/Magazyn_092_10_005_0001.djvu

			, INWENTARZ
tĄpnmtyf'CYWILNEGO FRANCUSKIEGO
Z' z
/	Czyli
/
K O D E X U
NAPOLEONA.
RONSTY TUCYĄ XIĘSTWU WARSZAWSKIEMU NADANĄ,
ŻA PB A W O CYWILNE PRZY1ĘTEGO;
W W AR
x Przyłączeniem
DodatTćw, tęż Xięg$ PruWa uzupełniających albo obia-
śnialących; inko to: wyrohow Ćcsar\hich, Opinii Radf
Stariu, Reskryptów W. Sędziego, Ministra Sprawiedli¬
wości i t. p.— nie mniey odmian tegoż Prawa na o-
statnim Seymie Warszawskim r. 1809. uchwalonych.
przez
JGNACEGO STA WIARSKIEGO
Adwokata Sądu Apellacyineoo X. Warszawskiec
koeztjim j staraniem Iego
w Drukarni Ragoczy r. igi 1.
		

/Magazyn_092_10_006_0001.djvu

			Justitia ita suum cuique tribuit, ut non distrahatur ab
ullius justiore petitione; erga depositum etiam latroui
Ttstitutndum, nisi verut dominus superveniat.
£x: Leg: Rom:
y^\aUOTt^
UNlWERSYTEOi*
^	W Toiup^ ^
3i r<\^
		

/Magazyn_092_10_007_0001.djvu

			Uwaga Wydawcy•
±*a czele ninieysżego Zbioru umiesczam Po*
Strzeżenia nad hyporekę u Dawnych w ogólno-
ści, naywtfrey ze sławnych traua Rzymskiego
Komin ńfatoruw wyjęte,
leżeli zaś dołąclyłem własne uwagi i roz¬
biór hypoieki i.owey Kodexem Cywilnym ob/ętey^
stawiaiąc ie obok dawnieyszych ustaw t pryncypiióu) 1
w tey mierze; śmiałość moi a w rey okoliczności
zamiarem z siebie nienagannym zostanie urpra-
wieitlt wioną.— W końcu zaś umieściłem dodatki
do Kodtxu Cywilnego, z których bydż niekoń-
tent nie żnaydiie Czytelnik zapewne żodney przy-
tzyny; owszem ożywi się w nim życzenie, *by
ten do Xifgi tego ważnego Prawa dodatek, przet
kogożkolwiek bądź więc ey czasu i sposobności 0*
■demnie marącego > był kontynuowany\
		

/Magazyn_092_10_008_0001.djvu

			'
u 1
(
■ i-/r
•-r? j~	' 'r&tWM ’'aj^is.ut- a? >v. . '
Ą ■ ' ' V . ..
• \ ■ . • . , ( i
• ' ■
r;' .	j • ... ”	„	i
•i ■ - v N j- ' •* ' »
. ... ■ , Jk .	1	‘ V	* ' ' v	V	' I	\ 1 •* - t '■ 4 % '
■
‘
		

/Magazyn_092_10_009_0001.djvu

			POSTRZEŻENIA
J\ad róinicą ustaw Jiypotecznych dawnieyszych od
hypotęki i iey uporządkowania, zamkniętego w Xigdze
jPraw Napoleona; którego pismo ninieysze iest tro¬
skliwie wypracowanym zbiorem summarycznym.
Nic nie będzie nadzwyczaynego, ze Wy¬
dawca ninieyszego Zbioru, przebiegaiąc ciągiem
swey pracy, dla nauki Kodexu Cywilnego przedr
sięwzięfey, niektóre waznieysze lego Tytuły, ze¬
brane pr/ez siebie Postrzeżenia i myśli, chce
udzielić tym wszystkim, którzy sami należąc do
ludzi myślących, nie widzą z nieukontentowa-
uiem, iź któ/.kolwiek zgodne czy mniey zgodne
z niemi ośmiela się nasuwać im swe Uwagi, na
które albo przyszli sarni w dokładnieyszym rze¬
czy rozbiorze, albo przyy;di mogą, skoro ich
własna uwaga zostanie w tey mierze obudzoną.
Niedostatek pism peryodycznych w kraiu
naszym, gdzie ani mieysca dla przyzwoitey dzieł
wychodzących recenzyi, ani sposobności udzie¬
lania i wzaiemnego prostowania myśli, iakie
w tak ważnych przedmiotach indywidualną ba-
		

/Magazyn_092_10_010_0001.djvu

			n
ęzność lu»1zi zaymować mogą, znaleśdź niepo¬
dobna; — tym sposobem przynaymney winien
fcydi zastąpiony.
Wyrobiwszy więn Zbiór ninieyszy, waźney
dla nas, bo zasądtiem Prawem Cywilnym będącey
i K.onstytucy$ kraiow^ obwarowaney Xięgi Praw
Napoi eona, waźnóy dla Świata, któremu iey
6prawca tak wielowładuie panuie; waźney nako-
iuec dli nauki Prawa 'w ogólności * którey iest
mocnym, zwięzłym i filozoficznym składem; —
umyśliłem korzystano z mieyscą i sposobności,
przyłącz) ć doń niektóre Postrzeżenia nad hy-
poteki| i uczynić porównanie przepisów Kode-
xu z Pragami dawnieyszemi w tey mierze. Sczę-
£liwy, ieźeli słabe moie wtóy mierze usiłowa¬
nia, ośmielą pióra mocnióysze i wprawnieysze,
iż w tem polu na pozór suchem (skutkiem na«
logu i opieszałości powszechney) w rzeczy sa-
mey zaś płodnem w rozliczne korzyści; Publi¬
czność krajowa zbierać będzie owocne przyie-
mne tam, gdzie dotychczas buynym plonem
zarastały same osty i głogi,
Wyraz: Hypotheku u dawnych Rzymian (*)
zięzyką Greckiego wzięty, obeymuie w swem,
obszernem znaczeniu tó wszystko , cokolwiek
pod ogólnem wyobrażeniem wyrazów; prawa da
rzeczy, na rzeczy, przywileiów rzeczownych, (Jus in
rem, Jus in re) daley : prawa zastawy (Jus pigno-
ris;) dawnieysze Prawa zawierały. Prawo kojnuz-
[#] Myśli.tu przytoczone o hypotece, z dawnych Praw
Rzymskich wyiete, są zgodne z myślami sławnych
Korr\mentatorow: Heynekcyusza, Hopfnera i in¬
nych.
		

/Magazyn_092_10_011_0001.djvu

			fcolwiek względnie iakiey rzeczy służące, nazy¬
wali Dnwni w ogólności: Jbis lerum. Prawo to
(jus) d/iekmo daley na rzeczowne (jus in ri
albo in re/n j prawo osobiste czyli jus ad rem i
prav.o /wsesyi^
Gdy mianowicie navprzód śluzy komu bet-
przednie da rzeczy iakiey prawo, i tea w moc
onego, może pociągać każdego posiadacza rze¬
czy, który będąc w iey dzierżeniu, toż prawo
mu zatrz\ muie, albo mu stawa na przeszkodzi©
w jego używaniu J zowie się to prawem rzeczo-
Witem, Jus in re. Lecz gdy mu powtóre służy pra¬
wo pr/eciw osobie, obowiązanóy dać mu cóź-
kolwiek lub. czynić, zowie się to: prawem osobi-
stem , jus ad. rcmf
Gdy kto nakoniec rzecz iaką posiada; ma
dla tey samey posesyi prawne prawa, a te zo-
wią się: Jus pofscfsionis.
Go do wyobrażenia prawa zastawy (Jus
pignoris necęfsarium?) to, iest , albo prawnem
\legale, czyli: praetorium) które znowu iest^ al¬
bo praetorium stricte lubjuduiale.— Mianowicie sa¬
me dawne Prawa nadaią w wielu przypadkach
prawo zastawy wierzycielowi; tak dalece, ii ni©
potrzebuje czynić sobie iakieżkolwiek prawa te¬
go zastrzeżenie', lecz to mu służy samem pra¬
wem, (ipso jurę, de plein droit). To zowie się
pignus legale, lub laeitum. —> Lecz tego osta¬
tniego nazwiska raczey używaćby nie należało;
gdyż iak zaraz mówić się będzie , są także pi~
gnora conyentionalia i łcstam.entaria tacita; wyraz
przeto: pignus tacitum b)łby dwóyznacznym.
Wyraz ten pignus, zastawa w ogólności, ma
troiakie znaczenie. Gdyż i od rozumie się przez
		

/Magazyn_092_10_012_0001.djvu

			i I i
yftl
niego kontrakt, mianowicie, gdy się podaie dru¬
giemu r^ecz iaką dla bespieczeństwa iego pre-
tensyi, z warunkiem, aby ią zwrócił po zaspo¬
kojeniu długu
Takowy kontrakt iest przeto różny od hi¬
poteki czyli zapisu. Ten albowiem iest układem
(pactum ) przez który nadaie się drugiemu pra¬
wo rzeczowne do rzeczy, dla bespieczeństwa
iego pr»'tensyi, ni 'podaiąc mu iednak teyźe rze¬
czy. '1 o iest istotną różnicą między zastawą
(pignus ) a hypoteką. Nie można więc, iak nie¬
którzy mniemaią, szukać takow^y różnicy wtem:
ze pignus ma tylko mieysce w rzecach rucho- >
mych, hypoteką zaś tylko, co do nieruchomości. —■
Czemu sprzeciwiają sie zdania naysławnieyszych
prawników, a w sczególności Hellfeld in dijserta-
tionc dc hypotheca mobilium cap 5. pag. 16a —
w nowszych nawet Prawach Niemieckich hypo-
teka na rzeczach ruchomych 2,a zupełnie niewa¬
żną została umana.
Lecz 2re, ten wyraz: pignus, zastawa, zna¬
czy także prawo rzeczowne, które obeymuie wie¬
rzy ęiel, dla bespieczeństwa swey pretensyi, a
w takowem rozumieniu uważane, iest, to prawo
albo jus pignoris stricte dictum, lub jus hypothecae.
Ma wierzyciel jus pignoris stricte dictum, który
Yf moc kontraktu posiada rzecz zastawioną; jus
hypothecae zaś wierzyciel, któremu zapisaną by¬
ła tylko dla bespieczeństwa, riie zaś dana w posia¬
danie.— Nakoniec 3cle, wyraz: pignus znaczy tak¬
że rzecz, na któróy wierzyciel zyskuie rzeczo¬
wne prawo bespieczeństwa. Gdy rzecz ta zosta-
ie mu podaną, zowie się pignus stricte (u Niem¬
ców, ieżeli to rzeczs ruchoma, zowie się: zastaw
		

/Magazyn_092_10_013_0001.djvu

			IX
ręczny, Faustpfand, hnndliabendes Pfand\ leżeli
mu zaś rzecz ta podani nie została, zowie się
hypoteka (hypoch-^ca); wyraz więc hypóteka irią
potróyne znaczenie; znaczy albowiem: układ
(pactum) p. awo i rzecz.
Według Prawa Rzymskiego, zastaw ręczny
przed hypoteky żadnego nie ma pierwszeństwa.
Według Prawa atoli Hamburskiego i Liibieckiego,
zastaw ręczny w konkursie poprzedza wszelką
hypotekę i Obacz Prawo Himburskie wczę:
I. Tyt: 4. Art: 2).
Zastawa, co do swego fundamentu, czyli
przyczyny działaiycey, iest albo dobrowolną (pi*
gnus volnntariu.n by Iz konieczną (necessarinm)
dobrowolny zowie się, gdy iy dłużnik wysta¬
wia; konieczny zaś, gdy iest dawany, bez iego
nawet /ozwolema. —
Dobro wl'i-1 znowu iest albo z nkładu
(convenuonale ) lub z testamentu (testamenta-
rium ) wy ni^aiyy, i na umowie bib woli osta-
tniey z igruntowany.' Tak pierwsza iako i dru¬
ga dzieli się znowu na wyraźną (expre«sum) i
meczącą tac.it um;.—Zastawa wyraźna z umowy,znay~
duie się w ten czas, gdy wierzycielowi iasnemi
wyrazy nadaię pravvo rzeczowne dla iego bes-
pieczeństwa,- milcząca; gdy się daie wnioskować
zczyino^E! lub wyraźnego układu zem mu chciał
nadać t tk 	
			

/Magazyn_092_10_014_0001.djvu

			%
rographarius creditor) przekazuie wyraźnie pra	
			

/Magazyn_092_10_015_0001.djvu

			XI
4te. G3y iedno z małżonków wzięło cóż-
Jcolwiek, w dziewictwie od swey zmarłey poło¬
wy; lecz ten spadek, dostał mu się tylko w uży¬
tkowanie lab gdy przez wniyście w powtórne
śluby, własność części dziedzictwa utraciło; na
majtku iego słnży d/ieciom z tego powodu pra¬
wny tytuł zastawy. Gly także oyciec posiada
dibra, dziecioga nalepce lub p'>chod*^ce od
ich matłti alb ) od wstępnych, w górę od > matki
idących; dzieci ną maiątku iego mai| takież, sa¬
me prawo zastawy. N'e służy im więc takowy
tytuł, ęo do dóbr, które nabyły przez legata
lub innym sposobem, to iest: nie przezsukces-
sy:j (bona adventitia) lecz i nie tylko ęo do da¬
ru ślubnego maiku
fjte. Legataryusze, /idei commifsarli singn/ares
ą obdarowani mórtis causa, na mai^tku zmarłych.
Wyrazić tu tylko należy: a, źe gdy się przy*,
piśnie legataryuszom zastawa z Prawa wynika¬
jąca; nie trzeba tego rozumieć o rzeczy lęgo-
waney; ponieważ s;j. oney Właścicielami', b., pra¬
wo zastany służy i.m tylko na dobrach,’któro
snkcessor dostał od dawcy dziedzictwa, nie na
dobrach własnych sukcessora; c., rzeczy innyn*
przekazane, nie są również obięt.e pod takowćm
] rawem zastawy; gdy mianowicie Piotrowi dom,
Pawłowi zaś ogród został przekazany ,• Piotr ma
prawo zastawy na ogrodzie, lecz tąkież prawo
nie służy Pawłowi na domy; d., Ponieważ prze¬
kazy legata) nie prędzey aż po zapłaceniu
wszelkich długów są opłacane; Legataryusz
w moc tego prawa zastawy, nie bierze pierwszeń¬
stwa zad(\ecmi z wierzycielów, chociażby ten
miał tylko dług prosty, (chirographarius).
		

/Magazyn_092_10_016_0001.djvu

			Xii
Sczególny (specyalny) tytuł zastawy » sa¬
mego prawa wynikai^cy (podług Prawa Rzym¬
skiego ) mai^ 6le: Pupdle i Nieletni, gdy kto pie¬
niądze ich w ręku jnai^cy, za nie cóżkolwiek
okupił. Gdy mianowicie kto pieniędzmi pupilla
lub nieletniego (*) okupił cóikoiwjek dla sie¬
bie, w zamiarze zatrzymania tey rzeczy; rozró¬
żnić należy trzy przypadki. Pierwszy: opiekun
bierże pieniądze z kassy opiekjjńęzęy i cóżkol-
wiek za nie dla siebie kupuie. Drugi przypadek: in¬
ny ma w ręku pieniędzy pupilla, nieletniego, ią-
ko mandataryusz, depozytaryusz i t. p, a kupu-
ie^fca nie cóżkolwiek; trzeci: pożyczam pieniędzy
c4 opiekuna, dla okupienia niemi iakióy rzeczy;
w pierwszym przypadku Pupili i Nieletni może win-
dykować rzecz; może wnosić ulilem rei ńndica-
tionem\ lecz ma oraz n i niey prawo zastawy;
w drugim nie może iey wprawdzie pretendować
iako własney; lecz ma wszelako! prawo zasta¬
wy; wlritcim razie Nieletniemu iPupillowi nie słu¬
ży żadne prawo na rzeczy,
7. Gdy kto poz.yc.za pieniędzy na restaura-
’ ćy| domu (Kraiowi albowiem zależy natem, aby
Ibudy.iki nieupadały). Gdy pożyczam pieniędzy
na wystawienie nowego domu; nie mam według,
prawnych ustaw, żadnego ztąd prawa zastawy;
wylawszy, gdy iuż budynek stał na placu, lecz
zapadł się, pogoazał i t. pod.
g. Właściciel uorau czyli posesyi mieyskiey
[*}, Rozumie się tu ogólnie: Nieletni Pupili i niesamo-
wolny; pod względem Stanu cywilnego. — można
hydź albowiem pfłmfctnim, a zostawać pod opie¬
lą; dla swey niedoięźnoś&i.
		

/Magazyn_092_10_017_0001.djvu

			xm
(łocator praedii urbar.i) ma prawo zastawy na
rzeczach wprowadzonych lub wwiezionych (in-
vectis et illatis) swego komornika; gdy mianowi¬
cie ten zostanie mu winien cózkolwiek z kon¬
traktu , np. nie zapłaci komornego, rzecz sobie
wypusczoną nisczy etc— Wyrazić tu atoli potize-
ba ze przeż' praedhim urbanum rozumie się tu a,
wszelki budynek, dom mieszkalny, stodoła, stay-
nia , i t, d. b, plac pusty, lecz który się nie wy-
puscza dla wyprowadzania zniego ziemnych o-
woców, ale w jnnym zamiarze, np. na skład
drzewa przeznaczony.— Gdy biorę w arędę tako¬
wą posesyą (praedium); rzeczy do niey wprowa¬
dzone, np. sprzęty xiąźki, bydło i t, d., są-przed-
miotem prawney zastawy dla właściciela Gdy
atoli biorę wdzierźawę grunt wieyski [praedium
rusticum) mianowicie: plac, ogrod, rolę, łąkę,
cłowem: dobra ziemskie, dla ciągnienia znioh o-
woców ziemi; dziedzicowi są uręczone na spo¬
sób zastawy owoce czyli produkia, lecz nie rze¬
czy wniesione (.Ulata).
Irini pisarze rozbiór Praw Rzymskich czy¬
niący, znuią się nadawać dziedzicowi wynikaią-
cy z prawa tytuł zastawy na ruchomości wnie¬
sione (Ulata.inni zdanie swe chcą tem wes¬
przeć, zft przyimuią za rzecz niezawodną, iź
Prawo mówi właściwie: de p/gnorc cortvrn/ionctli ta-
cito (obacz: Walch controv: na karcie 274. L.
5. c. de loc: conductO (iv. 65).— Umówiono by¬
ło (twierdzą ciź Pisarze) z dzierżawcą, źe pewne
rzeczy , do uprawy dóbr niekoniecznie potrze¬
bne, sprowadza na grunt przez siebie zadzier-
źawiony. I wtem właściwie polega, milcząca za¬
stawa z umowy (oppignoratio comeniionalis tacita).
		

/Magazyn_092_10_018_0001.djvu

			XIY
Obacz: Balduina de pignore cap 6. Bachoc: cł&
piga. lib: I. cap. ii. Inni innych w tey mie¬
rze szukaiąc wyiaśineń, naukę oprawie zastawy
z Praw Hz^mskich wyciągniętywięcey ieszcze
przyctnilu
Pretoryańshie prawo zastawy zyskiwało się, gdy
kogo Pretor wpuścił i r/ędowuie do dóbr* ([>er
missionem in bona) Działo się to u Hzyrhmi i.,
gdy strona pizeciwna do processii zapozwaua ,
nie stanęła przez nieposłuszeństwo (ćoatuma?
ciae coercendae causa) a. Gdy kto się wzbra¬
niał stawić drugiemu poi ękę , względnie zrzćj-
dzoney szkody (cauti mem de damno infectoj
3.	Gdy nie ntogyc dłużnika mego pozywać ie-
scze zawczasu, byłem przecięć, w m bespieczeń-
stwie, Utracenia mych praw w przewłoce; np':
przekazano milegat po nieiakimczasie, iub pod pe¬
wnym warunkiem w/ijjC się maiy(yv 0 ia muszę
bydź w obawie, aby suKcebsor a>< do tey epoki nie-
stracił wszystkiego; — gdy ten także nie; hce lub
nie może stawić mi kaiic/i* albo gdy móy dłu¬
żnik znaydilie się w niewoli iiieptzyiacieisktey ;
4.	Takież prawo zastawy zyskUie wdowa per
fojsejsionem bouofum venlris rtonine. — 5 Gdy
kto podniósłszy skargę personalny i wybrawszy
proces, Pozwany iednak nie chce lub nie mo¬
że uczynić zadość senteućyi Tu bierze rnu się
tyle z jego dóbr* ile poti zęba na zas,»okoienie;
wprowadzony więc zostaie w posiadanie onych;
strona przeciwna ma na ow czaś wolność wy ł u¬
pienia rzeczy w d^óch mieś ycach, leżeli się
zaniedba w tey mierze; rzeczy na my satysła-
kcyy zostaiy sprzedawane, aprzew'zka zwioco-
tia dłużnikowi. Zowiy to ^Prawnicy) pretory
		

/Magazyn_092_10_019_0001.djvu

			xł
ańskiem prawem zastawy, źe w tym przypadku
odbieram, ponieważ mi iest dano: jmticati cohse-
ijuendi causa; Inni to zowią: pignus judidale; inni
iescze wyżey wzmiankowani autorowie: praetoria
stricte dicta. —
Na swem tu mieyscu uczyni się wzmiankę,
w Xiędze Praw Rzymskich wyraz ten pignus
judidale nie ma mieysca, ale iest płodem rze¬
czonych kommentatorów. Lecz tam to prawo
zowie się pignus, quod cap i tur in cauSa judicati.
Mniemają nako/iiec inni Prawnicy, lubo bezza¬
sadnie, ze przez założenie aresztu zyskuie się prć-
teryańskie prawo zastawy.
W Niemczech, prócz 'dwóch pierwszych
(które nie były we zwyczaiii) wszystkie inne
rodzaie pretoryańskiego prawa zastawy, zostały
przyjęte..	^ .
leżeli rozmaitość powagi,' na którey ‘gturt*.
tuie się prawo zastawy, zastanawiać nas będzie;
Znajdziemy, źe to iest: albo publiczne lub tyl¬
ko prywatne.
Mianowicie 'publiczne Prawo zastawy, zowie
się takie, które dłużnik nadaie wierzycielowi,
zeznaniem albo a, sędownem, bądź b, przed
trzema świadkami wiary nieskażóney uc/ynionem.
Uw'ażać więc potrzeba , i od: że publiczne prawo
zastawy musi bydź przyznane sądownie; musi
dłużnik w własney osobie lub przez pełnomo¬
cnika stanąwszy przed urzędem, oświadczyć:iź
wierzycielowi nadaie prawo zastawy, prosząco
potwierdzenie onego. — Konfiiniacya, o którą
[*] Podług Prawa Rzymskiego, wszelka zwierzchność
inoie nadać zastawie znaczenie publicznego prawg
		

/Magazyn_092_10_020_0001.djvu

			XVI
sam wierzyciel wystarał się u Zwierzchności, nie
zamienia prywatnego prawa zastawy w publiczne
C*)	nikt bez mćy woli zyskiwać nie mo¬
że na mym mai^tku prawa rzećzównego. tre.
Prywatne prawo zastawy nie staie się publi-
ę%nem przez to, gdy ie nactępnie dłużnik przy¬
zna sądownie (obacz: Ptja w Tom: 1 ( bs :
197. Schweder de auctor: puth:: ad pi^noris
constit. neces: §. 12. in collect: di»s: vtl: a.
Pag •' 334)
5cie. Gdy pnbbrzne prawo zastawy n a b ^i
ustanowione wobocrcści trzech świaci ów- mu¬
szą to bydź a, riięsr/yzni, b, ludzie nieskazo-
nego imienia’ c, podpisać ma 3 do; ument za¬
stawy. Tym sposobem przeto prawo publiczne
podług Praw Niemtertich zaś może to urfcynić
jedynie: Judex rei‘sit: e; to iest; w którego okręgu
iuryzdykcyi, leży grunt podlegsi .< y zastawie (Erx-
leben princip: de iure pignor; et hypotaecae pag:'
46) Nam Polakom u iadoSnc, co postanowiła K • n-
stytucya r. 1768, mieć chcąc: aby wszelkie z;

/Magazyn_092_10_021_0001.djvu

			XVII
zastawy, może bydź zeznane w instrumencie
przed Notaryuszem podpisanym ( obacz: Schwe-
dera diss: cit, §. 23. pag: 355^. Prawo publi¬
cznie zeznane, przodkuie zawsze prywatnemu
prawu zastawy. Gruntuie się to na urządzeniu
Cesarza Leona in L. II. C. qui pot: in pign:
VII. 18 (*) które miało w powszechności na-
ler rozsądne zamiary. W prywatnem bowiem
>rawie zastawy mogą zachodzić os/ukaństwa,
h-kument zastawy mógłby bydź antydatowanym;
:o przecież in nignore publico tak łatwo zdarzyć
ię nie może. Nadto dokument prywatny, nic
irzeciw trzeciemu nie dowodzi. Gdy więc mó-
vi dokument prywatny: że Piotr zastawił Pa¬
włowi dom w dniu 1. Stycznia-1800 j a ia mogę
'*] Scripturas, quae saepe assolent a quibusdam secre-
te fieri. intervenientibus amicis, nec re transi.
gendi vel paciscendi „ seu foenerandi, vel socie-
tatis ęoeundae gratia, seu de aliis quibuscunque
causis, vel contractibus conficiuntur, sive tota se-
ries earum manu contrahentium, vel notarii, vel
alterius cuiuslibet scripta fuerit, ipsorum tamen
habeant subscriptibnes, sive testibus adhibitis, sive
non: licet conditionales sint (quos vuIgo Tabularios
apellant) sive non, quasi publice conscriptas, si per-
sonalis actio exerceatur, suum robur habere decer-
nimus. Sin autem jus pignoris vel hypothecae ex
ejusmodi instrumentis vmdicare, quis sibi contende-
rit; eum , qui intrumentis publice confectis nititur;
praeponi l decemirnus) etiam siposterior is continea*
tur: nisiforte probatae atque integrae opinionis trium,
vel amplius virorum subscriptiones eisdem idio-
chiris contineantur, tunc enim quasi publice eon-
fecta accipientur.
		

