Section on Sehool and Pedagogical Libraries of the PLA		31
Meeting of group young librarians in Warszawa		32
Maria Dembowska Young Award Granted by PLA		32
Meeting of Section on Research Libraries of the PLA		32
Section on Libraries of Non-State Academic Schools of the PLA in Łódź Region		32
Meeting of the PLA Publishing Office Programme Council		33
Current Events (Jacek WOJCIECHOWSKI)		33
InaNutshell		34
BIBLIOTEKARZ
Czasopismo wydawane przez Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich oraz Bibliotekę Publiczną m_st Warszawy
Komitet Redakcyjny: Helena BEDNARSKA, Lucjan BILIŃSKI, Sylwia BŁASZCZYK, Stanisław CZAJKA, Marcin DRZEWIECKI
(przewodniczący), Bolesław HOWORKA, Małgorzata JEZIERSKA, Katarzyna MATERSKA, Irena SUSZKO-SOBINA, Ryszard TURKIEWICZ
Redaktor naczelny: Jan WOLOSZ (tel. 0-694 463 656; e-mail: jan.wolosz@o2.pl).
Sekretarz redakcji: Marzena PRZYBYSZ (teł. 22 608-26-81, e-mail: in.przybysz@bn.org.pl)
Tłum. na jęz. angielski: Małgorzata WALESZKO. Redaktor techniczny: ElżbietaMATUSIAK
Skład i łamanie: Ewa KOSSOWSKA-SALAŃSKA. Projekt graficzny okładki: Katarzyna STANNY
WYDAWNICTWO	Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich
00-335 Warszawa, ul. Konopczyńskiego 5/7, tel. 827-52-96
1 J H	Dyrektor Wydawnictwa-Janusz NOWICKI
V | ę	e-mail: wydawnictwo@sbp.pl
„Bibliotekarz” jest dostępny Online w Kujawsko-Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej (http://kpbc.umk.pl/dlibra/publication?id=17777).
Prenumeratę „Bibliotekarza” można również zrealizować w Dziale Promocji i Sprzedaży Biura ZG SBP, Al. Niepodległości 213,02- 086 War¬
szawa, tel. (22) 825-50-24. fax: (22) 825-53-49, e-mail: sprzedaz@sbp.pl
Konto SBP: Millennium 70 1160 2202 0000 0000 2814 5355
Druk i oprawa: Zakład Poligraficzny PRIMUM s.c., Kozerki, ul. Marsa 20, 05-825 Grodzisk Mazowiecki
Nakład: 2100 egz. ISSN 0208-4333. Indeks 352624
38
		