/Magazyn_092_10_022_0001.djvu

			XVIII
okazać, dopiero w dnia i nszym Stycznia i8ot
v-prawdzie, lecz tytułem publicznym Piotr na
domu swym za pi sal mi hypotekę, ów dokument,
prywatny żadnego przeciw mnie dowodu wypro¬
wadzać nie może, na to; ie Paweł ma dawniey-
szą ©demnie hypotekę-
C9 do podziału prawa zastawy, przez wzgląd
jia naturę przedmiotu; w tey mierze dawni Pi a- |
■wnicv i troskliwi Piaw Rzy mskich zgłębiacze, na- 1
stępui^ce przytaczaią zdania i uwagi: Gdy ko-, j ,
xnu iest zastawiony móy eałymaiątek; zowie się
to: pignus,generale, gdy zaś część tylko dóbr mych
lub sztuki sczególne są zastawione, iest w tym
razie pignus spec'ale. Te rodżaie ,v tom się scze-
jólniey od siebie różnią; a, gdy mi służy1 pignus
generale, mogę się iąć części majtku dłużnika* |-
która mi się podoba; mai^c zaś stzególne pra-j
yio zastawy; trzymać się muszę iedynie rzerzy [
zastawioney ; b, specyaloey zastawy dłużnik
alienować nie może bez zezwolenia Wierzycie¬
la; wjeneralnćy zaś alienacya iest dozwolony
^byleby tylko dłużnik nabył natomiast inne
dobra, ptetensyi i bespieeżenstwu wierzyciela do-
rownywaiące Inni przydaią iesc/e c., leżeli móy
jnaiątek generalitcr tylko poddałem prawu zasta- '
■wy; a iednę część ouego alienowałem,* nie mógł-
ty wierzyciel zanieść skargi hypoteczney prze¬
ciw trzeciemu posiadaczowi. Lecz to mniema- j
nie iest bezzasadne i naywyraźnieyszym Pra*
woro przeciwne (chafz: autorów cytowanycł _
w Hoplnerze Lib. III Tit: XII. de jurę pignoris}
Prawo to zastawy atoli iest rozmaite, pod |
względem iego skuteczności. Iest albo tym spo
tobem uprzywilejowane, że przodkuie wszelkiri
		

/Magazyn_092_10_023_0001.djvu

			publicznym i dawnićyszym prawom lub nie.
W pióruszym przypadku zowie się: pigni.s privtle~
giatum lub (juulijicatum, albo cum jurę praelutio-
nis conjurictum, w ostatnitn: simplex.
Proste więc prawo zastawy (pigrius simpfe:r)
nie ma z swćy natury żadnego pierwszeństwa $
ieżeli zaś ma ie zlyskać; musi to nastąpić przez
okoliczności publiczne, mianowicie pierwszeń*
stwo musi mu bydź zjednane przez powagę
publiczny lub dawność; upnywileiowone zaś , mi
ze swey natury ma przed innemi pierwszeństwo;
poprzedzaiąc inne, chociażby te były dawniey-
sze, albo publicznym opatrzone znaczeniem.
Islie tylko rozmaite tytuły zastawne z Prawa wy«
nikaiące, ale nadto niektóre pochodzące z u*
mów (cciwentionale 'i mają tal Owy przjwiley.
Mianowicie uprzywileiowane prawa /asiawy
są następuiące; lód: prawo służąre Skarbowi pu¬
blicznemu ^fisco) co do zaległych podatków
2rc: prawo tego, kto na okupienie publ cznef o
urzędu t miłitiae ) dziedzicznego i mo^< ego byoi
przedanym, załozył pieniądze, Zastrzegłszy so¬
bie oraz tytuł pierwszeństwa według przepisów
Prawa (*) 3de. Kasśa woienna maiąca prawo
zastawy w maiątku płatnika wojennego, lub nad
dostarczaniem prowiantów kierunek mażącego
X.primipilaris cohortium:) Ąte a., na maiątku te¬
go, kto założył pieniędzy na reparacyą budyn¬
ku czyli inney rzeczy niertichomćy, np. tamy,
l*] Eisenhard diss: de jure eius, qni ad militiam emen*
dam crediderit, in concursu creditorum in opusc:
JSiuni: 10,	‘
		

/Magazyn_092_10_024_0001.djvu

			XX
muru, it. d.; wszelakoź z różnicą, £eten, kto¬
kolwiek kredytuie na polepszenie budynku, ma	1
tytuł zastawy z Prawa wynikaiący, innym zaś	1
w ten czas dopiero służy podobny tytuł, gdy	!
go sobie zastrzegą. 4te b. Kto pożyczywszy pie-	[
niędzy na okupienie rzeczy, da sobie zapisać	<
wyraźnie na teyże rzeczy prawo zastawy; 4te c.
Gdy prztdawszy rzecz iaką, zastrzegam sobie	|
prawo zastawy, a/, do zapłacenia szacunku; 4te	'
d. Pupilla czyli pod opieką zostai^cego, wzglę-	\
dine rzec/y pieniędzmi iego okupioney; 5te a.	i
Żona względnie dam weselnego 5,	
			

/Magazyn_092_10_025_0001.djvu

			XXI
3-	wystawieniu obu hypotek zyskanym; wszelakoz
a	względem Skarbu zachodzi wyłączenie, gdyż ten
łś	w nowo nabytym maiątku ma p'rawo pierwszeń-
Iy	stwa, chociaż iego hypotfki iest młodszą. Dni-
e-	giern mniemaniem,, kió>fgo b >o s ii Hellteld, (in
ić	diss: de hypotheca fi soi opusc: N. 10.) źe da-
c.	wnieysza hypoleka ieiwralna, w nowo nabytych
ie	dobrach nie ma przed późnieyszą żadnego pier¬
ze	wszeństwa, lecz równe z nią prawa Tylko, ze
g-	Skarb ma pierwszeństwo w nowo nabytym m.i-
a.	iątku tych, z któremi wszedł w układy, Trzećie/n
b	iest nakoniec zdaniem: źe dawniey^sza' hypoteka
ieneralna ma zawsze przed młodszą pierwszeń¬
stwo,, w nowo nabytym maiątku; a Prawa w tey
d	mierze, co do Skarbu, żadnego nieuczyniły wyłą-
w;	czenia. Lecz takowe mniemanie trudno , aby
a-	z Prawami mogło bydź pogodzone (L 28- D,
są	de jurę fi»ci) mówi tam albowiem Ulpian: si
5-	qui mihi obligaverat, quae hahel, luibiturttsque
e-	efsel, cum Fisco contraxerit, sciendum est in re
Ci	postea adquisita, fiscum potiorem esse debere,
Papinianum respondisse,quodetconstitutum est;
il	praevenit enim causam pignoris Fiscns.
Obrońcy tego mniemania twierdzą zaiste:
ie	źe Ulipian mówi o przypadku,gdzie Skarb wprzód
o	układ zrobił, a dopiero kto inny dał sobie ie-
neralną zapisać hypotekę; krótko przed wyda-
o-	rżeniem, gdy fisctis został dawnieyszym wierzy-
0	cielem. Rzecz atoli nadto uderzaiąca, źe tako-
1	we wyiaśnienie nie stosuie się, iak należy, do wy¬
li 1	razów: ob!igaverat lub conlraxeiit (obacz: Fred:
o-	Augr Schctt diss: de vera causa praerogativae hy-
ia	pothecae iisci in bonis a debitore post contra-
°	ctum adguisitis, Lips: 1772.— tudzież Fred_:
t
		

/Magazyn_092_10_026_0001.djvu

			XXII
I
Teoph: Ramm cłiss: de concursu łiypot]icae ge-
neraliś prioris et posterioris in rebus post utram-
<^ue adquisitią. Giss: 1791).
Te. a/ wypada mówić, iakim sposobem gi¬
nie prawo 'zastawy. To ustaie 1 od: Gdy preten-
sya, dla którey przez nie zapisane bespieczeń-
stwo, zapłaceniem, kompensacyą bądź w inny .
sposób została umorzony 2re. Gdy wierzyciel
wyraźnie lub milczeniem zrzecze się oney. Zrze-r.
Łi się zaś milczeniem, gdy całkiem zwraca za-
1 stawę, nieuźyczaiąc iey na iaki czas dłużniko¬
wi, gdy zezwala ną iey sprzedaż nie. zastrzega- ,
iąc sobie prawa zastawy i t. d. 3,cie.. Gdy kto na
iakiey rzeczy maiąc własność podległy odwoła¬
niu, daie mi na niey prawo zastawy ;•— skoro
•więc własność iego ex /wzc zostanie rozwiązaną;
ustaie także służące mi zastawy prawo.—,Ąts. Gdy
prawo zastawy na pewny tylko czas ustanowio¬
ne, a cząs ten upłynął; 5te gdy sam ząstaw zo¬
stał znisczony, np: spalony, skradziony. Nako-
niec 6te. Gdy toź prawo poniesie w istocie rzer
czy zmianę (specificatio) mianowicie, tym spo¬
sobem, ze iuź rzecz ta do swey pierwszey Łor-
niy nie może bydź wróconą; gdy np: zastawi¬
wszy las, z drzewa onego wystawią dom; dom
ten nie podlega za$tavvi.e, ktqrey las podlegał.
Lecz gdy z zastawionego naczynia srebrnego
do kawy, każę zrobić tacę; wierzyciel ma na,
n>óy prawo zastawy ; obacz IMalcha de jurę cre- ,
ditoris mutata re oppignorata. jena 1769). i
Go się tycze nakoniec skuteczności prawa
zastawy; te względnie zastawy z umów (Conven-
tionale') prawnśy i testamentowey, są następuią-
ce: iod ma prawo zastawnik rzecz zastawioną
		

/Magazyn_092_10_027_0001.djvu

			XXIII
trzymać (posiadać) póty, póki zaspokoionym
nie bidzie. Czyli zaś toż prawo rozciąga się
także do pcowizyi, kosztów i kar konwencyo-
nalnych? Względnie tey kwest yi diwni Prawni¬
cy nie są z sobą zgodni (obacz: trzecią dysser-
tacyą Adolfa Frederyka Weber , gdzie mówi o
milczącem prawie zastawy, z umowy wynikaią-
cćm na-kar: 95. i t, d.) 2re: prawo zaniesienia
skargi rzeczowney przeciw wszelkiemu posiada¬
czowi , tudzież użycia zakazu (Ińterdict).— Skar¬
ga rzeczowna , zowie się: Aciio serviana i qtia$ł
seruiana t Interdykt zaś: Sahianurri \ quasi Sahianum. '
Nakoniec 3de: służy ma moc sprzedania zasta¬
wy, iak się iuż wyźóy dokładniey wyłusczyło.
Właściwe pretoryańskie prawo zastawy skut¬
kowało niekiedy tylko mOc “posiadania rzeczy,
niekiedy prawo, używania owoców; niekiedy
nawet wolność alienowania rzeczy, albo więcey
iescze’— własność zupełną.
• leżeli kto z poscsyi został ruszony, można
było uciec się do Interdyktu: ne vis fiat ef, qui
in pofsefsionem mlssus est. Lecz urządził Iustynian:
źe wpusczony miał także nroc zanieść skargę
rzeczowną przeciw wszelkiemu trzeciemu Posia¬
daczowi (L. 2. C, de praetor: pign: VIII. —■ 22).
Zastawa wynikaiąca z dekretu prawomocne¬
go (pignus judicati causa capturn) dafe prawo po¬
siadania rzeczy i alienowania; niemniey (według
przywiedzionego dopiero urządzenia Iustyniana)
prawo pozywania trzeciego.
Zresztą prawo zastaw^ iest merozdzlelne;
Dłużnik zapłaceniem części długu, uwolnię czę¬
ści zastawy nie może. Chociażby zaś współdzie¬
dzic opłacił część długu swego; zastawa ani
		

/Magazyn_092_10_028_0001.djvu

			XXIV
całkowicie, ani w części wolny nie iest. Gdy na-
komec zastawa iest podzielony ntiędzy kilku po-
siadaczów; wierzyciel zastawny może się trzy¬
mać każdego z nich, źydaiyc odeń całkowitego
długu.
Tak wyłusczone z Praw Rzymskich, a zda¬
niami naysławnieyszych onego wykładaczów ob-
iaśmone prawo zastawy, obeymuie W sobie ie-
scze (iak iuź rzeczono) actionem serńanam et
quasi serviarmm. Dla zupełnego więc o nich wyo¬
brażenia, a przeto i udokładnienia wiadomości
prawa zastawy z dawnćy Legizlacyi, wspomnie-
my iescze o naturze takowych akcyi.
Skarga Serwiańska , (biorąca swe nazwisko
od Pretora Serwiusza, swego wynaleźcy ) sup-
ponuie: a., żem komu wypuścił dzierżawy ziem-
sky nieruchomość (praedium rusticum)-, b., źe mi
Posesor został winien dzierżawę; c., źe albo
pozywam posiadacza owoców z gruntu ciągnio¬
nych; bydź d. Właściciela rzeczy wniesionych
lub wprowadzonych (imtclorum. et illatorumt ie-
zeli te inacz^y zostały wyraźnie poddane pra¬
wu zastawy. Cel tey skargi iest e) ten, aby mi
posiadacz wydał takowe rzeczy.
Źe zaś takowy akcyy Serwiiańsky rozciygnio-
no potem do wszelkich praw zastawy, urodziła
się z tyd tak nazwana actio quasi serviana albo
hypothecaria.
W Niemczech, gdzie Prawo Rzymskie za¬
chowało po sydach swe czynne znaczenie, nie
rozróżniano actionem servianam cł quasi Servianam\
nazywaiyc wszelky skargę z prawa zastawy wy-
nikaiycy: actionem hypothecariam.
		

/Magazyn_092_10_029_0001.djvu

			I
XXV
Ztąd actio hypothecaria iest skargą rze¬
czowa^, przez wierzyciela zastawnego przeciw
posiadaczowi zastawu wnoszony, tym końcem,
aby reu w, dał zastaw z owocami i innemi przy¬
byciami (accessoriis). Wierzyciel zastawny więc
zanosi ią; czyli to on ma hypotekę albo ściśle
wziętą zastawę (pignus stricte dictum ; 2re prze¬
ciw posiadaczowi zastawu. Ten zaś znowu mo¬
że bydź a., samym dłużnikiem; b, innym wie¬
rzycielem zastawnym, któremu dłużnik rzecz
również zastawił; c, trzecim, który właściwie
rzecz do siebie zagarnął.— 3cie. Wnioskiem tako-
wey skargi iest: aby Posiadacz był zniewolony,
odstąpić zastawu skarżącemu, ze wszelkiemi przy¬
byciami (accessoriis ). Gdy się skarży przeciw
Samemu dłużnikowi, można żądać alternativeL aby
wydał zastawę lub zapłacił. leżeli zaś skarga
hypoteczna iest wnoszona przeciw innemu; ta¬
kowe petitum ahcrnatwum iest niewłaściwie wno¬
szonej Pozwany ten bowiem nieobowiązany pła¬
cić (Ob: Jo: Flor: Rivini dss: de libello in
actione hypothecaria rite formando Lips: 1706
§ 3. i następ'. Tym czasem ten ostatni ma do
tego wolność prawną, gdy woli raczey zapłacie
niż utracić posiadanie zastawy; praktycznie więc
w dawnych nawet wiekach przypusczana była
akcya ajternativa czyli ewentualna, którey dziś
dziwią się niektórzy, w dawne Prawa i zwyczaie,
które są źródłem późnieyszych, zagłębić się nie
chcący \*j.
{*) Dziwimy się częstokroć, ie w Sadach dzisieyszych,
ktoikolwiek z obroną swego lub obcego interesu
przychodzący, wnosi ewentualną, to iest: na wszel-
		

/Magazyn_092_10_030_0001.djvu

			XXVI
Takie więc s| wyobrażenia i wiadomości o
prawie zastany, pignusfju$ in re, Kypolheća i tym
podobnemi wyrazy w dawnych Prawach obięt*,
a napo wadze Pięarzów sławnieyszych, od któ¬
rych ie w?.ięliśrfty > zasadzone.
Obaczmyż teraz w krótkości, iakie Są zasa¬
dy podobnego Prawa rzeczownego i hypoteki
w pózni^yszych Łegazlacyach, dla dostrzeżenia
rożnie,'i czyli w postępie wieków, wyobrażenia
w tey mierze zostały tak dalece udoskonalone,
Źe id^c za poprzednictwem odwiecznego po¬
rządku natury, coraz bliżey prżystępuie się do
celu, iaki ma wszelkió Prawo, to iest: ubespiecze-
nia każdego w swym maiątku podług pewnych
zasad (pryncypiów), z naturalney sprawiedliwo¬
ści, rozsądku i doświadczenia wyciągnie nych.
Między późnieyszemi Prawodawctwy, roz¬
różnia się zbliżone do zasad Prawa Rzymskie-
ki przypadek wymierzoną konkluzyą— Nic w takim
sposobie czynienia wniosków nadzwyczaynego*
ani zastanawiaiącego; owszem ten rodzay wnios¬
ków,- byleby miał za sobą dostateczne usprawiedli¬
wienie; ochrania strony kłócące się’ od\roz-
liczności Procesów , które koniecznie wynikać mo¬
gą ztąd, gdy śi£ kto przy iedney i (eyze samey
upiera konkluzyi; w sprawach zwłascza zadawnio¬
nych, za wikłanych, obeyśdź się nie można bez
podobney alternatywy; owszfem ta iest nieuchron¬
ną, skoro sprawy ludzkie przechodząc różne kole-
' ie, epoki i zdarzenia, brały na siebie rozmaitą po¬
stać , a przetcf: rozliczne skutki z siebie wyprowa.- *
dzały. Widzimy nawet z powyższego wywodu, że
iui w Prawacli Rzymskich iest zaród podobnych,
konkluzyi ewentualnych, maiących w ceiu, zmniey-
»zenie Procesów.
		

/Magazyn_092_10_031_0001.djvu

			XXVII
go, lecz od niego nierównie doskonalsze: Prawo
Pruskie.
Nayprzód według tęgo Prawa, zastawa prócz
tytułu, supponuie także ważny spbsób nabycia
(C. I. Tyt: XX. §, 2. 5, 6)'. leżeli ten sposób
zależy ua podaniu rzeczy, zachodzi tW&icń#? prawo
zastawy, skoro zaś polega, w sądowem pra^a tego
doXiąg zapisaniu; na ten czas exystu\ehypoteia.
Powtóre: daiąc bliższe wyobrażenie i defihicyą
prawa zastawy, mówi: źe to iest prawem rze-
czownęm, komużkolwiek na obcey rzeczy dla
bespieczeństwa iego pretensyi nadanym; w moc
którego tenże może poszukiwać ay/óy satysfa-
kcyi na substancyi rzeczy (§. x.)
Można nabyć tytułu do żądania, aby zapi¬
sane zostało takowe beśpiećźeńśtwo przez scze-
gólne oświadczenia woli i w moc Prawa. Odsyła
zaś do sczególnych iego przepisów, które ozna¬
czaj, iakim pretensyom ( względnie rozlicznych
interesów, z których wynikaią) nadane iest bez-
srzednie prawo, w moc którego wierzyciel i bez
zezwolenia dłużnika , może w upewnienie onych,
nastawać o zapisanie sobie prawa zastawy.—Doda¬
jąc: że prócz tego wierzyciel we wszystkich przy¬
padkach, gdzie mocen żądać stawienia poręki od
dłużnika, dla swego prawa; może także sądo¬
wnie domagać się zapisania sobie istotnego pra¬
wa zastawy, nawet przeciw woli dłużnika (2. 5,
4.) iakim zaś sposobem drogą exekucyi wynika
prawo zastawy; przepisuie ordynacya Prodesso-
wa w Tytule o exekucyi (5).
Potrzecie. Mówiąc bliźey o sposobach naby-
cia tego prawa, mieć chce : że pochodzący z do¬
piero opowiedzianych zrzódeł tytuł do prawa za-
		

/Magazyn_092_10_032_0001.djvu

			XXVI u
stawy, z siebie samego nie daie iescze istotne¬
go prawa rzeczownego na pewńey rzec/y udeter-
iniuo*aiiey; lecz dla dostąpienia nnego musi
bydi/ uzyskany sposób nabycia według pr/episów
Prawa, i’) G ly nadanie prawa r/.eczowuego
dzieie si§ przez pod anie rzeczy; — zachodzi pra¬
wo zastawy w iciiteyszem znaczeniu; gdy się czyni
zapisanie Sijdi*we na dobrach nieruchomych i
takich należnościach gruntowych, które Prawo
uważa w równi z rzeczami nicruchomemi; wierzy¬
ciel ma prawo hipoteki, Do póki zaś podanie ani
intabulacya nie nastąpiła, może wprawdzie wie¬
rzyciel używać swych tytułów pierwszeństwa
Pragami sobie nadanych, w maiątku dłużnika,
i na rzeczach w nim znaydui^rych śię, lecz iuż
nie mocen poszukiwać ie na r/.eczaćh, które wa¬
żnym prawnie sposobem wyszły z maiątku dłu¬
żnika, przeciw trzeciemu onych posiadaczowi
(*) Ponieważ wedle powszechnego przekonania ięzyk
Polski, co do wykładów ipyśli i serca obfity, ca
do swey etymologii nieskończonego rozgałęzienia
zdolen, w wyrazach atoli technicznych nauk i u-
mieiętności, znacznie iescze ubogi; nie ma na wie¬
le wyobrażeń tychże i.auk, oddzielnego słownika;
z tąd idzie: źe wiele wyrazów przez podwoyne zna¬
czenie, muszą bydź posiłkowo używane; np. ten
wyraz: praw o; brany iest u nas i w ten czas, gdy
jnówimy o powszeclmey Xiędze Prawa i— i w ten
czas, gdy chcemy wyrazić sczególne prawo komu
do rzeczy lub osoby służące. Inne narody i ięzy-
ki maią na to osobne cale sposoby wyrażenia się.
Mianowicie Łacinnicy nazywali pierwsze: Lex, dru¬
gie: Jus. Toż samo Niemcy czynią; pierwsze wy¬
razem: Gesetz, drugie Recht iniarmiąc; lubo ci o-
statni, niekiedy abusivd Recht, mówiąc o Prawe po*
		

/Magazyn_092_10_033_0001.djvu

			XXIX
(6— to'; sposób nabycia przeto oznacza różni¬
cę międ/.y zastawem wściślćyszćm znaczeniu a
hypoteką.
Pyczwnrtc. Co do pretensyi, za które zastawa
może bydź zapisaną; Prawo to mieć chce: źe
względnie ws/elkirh pretensyi prawnie ugrun¬
towanych, może bydź stawione bespieczeństwo
przez zastawę albo hypotekę.— Gdy pretensya
z siebie sahney, iest nieważną; — bespieczeń¬
stwo W/ględem niey zapisane podobnież żadney
nie ma skuteczności. Lecz ieżeli pretensya z po¬
czątku nieważna, następnie prawem ustalony
będzie; pewność także za nią stawiona, od cza¬
su zapisania oney, swą zupełną dzielność zy-
skuie
He zaś względem pretensyi dopiero na przy¬
szłość rościć się mogących, można żądać i sta¬
wić kaucyą, tyle podobnei pretenśye mogą bydź
Wszechnem uźywaią. Niemniey Francuzi mówiąc o
Prawie w X.iędz.e Praw zamkniętein, nazywają to:
JLoi; gdy prawo sczegolne prze*: diuit, wyrazaią.
iiC zaś tworzenie nowych wyrazów w materyach
nauk i umieiętności, iest często arbitralne, częściey
nietrafne, nayczęściey niebespieczne; tak w tym
przeto zbiorze i rosprawie ninieyszey, iako i wszel¬
kich Xiąźkach prawnych przezemnie wydawanych*
dla skrócenia rzeczy i srzodka dogodnego, wyraz:
Prawo (powszechne, Lex, Gesetz, Łoi) wyrażam,
przez pierwszą litery większą: Prawo;— prawo
zaś prywatne sczegolne: Jus; reclit, droit, przess
małą literę: prawo; i w tem znaczeniu raczy ie brać
wszędzie, względny na trudność składnego tworze¬
nia nowych wyrazów, zwłascza wmateryi tak de-
likatney, Czytelnik.
		

/Magazyn_092_10_034_0001.djvu

			XXX
ubespieczone przez zastawę lub hypotekę (ii-*
140*
Prawo postępui^c dalćy w swych wyobra*
źeniach i przepisach wyłuszcza popiątc: Kto mo¬
że zapisać prawo zastawy; mieć chcąc: źe, ile¬
kroć kto zdolen imocen iest, rzeczą iaką roz¬
rzedzać; może także ważnym sposobem stawić
nią bespifeczeństwo ^wierzycielowi, na sposób za¬
stawu lubhypoteki. Gdy zastawuiący dopiero po
zapisaniu zastawy zyska prawo rozrzedzenia rze¬
czy w ten sposób; zastawienie samo z siebie sku¬
te* zności swóy dostępuie. Lecz ieżeli w tym
przedziale czasu, nadane było trzeciemu ważne
z siebie prawo, na albo do rzeczy, od rego, kto
b)ł mocen nią dysponować; wer/yriel zastawy
nie może używać przeć iw temu trzeciemu, swe
go prawa rzeczowtiego (15 — 26).
Z tąd przeto zastrzegaiąc wzaiemne prawa
małżonków, co do zastawy 1 mogących z niego ła¬
two wyniknąć nadużyć samowolnych, ustano*-
wiło: że względem kleynotów, złota srebra i in¬
nych rzeczy do okazałości tylko służących,
Łez różnicy, czyli należą lub nie, do zastrzeżo¬
nego maiątku, nikt z żoną bez wiedzy męża w u-
kłady zastawne wdawać się niepowinien. Nawza¬
jem względem żony rzeczono: iż dobra nieru¬
chome i należności do wniosku małżonki nale¬
żące, bez wyraźnego onćy zezwolenia alieno-
wane ani zastawiane bydź nie mogą; nie przed¬
siębiorąc nic w tćy-mierze, przez coby tymże
dobrom przyróść mógł trwały ciężar rzeczowny—
tli. Tyt. I. 225. 232). Nie może równie mąż
tez zezwolenia żony ściągać, zastawiać i t, d. ka-
|)itai'óv»: na ićy imię lub ióy dawców dziedzic-
c
		

/Magazyn_092_10_035_0001.djvu

			XXXI
twą albo darowizny zapisanych, a zona na za¬
stawienie dóbr wniesionych i kapitałów w ten czas
tylko obowiązana zezwolić; gdy takowey dys-
pozycyi wymagaią konieczne wydatki, substan-
cyi tyczące się, a które z dochodów użytkowi
podległych nie winny bydź poniesione (t. 234.)
służy atoli z dęugiey strony prawo zonie, gdy
mąż posiada dobra nieruchome, ibez sczególne-
go z jego strony zezwolenia, dać zapisać prawa
iey służące w Xiędze hypotecziiey, co dó iey
Wniosku (tamże §. 254)*
Lubo zaś małżonek dobra nieruchome zo¬
ny sam możeszagospodarzyć albo zadzierżawić;
lecz co do zastawy i alienacji, przepisy Prawa
tak zachowane bydź winny, iak gdyby nie za¬
szedł związek małżeński (11. Tyt: 18.'—743)*
Dalćy Prawo upoważnia gminy wiej skie do
naciągania długów rzeczownyrh, tylko za zezwo¬
leniem Zwierzchności gruntowey (,11. Tyt: VII.
35) a włoś.cian do gruntu przj wiązanych (pod¬
danych) czyni niezdolnymi do podohney zasta¬
wy bez konsensu dziedzica; (tamże 247}* Co do
zastawienia dóbr i należności gruntowych, kas-
som mieyskim służących;— Prawo stanowi bydź
potrzebnem zezwolenie zgromadzenia obywate¬
li mieyskich (II. Tyt. g. §. 153)'— Układy, prżez
które uczniowie szkolni stawili porękę, bespie-
czeństwo zastawu w przedmiocie maiącą; Prawo
nieważnemi uznaie (II- Tyt: XII. 105). Nako-
niec, co do opiekunów; ci ile są nieumocowani
Prawem do obciążania długami dóbr swych
Pupillów, be^s szczególnego zezwolenia S$»
du opiekuńczego; tyle również odięta im wła-
		

/Magazyn_092_10_036_0001.djvu

			XXXII
dza zaciągania ciężarów rzeczownych, bez po¬
dobnego konsensu (II. Tyt. XVIII 549)*
Poszóste. Co się tycze shutecznoś< i prawa za¬
stawy; wtey mierze Prawo stanowi: źe ktokol¬
wiek raz?przyiął stawione sobie przez zastaw al¬
bo hypotekę bespieczeństwo, musi przestać na
niem, aż do czasu zapłaty. Lecz może natenczas
żądać lepszey pewności, gdy przez winę dłu¬
żnika, przypadki zewnętrzne lub oczywiście wy¬
nikłe niedostateczności albo wady rzeczy, sza¬
cunek oney tak dalece został zmuńyszonym, i ź
nie może iuż uręczyć w zupełności zawirowa¬
nego bespieczeństwa (22. «3 1 XX,. Własci.
ciel zaś rzeczy zastawioney, może nią wolno roz¬
rządzić, ile to nie szkodzi prawom i bespieczeń-
stwu wierzyciela (t: 24).
Skuteczność ta roz< iąga się daley do tngo
stopnia, źe ponadeszłym terminie płacenia, wie¬
rzyciel ma prawo domagać się alieno\varsia rze¬
czy zastawioney, podług przepisu Ordynacyi Pro-
cessowey. Ieżeii umowiono wyraźnie, źe wierzy¬
ciel nie ma bydź mocen żądać przedaźy rzeczy
zastawiohćy; takowy układ rozumianym bydź
winien w ten sposób, iż wierzyciel może poszu¬
kiwać swey satysfakcyi, tylko z iey owoców i u-
źytków. Układ zaś, w moc którego zastawa przez
dłużnika pryncypalnego uczyniona ma się dosta¬
wać Poręczycielowi, gdyby ten od rękoymi nie
był uwolnionym, Prawo uznaie za iaden ft:
25—35
Gdy zaś przy tak exystuiącem Prawie za¬
stawy, wchodzi w rzecz późnióyszy wierzyciel al-
fco poręczyciel, chcąc odwrócić alienacy| sądo¬
wą dóbr zastawą obciążonych; nie może tego
		

/Magazyn_092_10_037_0001.djvu

			*fcxiii
1 ^den z nich uskutecznić, chyba przez żaspo-
ko enie wur<) cielą zastawnego w zupełności.
; Le- 2 tenże sam zastawnik iest w 
ia iby i. dłuż ikiem 'uczynił; wsżela!sx>ż do przy*,
ięcn zapłaty i ustąpienia sV»ego prawa zastawy,
u< piero po up^yniortych terminach sólulionis. o-
' bowit^Auy Nie Wioże nak’oni> C młodszy wie¬
rzyciel zastawny wchodząc w mieysce żaspoko-
lonego przez siebie wierzyciela dawnićyszego*
iednać swey włayhey pretensyi pi^rwiastkowey,
żadnego' prawa pierwszeństwa przed temi, któ¬
rzy wprawdzie późniey niż tenv ale wczesnićy
bd niego zyskali Ważnym tytułem prawo na rze-
czy (30 - 41),
Lecż samo tylko zapisanie IzastaWu, nie u*
Vvalnia iesrze dłużnika od istotnego zapłacenia
summy * ale owszem wierzyciel , z nadeyściem
terminu sohmopis> ma praWo trzymać się osoby
1 innego mai^tkil dłużniwa (44* 45)*
Znosi się prawo zastawy i gdy i od: główni
^retensya zo-stała umorzonej gdy 2re: rzas iey
°znac,zony upłynął; żwłascża tam gdzie prawo
Nastawy polega na zezwoleniu trzeciego (5^ —i
So ) 5dc: przyięciem innego bespiet zeństwćk
(tamże 6« —70 .
W Ściśleyszem Znaczeniu uważane, wyma¬
ca prawo zastawy podania w naturze ^71 —270)
a za pośrzednictwem podania posesyi , może
“ydź zapisane na rzeczach ruchomy ch j nierti*
		

/Magazyn_092_10_038_0001.djvu

			T
choTńycft. Zastawienie obcych nawet rręczy,
Iho/.e riastąpić ważnie za zezwoleniem właścicie¬
la Lec/f ieżeli te bez przyzwolenia ie^o dano
eostały w zastawj właściciel może -wpraw i/io
£ądać zwrotu onych od posiadac/a zastaw j ale
i w ten czas służy wierzycielowi dla iego bespie-
czeństwa prawo rzeczowne, które zastawuiący
miał na rzeczy (72. inastę:).
Co do rzeczy ruchomych. Samo tylko po*
danie bez dalszćy formy iest dostateczne. Lec*
to podanie uzupełnia interes zastawy; miano¬
wicie rzecz przedmiotem oney będąca, prze¬
chodzi istotnie w ręce wierzyciela ( 94 — 104).
Wysczególniaiąc prawa i'powinnośri posia- J
dacza zastawy, kładzie Prawo na czele pierwszych
lod:. posesyą. Przez nię i zyskane nią prawo
zastawy, dostępuie wierzyciel wolności zatrzy¬
mania rzeczy sobie podanóy, póki nie stanie się
zadość główney powinności, dla którzy dana
l»yła w bespieczeństwo. Póki się zaś nie zrzecze ~
takowćy posesyi, ma wolność zadania zwrotu ^
odiętey sobie zastawy od każdego, chociażby
nawet od samego dłużnika (116—120).	p
, Co się tycze obowiązków \ te głównieysze
ma Posesot zastawy: trzymać w zachowaniu rzecz
sobie zastawioną, w osobie d,obi ego gospoda- ^
rza; ręc/ąc i odpowiadane, za wszelkie grubsze ^
i mierlie nawet uchybienia; nie może więc uży¬
wać tey rzeczy ani dale\ zastawiać, zinienia-j
iąc. iey postać bez wyraźnego zezwolenia ^
właściciela, (123—127).	p
leżeli rzecz owoc przynosząca, została raU
dana zastawą, w niedostatku inrni h umów, po-
sesor ma prawo i obowiązek zarządzać nią i cią-
W
pl
\
		

/Magazyn_092_10_039_0001.djvu

			, XXXV
gh|ć zniey ubytki	a przy zwrocie zasta*
v>y składać rachunki; k-cz icżeli zastawiony był.
dom, grunt wieyski łącznie z rzeczami d«» uży¬
tku pusczoricmi; zastawuiycy może żćjdać coro¬
cznego rac hunku (139 144. 145) Przybycia i
narostki rzeczy rucho.yćh w zastawę puszczo¬
nych, gd/ie nie masz osobney na to umowy,
uważaj się za współwypuscżone ( 157'*
Po dopełi lieniu należycie obowiązku pryn*
cypali tego* dłużnik mocen żądać zwrotu zasta*
Wy względtm niego danćy (159).
Gdy dłużnik w czasie należytym nie Wyka*
puie zastawy ; mocen Wierzyciel poszukiwać o-
ney alienacyi. V\ szelakoż dłużnika wprzód pra¬
wnie posłuchać 1 i do wykupna stastawy po¬
zwać należy (197 '99'*
W wynikł'm konKurSie do ftiaiytku Żasta-
tNnićjre^o, nie zmienia ą się prawa i obowiązki
zastawnego wierzyciela; owszem w tym razie
Używa prerogatyw pierwszeństwa , Ordyr acv^
konkursowy rlokładniey 0(isan)ch ('J'22— 2^3)*
Między przedmiotami ubocznych układów
Pra\Wm nie zaka/anych; toż Prawo domie^c/a
v»oln<‘ść dany dłużnikowi, źe może sobie za-
st zedż, aby wierzyciel nie brał swey satysfa-
k'yi zsubstancyt, lecz tylko z użytków zasta¬
wu ( 224 — 225).
Może bydź zniesióne prawo zastawy m>ę-
dży innemi drogą przedawnienia Mianowicie wie¬
rzyciel utraca swe prawo zastawy, gdy utracił
Posiadanie r/eczy zastawioney » nieużywał pra»
V/a swego do iey zwrotu w terminach Prawami
P^episanych (243. i następ:).
		

/Magazyn_092_10_040_0001.djvu

			XXXTl
Zastawa rzeczy ruchomych przez porfantb
symboliczne (*) ma tylko mieysce, co do rzeczy*
ladzie albo natura przedmiotu nie dozwala wław
iciwego podania Zmysłowego, b^dź strony Pra¬
wami od tego zwolnione wy łaźnie. ScZęgól-
nićy zaś pretensye, iakie kto ma pmęku, mog^
bydź zastawione w sposób ważny, tylko wyda¬
niem dokumentów ńa pewnego posiadacza wy*
Stawionych.
tidy zaź to nastąpiło, a dlliznik summy za>
etawioney zapłacił na kapitał Zastawuiqcemu>
nie dalszy sobie zwrócić dokumentu lub nie
wy razi wszy na nim takowych tipłat 'cząstkowych;
nie może się tem brbnić przeciw posiadaczom
\vi zastawu; lecz musi się pilnówa'ó na zastawu*
i^cym, iako swym właściwym wierzycielu (271.
281- 284).
.Statki i inne tyrti podobnó naczynia wodnd
do żeglugi frakt^wvey nieużywane zarówno z in-
nemi rzeczami ruęhememi, Vnt>g| bydź zasta¬
wione tylko przez podanie W naturze, -1- w po-
sesyą wierżyriela. Co zaś do oktetów i innych
statków moiskich do żeglugi, (rćfkiow^y przezna¬
czonych; zastawa może nastąpić i przez poda¬
nie s\ mboliczne (299— 3°°)- T02 samo ma
mieysce co do niektórych ailvl	
			

/Magazyn_092_10_041_0001.djvu

			fcxxvłt
których zastawa dziać się mo£e w moc sym¬
bolicznego podania (329).
Co do tytułu, którym gruntuie się prawo
istotuey hypóteki; prócz przepisów iuż wyŁŁy
W/.miankowanych; potrzebą iescze do pozyska¬
ny oney istotnego zapisania do Xi$g grunto¬
wych własnego dystryktu (4i 1 )•
Lecz przez to, Je pretensya iaka zapisany
y.ostała do Xięgi hypoteczney, dłużnik nieutra-
ca iescze wolności czynienia zarzutów przeciw
iey ważności. Gdy więc chce, aby obiekcye ie«
go przeciw zapisaney tym sposobem pretensyi,
WZgjędnię wszelkiego trzeciego posiadacza były
zastrzeżone; musi ie dać również zapisać w Xię-
d/.e hypoteczney (422 — 424)* Forma tako wy ca
napisów, przez którą zyskuję się rzeczowne pra¬
wo hypóteki, ies> opisana w Xięd/e Ordynacyi
Jiypoteeznćy
Przez nastąpione, iak nałeży, zapisanie,
wierzyciel zyskuje prawo trzymania się, ('wzglę-
dnie sw<$y pretensyi ) rzeczy zastawioney w cza¬
sie narleszlego terminu zapłaty. — Prawo zaś
tzeczowne hypotecznego wierzyciela.,, rozciąga
się do całego gruntu i ną wszelkie iego należno¬
ści , iakie się w cząsie Intabulacyi znaydowały
(43Ó — 44\y, Lecz to prawo trzymania się r/e-
Czy zapisaney-, służy wierzycielowi, nie tylko ćo
do główney summy swey pretensyi, ale nadto
\ co do zastrzeżonych od niey procentów.
Iakirn zaś sposobem wierzyciel muże użyć
W skutku swego prawa zastawy hypoteczney,
przez służącą sobie sekwestracyą, , w wiązanie
* subhastacyą •, Xięga Oidyjiacyi Procesowey
^rzepisuie (49°» 49 0*
		

/Magazyn_092_10_042_0001.djvu

			XXXVIII
- Może wierzyciel hypoteczny używać swe¬
go prawa do rzeczy zasUwioney, przeciw trze¬
ciemu nawet posiadaczowi’ i nikt prze iw wie¬
rzycielowi w Xiędze hypoteczney zapisanemu za¬
stawiać się nie może juet*:xtem, że iest posia¬
daczem rzetelaj m, iźe mu nic o pretensyi Iiię
Wiadomo < 493
Względem porządku i pierwszeństwa zain*
tabulowanych pretensyi, przepisuie Prawo , iż
przez sanrie tylko zezwolenie wierzyciela hypo-
teczuego na alienacyą bądź zastawienie rzeczy
trzecit-mu, prawo iego w niczem nie do/naie
odmiany. leżeli więc za oświadczeniem się wie¬
rzyciela, póżniey zapisana summa ma zyskiwać
prerogatywę przed iego pretensyą; takowe pra¬
wo pierwszeństwa musi bydź dane na piśmie i
zanotowane w Xiędze hypoteożn^y j w przypad¬
ku niezachowania tego przepisu, deklaracya wie¬
rzyciela użytą bydź moae przeciw memu tylko
lub lego sukcessorom, lecz nie przeciw trzecie¬
mu pretensyi właścicielowi (496 -498,) w przy¬
padku zachodzącey niedostateczności rzeczy, kil¬
ku osobom na bypotekę zapisanym, dwuletnie
tylko zaległości procentów maią równe z głó.«
wną pretensyi praw'a; inne i dalsze przepisy,
daie w tey mierze porządek konkursowy (5>o6—*
51°).
Jle wierzyciel może sam rozrządzać pre-
tensyą zaintabulowaną; tyle iest także mocen
odstąpić diu^iemu i zastawię hypotekę wzglę¬
dem niey zapisaną.
Skoro zaś pretensya, względem którey sta-*
wiono hypotekę, umorzoną /ost^e, gaśnie po¬
spolicie prawo rzeczowne wierzy ęielaj lecz dłu-
		

/Magazyn_092_10_043_0001.djvu

			*xxt*
inik iest mocen domagać się wymazania umo¬
rzonego długu, według przepisów porządku hy«
potecznego. Gdyby zaś tego zaniedbał; powsta*
Wać nie może na czynności trzeciego, wktóre-
by ten wdał się rzetelnym sposobem na wierze
t i Xięgi hypoteczuey, przy zachowaniu prawnych
przepisów (511. — 521 —522) Ody więc dłu.
i źtiik, któremu wierzyciel odmawia swego przy-
; Zwolenia na wymazanie intabulowanego długu,
chce się zasłonić przeciw wszelkim podobnym
r wierz;, cielą rozrządzeniomj musi dać zanotować
! Swą oppozycyą w Xiędze hypoteczney ^525).
Takie są zasady ogólne względem prawa
: zastawy w Xiędze Praw Pruskich. Zasady te
» w znaczney c/ęści z Piawa hzymskiego wyięte,
i są tylno wyd skonłlone przez późniey nabyta
doświadczenia, za których skazówką własność
Złstawuiącego i Zastawionego tak dalece zdoła
1 bydź ubespieczoną, pr^y zachowaniu ścisłem ob¬
jętych tam przepisów, ii wszelkie be/pi awno
bą'lź nierzetelne nią rozrządzenia, zdaią się bydź
nie tylko zupełnie wyłączone, ale nayvet niepo-
t dobne.,
.	Widzimy atoli, iź przepisami tego Prawa
, Wyłączona iest zupełnie hypoteka milcząca (ta-
* citu) vyiąwszy: ze dzieci hib w ogólności pupille,
maią w maiątku swych opiekunów, tudzież tych,
.. którzy się bydź niemi mienili, oznaczone dokła-
^ dniey porządkiem konkursowym prawo pier-
. wszeństwa piątey klassy, w przypadku zacho¬
dzących decesów; (Część II. Tyt: XVIII. § 295)
< wszelkie zaś inne prawa, ieźeli mieć maią wła¬
sność hypotecznąj do Xięgi publiczney zain-
		

/Magazyn_092_10_044_0001.djvu

			3CXXX
tabulowane, a przeto ubespieczone bydź po¬
winny.
Przeydźmyź teraz do sposobu, iakim iest
urządzoną hypoteka w Nfę.dze Praw Cvwi!nyc/i Na.-
*>oieona. We^łog niey hypoteka albo iest pra¬
gną, bądi sądową ->lbo vjymkaiącą zakładu / 2 i 16),
Prawa ipretfcdsye, którym iest nadana hy¬
poteka prawna, służą: ioU. Kobietom zamężnym
W dobrach ich oięźą; ?re nieletnim i pozbawio¬
nym woli w majtku ich opiekunów; sjc/e. tlząd
kraiowy ma przywilęy prawn^y hypoteki, zaró¬
wno \ąk Qcainy i instytucye publiczne, w rrtaią-
tku ęwych poborców i administratorów.
żtąd wynika, ze wierzyciel prąwną hypo-
tekę m^iący, może wykonywać swe prawo na
wszelkich mert.chomościach, do dłużnika swego
iśtotme nal« źących, i tych , któreby doń nastę¬
pnie przyyśdź mogły.
Hypoteka sądowa wynika z wvroków na ko¬
rzyść tęgo, kto, ie uzyskał, tudneź przyznań
sadowych, i przyznanych z podpisern prywatnym
aktów, i ta hypoteka również daie prawo wie-.,
izycielowi, do wszelkich nuanych lub mieć mo»
gących nieruchomości.
Nakonjeę pochodzące z układów przywileje hy-
poteęzne; różnij się tem od pierwszych, iź się
do dóbr na przyszłość mieć mogących nie roz¬
ciągają, Nie mogą b)dź niemi obciążane dobra
nieletnich, nieobecnych i pozbawionych woli,
chyba tvlko dU pr/.yczy 11 Frawąmi pochwalonych,
albo w moc zaszłych wyroków
W ogólności hypoteka czyli to z prawa,
bądź sądowna, bądź wynik^iąca z układu, za¬
biera pierwszeństwo drugim dopiero od dnia,
		

/Magazyn_092_10_045_0001.djvu

			\'XXXXI
w którym ią wierzyciel dał zapisać tło reiestru
u Zachowawcy hypoteki sposobem Piawami prze¬
pisanym.
Lecz to Prawo, chce mieć niezawisłem od
wszelkego zapisu, prawo hypoteczne, nayprzód
I na Korzyść nieletnich i pozbawionych woli,
W dobrach nieruchomych opiekuna; względnie
pretensyi, z za w adowstwa iego wynikaiących,
i od dnia, w którym, przyiął opiekę Pawtóre: na
korzyść małżonek, względnie ich posagu; i tego
wszystkiego, cokolwiek im służy z układów przed¬
ślubnych, w maiątku nieruchomym męża i od
dmą zawarteg >. ślubu Ustanowienie to nie iest
?aiste nowe; gdyż. widzieliśmy dopiero, iź bierze
początek i zrzódło W Prawach Rzymskich'; różniąc
się tylko d tamtych wtymsposobie że uręczone
pupillom i żonom bfispieczeńs.two w maiątku o-
piekunów i mężów, Prawo, Napoleona chce mieć
od wszelkich zapisów nie zawisłemi; a przeto
Onym nieograniczoną gruntuie hypotekę. Lubo
?aś małżonków i opiekunów do ogłoszenia hy-
potek, któremi są obarczone ich dobra, obowią-
zuie,- a w przypadku uchybienia wkłada na nich
karv,* nie wyqiką -z tąd atoli żadna dla trzecie¬
go korzyść, gdy te tylko rozciągaią się do oso-
bisfeg'* aresztu, w którym Prawo zaniedbuiących
ąię w tev mierze chce mieć uciążonymi.
W tem iescze hypoteka Kodexem Cywil¬
nym ustanowiona, różni się od innych, ze niknie
przez preskrypryą czyli przedawnienie, frzeda-
wniemfe to kończy się na korzyść dłużnika (ile
się tycze dóbr w ręku iego mianychj wciągu cza¬
su do przedawnienia skarg czyli akcyi sądowych,
		

/Magazyn_092_10_046_0001.djvu

			XXXX((
' (iakie mu iedna przywitóy czyli hypoteka,) Pra¬
wem przepisanego.
Baczne atoli Prawo na wszelką z tego wzglę¬
du i wierzycieli i dłużnika spokoyność, przepi-
*uie w artykule 2193 sposób, iakim dobra mał¬
żonków i opiekunów mogą bydź uwolnione, od
ciążących one hypotek milczących, ież*-.li te nie
eą zaintabulowane, równie iako i sposób uwol¬
nienia ogólnie swey własności od przywileiow i
hypotek (2181 )«
Z tego krótkiego rzutu rozmaitych ustaw
hypotecznych, widzimy z łatwością różnice, ia-
kiemi zakreśla się ich indywidualność; widzimy:
Łe hypoteka francuska iest stosowaną do po¬
trzeb ludnego, zamożnego i w ruchu wydosko-
naloney kultury obrać.nące^o się kraiu. A iako
zjelnóy strony chciał prawodawca, aby dobra
nieruchome przywileiem hypotek długo obcią¬
żone nie były; dla tego, aby nie przeszkadzać
biegowi i przemianie rzeczy, która w pod >bnym
iak iest Francya kraiu iest nieuchronną; tak
z drugiey maiątki nieletnich,' zostaiących pod
władzą mężów małżonek, postanowił mieć nie¬
zawisłe od wszelkiego zapisu hypatecznie ubes-
pieczonymi; lubo więc zatrudnił znowu tenże
ruch i kredyt publ.czny; lecz święte i uroczy¬
ste prawa osób własnowoluego w prawnym
sensie pozbawionych działania, chciał tą drogą
zupełnie ubespieczyć.
Wiadomość publiczna Xięgi cywilnćy i ob¬
jętych nią ustaw, do prywatnych czy publicznych
obowiązków obywatela tak znakomity w pływ
maiąca, ocłyoni go od wszelkiey szkody, iakiey
nabawićby go mogła oiewiadomość o aaturzą
		

/Magazyn_092_10_047_0001.djvu

			XXXXI u
milcz^cey hypoteki w dobrach i niaiątku tych,
którym swai własność powierza.	,
Zdrugiey strony przedawnienie hypoteczne
Prawem przepisane, acz na pozór bespieczeń-
stwu własności prywatnych szkodliwe, w bliższym
atoli względzie do potrzeb kraiu ,, rozwiiaić|Cey
się ieg > uprawy, i wzrastai<|cych zrzódeł lepsze¬
go bytu ieao, daiąc prywatnym interesom, choć
pizyrnu^/o iy obrat, sw6 dobroczynne drżenie
d" sczególuych dóbr i ma ^tków rozciągnie.
Uznałem za rzecz potrzebną umieszczone
tu P(.»tr/e/.e,na a raczey myśli z samego Prawa
Wy ci.ia u ęte, przyłączyć do ninieyszego Zbioru,
j pen lub.* na w/ór dawnieysizych Inwenta¬
rzy , a nawet zuayduiącyęh się w obcych ięzy-
kach reiestrów summarycznych sporządzony,
Stąnte się atoli tern użytecznieyszym, i i rozrzu¬
cone po różnych mieyscach K.odexu tak wiele
pas interesujące przepisy Prawa, pod iednę zwię¬
zły ściągaiąę rubrykę, da sposobność nie tylko
Pcawn.i'\o,m, lecz i każdemu, ktokolwiek m? po¬
winność, poznać się z przepisami Prawa, bliżey
ie zatrzymać w pamięci* łatwiey zgłębić ich za¬
miar i duch i.
Przyszedł czas, w którym Prawa nie samym
tvl!om znaiome bydź powinny;
przyszedł mówię czas, gdy kaźden z mieszkańców
krain, któremu nowe zgotowano przeznaczenia,
nie tylko przez obywatelską powinność, lecz
d a władnego interesu i dobra obeznać się z Pra¬
wami obowiązany, uważać ich więcey nie będzie «
jako owe mysiyczne X ggi, na których widok
t:wożyły się umysły starożytnych, a dla któ-
Jyęh publiczność. mai|c tylko poszanowanie,
		

/Magazyn_092_10_048_0001.djvu

			xxxxiy
liie śmiałą, się rlo nich zbliżyć lub nie mogłąj
poznać ich osnowy,
Przyszedł czas, w którym wezwany do spra¬
wowania posługi pubiczney Polak, a|b;> sarn
do' niey natrętnie cisnący się, 6łuszną licznie
sam ku sobie niechęć, iezeli go popr/<*dnieza
praca i nabyta Praw kraioWych znaioiność do
iey sprawowania nie usposobiły ; przyszedł na*,
koniec czas, w którym sucha na pozór dla tę¬
pych lub niedołężnych umysłów nauki Prawi,
nauka W gruncie przyi^mfia dh znawców, dla.
uczonych filozoii< zna, dla m; ślących pełna wy¬
obrażeń z,rozumu i doświadczenia wyciągniouych,
$tała się nieuchronnie potrzebną, nie tylko przez
swą użyteczność; lecz obowiązki, iakie nas łą¬
czą w obywatelskim stan:e, i >tosunki, ktaremi
jias nieodzowny porządek towarzyski zjeduor.
czył.
Poświęcaiąc wiek móy pręyiętym obowią¬
zkom urzędowym, resztę cza^u, na spoczynek
zostaiąrego, łozę na użyteczną w mym przeko¬
naniu dla dobra publicznego zabawę w litera,-
turze. Nikt zapewnie dziwić się nie będzie, ze
przy rozlicznych zatrudnieniach, iakie mie obar¬
cza obowiązek powołania mego, trudnić się mogę
\vydawaniem pism prawnych.-
Pole to u nas zdawna. tak dalece za¬
legło, i7. nawet ięzyk polski acz z wielu wzglę¬
dów obfity, przez zaniedbaną naukę Prawa, stał
się tyle ubogim , ze na większą część wyobra¬
żeń praymych, nie mięliśmy do tych czas wła¬
ściwych i dobitnych wyrazów, lecz albo onych,
z obcych ięzyków pożyczać, bąlź ku szkodzie
dobrego smaku z uchem i nałogiem nie oswck
		

/Magazyn_092_10_049_0001.djvu

			XXXXT
Wne tworzyć przymuszeni, ięzyk prawniczy zro¬
biliśmy językiem dia Powszechności niezrozu¬
miałym albo przynaymńiey niesmacznym.
Dziś, gdy tak wiele pobudek wzywa nas, aby¬
śmy w oyczystym ię/Jykil nadanych nam Praw
się uczyli; znayduiem, prócz ważniejszych
korzyści, i tę niepospolitą, ze iężyk kraiowy na
tem obszernem doświadczenia i filozofii polu,
rozwinie bogactwa w swey etymologii ukry¬
te, a dawana mówą Polską nauka Prawa, odey-
mie nam chęć i sposobność, ze szkodą bogactw
1‘kraiowych i narodowey sławy, szukania iey za
ijgtanicą.
w tlarszawle w Marcu i 8iii
		

/Magazyn_092_10_051_0001.djvu

			IN WENT ATZ
KODEXU CYWILNEGO
CZYLI
K O D E X U
NAPOLEONA
) i
		

/Magazyn_092_10_053_0001.djvu

			Ai dmtnistracta, MąJ zarządza dpbrami dta współ-
ności> naieźącemi,, 14*1.; dobrami posagowemi;
1.649.;—dobrami osóbistemi żony, 142K.
Admin^s ra\CY\ dóbr nieposagpwvch (des biens para-
phc.rnausc, paraphernalia), należy dc żony, 1.57tj,
Auministr^w tymczasowa dziećmi, obacz: Zarzą¬
dzenie.
' Akcye cZyli części maiące w przedmiocie summy wy¬
magalne (exigibles) albo procenta w jakn hkol-
wiek kompaniiacii, są .Kran* za ruejjiuiiość
5>n.
Aecye czyli skargi tyczące się Wydobycia (windykacyi)
nieruchomości, są nie: uchomością 526.
Akt. Powinno bydź wszystko umowione przez akt,
cpkolwiek przenosi summę lub wartość Siu Pi^ć.
dziesiąt Franków (zlot. Pol. 225) l341.
Akt autentyczny iest dziełem przyiętem przez Urzę¬
dników publicznych 1317—Nie iest takim, sko¬
ro Urzędnik 11 fe miał mocy przyimowariia gó
/ lub przez niedostateczność formy; wazy t)*ico
jako pismo prywatne, iezeLj był od stron pod¬
pisany 'i3i8.
Akt uszanowania. wvmaga się go przed Kontraktem
małżeńskim; i5i. '* - ' v
Akt znania ma bydź podpisany przez siedmiu świad¬
ków (*) 715 i fiotwierdzpny prze® liry b upał pier-
(*) Ttstaws ^eymowa w Fra nie ptzez Izbę Pose1*V.ą ncl"v»-
"Wm 1 prze* wyrok Jegb Kf iiewski , \l0Ś 1 .v H4r au-ie uui»
Marc* 1 i o ^ ugiOktoiKiiii; to Jo Aktu ulania Kadeiiuł Cy*
1
I
		

/Magazyn_092_10_054_0001.djvu

			2
trszey instancyi; 72. — Zastępuie Akt urodze¬
nia 70.
Akt z podpisem prtwatkym prawnie przyznany, ma
moc Aktu autentycznego 1M2. — Gdy zawie¬
ra w sobie umowy obustronne (synallagjiaati-
cjues), potrzeba, aby był sporządzony oryginał
rcnego osobny, dla kazdęy sttony interesowa-
ney, i|2Ó. — Zyskuię datę przeciw trzeciemu
pf-zo-z zapisanie do Xiąg (do reiestrów) (3a8.—
Akta małzekskte , ich uroczystość, sposób prZyimo-
wania i obrzędy 63.
Akta małżeńskie miedzy wóyskowemi 95.
Akta rozpoznające i stwierdzające niezwainiaią od o*
kazania pierwotnego tytułu;	— Nie mog^
naprawie*wad darowizny, która iest co. do for¬
my nieważną 133c>.— Zdziałane po reyśriu da-
ruiącego preez iego sukcessorów, odeyrnuią im
wolność zarzucania wad, co do fonrv i3/{o.
Akta ŚMiEjiCi są przyjmowane przez Urzędników sta*
nu t-ywilnego na zeznanie dwóch świadków;
78. — w Wojtku przez Kwatermistrza korpusu
96.— wSzpiialach i innych domach publicznych
przez administratorów 80;— W więzieniach lub
domach zamknięcia, przez dozorców lub zawia¬
dowców 54. — Na morzu przez urzędnika ad-
ministracyinego, właściciela lub szypra (Kapita¬
na) Okrętu 86.	'/
Akta sPRZĘciwłiNTA ąng małżeństwu winny bydź pod¬
pisane przez opponuiących się 66.—- i wyrażać
przymioty daiące iin prawo czynienia przeci¬
wieństwa 176.
wilnynt opisanego, następniąre uczyniła odmiany: ^ II takowy
Akt znania ma w sobie zawierać zeznania dwóch świadków i>-
lueykclwiek płci, krt'wnyłaniu przyszłego*
małżonka etc. Zaświadf zeń;a pravne rejestr" sianu C i ilnego
oi)ięte Preztsom Trybunału a i a< ant |ta ?a Trybunału zaityiuie, to do tyth-
£e rejestrów, Pisarz S$da jpoi.oiu ^tc» >(
V
		

/Magazyn_092_10_055_0001.djvu

			3
Akta stanu Cywilnego wyrażać powinny rok, mie¬
niąc dzień i godzin^ 3ą-— Winny bydź podpi- 1
sane przez Urzędnika- stanu Cywilnego; przez
stawaiących i świadków 3g. Zdziałane w kraiach v
obcych będ% miały wiarę, gdy zostały przyięte
wedle Praw w tymże Kraiu używanych 47, lub
przez Agentów dyplomatycznych, wedle Praw
Francuzkich ą5; mogą, bydź sprostowane w moc
wyroku, przez strony interesowane wyrobione¬
go 99-
Akta stanu cywilnego tyczące się woyskowych za
1 ' granicy Państwa etc; 8iś.
Akta urodzenia czynią się przez oświadczenie uro¬
dzin 55. To winno bydź uczynione w dniach
trzech; tamże— W woysku przyimiu^się w dniach,
dziesięciu po urodzeniu, 92. — Na morzu we
‘ dwudziestu czterech godzinach przez Urzędni¬
ka administracyi, Kapitana, właściciela lub szypra
okrętowego 5y.
Alimenta należy się od dzieci Oycu i Matce 2o5 —
od Zięciów i synowych 206. Te obowiązki s$
wzaiemnff 207*— Dzieciom zrodzonym z cudzo¬
łóstwa , Prawo dozwala tylko alimentów 762.
Anszlag obacz: wyciąg kosztow lub intrat.
Auchitekt obacz: Budowniczy.— 1	/
A&eszt osobisty ina mieysce w różnych sprawach
’ .2060.— a szczegolniey za oszukaństwo 1059.—
Nie może bydi -naznaczony ant umówiony 'w ar
kiach, 	
			

/Magazyn_092_10_056_0001.djvu

			n-
B.
Bekifictałny srjęcrssOR, nie'icst obowiązany Jo dhi*
gów , , część iego dziedzictwa przenofeąCych
8o2i— Łloże złożyć z siebie .wypłatę długów,
oddaiąc jnai^tek spadku wiełzycielóm lub zysku*
iącym zapisy; tamże'; służy mu zarządzenie ma*'
iątidem spadku $o3i
BezpiŁo* ‘ Ksawo. Prawa Policy! i bezpieczeństwa ty-
czącę-si^, obowiązuią wszystkich mieszkańców
kram....» 3—-	.N* "
Biegli (experts)i.' Mogą bydź wyznaczeni d!a stwierdze¬
nia czyli sprawdzenia stanu dóbr Nieobecnego
na proźbę tego, kto pozyskał tymczasowe ó-
nych używanie 126. —1 Biegły mianowany przez
Podopiekuna, szacuie dobra nieletniego, których
uźy»ek> ma Oyciec lub matka 4^3.— Biegli śza-
cuią dóbra do śukcessyi należące, dla uważnie-
nia ich podziału pod względem sukcessorow nie¬
letnich 466. — i gdy dziedzice, ac7 wszyscy peł.
noletni, nie są w jedności, co do zezwolenia na
podział w naturze 824. Bydź fm winno wyzna¬
czonych trzecli dla oszacowania dobr sprzeda¬
nych w razie uchylenia (rescisiop; sprzedaży;
Z przyczyny pokrzywdzenia czyli nadwerężenia
.(lesion) 1680.
Błąd iest przyczyną nieważności układu, skoro spada
na samęż substancyą rzeczy, b^dącey przedmio¬
tem onego n10.
Bk AC 1 a są w drugim stopniu pokrewieństwa 738.— I‘ra-
cia i siostry tudzież spowinowaceni w tymże sa»
'mym stopniu, nie mogą wchodzić z sobą w zuią*
zek małżeński 162.— W niedostatku wstępnych,
bracia mogą czynić przeszkodę względejn zwią¬
zku małżeńskiego, na który Rada famihina nie
tlała swego upoważnienia i* powodu obłąkania
*ihysłow przyszłego małżonka 174. — Bracia
biorą dziedzictwo w całkowitości po swym bra¬
cie, bezpotomnie zmarłym, Oyca ani Matki
niezostawuiącyta; 749; a pęzez połowę tylko,
		

/Magazyn_092_10_057_0001.djvu

			gdy oyci.’c lub matk? przę|y!i •zrtłarłegO 748.
Nie biorą spadku po swyAi bracie naturalnym,
chyba w niedostatku oyca 1 imtki i potomstwa
zmarłego, 766.—„.Bracia lub siostry nojn.byAi
reprezentowani V suićcessyi .przez svre dzieci,
czyli dtsc«ndentów 742, Mogą bydź Donata-
ryuszaifii swych . braci, z obowiązkiem przenie¬
sienia daru jua swe dzieci, urodzone lub urodzić
się ir.aiące T049.	' ' - ' ’ - a* .
BuDOł"A.wfs na nowo (JEleconstructlpo). Właściciele
inaiąćy prawo użytków j e są. w obowiązku bu-/
dować na nowo, co .upadło przez starość 607.—
Reparacya i budowanie muru wspólnego, ęzy-
nią się kosztem tych wszystkich; Otoczy mail
do" tego prawo fr55. — Lecz kto się chce, uwol¬
nić o;l należenia do kosztów, mofe tego dostą¬
pić, zł-zekaiąc się prawa wspólności muru 656.
Budowniczy wolni' są od uręęzenia wielkich robót po
, dziesięciu leciech 2270.
Budowy, obacz: Zabudowania.
Bu jynki są nieruchomością z natury '518.— Za szko¬
dy z jch zruynowania lub wad budowli wynikłe,
, właściciel iest odpowiedzialnym 1384 i i3S6.'
Burgrabiowię (Huissiers), obacz.: Wof.ni-
Bićdło pusczoue w dzierżawę (pal;t) koftiuinnemu nie
dzierżawcy gruntu lub czynszownikowi, iest ru¬
chomością 522.
Ce 3 sta obacz : Ustąpienie.
CjsssyonaryItsz. Nie mogą bydć Cessyonaryuszamr
czyli nabywać praw w sporze będących o«o)>y
sądowe, wykonywaiące sjwoy obowiązek w zakre¬
sie czyli okręgu Trybunału, pod ktorego ju-
rysdykcyą toź prawo znayduie się ( mianowicie :
Sędziowie, ich zastępcy, urząd publiczny'czyli
Pro k 11 ravto ro wie, i pisarze,Patronowie, liurgrabio-
\v*ie czyli Woźni, pod iakitnkol wiek* tytułem o-
brońcy sądowi i Notaryusze) 1597.
		