/Czasopisma_167_02_169_0001.djvu

			NASZ PARTNER STRATEGICZNY
ALEPH Polska Sp. z o.o.
ul. Kossaka 7
01-576 Warszawa
tel./fax: (022) 839 83 18
www.aleph.pl
www.exlibrisaroup.com
Maciej Dziubecki
m.dziubecki@aleph.pl
ALEPH Polska Sp. z o.o. powstała w marcu 2001 roku. Wcześniej (od roku 1992) była Działem
Wdrożeń systemu bibliotecznego Aleph® w firmie TCH Systems S.A. Obecnie jest jedynym
dystrybutorem systemu Aleph oraz innych produktów firmy Ex Libris™ (MetaLib®, SFX®,
DigiTool®, Verde®, Primo®) w Polsce i działa jako biuro serwisowe dla polskich użytkowników
tych systemów.
Ex Libris Group jest wiodącym światowym dostawcą wysokiej jakości systemów dla bibliotek,
centrów naukowych i muzeów. Zintegrowane systemy biblioteczne Aleph® oraz Voyager®,
będące sztandarowymi produktami firmy znalazły użytkowników w ponad 3000 instytucji w 62
krajach. Aleph jest wiodącym na rynku oprogramowaniem do automatyzacji bibliotek
uniwersyteckich, publicznych, narodowych, naukowych jak również konsorcjów, sieci krajowych
i wielkich korporacji.
W ostatnich latach Ex Libris wprowadził na rynek cztery nowe produkty, wyznaczające kierunek
rozwoju nowoczesnego oprogramowania dla bibliotek: MetaLib, portal zapewniający dostęp do
szeroko rozumianych zasobów informacji naukowej, SFX, system powiązań do źródeł informacji,
DigiTool, system zarządzania obiektami cyfrowymi oraz Verde system do skutecznego
zarządzania wyborem, oceną, zakupem i obsługą (wznowieniem lub rezygnacją z prenumeraty)
elektronicznych baz danych i czasopism.
Najnowszy produkt, Primo, to system skupiający w jednym miejscu dostęp do wielu aplikacji,
w sposób niewidoczny dla końcowego użytkownika. Jeden interfejs, rozszerzone możliwości
wyszukiwania, jedna lista wyników, dostęp do materiałów z różnych źródeł i systemów w jed¬
nym miejscu.
6xLlbns Primo
Primo® firmy Ex Libris™ to zaawansowane rozwiązanie do odkrywania i dostar¬
czania informacji. Zapewnia ono czytelnikom nowoczesny i wygodny interfejs do wszelkich
lokalnych i zdalnych źródeł informacji. Primo zostało stworzone po to, by biblioteki mogły
oferować swoim użytkownikom usługi dopasowane do ich potrzeb i dostarczać relewantne
informacje szybko i wydajnie, niezależnie od czasu i miejsca, w których są potrzebne.
Sprawdź jak działa Primo w Bibliotece Królewskiej Danii: http://search.kb.dk/beta/
Aleph Polska
automatyzacja bibliotek
The bridge to knowledge
Exlibris
Sprawdź jak działa Primo w The University of Iowa: http: / /smartsearch.uiowa.edu/
		

/Czasopisma_167_02_170_0001.djvu

			CZYTAJCIE NASZE CZASOPISMA NAUKOWE
PRZEGLĄD BIBLIOTECZNY - kwartalnik
Najstarsze polskie czasopismo bibliotekarskie o charakterze naukowym. Uka¬
zuje się od 1927 r. Jeden z najlepszych periodyków z dziedziny bibliotekoznaw¬
stwa w Europie. Zapewnia możliwość publikacji i wymiany poglądów całemu śro¬
dowisku bibliotekarskiemu oraz ludziom nauki związanym z naszym zawodem.
Świadectwem wysokiego poziomu tego pisma jest decyzja z 2007 r. ministra nauki
i szkolnictwa wyższego o umieszczeniu tytułu na liście czasopism punktowanych
i przyznanie najwyższej punktacji (6 pkt.) w grupie polskich czasopism nauko¬
wych.
ZAGADNIENIA INFORMACJI NAUKOWEJ - półrocznik
Od 1993 r. czasopismo jest wydawane przez Stowarzyszenie Bibliotekarzy
Polskich oraz Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersy¬
tetu Warszawskiego. Jedyny periodyk naukowy z tej tematyki w Polsce. Decyzją
ministra nauki i szkolnictwa wyższego od 2007 r. czasopismo punktowane (4 pkt.).
Gwarancją otrzymania czasopism jest prenumerata. Oprócz firm dystrybucyj¬
nych działających na rynku wydawniczym można prenumerować bezpośrednio
u wydawcy, czyli u nas. Zapraszamy!
Dział Promocji i Kolportażu SBP
Al. Niepodległości 213
02-086 Warszawa
Zamówienia: tel: (22) 825-50-24
faks: (22) 825-53-49
e-mail: sprzedaz@sbp.pl
KUPUJĄC U NAS WSPIERASZ
STOWARZYSZENIE
BIBLIOTEKARZY POLSKICH
		