/Magazyn_092_10_058_0001.djvu

			I
6
y
Choroba ciężka,* uwalnia od opieki
Ciotka.— zabroniony i*?st związek małżeński między cio¬
tką a synowcem lub siostrzeńcem i63.
Cudzołostwo, iest przyczyną rozwodu 229. — 3
vr tym -przypadku, pozbawia na zawsze wcho¬
dzenia w związki małżeńskie' między winoway-
cą a wspólnikiem ^winy 298.—, Nienadaie mory
małżonkowi' zapierania się dziecięcia, chyba, że
ukrywano przed nim iego urodzenie 3x3.
Cudzoziemiec we Francyi pra^ez Rząd przypusczony,
używa praw cywilnych perty,, póki w tymże kra-
iu mieszkać nieprzestanie i3.— W każdym in-
\ nynv przypadku, uważany iest iak Francuz bę¬
dący woyczyźnie tegoż cudzoziemca , ir. Cu¬
dzoziemiec będący Powodem w Sądach, winien
stawić1 kaucyą względnie kosztów a6.— Cudzo¬
ziemka idąca za Francuza, zyskuie stan swego
małżonką 12.— Toż samo się rózumięć o Fran¬
cuzce która idzie za cudzoziemca 19.— Cudzo¬
ziemiec bierze sukcessyą we Francyi takim tyl¬
ko sposobem, iakim ią pobiera Francuz w kra¬
ju tegoż cudzoziemca 726.— Cudzoziemiec nie
może pobierać od Francuza darowizny, uczy-
jiioney między żyiącemi, chyba, że sam wedle
Praw swego kraiu, może rozrządzić swym ma-
iątkiem, na dobro Francuza 912.
CrTAĆyA, pbacz: Pozew. Pozwanie,.
Czas s^DÓwy, obacz: Termin.
Część dóbr rozrządzalna (Porłion disponibk) eźyłi ilość
( Quotite) Sczodrobliwość przez akta między ży¬
iącemi świadczona lub przez testament, nie mo¬
że przenosić połowy dóbr rozrządzaiącego, jeże¬
li ten przy swem zeyściu zostawuie tylfco iedno
dziecko prawe; trzeciey części, ieżeli zostawia
dwoie; czwartey, ieżeli troie lub więcey zosta-
1	wia ot3.— Taż sczodrobliwość nie mbże prze¬
chodzić połowy dóbr, ieżeli w niedostatku dzie¬
ci, zmarły zostawił wstępnych w dwóch linijach
oyczystey i nrlacierzystey, a trzech czwartych czę¬
ści, gdy ich zostawi tylko vt jednćy ź tychże li¬
ii
»
		

/Magazyn_092_10_059_0001.djvu

			1.
ni i 91.J.'— Ątog-1 zai^ć całkowitość dóbr, leżeli
Rozrządzający wstępnych ani z stępnych niezo-
stawia !)i6. •	, .
CzystNE. p,«./.Kr.v;iOTy Actfra (actif) wspólności co w so¬
bie oSif yiuLUĄ. 1401.; iak si% podzielaią;' 1467
i 11 as lep.
<	D.
I)\CHy. Powinny bydź stawiane takim sposobem, aby
icli ściek zachodził 111 grunt właścicieli; 68 f.
litftiiy .1 ŁK trzeźoiie pierwszeństwo lub pier-
w-zenstWo naydtuźcy źyiącepo zmaJźonkóyv, wedle osnowy ukła¬
dów przedślubnych. Pomiędzy Szlachty w Niemczech i dawney
Frani yi, pierwszeństwo w pobieraniu takowey nadzwyczayney
porcyi sukcessyi nai Salol bratu najstarszemu, a'wedłng Praw kra-
lowych srzegómych u Nieibców, należy ma przed innemi nayle-
p zy dom i kawał gruntu (lokola dworu szlacheckiego, ile ino-'*
■/ kipton oblecieć w koto — Obacz: Nouveau Uictionaire des
sc ces 11 des Arts par S^hwan. Toi^i 11. fol: C55; tmtełei
Jnsiytj .;,e Ilejnckcyusna. , *■
/
		

/Magazyn_092_10_060_0001.djvu

			8
Darowi z Wy Mirnzy SyiĄCSMt rnrtz Kovttiakt mai*
• ZEkski. tją podległe, ogólnym prawidłom, wzglę¬
dem donacyi * między żyiącemi 1081.— Daro¬
wizna przpz układ małżeński może bydż uczy¬
niona , co do dobr-, które daruiący zostawi po
ewem zćyściu, na korzyść małżonkow i ich dzie«
ci, urodzić się maiąc>ch ir82.— Może by di
także uczyniony łącznie, co do dobr terażniey-
szych i przyszłych w całości lub części 1084.—
I^iie można iey nadwerężać lub znisczyc, dla
niedostatku akceptaćyi 1087. — fest nieważną,
iez^li daruiący przeżył małżonka obdarowanego
i i«go dzieci 1089.— Mogą małżonkowie prze#
kontrakt ma żeński zrobić sobie darowśzn^, iaką
tądzą przyzwoitą, a to nawzaiein lub nie rogi.—
także czynić sobie darowj/nę wciągu po¬
życia małżeńskiego, lecz w tym razie nie może
łiydź wząiemną, przez tenże sam akt; 1097. —
lakowa darowizna, chociaż maiąca własność da¬
ru między żyiącemi, podlega odwołaniu tppó.—•
Wszelka donacya między małżonkami przez
Łontrakt małżeński lub pod czas związku mał¬
żeńskiego uczyniona, może zaiąć wszystkie do-'
bra, któremi 1’rawo dozwala rozrządzać na %vł»-
eność, a przeto i użytkowanie z tyfh, które Pra¬
wo zasfcz.fcąa na korzyść dziedziców w razie,
gdyby' małżonek daruiący nie zostawił dzieci
lecz iezeli ie zostawia; darowizna'-może wyno¬
sić tylko czwartą część, dóbr daruią ego prawem
własilości, a drugą czwartą prawem użytku, [ub
połowę samego tylko prawa użytkownego ib94.
Darowizn}- między żyiącemi, są nieodwołalne 894.—
Aby można uczynić ważną darcwiznę miedzy
, iyiąęemi, lub przfcz testament, potrzeba bydż,
zdrowym na umyśle go3. — Kóbieta zamężna
nie może czynić darowizny, bez upoważnienia
męża, lub Sądu. Isie potrzebuie tego , czyniąc
dyspozycyą testamentową goS. — Darowizny rnie-
dzy żyiącemi lub testamentowe, nie mogą prze¬
chodzić połowy dóbr rozrządzaiącego; leżeli zu-
		

/Magazyn_092_10_061_0001.djvu

			-
-X' : ‘ '-''I	\ : ■ ; \
. , <; >	o
/ • - . > . \ • ; •• , ' • -
stawil;e po swem zeyścifr iedho dziadco; trzeciey
tar ieieli ic.ii postawnie dwoić j czwartey, ie-
źeii troie zostaie pó nim inb większa ilość dzie¬
ci 9,tJ. — Nie mogą przenosić połowy dobr,
ieżeli w niedostatku następców zstępnych, da-
ryiący zoStawuia wstępnych w każdey linii oy-
cowskiey i macierzyńskiey; a trzech czwarty-h.
części, gdy zostaią po nim wstępni w jedney
tylko linii ()i5.— Wniedóstitku wstępnych i
, zstępnych, mogą obeymować całkowity massę
d W spisany 93 r. -fr- Donacya niię-
d y żyjącemi nie będzie uiygłi byHź odwoływa¬
na., iak pylico dla niewykonania warunków, pod
zakiemi była uczynioną. z przyczyny niewdzię- *
czif.ści i przvby5ia c’.z;eci 0r>3. — Odwołanie da¬
rowizny miedzy iyiącemi, z przyczyny nfewdzlę-
czrn/ści, powirińo byiiź poszukiwane w ciągu
roku 9Ś7.— A powodu przybycia dzieci uczy¬
niona, zyąkuie przedawnienie possessyą lat trzy¬
dziestu, licząc od narodzenia ostatniego, dziec¬
ka ósoby dartiiącey 9;>6.— Wszelka darowizna
: , może bycfe uczyniona 7 Zastrzeżeniem. (na ko¬
rzyść daruiącego lub trzeciego) użytku z dóbr
darowanych 949. — Może' takie daruiący za-
Strzedz sobife prawo zwrotu, lęcz tylko 114 swą
/ korzyść; w przypadku, gdyby- ;niai przeżyć Do-'
nataryusza q5j. Wszelką darowizna elFektów
ruchomych, iest ważną tylko co do tych, których
stan podległy oszacowaniu przez dąruiąctgo r
Donataryusza podpisany, przyłączony iest do
orygttiału (minutę) doi.acyi 9,06. — Darowiznę
nieletniemu uczynioną, przyimuie opiekun za
upoważnieniem racy fainiliyney; /j6t.
ATA. Żadna data nie może bydź położona cyframi'
(przez skrótenie) w Akuch stanu cywilnego Ą2. -
- 1
/ »
		

/Magazyn_092_10_062_0001.djvu

			10
AJcta £ podpisem prywatnym, zyslcuią datę tyj,
to przez zarejestrowanie, przez śmierć iednego i
z tych, którzy ie podpfisali, lub przez wz niań¬
kę uczyniony o ńiey w akcie autentycznyin 1
1328.
DcKLARAcyA, obacz: Oświadczenie..
Deportowanie j>ŁtiGÓw ( JDclaifsement) obacz,: zwolnię.-
'nie dóbr od długów.
DEPOzyT dzieli się na depozyt tak właściwie nazwany,
i na sekwestr 1916I — Depozyt iest istotnie dar- . j
my 1917. — L.eĆz deponui^cy winien Wynagro¬
dzić De pozy tary uszowi wszellćie 'straty i wyda¬
tki, iakie go depozyt kosztował 1947-— Depo¬
zyt iest dobrowolny i konieczny 1920. — De¬
pozyt w surnmach brzmiącą. monety danyc^i,
w takichie samych, gatunkach, iak został dany,
winien bydź zwróconym t932.
Dępozyr DOuaowoi.Ny zależy iedynie od woli stron
1921. — Nie może mieć mieyśca, tylko między j
stronami zdolnemi zawierania układów 1925.
DEPOzyr konieczny'iest ten, który zdarzeniem przy-
padkowem zostaie zrządzony 1949- ~~ Poddany ,
iest tymże samym prawidłom, co depozyt do- j
browolny 1951-
DEPOzyTARyusz strzedz winien rzeczy u siebie złożo-
ney, iak własney 1917^ — Nie ma prawa iey u-
źyć, bez pozwolenia Deponenta ig3o. —■ Ani
mu wolnd usiłować dowiedzieć się, co mu zo¬
stało zwierzono pod zamknięciem 19-51. — Wi¬
nien oddać depozyt temu, kto mu, go zwierzył
1937. — Nie może zniewalać go do dowodzenia,
kto iest iego -właścicielem 1938. — Powinien
oddać rzecz wjstocie (idatńąue.rmnt) w lakirpże
samym stanie, iak i^ odebrał, 1932.— Depozy-
taryusz zostaie zwolniony od -wszelkich obowią¬
zków, skoro doszedł, że depozyt należy do nie- j
ęo 1946. — Depozytaryusz niewierny, nip może I
bydź przypusczony do dobrodzieysiwa Cessyi i
1945.
DriENcya, obacz-.Przytrzymanie,
		

/Magazyn_092_10_063_0001.djvu

			11
Diwołucya czyli przeyście sukcessyl zjedney linii da
drugiey, ma mieysce w ten czas tylko, gdy nie
masz krewnych w stopniu dobrania dziedzictwa u-
sposabiaiacym, tylko w jedney z dwóch, linii
7 33.
Długi suićcEssyi, są płacone przez współdziedziców,
każden w proporcyi tego, cp odziedziczył 870;
a bypotecznie ( ewikcyorialnie) względem Wszy¬
stkich diugów 873. — Jeżeli ieden z nich iest
nie zdoleh wypłacania się; część iego długu hy-
potecznego rozdzielony zostaie na innych, .spo¬
sobem stosunkowym do ich części (au marc te
franci 876.— Długi powinien również opłaćać
iegataryusz uniwersalny 1008; i Iegataryusz uni¬
wersalny tytuł maiący 1012,— Nie obowiązany
opłacać onycli sukcessor, maiący dobrodziey-
stwo Inwentarza, tylko w stosunki^ dóbr, które
zebrał w spadku sukcessyi 802. — Nie winien
■ ich opłacać Iegataryusz tytułem sczególnym,' ie-
ieli to nie są długi, na których hypotekę iest
poddana legowana nieruchoiriość 1024* — W tym
przypadku, ieżeli się znayduie powszechny U-
zufruhiuaryusz ( maiący prawo używania przy¬
chodów) lub tytułem uniwersalnym i pokłada
się do zapłacenia długu hypotecznego na grun¬
cie upewnionego, łącznie z właścicielem tegoż
gruntu 612. — Użytkownik z tytułem szczegól¬
nym, nic nie winien płacić , a gdy płaci cóżkol-
wiek, ma regres do właściciela 6tt.—
-Dobra. żoNy (Paraphernaux) obacź: Paraphernrlia.
Dobra. Są ruchome albo nieruchome 5i6.—• Z swey
natury lub przeznaczenia 5*7 i 527- — Stosu¬
nek z ósobami, które ie posiadaią 537.— mo¬
żna mieć na dobrach prawo użytków lub tylko
wymagania służebności gruntowych 543.
Doua dzieci niżey lat ośmnastu inaiących, a iescze nie
usarrfowolnionych, używa Oyciec lub Matka,
I które z nich przeżyło drugiego; w czasie zaś
małżeństwa sam Oyciec 3i>4>
		

/Magazyn_092_10_064_0001.djvu

			12
Douaami posafloweirt! zarządza * sam m%i, w c/i lc
małżpństwa 1549*
Dobrami Ruc;Ht)7.iEL'H rozumie się yrszystko, cokolwiek
wfedl*; artykułów Szj i nastąp. — uzaa;lo iest
za ruchomość 535.
Douka niebosa.gov;’jj (Parapl.-rnalhi) Parapharnajur; są.
wszystkie * dobra żoily, nie i*iui icćy i stauowicrae*
go posagu 1574.
Dobra wajsuiące są narodówemi 53').
Diiftewo nie iest ruchomością-,. tyiko w stosunku, ink
zostało wycięte 5'M-—< rjżywaiąęy przychodów
z drzewa, %T.'inien zachować po+ zadek i ilość wy-
cinań Sęo-	1
DoBkODZi/sysTwo Inwentarza powinno mieć mieyace,
- A gdy sukcessorowie zgodzić się nie mogą na przy¬
locie spadku lub odstąpienie od niego 782. —
pojwinn.0 t>ydź oświadczone Trybunałowi pier-
wszey instaucyi mieysca, w którem iest spadek
otwarty 793.-- Uiruca się prze/, za,taienie lub
zią wiarę w podaniu do inwentarza, 801.
Dochody (Uwenhs).‘ Dochody pozbawio,negp woli,
winny bydźiużyte na osłodzenie losu iego 5ro.—
Użycie dochodów Nieletniego, iest urządzone
naprzód przez radę familiyną, która mianuie o-
piekuna 46.6.— Nieletni us^mowołuiouy, po¬
biera swe dochody 481.— Dochody nieobecne¬
go, oddaią mu się w ten czas tylko, gdy wyi-
dzie na iaw, przed łat. trzydziesty nieobecności
127. — Wszelkie dochody przypadłe . ua mał¬
żonków, wciągu trwaiącego związku i pożyć 1
małżeńskiego, wchodzą do wspólphści I/jol.—
Małżonkowie maiący dzieci z popr^edniczego
' związku', mogą wszelakoź> uczynić sobie dobró-
ózieystwa, pochodzące z pracy ich wspólney lub
z gospodarstwa ', co do ich zobopólnych docho¬
dów 1527.— Pod zarządzeniem inęża dobrami
posagowemi (sous regime dotal) żona może po-.
Łierac część swych dochodów, gdy to zostało u-
stanowionem w Kontrakcie małżeństwa 15'49* —■
Fobiera wszelkie dochody dobr swych drobią-
		

/Magazyn_092_10_065_0001.djvu

			igawych (ulep o sar owych, hiens pDraphe.rnauż, bo¬
ruj jraraphernalia) 1676.— Ma u-źywanje( wszel¬
kich swych dochodów, skoro zachodzi rozłącze¬
nie, co do dobr i536. — W tym razie przykła¬
da się do ciężarów rualiensfwa, aż do ilości trze-
ciey części swych dochodów 1-537.,— Toi sa-.
mo ma jnićysce, gdy wszystkie ęlobra żony s$
nieposago,we r575. •
DoCTTon/iNiŁ. Oycowstwa iest zakazane 34o* — Prze¬
ciwnie dozwolone dochodzenie macierzyństwa
»' ł' . '
'-,*ł *	y ,
Łoch; hzłnie (iNKtorzycyA , Indagacja, Enąuitt) nr>a
mis ysce względem uznania nieprzytomności ;
I16.— Względnie rozwodu, dla przyczyny ude-
tcrininowanśy 255.— co do poszukiwanego po¬
zbawienia woli 496. '
I)oktor	vK.y, o bacz: Lekarze.
Łkjiy* ^Właściciel gruntu może w nim iakie chce po¬
czynić doły i budowy podziemne 552.
oyc’ • w "'ii irie może bydź opusczony przez dzie¬
cka nieletni^, bez pozwolenia oyca, i chyba przez
•^aci^gnieiMf. się dobrowolne do woyska 3.74.
;POPKAwy. Żona rnoźe bydź w nim zamknięta
z powodu cudzołóstwa, które stało się przyCzy.
. ną rozwodu 290.— lub separacyi co do osoby
(a thoro) 3o8.
Oom&iewnniŁ Nieobecni Trybunał pierwszey in¬
stancji ma staranie o admiriistracyi dóbr osobt
'domniemanie niepi*zytonjnych 112.
^omnikmvnia iPrezumpćye). Są to wnioskowania, któ-/
re źiloźna ciągpąć z czynju znanego do- niezna¬
nego; i349 — Domniemania prawne sa te, któ¬
re. Prawo przywięztiie do pewnych akt lub czy¬
nów i35o.- uwalniaią od wszelkiego dowodu
T152. — Domniemania nie ustanowione przez
Prawo, niepowinny bydź dopusczane, iak tyl-
, ko na zasadzie mocitych dowódow i353„
OłtowNiry (służący) fnaią zamieszkanie (domicilium)
u swych Panów; 109. — Mogą bydź' świadkami
w sprawie rozwód owcy; 25i,— .Lo^at uczynio.
		

/Magazyn_092_10_066_0001.djvu

			\ '
»4
< ny służącemu, nie liczy mu się w kompcnsacyą
icgo pfac} ; 1023.	/
Dorad^ca SAoowy, obacz: Rada indowa.
Dowob. Zobowiązanie, mOc którego żąda się,
zapłacenia, powinno bydż dowodzone l3i3.—
Dowód na piśmie ’ iest przez akta urzędowe
l3l"; lub z podpisem prywatnym, przyznanym
‘| preez tego, przeciw komu dowód ten fost wsta¬
wiony i.5j2.— Dowody urzędowe lnb Z podpi¬
sem prywatnym, znaydqvać winny wiarę h(ię-
dzy stronami i3uo.— Rełestra kupców znaydu.
ią między niemi wiarę, lecz są oraz i przeciw
nim_, l33o.— Kopiie tytułów mogf^ stanowić
dowód, gdy tytuł ieśt zagubiony 1335.— Kar¬
by są dowodem przeciw osobom, które maią
zwyc/.ay onych używać l333. — Dowód ze
świadków nie może bydź przypusc^ony w spra¬
wie przeńoszącey summę albo szacunek sto pięć-
* dziesiąt franków 1641. — Nie iest bynaymniey
dopusczońy, przeciw i rad obmowę aktu 1341
i l334-'
Dotfon Synostwa. Ustanawia się aktem narodzenia
3tg; lub w niedostatku tytułu, possessyą stanu
dziecka praxvego 320; albo-nawet'przez świad-
• k«w 3a3.	i.	■ * •
Dozór. Czynności oznaczaiące dozór i admipistracy^
dóbr sukcessyonalnycli, nie ciągną za sóbą przy-
ięcia dziedzictwa ' 779. — Dozor nad dziećmi
hieletniemi oyca, który się zapodział, należy
do matki, wykonywaiącey 'w tey mierze wszel¬
kie prawa swego małżonka 141.,— W przypada
ku zeyścia matki, takowy dozór dostaie się ra¬
dzie familiyney, z naybliiszych wstępnyrli lub
opiekunowi tymczasowie naznaczonemu 142.
DjłzEWA wysoko kosnące ; sadzaią się na dwa metry
(miara francuska) od linii przedzielaiącey dwa
dziedzictwa 671. ~ inne feaś i niżey rosnące,
' mogą bydź zasadzone w odległości połowy me¬
tru, tamże; w płocie wspólnym będące, są ró
yrńfi WSpvlueu4 673. — Zasadzone na yruucie.
		

/Magazyn_092_10_067_0001.djvu

			. 15
tiulzym,•' właściciel gruntuj mole wyciąć lub
■ dachować dla siebie 555.— Drzewa zę szkółki,
które moga bydź zabrane bez zepsucia, należą
pod pewnym obywiązkiei^i do używaiącegó przy-;
■ ' chodow (Usufructuarius^ 690.— Drzewa owo-*
cowe wymarłe, wyrwane lub wycięte, nałfSądgj
użytkownika, z obowiązkiem, aby u^tfs^pił ia^l
nemi 594.	/<£	4f/
Dyspinsa on MAł.oi.ET? ośct w razie zy fo
złów małżeńskich obac7.:
Dyspknsa od urzędu, obac z: Ui\ohiiJ>ii/
Dystancya , ob?cz : (’)fUtglość.	/	^ w/ >
Dział, obac z : podział.
D/iłci od rodzeństwa i 0CH0MZĄCT~YŁ!mng^jpnnairts)
są w czwartym stopniu linii łfjiljBlwflffiey 738.
Dzieci powinny bydź przedstawione urzędnikowi sta¬
nu cywili'.* go, ‘układającemu akt narodzenia
55. ~ Są powierzane tymczasowip małżonkowi
(ftBeźowij podczas ihsianc.yi 'rozwodowey; ieże-i
li Trybupai inaczey nie Rozrządzi, 267. — po-
wierzaią się ostatecznie małżonkowi, który o-
trzymał rozwód; chyl aby familiia żądała, aby
były powierzone trzeciemu, lub obu małżon¬
kom rozwiedzionym 3o2.— Winne są alimenta
óycu i maice 2o5. — Są im winni cześć i po¬
szanowanie v każdym1 wieku '371.— Nie mogą
podnosić sprawy przeciw oyCu i matce , wzglę¬
dem zafundowania sobie osiadłości 204.
Dzieci wcenzoŁOSTwiE lub kazirodztwie spłodzone,
Triaią prawo tylko do alimi-ntow; 762.
Dzieci naturalne, których oyciec i matka zmarli przed
ogłoszeniem tytułów Kodexu Cywilnego, wzglę¬
dem Oycustua i Synostwa, tuilzież co do Suhće.s-
■syi; używać będą korzyści, sobie naznaczonych,
ie&eli te nie przenoszą porcyi dobr rozrządzał¬
by? a te korzyści mogą bydź- pomnażane, ie-
Zeli są niższe od połowy tego, co powinna wra¬
cać do dziecka; w Suplemencie do Kodexu,
kar: 425. (Obacz niiey wtey Xi£dze),
		

/Magazyn_092_10_068_0001.djvu

			DziecA wtiirat,>’ ’ nie w cudzołóstwie ani kazirodztwie
spłodzone, mog^ byd.i legityrpói/aue pr/ "ź zwią¬
zek matzerjslii, nastąpiony -między wiatką i cycem
33x»— lub przyznane -aktem autentycznym 33.{.—
Piferwey narod*or*e, maią tez same, prawa, iak
gdyby były narodzone po zawa ciu z ią/.ku tnhł-'
żeńskiego 333; dru;. *j ni^ mogą’się, powufy aA
na prawa dzieci legitymowanym • — N^e
niaią prawa do-., dóbr krewnych, rodź cow o.yca
i niat^i 756.— a te, które maią '!o doi>r oyca i
matki, są. trzecią częścią tego, iakieby miało caź-
de, gdyby było pr;>wem dmcki<>v, gdy oyiiec.
lub matka zostawią^ prawych następców;— poło¬
wą.— gdy oyciec. i matka nie.zostawią pran ych
następców, lecz Wstępnych bąd:-: braii i io^iry; 1
a w trzech ‘Czwartych częściach, gdy nie postawią j
•wstępnych ani zstępnych, ani braci ani ‘dóstr
• J'5'J.— Nie mOgą zyskiwać nic więcey nad to
przez dafowiznę między żyiąćemi, ani przez te-
stament 308.	>
Dziecko znalezione. Ten, kto ie znayd^ije, powinien I
odnieść do urzędnika stanu t.ywilnego 58,~
Dziedzic MiNEiiCY a lny , , hia trzy- miesiące czasu , do
zrobienia inwentarza, a czternaście do namysłu
względem swey akceptacyi*7 ł^-— Dziedztt, któ- 1
ry się stał winnym zataienia czego w inwentarzu, j
zostaie pozbawionym dobrodzieystwa inwentarza
801..^	•
Dziedzice prawi legitimi) b;orą się zupełnem jtriwem |
do dóbr zmarłego 724. — Dzieci naturalne nie
'są bynaymniey dziedzicami; j56:
Dzjłdzicł domniemani tpfesonifitif) N ieóbecner•> » mogą .j
iądać wpusćzenia ś jebie, w posiadania ' ińcza-
sowe dobr i eg o, od dnia , w który rn Zniknął-, ie-
2eli nieprzytomny nie zostawił pro kuracji> 1 o.—- I
Niemoigą .tego domagać się, chyba w iat d-ifsięc I
od daty zniknienia, ie'/łeli nieobecny zostawił pro- J
iuracyą 121.
DzmO, robota (Ouvrage). T^aicm roboty i dzii ł-prze¬
mysłu, ębeyraui* vt sobi§ naiem rzemieślników,
oaieia
		

/Magazyn_092_10_069_0001.djvu

			naiem trzymających wozy, a w ogule podeymu.
: iących się robot1 1779-
DzierŻA-wa nie może bydź subarędowaną, ieżeli na
to nie masz wyraźnego zastrzeżenia; 1763.—
Umowa bez pisma, poczytuie się, źe iest wzię¬
tą tylko na czas potrzebny dzierżawcy do ze¬
brania przychodów z zaarędowanego gruntu;
,'774'
Dzierżawa dóbr kobiety zamężney wypusczona przez
samego męża, więcey niż na lat dziewięć nie'
obowięzuie żony wdową zostawioney , w przy¬
padku rozwiązania wspólności, tylko do lat dzie¬
więciu; 1429.— Kontrakty o nię zawarte lub
odnowione do lat dziewięciu albo niżey, gdy
idzie o dofriy więcey hiż na lat dwa, a co do
dóbr ziemskich więcey niż na lat irzy, przed
upłynieniem dzierżawy, są nieważne i nie ma-
ią skutku , chybaby się zaczęły przed rozwiąza-
hiem wspólności; ią3o.—	,
Dzierżawa dóbr małoletnich podlega tymże samym
prawidłom, co dzierżawa dóbr kobiet zamo¬
żnych, 1718.
Dzierżawy dóbr narodowych są podległe sczególnym
' u:ządzeniem, 1712.— (obacz: Naiem komornik,
ponieważ te wyrazy bardzo często schodzą się
z sobą w znaczeniu). \
Dzierżawca Ten, kto bierze grunt w arędę, pod
warunkiem dzielenia się użytkami z dziedzicem,
nic może ani subar^dować onych, ani ustępo¬
wać, 1703. — Dzierżawca może żądać delalki
(retnissyi) za żniwo, którego połowa nayrrmiey
była znisczona przypadkiem lospwym, 1769. —
IjJie ma tego prawa, ieżeli strata miała mieysce
iuz po nastąpionem odłączeniu użytków od zie¬
mi;1 chybaby dziedzic dzielił się użytkami z dzier*
iawcą; a w tym fazie musi się podzielić i stratą
1771. — Dzierżawca wychodzący z possessyi,
powinien zos«.awić następuiąCemu po sobie mie¬
szkanie i przyzwoite ułatwienie pracy, 1777-r_“
Musi zostawić słomę i nawoź z roku , w którym
		

/Magazyn_092_10_070_0001.djvu

			i8
’ dzierżawa była przezeń trzymaną; 1778.— Dzier¬
żawca na końcu swey possessyi może bydż zna- 1 y,
glony, drogą przymusu osobistego czyli are¬
sztu, gdyby nie byl w stanie wykazać w  obacz prekluzya
ExjekuTor testamentowy-. Testuiący może naznaczyć
iednego lub kilku exekutorow swego testamen¬
tu; io25.— Ktokolwiek nie może się zobowią¬
zywać , nie może bydż także Exekutoreni testa¬
mentu; 1028. — Kobieta zamężna może bydź
exekutorką Testamentu, iedynie za zezwole¬
niem męża, lub za upoważnieniem sądu, ieżeli
iest co do ,dobr rozłączoną; 1027.—1 Nie ino*
ie bydź exekutorem nieletni, ani nawet za upo¬
ważnieniem opiekuna lub Kuratora swego; io3o—
Exekutorowie testamentowi zdaią tachunek z po¬
stępowania swego w rok. po zeysciu Testatora;
10.il.— Jch władza nie przechodzi bynayrnniey |
na Sukcessorow; io32.
Espedycye, obacz: Wygotowanie.
Extrakty czyli pierwsze Expedycye (Grosscs) mal^
równąż wiarę z oryginałem ; i335.
		

/Magazyn_092_10_071_0001.djvu

			*9
F.
£ałsz. W aktach stanu Cywilnego daie wstąp 1 upo¬
ważnia do Zadania szkód i procentow, albo ra-
czey interesu (obacz wyiaśnienie tego wyrazu:,
interes pod litery S. gdzie mowa o szkodzie).
Francuz, francuska. VVszelkie dziecko urodzone w kra*
iu obcym z Fraticuza, iest Francuzem; 10.—
Francuz może bydź pociąganym przed Trybu¬
nał i.jucuski z powOdu zobowiązań, w iakie.
' wyszedł za granicę nawet z cudzoziemcem; i5—
Francuz, który utracił własności Francuza, mo¬
że zawsze wrócić do nich, wracaięc do Francyi,
za uppwcinieniern Naczelnika Państwa, i oświad¬
czane, ze chce tam obrać stałe pomieszkanie, i
że się, zrzekł wszelkich różnic Prawom francu¬
skim przeciwnych; 18. -— Wszelkie dziecko zro¬
dzone w krain obcym z Francuza, utraciwszy
Francuza własności, będzie mogło ie odzyskać,
dopełniaiąc formalności artykułem 9. przepisa¬
nych, 10.— Cudzoziemka idęca za Francuza,
wchodzi wstań męża swego; tożsamo się rozu¬
mie o francuzce, idącey za cudzoziemca, 12.— 19 —
Cudzoziemiec, któremu dozwoli Cesarz zamie¬
szkać , we Francyi, , póki tam ńie przestaiś • mie¬
szkać, wszelkich praw cywilnych używa l3.—
Pzestaie się bydź Franćuzem w prawnem zna¬
czeniu: lod: przez naturalizacyą w obcym kraiu;
2r<: przez przyięcie od obcego mocarstwa bez
upoważnienia Cesarza, urzędu publicznego; na*-
1 koniec ócie: przez założenia w obcym kraiu uczy¬
nione, bez zamiaru powrotu 17. — Założenie
domu handlowego nie może bydź nigdy uwa¬
żane za zamiar nie po wrócenia; tamie. — Gdy
francuzka poszedłszy za cudzoziemca , zostaie
wdowę; odzyska prawny własność Francuski,
przypuściwszy, że albo mieszka we Francyi, lub
wróci da kraiu, za zezwoleniem Cesarza, oświad¬
czając, że tam chce os?;^śdz, 19.— Ktokolwiek
W przypadkach art: 10. iS. i 19. oznaczonych,
2*
		

/Magazyn_092_10_072_0001.djvu

			20
odzyskuie prawny Francuza własność, nie prę-
dzey z nią może się popisywać , aż wypełni wa¬
runki, iakie nań też artykuły wkładaią, i t dla
używania tylko praw, po takowey epoce na 'ko¬
rzyść iego przypadłych; 20.— Francuz bez po¬
zwolenia Cesarza, przyimuiący za granica, siuż-
Fę woienną, Jub daiący się wcielić do ob< ey kor-
poracyi woyskowey, utraca prawny własność Fran¬
cuza, a (ylko za pozwoleniem Cesarza ulęgać
wraćać do Francyi, w cen czas tylko prawnij. wła¬
sność Francuza odzyska^ 4*dy wypełni obowią¬
zki na cudzoziemca Włożone; aby był obywate¬
lem kraiu; wszystko z zastrzeżeniem kar, ia~ie
Prawo Kryminalne wskazuie na Franruzo^w,
którzy broń przeciw swey oyczyznie nosili lub
nosić będą następnie; 21.
Francya. Cudzoziemiec używa we Francyi tychże sa¬
mych praw Cywilnych, iakie są lub będą do¬
zwolone Francuzom przez traktaty z narodem,
do ktorego ten cudzoziemiec należy; ti.— Cu¬
dzoziemiec, nie mieszkańcy na ft et we Francyi, mo¬
że bydź ciągniony przed Trybunały francuskie
o wykonanie zobowiązań, przez niego ni, 'ó-
wionych. we Francyi z Francuzem; może b \lź
także pociągany przed Trybunały Francuskie,
względnie zobowiązań , w iakie wszedł za gra¬
nicą przeciw Francuzowi ; 14. Cudzoziemiec
chcący pozywać kogo we Francyi, Winien bez
różnicy praredmiotow, wyiąwszy sprawy’handlo¬
we, stawić bespieczeńswo, fkaucyą) względnie
wynagrodzenia kosztow, szkód procesem Pozwa¬
nemu zrządzoilych i niedoszłych go korzyści; —
chybaby wykazał, że posiada, we Francyi maią-
tek nieruchomy, maiący dostateczną wartość na
zasłońienie takowych opłat 16. — Ktokolwiek wd'
Francyi urodził się z cudzoziemca, ma prawo
w roku po dos'złey pełnoletności idącym, doma¬
gać się prawmch własności Francuza; na ow
cza,s atoli, ieżeli mieszka we Francyi, musi o-
świadczyć, źe tain myśli założyć swe zamieszka-
		

/Magazyn_092_10_073_0001.djvu

			I
2 1
nie,, a ieżeli przebywa w obcym kraiu, da z sie¬
bie pr/yr/uczenie, źe chce wziąć zamieszkanie
wr Francy i, i osuiśdi tara rzeczywiście w pok po
uczynionem przyrzeczeniu; 9.—
Głućhontf.my moie sam przyjmować (czynić akcepta- '
cyą) Ssofo umie pisać, g36.
GoŁęBis i ryby, które właściciel do intraty czyli uży¬
tku gruntowego (eK^loitation ) przywiązał; s^
■ niemchotnośćią, .624. — Należy 	
			

/Magazyn_092_10_074_0001.djvu

			22
gaiących się; 487. — Założenie handlu w obcym ,
kraiu, nie ciągnie za soby utraty praw obywatel- ;
stwa; 17.
Hipoteka, iest prawem rzeczownem na nieruchomością i
która nią obciążona; 2124. — Iest albo prtt- '
, wną, to iest; wynikającą z samego prawa, 2121.—
lub sądową, która pochodzi z wyroków; 2123.— t
bądź umowną, która zależy od układów; 2x24.—• !
Hypoteki maią między sobą prawo pierwszeń¬
stwa tylko od dnia, w którym są zapisane do |
rejestru Konserwatora; . 2134. — Hypoteka nie- i
letniego na dobrach opiekuna, względnie iego
sprawowania się, tudzież żony na dobrach inę- |
£a, exystuie nie zawisie od wszelkiego zapisu
(liypotlieca tacita); 2i35.— Zapisy hypoteczne j
wymazuią się, za zezwoleniem stron lub z mo- j
cy wyroku; 2157. —> Zapisana tym sposobem I
hypoteka, daie prawo wierzycielowi poszukiwa¬
nia długu swego na nieruchomości, w czyieź.-J
kolwiekby ręce ta przeszła; 2166. — Hypetęki
i przy wileie nikną z Obligacyą pryncypalną, przez
zrzeczenie się wierzyciela , przedawnienie i do- |
pełnienie przepisanych formalności, iakie uczy- 1
ni trzeci Posiadacz, końcem oczysczenia dobt
przez siebie nabytych, 2180.— temi formalno¬
ściami są między innemi: dać przepisać kontra¬
kty uwłaśnione do tego, źe za ich pośrzedni-
ctwem przenosi się na drugiego własność dobę
stojących lub praw rzeczownych, w równi z nie¬
ruchomościami uważanych (contrais translatifs);
2181.— i oznaymić wierzycielom zapisanym, że
nowy właściciel gruntu, gotów iest spłacić dłu¬
gi; 2184. — Hypoteki i przywileie wierzytelno¬
ści, nie przechodzą na nowego właściciela oney,
3^78, obacz: Przywilej.
I.
Iakoby Kontrakty (quasi Contracts) są to czyny do¬
browolne człowieka, z których jvypływa;iaki-
		

/Magazyn_092_10_075_0001.djvu

			kolwiek względem drugiego obowiązek 1^71.—
Ten, kto czyni z dóbrey woli w skrawie drugie¬
go, ma na sobie wszelkie powinności mandata-
ryusza; 1.372.— Ktokolwiek odbiera , co mu się
nie należy ,'zobowiązuie się do zwrotu; 1.376.—
Jeżeli odebrał w złey wierze; powinien oddać ka¬
pitał z proui-yą czyli użytkami, 1 178. Jeżeli
zaś wdóbrey wierze odebrał; winien tylko zwró¬
cić rzecz lub iey wartość , skoro ią sprzedał;
1.320.	, , .
Jakoby występki. (qunsi delits). Wszelka szkoda zrzą¬
dzona drugiemu, winna bydź naprawiona przez
n tego, kro i;j, zrządził wprost lub nie bezśrzednie
t382. — Obacz: Występki.
Imti: obacz: Nazwisko.
Jnkayizycya óbncz: Dochodzenie.
Inspe ktor. rewii, sprawuie funkcyą- Urzędnika Stanu
Cywilnego wwoysku;— 89.
Instytt torowie, Informatouowie, obacz: Nauczyciele.
Intercyza obacz : Kontrakt małżeński-
Intrata obacz: Dochody.
Inwentarz spisuie opiekun w dni dziesięć, po- swey
norninacyi; ĄŚl. Dziedzic ma trzy miesiące do
zrobienia Inwentarza;, 79^. —Dziedzic, który
się stał winnym zataienia czegożkolwiek do In¬
wentarza, zostaie pozbawiony dobrodzieystwa
inwentarza; Soi.—* Powinien bydź sporządzo¬
ny Inwentarz ruchomości, spadłych W ciągu po¬
bycia na małżonków, którzy nieustanowili wspoU
ności maiątku ruchomego; 1004.
K.
Kałkułacya—winien ią zdać administrator tymczasowy
dóbr Nieprzytomnego; 125. — Kurator sukces-
syi wakuiacey; 8i3; wspólnie do działu należa¬
ły, winni ią sobie nawzaiem 828. — obowiąza¬
ny do niey Sukcessor benelicyalny 8o3. —^ ró*
wnież escekutorowie testamentu; io3i.
		

/Magazyn_092_10_076_0001.djvu

			-
24
Ka.lkitx.acya z opieki należy siq"od eppki doyścia. Jat
czyli usamowolnienia małoletniego, 469. — Skła¬
da się kosztem nieletniego 471.;— Wszelki u-
kład zaszły między opiekunem a Nieletnim lat
doszłym, staie się żaden i nieważny, skoroby
kalkulacya niebyła zdana i stwierdzona naymuiey
dni dziesięć przed układem 472.	(
Kara ostrzeżona, w układzie 1 Vadium, clause /w|. Skazanie ieclnego z mał¬
żonków na karę ciągnący ohydę, daie moc dru¬
giemu do rozwodu; 2.42.
Karśy. Są godne wiary między osobami zwYczaynemi
ich używać; 1.333.
Kaucya obacz: Hęhoymia.
Klasztory (Hospices) (*). Darowizn uczynionych
Klasztorom , akceptacya następuie przez admini¬
stratorów; 937.
Kloaki obacz: Wychodki.
(*) Ponieważ, iak wiadomo. Klasztory iu* dawniey zniesione
we Francyi, i wwielkiey części kraiów z nra sprzymierzonych;
rozumieć potrzeba , źe tu ieęt mowa o małey liczbie mieysc kja-
•ztorami zwanych, należących do liczby brati i sióątr miłosierdzia,
Łtóre zostały utrzymane, lub które dla gościnności w nich wyko¬
nywalny , zyskały approbacy. Bzs,du. Nie tayno’ nikomu, źe po¬
dobny klasztór znaydui».się na drodze świeżo zrottionąy w górach
Ałpeyskic hDalćy, że Napoi.f.on założył niedawno zakon JJani-
*ki i przepisał mli statuta , do ducha swego panowania 1 czasu ,
tudzież do twych wysokich zamiarów stołować.
		

/Magazyn_092_10_077_0001.djvu

			T
. • '	;	'Z	25
Kobieta, obatz : Żona.
Kollaterałna, obaca: Liniia KoUateralna.
Kolonie, obacz: Osady.
KomissArz yZAnowy bbaćz: Prokurator.
Komornik (Lokator) ma' powinność) utrzymywać dom
Wi dostatecznym porządku, 1752. Może subarę-
v dować lub ustąpić prawo, nayrnu, sobie wypu-
sczone, ieżeli, ta wolność niebyła mu zakazaną;
1717. — Powinien znosić nagla.ce reparacye,
bez zmnieyszania swego naymu, ieżeli nietrwa-
ią dłużey nad dni czterdzieści 1724. ~ Ma pra¬
wo do zmmeyszenia (defalki) naymu, ieżeli
w jego używaniu by i zakłocony przez akcyą iskar-
gę) tyczącą się własności gruntu 1726. — lest o-
bo wiązany do drobnych napraw (reparacyi) iniey-
scowych, I73t. 1714.—r Niemaiący Kontraktu
na piśmie, poczytuje się, że wziął komorne na
czas, iaki upływa, miedzy iedijytn a następnym
terminem pjacenia; 17^9.— Odpowiada za u-
szkod/.enia, w ciągu używania prawa swego wy¬
nikłe; [7 ?2, i za pożar, ieżeli nie dowiedzie,
źe ten miał mieysee przez przypadek losowy,
albo siłę przewyższająca, 17 33. — Komornik
nie opatrujący domu w przyzwoite porządki,
może podlegać wyrugowaniu (expulse) chybaby
złożył porękę za bezpieczeństwo naymu, ij52.
Kompania, obacz: Współka.
KompaniŚci obacz: Stowarzyszeni.
Kompensacya działa się między osobami nawzajem so¬
bie dłużnemi 1289. Długi żądane w porządku
zwrócenia rzeczy, składu koinużlcolwiek odda¬
nego, i za alirnentacyą, nie są podległe kornpen-
sacyi; 1293.— nie może następować z przesą¬
dem Praw trzeciego; 1298.	V
Koncept (minutę) obacz Oryginał.
Kondycya obacz lVhnine.k.
‘'Erwatorowie (Metrykanci) obacz: zachowawcy
H\'i>ote_ttk.
Onsygnacya' , obacz: spisanie czyli ofiarowanie zapłaty
pieniędzy ^consignationj
l
		

/Magazyn_092_10_078_0001.djvu

			Kontrakt Jest umowa, przez którą do czegotfkolwiele
obowiązuiemy się not.—- lest obustronny czy¬
li synallągmatyczny, skoro obowiązek wzaiernny
1102, Zamienny (commutaiif ) gdyJcażda ze stron
obowięzuie się dopełnić rzeczy uwa/.aney za
wyrównywaiąoa. (equivahnt.) temu, co się dla niey
uczyniło; 1104.— iednostrońny, gdy iedna^e stron
obowiązuie się , względnie drugiey; lto3.—
Wszelki kontrakt mieć winien przyczynę; i (26.
Skoro iey nie ma, lub ma tylko fałszywą, bądź
nieważną, iest żaden, 1(3-1. Obacz iakoby Kon¬
trakty,
, Kontrakt bespieczenstwa (asśekuracyi ) iest układ lo¬
sowy (aleatoire) urządzony Prawami morskiemi
Kontrakt małżeński iest zdolen przyięcia wszelkich
układów i warunków, obyczaiom ani Prawu nie
przeciwnych; 1387. Przj/puscza niektóre odmia¬
ny czyli kontra dokumenta, zaraz i tui poniżey
oryginału kontraktu spisane; i3g6. Po obcho¬
dzie związku małżeńskiego, nie możeprzypusczać
żadney cfdmiany, i3()5.— Mozę nastąpić, do
wyboru stron, mianowicie: czyli chcą poddać się
Prawom względnie posagu (regiine do* ta i) lub
wspólności małżeństwa 1891. -— Można także
'nie poddać się prawom posagu i weyśdź wzwia-
zek małżeński, bez wspólności'lub rozłączenia
dóbr 1,529. — Kontrakt małżeński bez wspólno¬
ści, nie nadaie żonie prawa zarządzania dobra¬
mi, i53o. Zastrzeżenia rozłączenia dobr. daie
iey prawo do .takowey administracyi; 1-536.—■
Rodzice małżonków albo nawet obcy, mogą im.
dać wszystkie lub część dobr," któreby zostawili
po swem zeyściu; 10S2.
Kontrakt nai^cia rzeczy łub dzieła, obacz:. Nalocie.
1708.	1 .
Kontrakt towarzysk( fwspółki ) iest ten, pzez który
rzecz iaką oddaie się prawu wspólności; i832. “
		

/Magazyn_092_10_079_0001.djvu

			Kontrakt tytułem darmym lub dobroczynnym, iest
ten, przez który strona drugiey iedna, albo pzy-
ni korzyść zupełnie darmą; no5.
Kontrakt, t)tulem OBOWiĄzui^cyM, iest ten, który
1 każdą ze strou do iakiey rzeczy przyniewala,
i i 06.
KoNTRAKTy i.osowe (aleatoires) są te, których sku¬
tek zawisł od niepewnego wypadku 1964) takie-
kieini są: pozyczka na traf i wielkie ryzyko, gra
i zakład, pensye dożywotnie (rente) kontrakt za-
beśpieizenia czyli assekuracyi; tamże.
KontrasEWEitsA nie maią skuteczności przeciw trze¬
ciemu i3ai. Do kontraktów małżeńskich załą¬
czane, maią skutek przeciw trzeciemu; gdy się
pr»yłączaią do oryginału kontraktu;, 1397.
Kontiimac\a, obacz: Zaocznóśś.
Koszta, preczęci Inwentarza, i rachunku,, są ciężarem
sukeessyi; 810, — Koszta żywienia, utrzymania
i wychowania dzieci, równie iako koszta pogrze¬
bu, i ostatniey choroby, znieść powinien oyciec
i matka, używaiąry dóbr swych dzieci nieletnich
385. Te koszta niemniey dawania na nauki;
wyprawy ( equipement) i wesela, nie powinny
bydź konferowane do massy, 852.
Kres czasu (Terme > różni się od warunku tem, że
nie zawiesza obowiązku, lecz tylko zwłóczy ie-
go wykonanie; 1185.— Cokolwiek należy się
dopiero na terminie, nie może bydź wymagane
przed lego upłynieniem , 1186-’ Pożyczka nie
może bydź cofaną przed terminem umowionym
1899. — Przedaiący winien uwolnić czyli wró¬
cić rzecz sprzedaną, pod winą zapłacenia szkód
i procentów; i6u. — Kupuiący zapłaci szacunek
rzeczy nabytey w umowionym terminie, i65o.
Krewna zwołuią Radę familiyną, dla naznaczenia opie*
kuna nieletniemu, który został bez oyca i ma¬
tki 406: Powinno bydź sześciu w tey radzie fa-
iriiliiney; 407.— Wszelki krewny może poszu¬
kiwać pozbawienia woli swego krewnego; 490-"
■Naybliższość pokrewieństwa ustanawia się liczbą
1
		

/Magazyn_092_10_080_0001.djvu

			‘ 28
, \ ' . / '■ ■
poTcoleń 73,7. — Bracia rodzeni i siostry w su-,
kcessyi, biorą część swą z dwóch linii, oyczy-
ętey i macierz.ystey, — nierodzeni zaś czyli pr/.ez
połrodzeni, mianowicie z jednego o.yca a inuey
matki lub nawzaiem, biorą tylko częśćfcażdy ze
swey linii 733. Krewni kollaterairii id^ do dzie¬
dzictwa, w niedostatku zstępnych lub wstępnych
braci albo sióstr zmarłego 753. Krewni -Ikisi
niż w dwunastym stopniu, nie biorą suiccessyi
' 755.
Króltki w zwierzyńcu, są nieruchomości:}, z przeznacze¬
nia 524. — Te,.'które przechodzą do irmey za¬
grody , należy do iey właściciela 56ą.
Ktipiectwo , obacz: Handel.
KuPuiAcy bierze na się obowiązek zapłacenia w dniu
i mieyscu naznaczonetn w kontrakcie; i65o. Ho¬
że zawiesić wypłatę na przypadek zamieszania,
czyli napaści od trzecieg >; pokl Przedaiąey nie
wystara się: że ustanie (napaść i653. Może dp-
rnagać się nagrodzenia szkód i interesu, w razie
nie wykonania obowiązku Przedaiącego; 1585.—r
i w ten c^as, gdy kupił rzecz, nie wiedząc’, że
ta nia iest własnością sprzedającego; i5pp.—
Może odstąpić przedaży łub domagać się ozna¬
czenia ceny. w stosunku do całości, na przypa¬
dek zatracenia sprzedanego przedmiotu, przed
czasem iego possessyi, irfoi,— winien ponieść
koszta aktów i innych okoliczności; maiących
stosunek z przedażą; i5gi i koszta wydania iako
i obięcią possessyi; 1608,
Kurator, Winien bydź obecny przy zdawaniu rachun¬
ku z opieki nieletniego, który został usainowol-
nionym;	tńe może się sprzeciwiać zwią¬
zkowi małżeńskiemu swego pupilla, chyba za
upoważnieniem rady familiiney 175. Mianowa¬
ny zostaie Kurator specyalny, temu, kto ściągnął
na się śmierć cywilną, aby postępował zań w są¬
dach 25.— Bywa także przydany głuchonieme¬
mu, hieumieiącemu pisać, dla akceptowania dona-
ęyi, 936.
		

/Magazyn_092_10_081_0001.djvu

			/
29
I '
Kurator SuKCEssyi WAituiACEy powinien nadewszy-
stfc.o opisać iey stan inwentarzem 8i3.
Kurator źjwota (płodu, aupęntre) zostaie mianpwany,
skoro kobieta zostawszy wdową, iest w ciąży i iu
urodzeniu dziecka; iest ora-/ podopiekuuem
z siebie samego onemu przydanym, 3q3.
Kuratorowie powinni dać uczynić zapisy darowizn,
uczynionych na rzecz tych, którzy zostaią pod ich
opieką 9401
Kuźnie, wszystko, cokolwiek służy do użytkowania
Z nicii, iest nieruchomością 524- — Nie mogą.
bydź przypierane do muru, possessye rozłącza¬
jącego czyli wspólnego, iak tylko stosownie do
urządzeń i sczegolnych ZAvyczaiow, 674.
Ł. ■
Legat TyTrŁEM tiNTW2RSAi.Nyivt; iest cześć przypadaią-
ca (pars quota) dobr rozrządzanych 1010. —•
Powinna bydź uwolniona (od długów) przez
dziedziców lub letataryusza uniwersalnego;
łon. Obowiązuie do dłagow i ciężarów sukces-
syi, w stosunku iey wartości; a hypotecznie do
wszystkiego; 1009.
Legata są sczegóine, uniwersalne czyli tytułefn po¬
wszechnym, 1002.— Nie może ich dopominać
się dziedzic, wchodzący w suk< essyą ; chyba że
mu zapisane zostały przez prawo pierwszeństwa
(preciput) i mimo iego części, lub z uwolnieniem
od zniesienia do massy części iuż wziętey; 84.}—
Są wolne od konferowania legata,, zapisane sy¬
nom sukcessyą brać mogącego ; 847. — lub oy-
cu iego 848, — Bądź małżeńskiey iego prłowie;
849. — Legata podlegaią zawsze zredukowaniu
d<> części, którą tylko wolno rozrządzić^ 920.—
Maią bycTź zredukowane przed darowizną mię¬
dzy żyiącemi 92.3. — Legat iest żaden, ie'żeli
Legataryusz nie przeżył 1'estatora; io3g- ie-
żeli rzecz legowana całkiem za^iuęła w ciągu
		

/Magazyn_092_10_082_0001.djvu

			3°
Źynn Testującego r 04^5— , i gdy siego zrzecze
LiAgr.taryusz; lo/|5-
Legata tywltm partykularnym czyli sczególnym należą,
się, od dnia zeyścia i esfatora; 1014.—■ Powinny
bydź zasppkoione przez dziedziców onego,
1017;— iub przez uniwersalnego Legatary usza,
iooy.— Albo przez Legataryusza, tytułem,uni¬
wersalnym, ioi>, — Jeżeli legowatia rzecziest
nieudetermino wafia, nie będzie powinnością, dać
, ią w naylępszym star.ie i własności, ani w nay-
gofsżym czyli podleyszym, 1022. — Legat pen-
syi dbżywotniey, lub ' alimentacyiney płacy, wi¬
ja en bydź zaspokoiony przez lęgataryusza uni¬
wersalnego lub tytułem powszechnym mulącego
prawo użytku 610.
Legatem uniwersalnym, iest całkowitość dóbr Testa-
tora, 1003.— Powinien bydź uwolniony od dłu¬
gów przez sukcessorów loo4-— Obowiązuie do
długów i ciężarów sukoessy i, łącznie z dziedzicami,
a hypotecznie co do wszystkiego, • to09
LEr.rryMACyA może mieć mieysce, na korzyść dzieci
naturalnych, które nie pochodzą ani z cudzołó¬
stwa arii z kazirodztwa; 331 — Vloże.falezę na¬
stąpić na korzyść dzieci zmarłych, które zosta¬
wiły zstępnych, 3>2,— Legi • ymacya dii dzie-
, ciotu takież same prawa, ia* gdyby byty urodzo¬
ne w ciągu małżeństwa 333.
Lekarze, ich akcya o zapłacenie wizyt, przedawnia się
terminem iednego roku 2272.
LszyA. (lesion) obacz: Pokrzywdzenie.
LicyTACyA. Powinien opiekun naznaczyć licytacją. ży¬
li sprzedaż więcey daiąceinu ruchomości Niele¬
tniego, do letorych rada iarniliina nie. upoważni
ła go, aby ie zachował w naturze; 432. — Nu* mo¬
że sprzedawać dóbr swego pupilia, iak tylko drog$
licytacyi; 4'9* — Dziedzic beneficyaluy moie
tylko tym sposobem sprzedawać dobra, należące
do sukcessyi y 8o5, — Licytacya iost podległa
Trybunałowi mieysca, gdzie otwarta sukcyssya;
832.—* Ma mieysce, gdy nieruchomości pódzieUd
		

/Magazyn_092_10_083_0001.djvu

			• I
31
się nie mogą wygodnie; 827; tub gdy się znaydu-
ią dobra, których wziąć niechce żaden ze w«pót
dzielących się; 1686.— Wezwać należy konje-
czrne obcych na licytacyą, skoro miedzy współ-
tlzielącemi się, są nieletni, 1687. — lub nieobe¬
cni, 838. — W tym razie czyni się sądownie
83.—•
IjInie oy czy sta i macierzysta, ma każda po połowie w su
kcessyi; 7.3.5.
Łiniia poboczna {Kullater-alna). W linii poboczney sto¬
pnie rachuią się przez pokolenia, od iednęgo
z krewnych do pierwszt-y głowy wspólncy (spra¬
wcy, autora) nie obey rn^iiąe teyże głowy czyli
sczepn, a od niego do innego z krewnych, 7.3S—
w linii prostey licay się tyle stopni, ile iest poko¬
leń między osobami; 737.— Linia prosta dżie-
li się na wstępną i zstępną, 73f>
LiKwinAcyA (Pnicess likwidacyjny)- Nie-przytomni sx
w tym processie wyobrażeni przez No Saryusza,
tytn końcem zlecenie maiącego; n3.
Lokator obacz: Komornik.
Losy powinny bydź równe, 83l.— Powinny bydź zro¬
bione przez iednego ze współdzielących się, i
wyciągane przez traf; 834.— Są uręczane mię¬
dzy wspoldzielącemi się, w razie ewikcyi 884.—
Takowego uręczenia dochodzi się przed Trybu¬
nałem mieysca, gdzie sukcessya została otwarta,
822.
■Kosowe (aleatoires) koNTRAKry, obacz: Kontraktyr
M..
^AcrERzynsTWO. Dochodzenie macierzyństwa ic\st do-
fusęzorie; 341. — Nie i«.'t doawoloct dziecioiri
		

/Magazyn_092_10_084_0001.djvu

			narodzonym ?.; obcowania, kazirodzkiego lub cir
dzołost.Ca;. 3ą2.
Matoletnt , óbafcz: Nieletni.
Ma ŁŻjiNs;rwo. (Związek małżeński.) zakazane między
bracią a siostrami i powipowatefni w tymże sa¬
niom stąpniu; 1(12. — i miedzy krewnemi kolia-
teraineiłji 'w stopniu stryia, wuia lub siostrzeni¬
cy; io/S	Nie może' w nie Schodzić męśczy-
-zna, przed rykiem dwudziestym pierwszym, a ko¬
bieta.przed pietiiastym rokiem i 144.— WszeJa-
):hi można zyskać w tey mierze dyspensę; co dó
wieku; 145.— Małżeństwo nie może bydź uma¬
wiane, bez zezwolenia oyca i matki, prźez mę-
sczyznę przed rokieln dwudziestym piątym, a
przez kobietę przed dwudziestym pierwszym 10.
kiern; 148 — Przyszedłszy do, tey pełnoletno-
ści, nie mogą się zaślubić bez żądania konsensy,
przez akt uszanowania; i52. — Po upłynionych
trzydziestu leciechj można wchodzić w ten zwią¬
zek, w miesiąc po akcie uszanowania i nie fze-
kaiąc na odpowiedź i zezwolenie; (53.— Dzie¬
cko naturalne nieprzyzriai ć, albo bez oyca i
matki, nie może wchodzić w śluby prZed rokiem
dwudziestym pierwszym, i tylko za zezwole¬
niem opiekuna, i5$. — Układy małżeńskie dzie¬
cka osoby pozbawioney woli, 1 urządzaią się
przez radę familiyną; 5n.— Obchód małżeń¬
stwa winien bydź poprzedzony dwiema ogłosze¬
niami, w zamieszkami,! przyszłych małżonkow, co
dni ośm prżerywaiąc; 0.3 — Powinien zayśdź
w roku n'astępuiącym po takowych pi.iblikacya.ch,
65. — Takowe ogłoszenia czynią się w Osta-
tniem zamieszkaniu; co do osób woyskowycłi
w czynney służbie będących i obwiesczoite zo¬
staną przeż rozkaz dzienny korpusu, w ciągu
dwudziestu czterech dni; 94. — Jeżeli zachodzą
przeszkody, Trybunał pierwszey in-tancyi da
wyrek w dniach dziesięciu względem uchylenia
onych; 177.— Nie może nastąpić obthód inał.
żeński, iak tylko po uchyleniu takowych prze¬
szkód,-
		