/Czasopisma_167_02_171_0001.djvu

			/7[i\ Jirafa Roja poleca serię
^ BIBLIOTEKA MYŚLI SPOŁECZNEJ
NOWOSC!1(3,01 Darwin
„0 pochodzeniu człowieka"
Jest to jedna z tych książek, które wstrząsnęły
światem. Na podstawie wieloletnich badań Dar¬
win przedstawił teorię, zgodnie z którą protopla¬
stą rodu ludzkiego jest ni mniej ni więcej tylko
małpa. Pisana w pierwszej osobie, pełna osobi¬
stych refleksji i uwag, praca angielskiego uczo¬
nego nie ma wcale charakteru obrazoburczego,
a już na pewno nie jest ateistyczna, co przypi¬
sywały jej niektóre środowiska. Zawarty w tej
opublikowanej w 1871 roku rozprawie determi-
nizm ewolucyjny oraz obraz bezwzględnej walki
o byt posłużył wprawdzie niejednemu przywód¬
cy państw totalitarnych do usprawiedliwiania
zbrodniczych poczynań, ale Darwin był przede
wszystkim uczonym, który sformułował szereg
wniosków o charakterze rewolucyjnym. Czy jed¬
nak sugestywne argumenty Darwina mają war¬
tość żelaznych dowodów? Na ten temat Czytel¬
nik musi wyrobić sobie własne zdanie.
w serii także:
Jirafa Roja, ul Mazowiecka 2/4, p. 112,00-048 Warszawa, tel. (4822) 826 22 08, www.jirafaroja.pl,sylwia@jirafaroja.pl
		

/Czasopisma_167_02_172_0001.djvu

			Cena zł 12,00 (w tym VAT 0%
"c¥l" 00 WSZYSTKICH TYCH>
'-L' KTÓRZY SIĘ KSZTAŁCĄ LUB DOSKONALĄ '-i-'
Życzymy Wam sukcesów w nauce
Pamiętajcie o tym, że WYDAWNICTWO SBP jest dla Was. Publikujemy
większość literatury Wam potrzebnej. Autorami tych książek są sprawdzeni prak¬
tycy, dydaktycy i naukowcy. Co roku wydajemy kilkanaście pozycji książkowych.
Z każdym rokiem nasza oferta jest bogatsza.
Polecamy nasze czasopisma
Znajdziecie w nich wszystko co aktualne i najważniejsze w bibliotekarstwie
i informacji naukowej.
BIBLIOTEKARZ Indeks 352624. Miesięcznik o charakterze fachowym i naukowym.
Ukazuje się od 1929 r. Czasopismo wydawane przez SBP oraz Bibliotekę Publiczną m.st. War¬
szawy.
PORADNIK BIBLIOTEKARZA Indeks 369594. Miesięcznik instrukcyjno-metodyczny.
Ukazuje się od 1949 r. Czasopismo wydawane przez SBP.
ZAGADNIENIA INFORMACJI NAUKOWEJ Od 1993 r. czasopismo wydawane przez
SBP oraz Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytetu Warszawskiego
jako półrocznik.
PRZEGLĄD BIBLIOTECZNY Czasopismo naukowe ukazujące się od 1927 r. niezbędne
dla całego środowiska bibliotekarskiego. Od 2004 r. wydawane wyłącznie przez SBP. Kwartalnik.
EBIB. Elektroniczna BIBlioteka i Biuletyn EBIB Wychodzi w formie elektronicznej
od 1999 r. Działa w strukturze SBP od 2001 r.
Adresy: http://www.ebib.info; ebib.redakcja@oss.wroc.pl
sNVDAWNięr*0	**i»awwci-*0
KAŻDĄ KSIĄŻKĘ I CZASOPISMO NASZEGO WYDAWNICTWA
możesz zamówić:
Pisemnie:	Dział Promocji i Kolportażu
02-086 Warszawa, Al. Niepodległości 213
Telefonicznie:	(22) 825 50 24, 608 28 26; Faks: (22) 825 53 49
e-mail:	sprzedaz@sbp.pl
Oferujemy Państwu także sprzedaż odręczną w dwóch punktach: w Wydawnictwie SBP War¬
szawa, ul. Konopczyńskiego 5/7 oraz w Dziale Promocji i Kolportażu Al. Niepodległości 213.
Staramy się zważywszy na status materialny środowiska bibliotekarskiego utrzymywać ceny
na poziomie niskim i średnim, a część pozycji wydajemy na zasadzie non profit.
KUPUJCIE U NAS!
BEZ NASZYCH KSIĄŻEK ŚWIAT BIBLIOTEKARSKI BYŁBY UBOŻSZY
Projekt graficzny: Katarzyna Stanny, tel.: 0 602 39 16 75, e-mail: zinamonik@wp.pl