/Magazyn_092_10_085_0001.djvu

			Szkód; 68. — Uchylenie przeszkód, lub wzmian¬
ka, że niebyło żadnych, musi bydź domiesczo-
ną i wyrażoną, w akcie małżeńskim; 76.-— Akt
małżeństwa odbywa się publicznie przez Urzę¬
dnika sianu cywilnego, zamieszkania iednego
-z przyszłych małżonków, 11)5, — Przez ten
związek małżonkowie biorą na się powinność
żywienia, utrzymywania i wychowywania swych
dzieci; 2o3. — do pełnienia nawzaiem względem
siebie obowiązkow, wierności, pomocy, assy-
stencyi; 212. — Przeciw małżeństwu niepra¬
wnie Zaszłemu, mogą powstawać samiż małżon¬
kowie, i wszyscy ci, którzy maią wtem interes
lub urząd publiczny; 184. — Mogą także na
nie powstawać, lecz tylko samiż małżonkowie,
ieżeli było umówione bez ich wolnego zezwo¬
lenia, lub gdy się wykazuie omyłka w osobie,
180;— może iescze na nie powstać, dla nie
dostatku zezwolenia rodziców, iedno z małżon¬
ków, które potrzebowało takowego konsensu;
i rodzice, których zezwolenie było nieuchron¬
nie potrzebne; 182.— Rozwięzuie się małżeń*
stwo śmifercią naturalną lub cywilną przez roz¬
ród/, 227.—■ W nowy związek małżeński i nie
ino^o wchodzić kobieta, iak tylko w dziesięć
miesięcy po rozwiązaniu poprzedzaiącego; 228;—
w przypadku rozwodu za zobopolnem zezwole¬
niem nastąpionego, żadne z małżonków rozłączo¬
nych, nie rrfoźe znowu powtarzać ślubów, chyba po
trzech leciech od rozwodu uplynionych'; 237.
Nigdy małżeństwo nie inoże mieć mievsca mię¬
dzy małżonkiem ( prze. hy któremu rozwód ogło-
szouy wyrokiem, z przyczyny cudzołostwa ) a
wspólnikiem występku, 298. — ani może bydż
odnawiane między małżonkami, .dla iakieykol-
wiek przyczyny rdz>viedzi’onjini , 295.— Kon¬
trakt małżeński; 1J87. — Darowizny przez układ
^ małżeński, 10H1.
"Małżonkowi*:, winni są sobie nawzaiem: wierność, po¬
moc, assysteucva; 212. — Na tytuł małżonka lnl|
i
		

/Magazyn_092_10_086_0001.djvu

			34
małżonki me można się pciwoływać, tylko za
okazaniem małżeńskiego aktu, zapisanego w re-
jestra stanu cywilnego; 194.— Małżonek ber,
zezwolenia swey połowicy, nie może przedsię¬
brać adopcyi, ani stawać się opiekunem i!o-
broczyi nym; (tuteur oficieux) 344. 362.
MaNDAT iest clarniy, ieźeli nie masz przeciwnego ren u
układu; 1986.— Mandat w ogólnych wyrazach
napinany, obeymuie w sobie 1 tylko moc, przed¬
siębrania aktów administracyi; 1988.
Mand^tarypsz. Kobit ty i Nieletni usamowolnieni,
mogą bydź mandataryuszami; 1990.— Manda-
taryusz powinien dopełnić danego sobie złece-
nia tyle ile został do tego obowiązany; 1991.—
Winien racliunek z swego sprawowania się;
1993. — Obowiązki, iakie przez to zaringnął
nasię winny bydź wykonane prz.ez Pryncypala;
T998. — Odwołani mańdataryusza, iego zrze¬
czenie się, śmierć albo zeyście Pryncypaia; spra-
wufą źe mandat usiaie; 2oo3.
Marnotrawcy. Może im bydź zabronione czynienie
aktów własności, bez assystencyi rady, przyda-
ney im od Trybunału; 5l3.
MATERYaŁY, z rozebrania budynku pochodzące, lub
na wystawienie nowego zgromadzona, są ru¬
chomością ieźeli mie użyte do zabudowania;
532.
Matka ma dozór nad dziećmi i służą iey prawa ovca,
kiory się zapodział; tu.— Ma prawo opieki
po śmierci oyca, 390. — wszelakoż Oyciec mo¬
że mianować i przydać iey radę; -591.—, Nie
jest obowiązaną do przyjęcia opieki. 394. —,
Idąc znowu za mąż, może bydź utrzymana przy
opiece przez radę familiyną; 3p5.— Oyciec i
matka, gdy iedno drugie przeżyie, ma prawo
wybrać opiekuna, ^97. —
Ma trony (Sagesfenimes) czynią dekleracyą narodzęr
nia dziecka , 56.
Metro włe, pbacz: Nauczyciele.
		

/Magazyn_092_10_087_0001.djvu

			35
MiEŚZKaNiE, prawo mieszkania (habitation) Rabywa sie
i utraca iak użytkowanie, 625. — To prawo u-
rządza się tytułem którym było ustanowione;
62S. — Ogranicza się mieszkaniem potrzebnem
temu; komu się należy i iego familii, 63-5 —
Nie może bydź ustąpione ani wynaięte komu
innemu, 634.— Mieszkanie istotne w mieyscu,
ust^naw^a tam zamieszkanie ; io3;
Milczinif. Prawa nie może bydż pozorem dla Sędzie¬
go j do odmówienia sprawiedliwości; 4.
Młyny oparte na słupach murowanych okrągłych (pi-
liers) i składaiące części budynku, są uierucho-
mością, 519 — Będące zaś na statkach, są ru¬
chomością, 531. -
I Mur uważa się za należący do właściciela, który ma
ze swey strony gzymsy, rynnii pobrzeźa czyli
ustępy albo wydrążenia z kamieni, 654.— Muc
srzodkowy (wspólny) nie może bydź przebity
przez iednego z siąsiadow bez zezwolenia dru¬
giego ; 675.
| MysTYCZNy. Testament mystyczny winien bydż pod¬
pisany przez Testatora; 976. obacz: Testament.
jsr.
NAsywcA. zmnieysza cenę rzeczy lub domaga się ilości
na2naczouey w Kontrakcie, ieieli przy rozmia¬
rze ilość ta znayduie się mnieyszą, K/17. —
W razie przeciwnym to iest: gdy się rzecz znay-
dzie w większey mierze zapłaci prze wyżkę lub
odstąpi od kontraktu; i6tS. leżeli spr/.edai nie
zaszła pod taką, miarą; rozrządzenia te nie ma-
ią mieysca; chybaby różnica przenosiła część
dwudziestą; 1619. — Nabywca.nie może rugo.
wać Komornika lub Possessora arędownego, ie-
źeli ten warunek nie iest zastrzeżony w Kon¬
trakcie dzierżawy; 174;. — Winien w tym ra¬
zie ostrzedz dzierżaw cę rokiem pierwey; 1748—
Nabywca z ugodą odkupić nie ma mocy rugowa¬
na Possessora; 1751.
		

/Magazyn_092_10_088_0001.djvu

			56
/ ( . . - ' i i
Nabywać. Nie może nic żona bez przybrania męża
do aktu tym końcem zeznawanego, 217.—
NAByTKi obeyinuią w sobie wszystko, cokolwiek n:e
należało do iednego z inałionków przed a!c(em
czyli kontraktem małżeńskim; 1402.— Wcpnl-
ność może bydź odniesiona do nabytków;
1498.
NaiEM dzieli się na kilka gatunków; 1711, mianowi¬
cie: na naiem rzeczy i naiem dzieł, 1718.—
Podpodział onego obeymuie w sobie: dzierżawę
gruntów, arędę, pakt, wynaięcie pricy lub rodzą- 1
iu usługi, podług anszlagu (wyciągu intrat) tar¬
gu lub ceny ustanowioney; 1711. — Można wy- |
naymować wszelkie rodzaie dobr ruchomych
i nieruchomych; 17 li.— na piśmie lub słownie;
1714.— Ro^więzuie się kontrakt naymu, przez I
stratę rzeczy wynaiętey, 1741-— nie rozwięzu-
ie się ani śmiercią dzierżawcy, ani w naiem pu-
sczaiącego; J742*
Naiem wp^ikt, 1800.— obacz: Pakt.
N-aiłm rtoMÓw i dobr ziemskich czyni się na piśmie |
lub słownie, 1714- — Gdy są słowne, dana będzie; i
wiara przysiędze właściciela, co do ceny dzier- [
iawy; 1716.— Można go subarędować, ież li
przeciwny warunek nie stawa temu na wstręcie;
1717. — Obowięzuie komornika (dzierżawcę)
do wszelkich napraw; 1720.— Nn-mniey do odJ
powiedzi za spustoszenia i straty, przezeń zrzą¬
dzone, 1732.— lub przez iego ludzi i podko-
morników, 1735. — Dzierżawca odpowiada za 1
spalenie, 1733.— Kontrakt naymu nie rozwię-
zuie się śmiercią pusczaiącego, ani Komornika;
1742.—• lecz zostaie rozwiązany przez stratę
rzeczy wynaiętey, i uchybienie wzaiemne stroi*
w dopełnieniu swych obowiązków, 1741.
N^iem nyDŁA (z Niemieckiego Pacht, Pakt, po fran¬
cuz, ku: (Cheptel) iest kontrakt, w moc którego ie-
. dna strona daie drugiey pewną istotną ilość by'
dła, końcem zachowania go, żywienia, etc.—
1800— Naiem taki pusczony dzierżawcy trze-
		

/Magazyn_092_10_089_0001.djvu

			clego ^właściciela) może hydź przezeń zatrzymany,
ift/.eJi ina o te u nie oznayiniono; l8l3.
Natem Bynt-t n.4 połową, iest układ wspołki, przez
który pusczaiący i biorący, daią po połowie by¬
dląt, czy zwierząt, dzieląc się przez połowę
szkodą lub użytkiem, 1818.
N^iiem ayDŁ/i D.iNy os.iDNiKowr cząstkowemu* Gdy
bydło tytn sposobem wynaięte, zginało całkiem
koloniście, bez iegowiny, szkoda spada na wy-
nayinuiącego; 18^7.
3N^4iem hy*ła naNy DzruRŹAWcy. (Inwentarz, Pakt ze-
lazny); (nazwany dla tego, że iak żelazo trwa¬
łym bydź powinien) obowiązuie biorącego, aby
przy końcu dzierżawy, zostawił na gruncie by¬
dlęta rowneyże wartości, iaką miały te, które,
odebrał; 1821.— Strata całkowita nawet i przez
wypadki losowe wynikła, spada na dzierżawcę,
chybaby zaszła przeciwna tey ustawie umowa;
l8'25. t— Wszelkie użytki należą do niego, ie-
żeli nie masz umowy temu przeciwney; 1823.
Na ie vi ( w pakt) prosty daie pusczaiącemu i biorącemu
po równey połowie straty i zysku; 1804- —
Uiorący dzierżawę w ten czas tylko odpowiada
za przypadek losowy, gdy się okaże, ie strata po-, >
chodzi z jego winy; 1807.
Naiem, wyN/iiEcrE dzieł przemysłu, dzieli się na trzy
rodzaie. 1779.— Rózwięzuie się śmierci^ spra¬
wcy dzieła, 179.5.
rzemieślników lub służących, może bydź tylko
na czas ograniczony; 1780.
^hłożnic/1, daie powód żonie domagania się rozwodu,
gdy mąż trzyma ią w domu wspólnym,; 23o.
•^iPK.,4wy (Reparacye). Maiący prawo użytków, iest o-
bo wiązany tylko do napraw utrzymania; 6o5. —
Reparacye znaczne są ciężarem właściciela;
6o5. — Znacznemi naprawami są: gruby mur,
sklepienie , zaciągnienie nowych belek , danie
dachu całego, postawienie grobli, podmurowa¬
nie całkowite i ogrodzenie; 606. — Wszelkie
naprawy, wyiąwszy komornicze, są ciężarem pu-
		

/Magazyn_092_10_090_0001.djvu

			38
sczaiącego w arędę 1720.— Biorący w arędę:;
gdy naprawy są naglące, znosić ic powinien
w ciągu dni czterdziestu, bez zmnieyszenia swey
opłaty dzierźawney, 1724. — Biorący w arę cię
iest obowiązany, tylko do napraw drobnych czy-
]i komorniczych, iako to: ognisk, obWodow czy¬
li gzymsów bokow i wygładzeń na wierzchniey
ich czyści czyji murków w kominach, Wyrzucali
wapnem, napraw w posadzkach, drzwi mieysc
na okna i t. p. 1754.— Żadna z tych. na praw nie
jest ciężarem biorącego W arędę ieżeli iey po¬
trzeba iest zrządzona przez starość lub większą
siłę 1755.— Naprawy muru wsjjoluego czyni*
się wspólnym kosztem, 655; — lecz wszelki
współwłaściciel może się od nich' uwolnić, zrze-
lcaiąc się prawa wspólności; 656. — Naprau-y
grubych murów i dachów w dórnach, których
pietra należą do rożnych właśiiciełow, czynią
się koszrem wspólnym, w stosunku, co do koąo
należy, a kaźden z właścicieli daie podłogę, po
którey chodzi i schody swego piętra, które pro¬
wadzą do niego; 664.
NUuonzENiE powinno bydź oświadczone [zadeklaro¬
wane], przed urzędnikiem eywilnym w dni irzy
po połogu; 5— Akt narodzenia ma w sobie
zawierać, dzień, mieysce i godzinę urodzeniu;
57. obacz: Akta narodzenia.
N^RzęDzr^i rolnicze (Araluires , utensiles ) są nierucho¬
mością z przeznaczenia; 524-
N/isiONa, dane do siewu przez właściciela gruntu, są
nieruchomością, 524.
NaTURai-izowaNiE się w Kraiu obcym, daie powód do
■utraty praw (tjualites ) Francuza; 17.
NauczyciEr.E maią,termin sześciomiesięczny do upo¬
minania się o nagrodę za lekcye, które daią mie¬
sięcznie, po upiynieniu tego terminu, zachodzi
przedawnienie; 2271.
Nawóz, iest nieruchomością, skoro przywiązany do
użytkowania dobr (Exploitation) 324.
		

/Magazyn_092_10_091_0001.djvu

			39'
NayMOWać lub puszczać w dzierżawy dobra swoie, mo¬
ttu iest na lat dziewięć i niżey nieletni usanao-
wolniony ; 481. —
Nazwisno adoptującego przydaie się do nazwiska oso-
by przy .posobioney, J4.7.— Iednakowoż (tosa-
mość, identitns) nazwiska może się przykładać
do dowodzenia synostwa; 321. —
KiEnziELNQŚć. Nikt nie może bydż przymuszanym,
zostawać w niepodzielności; 8i5.
KitiGOB^i sukcessyi są: zahoyca zmarłego, oskarżyciel
potwa.rczy, dziedzic p łnoletni, który wiedząc
o morderstwie, iakie było spełnione na zmar¬
łym , nie doniósł oniem; 7-7-
Niemoc Nie może się nią zastawiać małżonek dla
nieprzyznania się do dziecka; 313.
Nieletni ma swe zamieszkanie u oyca swego i matki,
10S. — Nieletni niemaiący lat szesnastu, nie
może czynić rozrządzeń, chyba przez układ mał¬
żeński; 9o3.— Może tylko używać tey wolno-
- ści za zezwoleniem tych, których konsens iest
potrzebny do związków iego małżeńskich; 1095—
Nieletni przyszedłszy do szfcsnastego roku ży¬
cia, może dysponować przez testament, lecz ie-
dynie w połowie tego, coby mógł dać, gdyby
był pełnoletnim; 904.— .Nieletni przez wniy-
ście w związek małżeński zostaie usamowolnio-
ny zupełnem prawem; 47^; — może bydż nim
prócz tego, przeżywszy oyca i matkę w roku
piętnastym życia; 477;— nie może bydź nim,
zostawszy bez oyea i matki iak w roku osmna*
stym; 478.— Nieletni może pozywać o mewa*
iność układów, w których był pokrzywdzonym
(lese) i3o5;— wyiąwszy, gdy pokrzywdzenie
skutkowane iest zdarzeniem przypadkowein i
nieprzeyrzanem, i3o6; — wyiąwszy ieszcze co
do układów w kontrakcie iego małżeńskim do¬
mierzonych; i3o9;— i co do czynów, ściąga¬
jących się do iego handlu, ieżcli go ma, i3o8.
NiełetnoŚć trwa do dwudziestu iedcn lat skończo¬
nych; 388.
		

/Magazyn_092_10_092_0001.djvu

			4o
NiiPRZyraciE sukcessyi, [Repudiation] iest dozwolone
wszelkim sukcessorom, 771. obacz: zrzeczenie
są.
NiSPRzyTOMKOŚć i nieprzytomni; Trybunał pierwszey
instancyi ma staranie o administracyi dóbr Nie¬
przytomnego; 112. — Po czterech latach zm¬
ienienia osoby, interesenci mogą żądąć aby nie¬
przytomność bvła zadeklarowaną; n5.— Try¬
bunał nakazuie badanie, a po roku oświadcza
nieprzytomność; 119.— Skutki nieprzytomności
■względnie dobr. które nieprzytomny posiadał
w dniu, kiedy się zapodział; 120.— względem
praw ewentualnych, mogących służyć nieprzyto¬
mnemu, 135. — względnie małżeństwa, i3f).—
Dozor nad dziećmi riieletniemi Nieprzytomnego,
I41-— Krewni w prowadzeni w posiadanie dobr
nieprzytomnego, wyobrażaią go iv podziale o-
nycli; 817.— Podział ten czyniony bydź wi¬
nien sądownie; 838.
NlIODWataLNE Arna. Darowizny między żyjące-mi są
nieodwołalne ; 894. — To prawidło cierpi wyją¬
tek z przyczyny niewdzięczności, lub złegp ob¬
chodzenia się obdarzonego z czyniącym darowi¬
znę; g55.— Podlega także wyiątkowi w razie
przybycia dziecka daruiącemu; od daty darowi¬
zny, 960. —-
Nieruchomość. Są nieruchomością z swey naturyr
grunta ziemi i budowle; 3i8.— żniwa i owoce-
na pniu lub na drzewie będące, 520.-— Są nie¬
ruchomością z przeznaczenia: zwierzęta, zboże
do siewu, instrumenta i inne sprzęty przywiąza¬
ne do rolnictwa, tudzież do użytków z zie¬
mi i maszyn, 524. — Nieruchomości niele*
tniego nie mogą bydź sprzedane przez opieku¬
na, tylko za upoważnieniem rady familiyney,
4^7; — podobnaż autoryzacya iest potrzebna
Nieletniemu usamowolnionemu ; 484.— Dla u-
skuteeznienia podziału, winny bydź oszacowa¬
ne przez biegłych; 824. — i sprzedane przez
		

/Magazyn_092_10_093_0001.djvu

			licytacyą, ieżeli nie mogą bydź wygodnie podzie-
' lónel, 827.
Niewdzięczność daie pobudką do odwołania testamen- N
ta; 1046. tudzież do odwołania darowizny, mię¬
dzy źyiacr-ini t ieżeli obdarzony nastawał na ży¬
cie daruiącego , wyrządził mu ciężkie obraże¬
nie,. lub odmówił alimentów, g55.— Niewdzię¬
czność nie daie przyczyny odwoływania daro¬
wizn, na rzecz i dobro małżeństwa uczynionych,
()5g.
NrawypŁacaLNOŚć; niesposobność wypłacania się współ¬
dziedzica, czyni dłużnikami innych względnie
długu hypotecznego, który się między nich dzie¬
li, 885. — Takowe uręczenie trwa tylko lat pięć,
a nie ma mieysca, gdy niewypłacalność nade¬
szła iuż po nastąpionym podziale, 886.
Niezdolni brać sukcessyą; r.\ niezdolnemi do pobie¬
rania sukcessyi ci, którzy przy iey otwarciu
nie są poczęci; ci, którzy przyszli na świat nie-
żywo,— i cywilnie umarli; 725.
NiEwaŻNOŚć [ Nul lite ] umów, może w ogólności bydź
poszukiwany w ciągu lat dziesiętiu; l3o/|. —*
w darowiznach rozrządzenia niepodobne, nie¬
prawne lub nieobyczayne; są indrte; goo.—
Używanie wolności odkupu, iest rodzaiem nie¬
ważności przedaży, albo raczey możność odku¬
pu w kontrakcie przedaży doiniesczona, daie po¬
wód do rozwiązania onego; x658. — Niewa¬
żność aktu małżeńskiego może bydź poszukiwa¬
ną przez samych tylko małżonków, d'a przymu¬
su w ich zezwoleniu, lub z przyczyny błędu;
180.— Może bydź poszukiwana przez małżon¬
ków i rodziców dla niezezwolema tychże rodżi-
ców; 182.— Może bydź wnoszoną przez wszel¬
kie osoby interesowane lub urząd publiczny,
z przyczyny przeciwieństwa Prawu: 184 obaczj
Uchylenie [Rescyssya] Małżeństwo.
NoraiiyuszE mogą bydź zriagleni aresztem osobistym
do zwrócenia tytułów [papierów, dokumentów]
sobie powierzonych; 2060.
		

/Magazyn_092_10_094_0001.djvu

			4:2
Nowacva, 'działa się, troiakim sposobem; 1271.— Mo¬
że się działać tylko między osobami zdolnymi
zawierania uraojr; 1272 — Nic uu.laie ji j ve.uu
właścicielowi przywileiow i hypotek wierzytel¬
ności; chybaby wierzyciel zastrzegł te wyraźnie,
1278 — Nowacya dzialaua wzglądem dłużnika
pryncypalnego, zwolnią kaucyą, to iest: iego Po*
r^czyciela, 1281.
OuERŻyśct są w obowiązku odpowiedzialności za effe-
kta do nieb przyniesione 1932.— Skarga zjch
strony o należytość za siancyą i pożywienie,
którą daia gościowi, przedawnia się, ciągiem sze¬
ściu miedęcy, 2271. abacz: Gospodarze etc.
OuLiGAcyE. których posznkuie się wykonania, powin¬
ny bydź dowodzone, i3i5. — Własność naby¬
wa się przez skutek obligacyi, 7x1..— Obliga-
eye umarzaią się przez kompefisacyą włączenie
Praw czvnnycb i biernych, £confusion] przez
skutek warunku ' rozwięzuiącego, przez nowa-
cyą zapłacenie, utratę rzeczy, przedawnienie,
dobrowolne odesłanie, uchylenie czyli rescys-
syą, l3j5j, obacz: umowy kontrakty.
OBŁicacyE przemienne [rt/ierrianycs] są dopełnione wy¬
daniem iedney z rzeczy do wyboru dłużnika;
II89 i 1190 ,— alternatywa nie ma mieysca ie-
żuh iedna z rzeczy iey podległych, zginęła przed
wydaniem; t 19I — Obligacya iest znisczona,
skoro obie rzeczy zginęły bez winy dłużnika;
1195.
OBLiGacyE uikowNE, nor. Obacz: Umowy kontrakty.
OmJGacyE z terminem. Wykonanie onych nie może
, bydź żądane przed upłynieniem ter.ninu n36;
chybaby dłużnik był bankrutem, lub przez swe
Czyny zmnieyszał bespieczeństwo wierzyciela;
1188. —
ObligujcyE zzasmZEŻFNiEM Ka»y. Wierzyciel może do¬
chodzić wykonania obligacyi pryucypalney i
		

/Magazyn_092_10_095_0001.djvu

			43
i328. — lecz nie może żądać w tymże samym
czasie ebowiązku głównego i kary, chybaby by¬
ła umowiouą za proste spóźnienie się 1229.
OBLioacyaMi wbrunkowemi, są te które zależą od wy¬
padku przyszłego lub niepewnego; 1168. —>
Poiyinny mieć swoy skutek od momentu, w któ¬
rym iest pewna, źe zdarzenie nie nadeydzie
w czasie umówionym; 1x76 i 1177.— Warunek
nieuczynienia rzeczy nie podobney, nie czyni
obligacyi nie ważną 1173.— Obligacya umó¬
wiona pod warunkiem arbitralnym, to iest za¬
wisłym od dowolności (potestative) ze strony
tego który się zobowiązuie, iest żadna 1174*
Obłą kanie. Krewni kollateralni, mogą się sprzeciwiać
zwi tzkowi małżeńskiemu z przyczyny obłąkania
przy-złego małżonka, żądaiąc, aby był zabro¬
niony; [74.— Osoba lat zupełnych, maiąca
zmv'sły pomieszane powinna mieć zakaz, czyli
bydź pozbawiona woli (interdit) i uznana zanie
samowohią 489.
Obowiązek, (Obligation) dania, znosi obowiązek zacho¬
wywania i wydania; n36.—• Iest uskutecznio¬
ny (dopełniony) gdy idzie o nieruchomość,
przez oddanie kluczy i tytułów; i6o5 — Gdy
idzie o ruchomość; dopełnia się przez podanie
rzeczywiste , 1606.
Obowiązek czynić lub nie czynić; rozwięzuie się na
szkody i prowizye, czyli użytki (interets) w ra¬
zie nie wykonania obowiązku ze strony dłużni¬
ka, 1142.
Obowiązek niepodzielny. Każden z obowiązanych
odpowiada za całkowitość nie podzieloney obli¬
gacyi 1222. Dziedzic dłużnika obligacyi nie po¬
dzieloney, gdy iest pozwany, może zyskać prze¬
wlokę do pociągnienia tym końcem swych Wspoł-
sul^cessprow 1225.
Obowiązkiem poiizielnym. iest ten, który ma wprzed-'
miocie rzecz zdolną podziału, 1217. — Powi¬
nien bydź wykonany między dłużnikiem i wie¬
rzycielem, iak gdyby był niepodzielnym, 1220.
		

/Magazyn_092_10_096_0001.djvu

			44
Obowtązkt (Engagement.*) obacz: Zobowiązywanie się.
Obowiązki Kupującego. Głównym iest: zapłarić v	
			

/Magazyn_092_10_097_0001.djvu

			45
świadczeniem!, ze nie rnasz oppozycyi 69. —
Nie może,następować obchód małżeństwu przed
upłyńieniem dnia trzeiiego od'daty'i nieruchu-,
iac w to publikacyi powtórney, (drugiey), 64 —
ieżeli nie nastąpił w ciągu roku, nie bidzie mógł
niieć mieysca bez .nowych ob	
			

/Magazyn_092_10_098_0001.djvu

			46
Oddanie [Remisse] długu dowodzi się zwróceniem
tytułu oryginalnego, z podpisem prywatnym,
12S2.— Dpwód'przeciwny iest dozwolony sko¬
ro tytuł był autentycznym; 1283. —Oddanie zr.‘
stawu nie stanowi domniemania o darow aniu lub
zwrocie długu 1286. — Oddanie na korzyść je¬
dnego za współdłużników solidarnych uwalnia
wszystkich innych; chybaby wierzyciel nie za¬
strzegł sobie wyraźnie przeciw nim swych praw;
1283.
Oddział oddzielenie [Separation] małżonkowie mogą
się ułożyć względnie oddzielenia się co do dóbr,
i536. — lub za oddzielenie płacić będą swe dłu¬
gi osobiste, i5io.— W pierwszym raz'e żona
ma używanie swych dóbr, i przykłada się do cię¬
żarów małżeństw# aż do zbiegu tr^eciey części
swych dochodów i ieżeli inne me znayduią się
układy i536 1537. — Lecz nie może alienować
swych nieruchomości bez zezwolenia małżonka,
lub upoważnienia od sądu, 1538. — Warunek
odłączenia długów czyni każde z malżi nkow
winnem wynagrodzenia względnie wspólności,
skoro się użyło tym końcem należących do niey
funduszów na zaspokoienie ^ych długów; i5i3.
Odkup [Hachut możność odkupu], obacz: H ykupno.
Odległość przepisana urządzeniami izwyczaiami par¬
ty kularnemi, powinna bydż zachowaną co do
różnych budowli w bliskości muru one rozłą¬
czającego 674.
Odłączenie dóbr. Może ie tylko sądownie poszuki¬
wać żona, ktorey posag iest podany w nit-be-
' spieczeńsfwo 1443.— Wierzyciele ofcobiśfi żo¬
ny nie mogę żądać odłączenia dobr br z iey ze¬
zwolenia; 1446. — Wierzyciele męża mogą sta¬
wać przeciw rozdziałowi dóbr ich prawom zko-
dliweinu; I447-— Żona która pozyskała oddzie¬
lenie dóbr; z ibsi całkowicie koszta domowego
gospodarstwa, i wychowania dzieci, ieżeli mał¬
żonkowi nic nie zostało; 1448. —
		

/Magazyn_092_10_099_0001.djvu

			4n
Odmówienie sprawiedliwości daie powód do zasłu ¬
żenia Sędziego , który się staie winnym ■ w tym'
względzie., odnawiaiąc sądzenia, pod pozorem
ie ‘prawo milczy, ciemne lub niedostateczni; A.
Odpowiedzi*lność Depozytaryusze rcicsf'ów sianu
ty v ilnego są odpou iedzialni za w» darżorse w nim
Stu.inny; 5i —Zacbowy wawcze liypotek są od¬
powiedzialni fca opli szczeń >a poczynione, tak
w Miydi rejestrach iako i certyfikatach ktoiv wy.
daią, 2191. — Opiekun i podopiekun nie są.
Ofipowiedzialneiiii ieder. względnie drugiego co
dc wzaiemnych działań, 417. — Dziedzice o*
pitkuna 1 ie są- odpowiedzialnymi za iego czy 11-
Ti ości ,>-4 19.— Nowy. ma żonek maki, opiekun¬
ki, iest odpowiedzialny wraz z nią saUdarnie za
ie> działania; 3g5 3g6.
Odsep [uhształttwany na brzegach rzek] i strumieni,
(relais) idzie na korzyść właściciela brzegu 555.
nie ma mi^ysca co do it zior i stawów 558.—«
łm ze także zeń pcżytkować ten, kto ma prawo
używania przychodów; 5p6. Odsep' morza sta-
howi własuość dobr skarbowych:
Odwołanie [Reyucation]. Darowizna między żyiące-
mi może bydź odwołana tylko zprzyezyny nie¬
dopełnienia warunków , pod iakiemi była uczy-,
nioną z przyczyny niewdzięczności lub nastę¬
pnego urodzenia dzieci, $53. — Odwołanie
z przyczyny niewdzięczności może bydź żąda¬
ne tylkó po spełnieniu występku, i iedyi ie prze¬
ciw osobie obdarowanego; 95y. — Odwołanie
dla niewdzięczności nie ma mieysca ze wzglę¬
du darowizn na korzyść małżeństwa uczynio¬
nych; 959 - Odwołanie z powodu nadeyścia,
czyli nas'ępnego urodzenia się dzieci ma miey-
sce zupełntm Prawem;' 9^o.— Testamenta ino*
gą bydź odwołane tylko przez Testament pór
źnieyszy, lub akt autentyczny, zawieraiący o.
świadczenie zmienioney woli; io35. —. Odwo¬
łanie późniejszym testamentem uczynione, ma
		

/Magazyn_092_10_100_0001.djvu

			4«
sw,^ skuteczność zupełną, chociażby ten akt po¬
wtórny został bez wykonania; io3y.
Odwołamł się do stanu (Heclamation d'etat). Sprawa
o odwołanie się do stanu, nie podlega przeda¬
wnieniu względem dziecięcia; 328.
OfiARy rzeczywiste, nastąpione po złożeniu summy
do depozytu, [consignation] uwalniaią dłużni¬
ka ieźeli są ważliie uczynione; 1257.— Aby
zaś były ważnemi; powinny bydź uczynione na'
całkowitość summy, sciągnąćsię inaiącey. — mu-
szą bydź uczynione przez dłużnika zdolnego
płafcić wierzycielowi, odebrać zdolnemu; — W o-
sobie urzędnika wykonawczego [ offiaer ministe-
riel] upoważnionego do podobnych aktów, w rniey-
scu czynioney zapłaty, po dopełnieniu warun*
ku dług determinuiącego, i po upłynięciu ter¬
minu 1258. — Obacz: złożenie do depozytu [eon*
signation].
Ogień, Obacz: Poiar.
Ogłoszeniu [ Rromulgation] Praw czyni ie do lległe-
ini exekucyi, od momentu, w którym mogła doyśdź
wiadomości publicźney L.
Ogniska u kuminow, winien poprawiać Komornik
1754-	'
Ograniczenia od stykaiących się własności, może żą¬
dać każden właściciel o>i sąsiada swego;
Okna. JNie można mieć okien Z prospektem nj dzie¬
dzictwo sąsiada; ieżeli uje masz odległości dzie¬
więtnastu decymetrów [sześć stop] 678. YVłaśd-
ciel muru wspolnego może kazać wpiawić u nim
okna, opatrzone kratą żelazną. 676.
OjCR^Ty uważaią się za ruchomości; 531.
Opatrzenie. Ośiadłość [Etablisseinem] dane dziecku
może dowodzić possessyą sianu [d’eta/] (*) 321.
Koszta poczynione dla opatrzenia współdziedzi¬
ca,
(*) Nie odrzeczy będzie o\vsz> m wswem mieyscuuciynić fu defi-
mcyą stanu, W sensie prawnym. OsobA lest człowiek,, klory po-
lliatiii *t|oi Obywatelski. Q6i tu wi^c ittl ttan, co stan Oi>}\vnr
		

/Magazyn_092_10_101_0001.djvu

			4$
ea, powinny bydi zniesione do mass^rdzie-
dzictwa85t.— Dziecko nie może podnosić spra¬
wy przeciw oycu i matce, o danie sobie osiadło-
ści czyli opatrzenia , 204.
t)piEKA. Należy zupełnem prawem oycu i matce, któ¬
re z nich sw^ połowę przeżyło; .-jgo. Ostatnia
z umierąiących rodziców, to iest; oyciec lub ma¬
tka, może naznaczyć opiekuna 3gj.— w niedo¬
statku oyca i matki i opiekuna, przez nich mia¬
nowanego, opieka powierza się naybliższym
wstępnym; lecz wstępny od oyca przenosi się
* nad wstępnego od matki, w tymże samym sto¬
pniu; 402. — w niedostatku oyca i matki, wy¬
branego przez ' nich opiekuna , i wstępnych
pici męzkiey, opiekun musi bydź mianowany
przez radę familiyńą, 4o5.— Może oyciec mia¬
nować radę, mat^e i opiekunce, która zostaie
Jirzy ^yciu 3gt. — Matka nie ięst obowi^zan^
do przyimowania opieki , 394. — Matka opie¬
kunka id^ca za mąż powtórnie, małżonka po¬
wtórnego ma za wspołkuratora, ieżeli opieka
telski? Prawnicy stanem nazywaią przymiot i własność w moc AtŁ-
rśy człowitk pewne posiada prawa.t Nayprzód więc własność na-
1 fży dp stanu, czyli ta własność (prz)nnot) iest wewnętrzna lub
zewnętrzny, przemiiaiącą bydź stała; powtóre: iest taka,, z kto-
tey wymkaią prawa. Innych własności czyli przym»oto\V osoby
w stanie cywilnym uwazaney na uwagę nie biorą; np. Nieletnośó,
choroba* słabość umysłu, wolność, są własnościami, z kjt.órych pe¬
wne w^nikaią pjf^wafs Chory ma tiine prawa liiz zdrów; słaby
na umyśle inne niż rozumny; wolny człowiek ma prawa, na któ¬
rych zbywa niewolnikowi; wszystkie te własności składaią stan
prawniczy:
1-ecz stan ten iest dwoiaki; naturalny badi obywatelski; stan
naturalny (status liataralis) zowie sic naturalna iizyczuią wewnę¬
trzną własnością, która ciągijie , za sobą prawa np. choroba, sła~
bość umysłu, mieletność, płeć m<,ska lub żeńska należą do stanu
naturalnego; g	
			

/Magazyn_092_10_102_0001.djvu

			była iey Mstrzezaną przez radę familiyną, któ¬
rą powinna zwołać w tym celu 3g5 i 3g6. —
Opiekun wybrany przez oyca lub matkę, nie
iest obowiązany do przyięcia opieki, 401. Ra¬
da fainiliyna dla mianowania opiekuna, skład;tÓ
się będzie z sześciu krewnych, którym przezy-
duie Sędzia pokoiu; — w wyborze opiekuna
przeniesie się krewny nad powinowatego, w tym¬
że samym stopniu; krewny naybliźszy przenie¬
sie się nad innych krewnych, a w tymże samym
stopniu pokrewieństwa, naystarszy mieć będzie
pierwszeństwo, 407.— Wszelki krewny lub po- |
win o waty, zwołany na zgromadzanie* taańliyne
nie stawaiąc, poniesie tarę pieniężną, — 1
W każdey opiece mieć będzie mieysce pod®-
piekun, przez radę familiyną mianowany 420.—
Są uwolnieni od opieki Sędziowie, Koimnissa-
xze czyli Prokuratorowie Sądu Kassacyinego *
nie mniey osoby oznaczone w tytiifach III. V.
VI. VIII. IX. X. XI Aktu Konstytucyjne¬
go 18. Maja 1804- (*) Komissarze rachunków
skarbowych (comptabilite ) Prefekci; urzędnicy
publiczni, w jnnym Departamencie nie w tym
gdzie opieka iest ustanowiona.-427.— Woysko-
■wi agenci rządu w kraiu zagranicznym 428; O-
•oby podeszłe maiące lat sześćdziesiąt pięć
433.— chorzy 434.— Ci, którzy iuź maią dwie
opieki, 435.— i rnaiący pięcioro dzieci prawego
pochodzenia; 435. Nie są iey zdolnemi niele¬
tni, pozbawieni woli; kobiety, lecz nie będące! !
(*) Prócz wysczególnionych tu w teście urzędników od eie»
i»rn opieki zwolnionych. w tytułach Konstyfucyi, o których
wzmiankuje artykuł 427, Kodexu, są biiźey wysczególnione t>so-
i > ou takowey opieki wolne. Temi są wszystkie członki familii
C. ^arskiey. wszyscy wielcy Dygnitarze Państwa i urzędnicy wyi-
jni go stopnia, Senatorowie, Radzcy stanu, członki C ała Pravi o-
ll I Zfgo 1 t. d. Obacz takowy akt Konstytucyiny, który, ialc wia¬
domo. późmeysźemi lustytucyami Pajistwa francuzkiego poniósł
jiiakomit^ odmiany.
		

/Magazyn_092_10_103_0001.djvu

			5*
łnatkami lub nie naleijce do wstępnych; na-'
koniec ci, którzy maią z nieletniemi znakomity
process 442. — Są wyłączeni od opieki ludzie
znaiomi z nieprzystoynych obyczaiow; ci, któ-
rych postępki w opiece świadczy o ich niezda-
trlości lub niewierności; 414 —• Opiekun-wi¬
nien prowadzić administracyą, iako dobry ovtiec
familii igospodarz (pater famiiias; 450.— w dniach
dziesięciu od swey noininacyi każe zdijjć pie¬
częcie, ieieli te były przyłożone na pozostało¬
ści 451. — Winien użyć na korzyść nieletnie¬
go przewyżkę zjego dochodów, ą55. Bez upo¬
ważnienia rady familiitiey , nie może alienować
ani pożyczać dla nieletniego, 407;— Akceptować
ani zrzekać się sukcessyi na'rtiełetniego spadłey
461, ani zawierać dlań tranzal^yi; 2045 i 467.
Każdy opiekun winien złożyć rachunek ze swe¬
go postępowania, skoro iest ukończone; 469,
nie może ważnym sposobem wchodzić w ża¬
dne układy z Nieletnim, pod swą pieczą zosta-
iącym, przed uczynieniem rachunków z opieki
472> — Opiekun nie może nic przyimować od
swego nieletniego, nawet przez Testament 907—»
Mianowany zostaie opiekun do wykotnnia da¬
rowizny, z obowiązkiem restytucji, io55 i io56.
Ob.tez: Rachunek z opieki, Rada farniHina, podo-
piekun.
Opieka bobuówolna czyli dobroczynna i Tutelle bffi-
ćieuse). Test dozwolona tern 1, kto nie maiąc
dzieci, chce ie sobie przysposabiać, 36l. Mał¬
żonek nie może przyimować na s/ę opieki do-
broczynney, bez zezwolęnii swego współmał¬
żonka 562.— Opieka dobroczynna nie może
mieć mieysca, ia!c względem dziecka navmniey
lat piętnaście maiącego; wkłada tfbo wiązek ży¬
wienia ie, wychowania, i postawienia w stanie
sposobu do życia 364. — Opiekun dobroczynny
inoże przysposabiać pupilla swego po pięciu le-
ciech opieki, przewidując swe zeyście, J6S. —»
Iuacaey czynić tego nie może tylko, gdy dzie-
4*
✓
		

/Magazyn_092_10_104_0001.djvu

			clco doydzie pełnoletności; 368.— Opielun do->
broczynny, zarządzaiący iakimkolwiek maiątkiem
wychpwańca, 'winien dać zeń rachunek wkażdym
razie ; 370.
Opiekun poboczny, przydany; (subroge tutmr) zostaie
mianowany przez radę familiirią; 421.— a to
bezsrzedńie* po ópiekiinie; w opiekach innych
nie opiece oyca i matki ani w opitjce przez
nich defer^waney, bądź w opiece ascendentow
422. — Opiekun przydany działa 1 w interesach'
nieletniego, skoro te są przeciwne interesom
głównego opiekuna 420. — Powołuie miano¬
wanie nowego opiekuna, skoro opieka zawako-
wała 424.— Sprawowanie iego obowiązków u-
» staie, w tymże samym czasie, co opieka; 425.—*
Kurator tywota po narodzeniu dziecka, zupeł-
nem ' prawem zostaie przydanym opiekunem j
393.
Opiekun do przypadku. Dziecko naturalfte hie mo¬
że iśdź za mąż przed rokiem dwudziestym pier¬
wszym, tylko za zezwoleniem opiekuna, do
przypadku mianowanego, 159.
O&YGiNAi., Koncept, (minutę), powinien zos’tać przy
aftach urzędowy ćii oryginał wszelkióy donacyij
miedzy źyiącemi przyiętey,- pod karą nieważno¬
ści; g31.
Osady. Dobra, które Nielemi posiada w osadach, za-
* rządzane będą przez podopiekuna, w tym ce¬
lu mianowanego; 417* ,
Oskarżyciel potwarczy, nie godzien iest brać spadkii
po oskarżonym, 727.
Oświadczenie nieprzytomności, moźc bydź żądane
we cztery lata po znikniefiiu nieobecnego, n5,
i nie może bydź ogłoszone, iak w rok po tako-
wein żądaniu; 119.— śteyścia, czyni się przez
dwóch świadków krewnych, lub sąsiadów zmar¬
łego; 78.— Zamieszkania; dowodzi zamiar mie¬
szkania w okolicy, w którey było uczynione;
104. — Urodzenia, czyni się we dni trzy po ro*
związaniu (połogu) 55. — Ktokolwiek znaydzief
		

/Magazyn_092_10_105_0001.djvu

			53
dziecko, obowiązany, uczynić deklaracyą czyli
oświadczenie onego przed urzędnikiem stanu
cywilnego, 58.
Oszacowanie kushuchomości, Sukcessyi czyni się przez
biegłych; 724.— Toż samo dzieie się z. rucho¬
mościami, ieżeli nie masz taxy w inwentarzu;
825.
Owoce są nieruchomością, iezeli nie zerwane z drze¬
wa 52o ; należą do właściciela gruntu; 547* —
Należą do użytkownika, w stosupku trwałości
prawa iego użytków 586. — Ąfaiącemu użytek
z owoców, należą tylko w ilości potrzebney dla
dzieci iego i familii; 63o.— Użytki i procenta
(iuterets) rzeczy do obowiązku konferowania
przywiązanych, na|eżą tylko, licząc od dnia o-
twarcia sukcessyi 856.
Ojciec; wciągu pożycia małżeńskiego iest administra¬
torem dóbr osobistych swych dzieci nieletnich
38g. Używa dóbr swych dzieci, póki niedoydą
ośmnastego roku życia; chybaby przed doyściem
tych lat były usamowolnione; 3»4-— Takowe
używanie nie rozciąga się do dóbr, będących o-
wocem przemysły i pracy dzieci, 387. -»• Oyciec
ma tymczasową ailministracyą dzieci, w ciągu in-
stancyiTozwodowey ; 267.— Oyciec imatka mo¬
gą rozdzielić swe dobra, między dzieci lub
zstępnych- 1075. — -Mogą ie dać swym dzie¬
ciom, z obowiązkiem oddania.onych dzieciom, iuź
narodzonym albo urod/.ićsię mogącym wzmian¬
kowanych donataryuszów 104Ś. Obacz: matka,
władza oycowska, darowizhy, działy.
Oycowstwo (Paternite). Dziecko poczęte w ciągu po¬
życia małżeńskiego, ma za oyca małżonka; 3i2—
Mąż nie może się doń nie przyznawać, chyba¬
by narodzenie iego było przed nim ukryte, 3i3—
Poszukiwanie oycowstwa iest zabronione; 340.
Obacz: Macierzyństwo, synostwo, dzieci naturalne,
Legitymaeya.
OyczrsTY spadek łub macierzysty (Petrimoine) wierzy¬
ciele sukcessyi, maiący wręku prawa czyli tytuły
		

/Magazyn_092_10_106_0001.djvu

			54
fxekucyi podlegające, mogą. £ąda£ rozłączę mą
spadku oyczystego ery macierzystego osoby
zmarłey ocl dziedzictwa; 878. -— Prawo to nie
ma mieysca, skoro zachodzi nowacya wierzy¬
telności; 879- Przedawnia się, co do ruchomo¬
ści, upłynieniem lat trzech; a co do nierucho¬
mości, można użyć tegoż prawa tyle, ile teź
nieruchomości zostaią wretku dziedzica; 880.
I	P-
Pakt obacz: Naiem.
Pan znayduie wiarę względem twierdzeiya swego, co
do ilości płacy swyin służącym postąpioney
1781.
Pathonowie nie mogą bydź Cessyonaryuszami (naby¬
wać) praw spori.ych, należących do Trybunału,
przy którym sprawuią swoy obowiązek, 1597.—
Maią lat dwa tylko do upominania się o zapła¬
tę swych kosztow i należytości, po ich odwo¬
łaniu, lub po skończeniu sprawy, 2273.— Są
uwolnieni od papierów (to iest: od odpowie¬
dzialności za papiery) w pięć lat po wyroku
vr Processie; 2276. — mogą bydź przymuszeni
aresztem osobistym do zwrócenia tytułów iin
powierzonych, lub pieniędzy zapłaconych im
przez Klientów, 2c^6o.
Pełnoietność iest ustanowiona na lat dwadzieścia ie*
den skończonych; 488.
Pełnomocnictwo, obacz: Mandat.
Płksya , alknentacyyna, należy się żonie przez męża
pod czas Instancyi rozwodoAve,y , 268. — Nale¬
ży na\vet po wyrzeczeniu względem rozwo¬
du, ieżeli małżonek, który go pozyskał, nie
ma dostatecznego inaiątku na swe utrzymanie.
Powinna mu bydź płacona przez innego mał¬
żonka pensya alimentacyina ; 3ot.
Nie można przytykać z piecem do muru wspól¬
nego, czyli rozłączaiącego possesye, iak tylko
		

/Magazyn_092_10_107_0001.djvu

			stosownie do urządzeń lub sczególnych zwycza-
iów, 674,
Pieczęci przyłożenie (Scellśs). Zona źądaiąca rozwo¬
du, może domagać się przyłożenia pieczęci na
effekta do wspolności należące, 270.— małżo¬
nek przy życiu pozostały i adrninistracyk dobr
narodowych, powinni kazać przyłożyć pieczęcie
• na ruchomości sukcessyi, których poszukuią;
769. — Mogą żądać wierzyciele przyłożenia pie¬
częci; 820. — Przyłożenie pieczęci nie iest ko¬
niecznie potrzebne, gdy wszyscy dziedzice są
obecni i pełnoletni; w przeciwnym, razie, po¬
winna bydź dopełnioną w iak naykrotszym cza¬
sie; 819.— Opiekun winien żądać zdięcia pie¬
częci, w dniach 10ciu po swey nominacyi, Ą.5l.
Pisarz Trybunału pierwszey Instancyi odbiera zrze¬
czenia się sukcessyi, 784; i deklaracyą sukcesso-
ra przyimuiącego spadek, tylko przy dobrodziey-
stwie inwentarza, 793.— Pisarze nie mogą byd^
Cessyonaryuszami praw sporem obiętych w ju-
ryzdykcyi Trybunału, gdzie sprawuią swe fun-
lęcye; i5gj.
Pisarze Kryminalni; powinni posyłać nazwisko ska¬
zanego na śmierć urzędnikowi cywilnemu miey-
sca, gdzie ma się odbywać exekucya śmierci,
83.
Płaca, pensya, Procent, (Rente).— Płaca ustanowiona
czyli ułożona, iest rodzay pożyczki, gdzie po¬
życzający zrzeka się wymagania Kapitału; 1909*
Płaca ustanowiona na wieczność, iest istotnie podle¬
głą wykupieniu; 1911. — Można domagffć się
iey wykupienia, ieżeli dłużnik nie dopełnia
swych obowiązków w dwóch latach; ieżeli nie
czyni przyrzeczonego zabespieczenia, I912, —
I gdy iest w stanie pódupadłości lub zupełnego
upadku, igi3.
Płaca dożywotnia, iest rodzaiem kontraktu losowe*
go; 1964. — może bydź ustanowioną tytułem
obciąźaiącym lub darmym; 1968.— Ustanowio¬
na tytułem darmym, podlega .zimueyszeniu (re*
/
		

/Magazyn_092_10_108_0001.djvu

			56
flukcyi) leżeli przenosi porcyą, którą możną
rozrządzić; 1970. -— Płaca dożywotnia może
bydź ustanowiona wędług ceny, iaką się podo¬
ba stronom naznaćzyć, 1976; — może bydź Ut
stanowiona na iednę lub więcery głów; 1972.—
Ustanowiona na głowę osoby zmarłey, lub do-
tkniętey chorobą, z którey zmarła, nie ma żadney
skuteczności, 1974.
Płaca służących (Gages) nie kompensuie się legatami
im pociiynionemi; 1023.— Panu na iego twier¬
dzenie dać potrzeba wiarę, względem ilości za¬
płaty , iakie na zasługi postąpił służącym,
Iy8l‘ , •
Płace, Pensye, są ruchomością; ,*>29. —- Płace hypo-
tekowane na nieruchomościach Sukcessyi, zwra-
caią się przed podziałem, ieźeli tego wymaga
któren z sukcessorow, 872. — Ubespieczenie
wypłacalności dłużnika podobnych wypłat , ina
mieysce między współdziedzicami, tylko wcią¬
gu lał pięciu po dziale nastąpionym; 886. —
Wszelka płaca ustanowiona na wieczność, za
cenę nieruchomości, iest w istocie podległą wy-
kupnu; 53o.
Płeć, powinna bydź wyrażoną w akcie urodzenia dzie¬
cka, 57. — Nie czyni się między współdziedzi¬
cami żadney różnicy płci ani pierwszeństwa ro¬
du ( pierworodzęńitwa, primugeniture) 745.
Płot, Parkan, (haie) między dwiema dziedzinami, u-
waża się za wspólny, 6701— Nie może bydź
sadzony iak o w pół metru (miary francuzkiey)
odległości od linii rozdzielaiącey, 67 I.
Pobieranie rzeczy w podziale między małżonkami
( Reprises Matnmuniahs). Zona pobiera w przód
niieli mąż; 1471. — pobiera z dóbr męża,
wprzód, gdyby dobra wspólności nie były wy¬
starczające; lecz wybieranie małżonka wykony¬
wa się tylko na dobrach wspólności; 1472. —
Poboczne [Sukcessye] są te, do których są wzywani
krewni z linii poboczney, w niedostatku wst$-
		

/Magazyn_092_10_109_0001.djvu

			57
pnych lub zstępnych (ascendentów, de.scmde.ntów)
zmarłego, 75o.
Poboi/.ntca, obacz: Nałożnica.'
Poch >wanie zwłok, nie może nastąpić, bez upowa¬
żnienia urzędnika stanu cywilnego; 77. —
Poczucie kobiety, prz^d sześcią miesiącami, nisczy
przyczyny nieważności małżeństwa, z powodu
niedoyrzałości iey wieku lub małżonka , 185.
Poczuty. Dziecko poczęte w momencie darowizny,
może odbierać ią, gdy nastąpiła między żyiące-
ini, 906.— fo, kiore nie było poczęte od da¬
ty otwarciS sukcessyi, nie może iey brać; 725.—■
Dziecko poczęte w ciągu małżeństwa, ma swym
oycem małżonka, ^313.
Pochodzenie, obacz: Wywód rodu.
Podanie rzeczy sprzedaney, działa się co do nierucho¬
mości, przez wydanie kluczy lub tytułów wła¬
sności, itio5; — a co do ruchomości, przez po-
1 danie istotne, przez odesłanie kluczy od budyn¬
ku, który ie zamyka; albo nawet przez zezwo¬
lenie stron; ieżeli przeniesienie nie może się
uskutecznić w momencie sprzedaży lub gdy ku-
puiący ma iuż rzdcz w sWey mocy, 1606.—
Podanie następuie na koszt Przedaiącego,
1609. '	.	<
Podanie legatów, powinno bycjź żądane od legata-
ryu za uniwersalnego; lub od sukcessorów przez
legitaryu.sza z tytułem uniwersalnym; ioti;
i pr/-ez legataryuszow sczegoihycb; 1014- —
Ie;t ciężarem sukcessyi, 10 16-
Poiednanie się małżonków, umarza sprawę rozwodo¬
wą; 272-
Podpis* Akt podpisu testamentu mystycznego, wypi-
suiesię przez Notaryusza, apodpisuie się przez
świadków, 976.
Podstąp. (Dolus) iest przyczyną nieważności umów,
1116.'— uchylenia podziału, 887; odwołania
akceptacyi dziedzictwa; 78.}. — Daie mieysce do
cofnięcia opieki temu, kto ią otrzyiflał przez ią-
kiżkolwiek podstęp, 421r
- •' * a-
		

/Magazyn_092_10_110_0001.djvu

			58
Podział, można go zawsze poszukiwać, i nikt nie mo-
' ie bydź zmuszany do zostania bez działu; 815—
ieieli ieden ze współdziedziców nie nabył pra¬
wa przedawnienia do dóbr sukcessyonalnych,
SlK— Czyni się takowa prowokacya, co do nie¬
letnich sukcessorów, przez ich opiekunów; co
do nieobecnych, przez ich krewnych, wprowa¬
dzonych %v possessyą; 817.—- przez małżonką
żony sukcessorki; czyni to sarn, gdy dobra ma-
ią weyśdź wprawo wspolhości, a łącznie z żoną
w przypadku przeciwnym, 818. — Akcya o po*
dział i rozsądzenie sporów w tey mierze za¬
chodzących, są podległe Trybunałowi mieysca,
gdzie sukcęssya otworA)na; 822.— Ruchomo-
ści idące do podziału, szacuią się przez bie¬
głych, 825; — równie iako i nieruchomości,
824.— Każderi ze współdzielących się, żądać
może swey części w naturze, tak c(\ do dóbr ru¬
chomych, iako i nieruchomych; 826,— Nieru¬
chomości, których podział nie może mieć iniey*
sca, sprzedają się przez licytacyą; 827.-- Przy¬
stępnie się potem d® znoszenia (konferowania)
części do massy, tudzież tego, co każden ze
współsukcessorów naprzód uzyskał, 829 j 83o;—
z a nakoniec do ułożenia losow, 831;— które
są potem wyciągany przez nich; 834; P° uczy¬
nieniu uwag przeż każdego ze współdzielących
się, względem ich ułożenia, ieźeli to ma miey-
sce; 835.— Tytuły, prawo własności wykazuią-
ce, odsyłaiąsię każdemu ze współdzielących si$
iak co komu przypadło ; 842.a— Współdziedzice
zostaią nawzaiein względem siebie uręczyciela-
mi (Ewiktorami) zakłóceń, których przyczyna
była dawnieyszą niż podział, 884. — Działy
' mogą bydź uchylone z przyczyny gwałtu lub
zdrady i pokrzywdzenia, więcey niż w czwartey
części; 887. *— Nieprzytomni są wyobrażeni
w podziale przez Notaryusza, od Trybunału
Inianowanego; n3.—
		

/Magazyn_092_10_111_0001.djvu

			59
Podziat. wspólności. Kaide z małżonków czyli iego
dzieci wuosi do raassy, co wnieść powinien,
1468; i co zatem przenosi exystuiące dobra ie¬
go osobiste, szacunek tych, które były alieno-
waile i wynagrodzenia, iakie mu się należą od
wspolnuści, 1470. — Przewyżki żony czynią
się przed przewyżkami męża; mianowicie żona
wybiera pierwey niżeli mąż, 1471	i z dobr
męża w niedostatku dobr wspólności, 1472.—
Po dopełnieniu przewyżki, co się zostaie, idzie
na podział przez połowę 1474.— Długi dzielą
się takżp na połowę, 14&2.— Uważaiąc, że żo¬
na nie iect do nich obowiązana nad swą poło¬
wę, 148.3.— i że mąż może bydź obowiązany
do odpowiedzi, za całkowitość onych , 1483. —■
Z resztą wspolność dzieli się tak-, iak rzeczono
o podziale sukcessyi, 1476-
PoDZiAi przez matkę i oyca uczyniony. Oyciec i ma¬
tka lub inni wstępni, mogą uczynić między swe-
ini dziećmi lub zstępnemi podział ich dobr
1075. — czyli to przez akta między żyiącemi,
bądź przez Testamenta, 1076.— Można wzru¬
szyć takowe działy, z powodu pokrzywdzenia
więcey, niż w czwartey części, to79. —
Podziału można się domagać, ieźeli własność nie by¬
ła *nabytą, w moc przedawnienia; 816.— Spra¬
wa o podział iest poddaną Trybunałowi miey-
sca, gdzie otwarty spadek; 822
Pokolenia. Bliź^zosć pokrewieństwa ustanawia się R-
czbą pokoleń; j55.
Podopiekun. Mianowany zosta'ie Podopiekun ( Pro-
tntuer) 	
			

/Magazyn_092_10_112_0001.djvu

			6o
• . , ' ' ^ ' ' ■; ' 't >
Podwyższenie ceny (crae) obacz: Przewy&ka.
Postępowanie, obacz: sprawowanie się.
Pokrzywdzenie na maiątku (lesion) w pewnych tylko
rodzaiaoh Kontraktów, czyni układ nagannym,
Iii8.— Daie powód do uchylenia układu, na
dobro nieletniego; i3q5.— Pokrzywdzenie nad
część ez\vartą, staie się przyczyny uchylenia (re-
scision) układu miedzy wspołsukcessorurni, 887—
i układów, które uczynią krewni wstępni. 1079;—
Pokrzy wdzienie nad siedm dwunastych części ,
daie prawp przedaiącemu, żądania re.^cyssyi (u-
chylenia) sprzedaży; 1674.— Takowa rescyssya
nie ma rnieysca na dobro kupującego; lt»83.—
Pokrzywdzeilie podobne nie daie przyczyny
do uchylenia zamiany; 1706.
Policzenie opfat nie może bydź uczynione na kapi¬
tał, co do długu, przynoszącego prowizyą, bez
zezwolenia wierzyciela; 12-54' — Nie inoże bydź
uczynione na inny dług, iak wyrażony w kwi¬
cie przez dłużnika akceptowanym ; £255. — Po¬
liczenie czyni się, ieźeli kwit o żadnym długu
sczegolnym nic nie wziniankuie, na summę, któ¬
rą zaspokoić miał naywiększy interes , lub w ró*
wni, na dług naydawnieyszy, 1256.
Polowanie, obacz: Rybołostwo.
Pomieszanie zmysłów, obacz: Obłąkanie.
Pomoc. Winni ią sobie nawzaiem małżonkowie; 212.--•
Potrzeba było dawać i mieć staranie nieprzer¬
wane , ciągiem naymniey lat sześciu o osobie,
którą się chce przysposobić; 345.— Pomoc zaś
dana przysppsobicielowi, w potyczce,bądź wnie-
bespieczeństwie ognia, lub tonieniu, może bydź
słuszną pobudką do przysposobienia, lamie.
Porcya dóbr rozrządzalna (disponible) obacz: Część.
Pakafeknałia (Paraphernaux) wszelkie dobra żony
na posag nie ustanowione, są para/emalia,
157,4.— Służy żonie administracya onych i uży¬
tkowanie; 1576.— Maź z nich pożytkuiący, iest
obowia.zany do wszelkich powinności użytko¬
wnika , i58o.
		

/Magazyn_092_10_113_0001.djvu

			6i
Pozwanie no Sądu, przerywa preskrypcyą czyli prze¬
dawnienie, 2244.— Takowe przerwanie bierze
się za niedoszłe, ieżeli pozew uważać kię mu¬
si za żaden, z powodu nieząchowaney formy
. 2247' ,	'	.
Porwanie (Enleyemenf).— Poiywaiąry kobietę może
bydź uznany oycem dziecka, ieżeli epoka po¬
rwania odnosi się do epoki poczęcia onęgo;
340-
PoRZĄnEK i l-ożdział szacunku nieruchomości [Ordre,
Riafsyfkucya] urządza się wedle prawideł postę¬
powania sądowego .• 2217 obacz: wywłasczęnie.
Posac. dzieckh ósoby pozbawioney woli, ma bydź
urządzony za zdaniem rady lamiliiney; 5n.
Posagi; do posagu hzecz naieźąca. Mojna wchodzić,
w związek małżeński, poddaiac się \tstaivie (re-
giine) posagu lub ustawie ripólriósci; l3gi. —
Wszystko, cokolwiek żona wnosi W dom rnał-
/ żeński i, do posagu należy, ieżeli nie zachodzą
przeciwne temu postanowienia; 1541,— Posag
może obeymować wszystkie dobra żony tera-
źnieysze i w przyszłości uzyskać się maiące;
x542. — Nie może bydź pomhażariy w ciągu
pożycia małżeńskiego; i543.— Sam małżonek
ma administracyą dóbr pbsainych, pod czas mał¬
żeństwa, 1549. — Lecz nie ma własności onych,
chyba, że w tey mierze zaszła wyraźna deklara-
cya, 1552. •— Rzecz nieruchoma do posagu na¬
leżąca, może bydź alienowaną, skoro alienacya
fcfiey była pozwolona w kontrakcie małżeńskim,
i557. — Może także bydź alienowaną dla wa¬
żnych przyczyn, za upoważnieniem Sądowem,
15óti. — Nieruchomości do posagu należące ,
nieuznane zdalnemi, aby mogły bydź alieno-
wane; nie podlegaią preskrypcyi w ciągu małźeń'
Stwa, chybaby preskrypcya zaczęła się przed 23-
■warciem związku małżeńskiego, i56i.— Mał¬
żonek iest obowiązany do wszelkich powinno¬
ści użytkownika, względnie dóbr należących do
posagu; 1S62.— Gdy posag jest wystawiony
		

/Magazyn_092_10_114_0001.djvu

			na niebezpieczeństwo, może zona poszukiwaćj
rozłączenia dobr, i563.— Gdy posag składa się
7. nieruchomości bądź z ruchomości nieosza-
cowanych, przez kontrakt małżeński, małżonek
może bydź znaglony do oddania go bez zwło¬
ki, po rozwiązaniu węzła małżeńskiego; 1564-—
leżeli się składa z Summy pieniężney lub z ru¬
chomości przez kontrakt oszacowanych, bez za¬
deklarowania, że oszacowanie nie czyni mał¬
żonka właścićielem ; zwrotu Onego wymagać
nie można, aż w rok po rozwiązaniu małżeń¬
stwa; 1565.— Użytki z nieruchomości poważnych
dzielą się między mężem a żoną, po rozwiąza¬
niu małżeństwa; 1571
Posagi [Statuy] są nieruchomością, gdy śą osadzone
w mieyscu, umyślnie na to wyrobionein (niche). \
Possessya, obacz: Posiadanie.
Posiadanie. Powinno bydź dobrey wiary, aby pro¬
sty tylko posiadaczirzeczy, nie był winien od¬
dać użytków właścicielowi, rzecz sarnę wraca-
iąc, 5.49.— Co do ruchomości; posiadanie wa¬
żne iesi, iak tytuł; wszelakoż ruchomości zgu.
bione, w trzech latach tylko mogą by^lź win- I
dykowanęmi, 2279.— Aby , żysknć przed iwnie* I
nie, potrzeba było bydż w posiadaniu, srałem,
spokoynem, pubticznem, nie dwoyznaczriern,
iinieć tytuł Właściciela; 2,229. — Czyny gwał¬
towności nie ustanawiaią possessyi, zdolney
przedawnienia, 2233.— Posiadanie stanu pra- |
wego dziecka, może bydi dostateczne na do¬
wiedzenie synostwa, w niedostatku tytułu np<
Aktu urodzenia i r. cl.) 320.
Pełnomocntctwo; upoważniony niem , może zastąpić
> iednę tylko osobę w zgromadzeniu farnijiynem,
412. Obacz:■ Prokwacya.
Posłuszenstwq. Zona winna ie mężowi; mąż winien
iey opiekę; 2t3.
Powinowaci w stopniu brata i siostry, nie mogą weto*
dziś z cobą w związek małżeński, 162.
		

/Magazyn_092_10_115_0001.djvu

			65
Powrót, PowrÓcenta. , (Rapports) każden ze współ¬
dziedziców wraca to wszystko (konferuie) do
tnassy, cokolwiek wziął od zmarłego dawcy
dziedzictwa, 829.— leżeli dary uczynione by¬
ły prawem pierwszeństwa, lub przy uwolnieniu
od zwrotu, potrzeba zwracać to tylko, cokol¬
wiek przenosi porcyą rozrządzalną, 844.— Są.
Uwolnione od konferowania dary i legata uczy¬
nione syndwi ,tego* kto im prawo do pobie¬
rania spadku* 847; — toż, samo rozumie się o
darach uczynionych oycu iego; 849- — ńiemniey
' O uczynionych iego małżonce [małżonkowi];
849. — Kośzta żywności, utrzymania, wychowa¬
lna, wyprawy i wesela, nie maią. by cl/, zwraca¬
ne; 852. — Zwrot czyni się w naturze lub przez
potrącenie z naleiytości; 858.— Zwrot rucho¬
mości czyni się tylko przez potrącenie, 868.—
Dziedzic zwracaiący nieruchomość, może ią
zatrzymać w posiadaniu, aż do zwrotu kosztów,
lub polepszeń w niey uczynionych; 8U7.— Ka¬
żde Z małżonków zwraca do massy , co winno
ĆSostai«' do zbioru wspólności 1468.-— i cokol¬
wiek wzięło z nićy, końcem wyposażenia oso¬
biście dziecka swego; 1469.	,
Powtórne małżeństwo (secofid mariage) nie itioże
wchodzić powtórnie w związek mdłżeński ko¬
bieta, iak po upłynionych dziesięciu miesiącach,
od rozwiązania poprzedniczego małżeństwa,
228* — W przypadku rozwodu za wspolneia
zezwoleniem nastąpionego, żadnetnu z dwoyga
małżonków nie wolno wchodzić w powtórce
śluby, iak wiat trzy po ogłoszeniu rozwodu;
2297. — Ktokolwiek wchodzi w po wtórne zwią¬
zki małżeństwa , maiąc dzieci z pierwszego ło¬
ża , nie może czynić darowizny na rzecz swey
nowey połowicy, iak tylko cpęść dziecka pra¬
wego, która w żadnym razie, nie może prze¬
wyższać czwartey. części dobr; 1098.— Proste
dobrodzieystwa pochodzące z prac wspólnych
i 3 osczędzeuia dochodów wymkai$ce > nie po.
		

/Magazyn_092_10_116_0001.djvu

			64
wir.ny hydź uważane za, korzyść Uczynioną lii
szkodzie dzieci z pierwszego łoża; 1.527.
PozBawienis wolt. Może lby pozbawienie -woli nie było dopClsczcne$
może naznaczyć doradzcę Pozwanemu, aby mu
we wszelkich assyśtówał aktach, 499.— Można
poszukiwać takowego naznaczenia doradzty, ró¬
wnie iako i pozbawienia woli; 5IĄ.— I4czba-
wienie woli ustaie, za ustaniem przyczyn, które
ią zdeterminowały , 512.—
Pozbawienie woli. Zona pozbawiona woli, ma za o*
piekuYia swego małżonka; 5o6 — Mąż pozba¬
wiony woli, rnożt* mieć swą żonę za opiekunkę
507.—• Pozbawiony woli iest poroutrny z Nie¬
letnim , 5og.— Dochody iego powinny bydź
użyte na złagodzenie iego losu; 510.
PożyjR. Łokatofowie są zań odpowitdzialni ; ieżeli
i;ie dowiodą, że się wydarzył przypadkowo;
1733.
PoŻTCŻKa. Są iey dwa rodzaie: pożyczka rzeczy na u-
iy/c&lub bezpłatne użycie (Ćornmodat iest ta,-
gdy rzecz użyczona może bydź użytą bez ze¬
psucia się; i pożyczka zuiywaniu czyli prosta
pożyczka, gdy rzecz pożyczona przez używanie
zostaie strawioftą; 1874.— Późyezka piewsza
na użytek, iest istotnie bezpłatna czyli darma ;
1876.— Wszystko, cokolwiek iest w używaniu
i zamianie, może bydź iey przedmiotem; 1878.—
Pożyczaiący może używać rzeczy pożyczoney,
tylko podług użytku determinowanego przez
naturę lub układ; 1880.— Nie może iey zatrzy¬
mywać, kompensując ią sobie długiem, iaki mu
winien ten, co mu przez nię itygodził; 1885,-—
a teu znowu nie mcże cofać iey tylko po teA
minię
		

/Magazyn_092_10_117_0001.djvu

			65
minie umówionym, lub po czasie, w którym słu¬
żyła do użytku, dla którego była pożyczoną*.
1888..— Pożyczaiący iast odpowiedzialnym bio-
, rącem i pożyczką, zawady ukryte w rzeczy po-
życzoney, ieźell wiedząc, nie ostrzegł go o
■ nich; 1891.—• Pniaczka zużywania czyni biorą¬
cego pożyczkę właścicietęin rzeczy pożyczouóy,
lSy-3. — Zobowiązanie się z pożyczki pienię-
żney wyuikaiące, ściąga się zamsze do summy,
liczbą wyrażoney w układzie; i8.)5;— ktyra
w terminie umówionym winna bydź zwrócona
przez biorącego pożyczkę, 1902. — Pożyczaią-
cy zostaie w odpowiedzi za wady ukryte, o któ¬
rych mu wiadomo; 189^. — Można się umó¬
wić o procenta Mf prostey pożyczce, 1905.—,
Cena procentu z umowy wynikaiącego, winna
bydź ułożona na piśmie, 1907. — Pożyczaiący
czyli biorący wvpożyczkę, który zapłacił pro¬
centa nie uifnówione, niemoże w żaden sposób
żądać ich zwrotu, 1906.'
Pożyczt/i; wygód zenie. (Commodat) czyli użyczenie
iest właściwie dobroczynna, czyli danna, 1876. —
Obowiązki z niey wynikające, przechodzą do
dziedziców stron interesowanych; 1879.
Pożyczka. Opiekun, nawet oyciec Iut> matka nie mo¬
gą pożyczać dla Nieletniego, bez upoważnienia
rady fumiliyney; 4^7.
Pożyczaiący, winien czuwać nad bezpieczeństwem
rzeczy poźyczoney, t88o; — misi ią oddać
vr tenrfinie u-riówionytn ; ig'02;—- SJ:e może iey.
zatrzymy .v.ić, tyt.iłe n skompensowania się tein,
co triu winian d nący pożyczkę; i8S5;
Pa4wa wykonywane ai bydź p>wmny od momentu,
w którym ogłoszenie onych może bydź wiado¬
me;. [.— Nie imią niwy czyli skuteczn j set
Witeczney, (to. ie-st: są pisane na p zyszłość,
nie na przeszłość) 2. — Nu: można ubliżać
tym, które się śćii^iią do porządku publiczne¬
go i dobrych obyczaiow ; 6.
J?a4WQ JPK.zrflrCM iest prawem właściciela do wszel«
5
		

/Magazyn_092_10_118_0001.djvu

			kicia przychodów rzeczy, 546;— toż prawd
rozciąga się do wszelkich owoców czyli produ*
kcyi rzeczy, £47;— niemniey do tego, cokol¬
wiek się do niey przyłącza i z nią się wciela,
55l;— cokolwiek się z nią. połączą lub ieśt
odsypane [odsep] przez rzeki większe ; 556. —•
Ściąga się do rzeczy ruchomych* 552: ido nie-
ruchomych; 565. — Przybycie nadaie pra%vo ifj
własności 712.— Nadaie moc prawną właści¬
cielowi gruntu, przywłasczyć sobie lub kazać
znieść wszystko , cokolwiek drugi zasadził na
nim lub wybudował, 555.	,
Prawa cywilne używaią się niezawiśle od %vłasności
[qualiles] obywatela; 7.—• Utracaią się przeż
naturalizacy^ w-kraiu Zagranicznym; przez przy.
ięcie urzędów publicznych od Rządu zagrani¬
cznego konferowanych; przez wcielenie się do
Korporacyi zagraniczney, wymagaiącey , różnić
urodzenia, i przez wszelkie założenia w kraiii
obcym, nie w myśli powrotu uczynione; 17.—
Utracą się iescze przez skazanie na kary, przy¬
noszące śmierć cywilną} 22-
pHiiwA wyiMnkowr. [eventue!s] do Sukcessyi, hie mo¬
gą bydź ustąpione za życia tego, po któryni
się iey oczekuie ,1 731*
Pa^W/i sporni;, nie mogą bydź ustąpione Sędziom*
, Notaryuszom, Adwokatom, czyli obrońcom ii
innym osobom do Sądownictwa należącym, wy-
konywaiącym swe obowiązki w okręgu właści¬
wego Trybunału, pod którego juryżdykcyą też
prawa podchodzą; 1597.
Paliwo pierwszeństwa [Preciput, wzgląd szczególnyJ
uważa sięiako umowa małżeństwa, nie zaś iako ko-i
rzyść, podległa ustawom względem darowizn, czy li
nie iako darowizna, i5i6.— Ma mieysce wzglę- P
dnie żony w ten czas tylko, gdy ta przyięła ' J\i
wspólność, l5i5.— Rozwód, odłączenie od o-
sób, nie daie powodu do zafundowania takowey
pierwszości, lecz na śmierć naturalny lub cy-
		

/Magazyn_092_10_119_0001.djvu

			wilną oczekiwać należy, 1518. — Dary 1 legata
uczynione tytułem pierwszości, nie są podle¬
głe konferowaniu, 919; — wszelakoź dziedzic
do działu przychodzący, może zatrzymać to tyl¬
ko, cokolwiek przenosi porcyą rozrządzalną;
, S44.
Prefekci, Są wyięci od opieki; 427.
^JUEKŁiizYA. [ JFin-de non recevoir ] ma mieysce przeciw
t£inu, ktokolwiek poszukuie prawa spadłego na
się po osobie, ktorey nie może w/kazać exysten-
cyi; i35 ; — przeciw żądaniu nieważności mał¬
żeństwa, skoro pożycie miało mieysce wcia-
gu sześciu miesięcy od daty, iak błąd lub pr/y*-
mus, daiący powod do nieważności i, by; po¬
znany lub ustał; 181.— Nie można zarzucać
prekluzyi zawieszeniu akcyi rozwodowey, któ¬
ra miała mieysce z powodu kryminalnego do¬
chodzenia; 235. — W materyi rozwodowey,
Trybunał stanowi nadewszystko wzglądem pre¬
kluzyi, 246. —1 Poiednanie się małżonków u-
rnarza akcyą rozwodową; 272.-— Oyciee nie
może używać excepcyi jjieprzyzrianfa dziecka
narodzonego, przed dniem setnym pśmdziesią-
tym związku małżeńskiego , ieżeli miał wiado¬
mość o ciąży swey żony, przed aktem małżeń¬
stwa; ieżeli assystował aktowi narodzenia; ieże-
li dziecko nie narodziło się W niebespieczeń-
stwie życia; 314 — Wymówki względem nie-
przyięcia opieki nie mogą bydź przyięte, skoro
nie są uczynione bez zwłoki, aby uniknąć pre¬
kluzyi; 433.— Współdziedzic, który alieno-
wał część swą w całości lub części , nie może
iuż bydż słuchany z żądaniem uchylenia działu;
»92.
Prezumpcya, obacz : Domniemanie.
1\k,0Cenjm (InterŁts) czyli akcye w towarzystwach skar¬
bowych, handlowych lub przemysłu; są ruclio.
mością; 529,
		

/Magazyn_092_10_120_0001.djvu

			68
Prokltmtor Królewski przy Trybunale pierwszey ir‘i
stancyi [*] obowiązany sprawdzać reiestra sta-|
nu cywilnego; 53. — Czyni swe Wnioski wzglę-;
dem potwierdzenia przez Trybunał aktu znania
' [**] 72. —r czyni ie takie co do sprostowania,
aktu stanu cywilnego, 99. — Może zaskarżać;
związek małżeński, będący w sprzeczności z Pra*
wem, (mianowicie zawarły wbrew artykułom 144.
147. 161. 162. i- l63. ninieyszego Kodexu Cy»l
wilnego) 184.^- Bierze wkommuhikacyąpapić'
ry, ściągające si& do Żądania rozwodu; 2.5g. —
Przesyła expedyryą wyroku względem żądania
rozwodu napisanego, Prokuratorowi apellacyi-
nemu; 293. •— Słuchanym bydź ma z wnioska¬
mi, gdy nieletni usamowolniony, żąda od Try¬
bunału upoważnienia, na zaciągnienie pożyczki;
483. — lest przytomny badaniom, czynionym
względnie pozbawienia woli; 496.—•, Przekłady
mianowanie Kuratora wakuiącśy sukcessyi ;
812..— Pilnuie z urzędu przyzwania Sukcesso-
rów, na przypadek utraty dobrodzieystwa inwen¬
tarza; lo5j.— lest słuchany względem utwier¬
dzenia zdania rady iamiliyney, .końcem sprze¬
daży dobr Nieletniego; 4^8 — Akt appellacyi
W ftiateryi rozwodowey powinien inu bydź wrę¬
czony , 292s
Prokuracya, Strony nie będące w obowiązku stawa-
,	nia osobiście do akt- stanu cywilnego, mogą
dać się zastąpić przez umocowanego prokura-
cyą, 36. — Prokuracye składnią się do pióra
■w Trybunale, zaparafowane [oznaczone fbliami]
przez tego, kto ie złożył; 44. — Umocniony
prokuracyą specyalną i autehtyczną, może za¬
kładać oppozycyą przeciw związkowi małżem
(*) Dawniey i za ciasów Rzeczypospolitey we Francyi urząd
len miał tytuł: Komissarza Rządowego.
(**) Podług ustawy Seymowey wyrokiem J. K. M. na dniu
jJ. MaTca 1809. ogłoszoney, Pisarz Aktowy ma w tyra razie
łtffowaĆ miejsce Prokurator^ Królewskiego.
'
		

/Magazyn_092_10_121_0001.djvu

			p]
Jri'|
Kta-I
nia
’ra*
44-
)iĆ'
nia
wi¬
ka¬
ry.
:k,i;
,'in
id^
fii\
so*|
?r»»
er<
ze-
;yi
rS'
ya*
8%
ra-
ira
,ij.
ny
ca-
ń*
ąd
iu
a* •
1 I '
skiemu; 66;-— powstawać na związek małżeń¬
ski umówiony przez współmałżonka osoby nie-
przytoinney , i39;— stawić do koniparycyi za
strono oskarżoną [Pozwaną] w rózwodzie, 243;—•
wyobrażać krewnego w zgromadzeniu familiynem
dla npmjnaćyi opiekuna; 412; — przyimować
darowizny; 93,3.— Sukcessorowie domniemani
Nieprzytomnego, ieżeli nie zostawił prokuracyi,
mogą żądać wpusczenia siebie w posiadanie
tymczasowe dóbriego od dnia, iak ten zniknął,
120. — Gdy zaś Nieprzytomny zostawił pro-
kuracyą; mogą tego domagać się dopiero po
upłynieniu lat dziesięciu, 121.
Przebieg, PrzeyŚcie. Właściciel całkiem chcący zam¬
knąć swą posessyą, utraoa prawo przechodu,
> w stosunku do zamknięcia swego; 648.
Przedawnienie (preskrypcya) przedawnienie kary nie
nadaie w żadnym razie skazanemu zaocznie zwro¬
tu do praw iego cywilnych;' 32. — Pradawnie- y
nie iest ieduym ze środków nabycia własności,
712.— ifiwolnienia się od ciężaru (obowiązku),
2219. — Umarza obligacye czyli zobowiązania
się; 12.34. — niemniey przywileie i hypoteki;
2 [80.— Przedawnienie nie ma mieysca co do
zapisów po upłynieniu lat dziesięciu liieodno-
wionych, 2154. —1 Można zawsze zastawiać się
przedawnięnięm, chybaby się kto zrzekł go wy¬
raźnie lub milczeniem, 2224.— Można się zrzec
tylko nabytego przedawnienia; 2220. — Nite
można zagruntować prawa przedawnienia, tylko
co do rzeczy, w używaniu i zamianach (dansle
commerce) będących, 2226.— Aby można zy¬
skać przedawnienie; potrzeba było mieć poses¬
syą nieprzerwaną, spokoyną, publiczną, nie
dwóyznaczhą, i tytułem właściciela, 2229. — A
ztąd ci, co posiadaią za drugiego, nie zyskuią.
nigdy prawa przedawnienia; 2236. — Przeda¬
wnienie może bydź przerwane naturalnie albo
cywilnie, 2242.—■ Naturalnie przez przerwania
posiadania i używania rzeczy, więcćy niż rok ie-
		

/Magazyn_092_10_122_0001.djvu

			den; 2243;— lub cywilnie przez wydanie po1
zwu bądź zapowiedzenie; 2244. — Przedawnie¬
nie ma mieysce przeciw wszelkim osobom ,
2251.— wyiąwszy miedzy małżonkami, 2253.—•
■wyi^wszy iescze prźeciw Nieletnim i pozbawio¬
nym woli; 2252;— ma mieyce przedawnienie1
zaległości i procentów,— przeciągiem lat pię-'
ciu; względnie nieletnich i pozbawionych uży-1
c-ia woli; 2278.— Przedawnienie liczy się na
dnie, nie na godziny, 2260.— Przedawnienie
lat trzydziestu ma mieysce przeciw wszelkim
akcyoin rzeczownjm lub osobistym; 2262.—■
Preskrypcya lat dziesięciu uwalnia budowni-
czych i podiemców, od uręczenia wszelkich ro¬
bót przez nich uskutecznionych; 2270.— Ma
mieysce na korzyść nabywcy dobrey wiary, ie- |
żeli istotny właściciel mieszka w okręgu iuryz- I
dykcyi Trybunału apeilncyineąo;' gdzie po¬
ło żona nieruchomość, w przeciwnym razie, pre- i
skrypcya nie nabywa się, iak po dwudziestu
leciech; 2265. — Przedawnienie sześciu niie»
sięcy ma mieysce, przctiw rsernieśluikoSn, tra-
ktyerom i gościnnym [oberżystom] przeciw na¬
uczycielom (metrom) i instytutororn. 2271.— !
a roku iednego, przeciw lekarzom, woźnym,
iupcom, skiżącyin, etc 2272. — Lat dwo/ch
przeciw adwokatom (patronom) co do spraw
ukończonych, 2273.— Po dwóch leciech, wo¬
źni są uwolnieni od poszukiwania zwrotu akt
onym powierzonych, 2276.— Uchylenie dzia¬
łu z powodtl pokrzywdzenia (Jesion) nie może
bydź żądane po dwóch leciech, 1676.— Zale¬
głości, procenta, komorne, oplata naymu, i t.
p. zostaią przedawnione ciągiem lat pięciu ;
2277*— Sędziowie i adwokaci są zwolnieni od
poszukiwania zwrotu papieróu, w lat pięć po za¬
szłym w sprawie wyroku; 2276. —1 Zdolność
przyjęcia lub zrzeczenia się Sukcessyi-, przeda¬
wnia się preskrypcyą naydłuźszą praw nierucho¬
mych; 789— Zdolność, iaką maią wierzyciele
		

/Magazyn_092_10_123_0001.djvu

			'	7i
sukcessyi zadać rozłączenia Spadku, przedawnia
sie- ciągiem lat trzech, co do ruchomości ;
8»u.
I)».zed\ż. Przedaż inoźe bydź uczyniony, przez akt
(autentyczny lub z podpisem prywatnym (sous
seing-j>rive.) 1.582.— Szacunek iey winien bydź
udeterrhinowany przez strony; i5ęjr. — Przy¬
rzeczenie sprzedąży znaczy sarnę przędaż, czyli
tyleż co ona waży, i58g. — Wszyscy, którym
Prawo nie zabrania, mogą kupować lub sprze¬
dawać; i59-j..—‘-Opiekunowie i piandataryusze ,
Adininislritorowie i urzędnicy publiczni dóbr
narodowych, nie mogą kupować dóbr, które
inaią w zarządzeniu; i5ę)fi.—■ Sędziowie, wo¬
źni (alias: burgrabioivie, hnisiers) adwokaci, No-
tkryusze, nie mogą bydź Cessyonaryuszami praw
spornych, zostaiących pod Trybunałem, w któ¬
rego okręgu onych uźywaią; 1597.— Opiekun
nie może kupować dóbr swego nieletniego ;
ĄÓo.— Nie może ich przedawać, bez upowa¬
żnienia rady famihiney; 4^7>— Nieletni usa-
inowolniony nie tnoże przedawać swych dóbr,
bez upoważnienia teyże rady, 4^4-— Nie mo"
że małżonek alienować nieruchomości osobi¬
stych swey żony, bez iey zezwolenia; 1428.—
Zonie nie wolno przedawać iey dóbr nieposa-
gowyph, pura.pheTn.aHa zwanych, bez upoważnie¬
nia swego małżonka lub Sądu; 1576.— wszy¬
stko, cokolwiek iest w używaniu (est dans le
comnierce) może bydź przedanerrt przez tego,
kto iest tey rzeczy właścicielem; iógS. — Prze-
daiący winien wydać i uraczyć rzecz sprzedaną ,
l6o3. —• Koszta wydania są iego obowiązkiem,
1C08; — TJreczenie iego ma za przedmiot ewi-
kcyą, 1626, — i wady w rzeczy ukryte, z któ-
remj się nie wydał, 1641. — Głównym (pryn-
cypalnyin) obowiązkiem kupuiącego , iest: zapła¬
cić szacunek rzeczy kupioney, w dniu i mieyscu
umówionych; i65o. — Przedaż może bydź u-
ęhyloilą, między inneuii, prze* użycie wolno-
		

/Magazyn_092_10_124_0001.djvu

			7*
Sci odkupu; l65ę>;— z powodu pokrzywdzeni;*
(Jesion) więcey niż w siedmiu dwunastych czę.
ściach; 1674;— Rzecz wielu osobom wspólna,
a która nie może bydź rozdzielony wygodnie,
przedaie się przez licytacyy; 1686. —- W pr-ze-
daiy wierzytelności, wydanie skntkuie się za
oddaniem tytułów, 1689.— Przedaż praw suk-
cessyonalnych, który czyni dziedzic, ciągnie za
sobą z iego strony akceptacyą Sukcessyi; 780.—■
obacz: JEwikcya, Uraczenie, Pokrzywdzenie, Li-
cytacya, Obligacye kupującego i przedaiącego, Uchy¬
lenie ęzyli liescyssy 1.—
Pkzedaż przymuszona; nie można iey popierać tylko
z mocy autentycznego tylułu; 22 13.—
wywłasczenie przymuszone.	-
Przedmiot i maierya Kontraktu. Wszelki Kontrakt
ma rzecz iakai.kolwiek za przedmiot; 1126.'—
obligacya czyli zobowiązanie się musi mieć ko¬
niecznie przedmiot udeterminownny; 1129.—
Rzeczy tylko w używaniu będące (dans le com-
merce) mogą bydź przedmiotem umów; 1128.
P&ZIszkoda. do małżeństwa [ opposition au inariage]
może bydź prawnie c/.yniona , przez osobę,
Jctora weszła w związek z iedną ze stron; 172.—■
Może'b)dź iescze czyniona przez oyca i matkę
lub wstępnych; 173; awjcli niedostatku, przez
brata lub siostrę, wuia lub ciotkę, braci lub sio¬
stry stryjeczne,'wuieczne, ciotec/ne, lecz tylko
gdy ^adą familyina nie dała swego zezwolenia,
lub z przyczyny obłąkania przyszłego małżonka,
174- — Powinno bydź wyrzeczone w dniach
dziesięciu, względem zniesienia takowey prze¬
szkody; 177; — i postanowiono w apellacyi
w dniach dziesięciu od daty pozwu; 178.—
Akta oppozycyi winny bydź podpisane przez
opponuiących się 66— i obeymować w sobie za¬
sady, daiące prawo do czynienia podobney op-
pozycyi, 176.
1 azaNOSZENiE wierzytelności [Transport de creances]
w przeniesieniu wierzytelności, wydanie działa
		

/Magazyn_092_10_125_0001.djvu

			73
się przez oddanie tytułu; 1689.— Cessyona-
ryusz rzecz sobie ustąpioną zaymuie w posiada¬
cie, za uręczeniem przeniesienia tytułu dłużni¬
kowi uczynionem, 1690.— Ustąpienie -wierzy¬
telności obeymuie w sobie to, co do niey nale¬
ży (accessoires), iako to: porękę (kaucyą) przy-
wiley i hypotekę; 1693.— Ustępuiący winien
uręczyć istotę wierzytelności, w momencie iey
przeniesienia; [693.— Ktokohriek przedaie dzie¬
dzictwo, iest obowiązany tylko uręczyć przy¬
miot, to iest: iedynie , że iest dziedzicem,
1696.— Przeniesienie swyr,h praw sufccessyo-
nalnych, które czyni dziedzic, ciągnie za sob;j
akceptacyą dziedzictwa; 7^0. obacz: Cc/śyę czy¬
li Ustąpienie..
Piilpis./INIe. K.ontrakt_y przenoszące własność nieru¬
chomości czyli rzeczowiiych praw nierucho¬
mych, przepisuią siq w całkowitości przez zacho¬
wawcę hypotek okręgu, w kiórym dobra są po¬
łożone; 2181,— Akta obeyinuiące darowiznę
i akceptacyą dobr zdolnych przyięcia hypoteki,
przfcpisuią się w kancellaryi hypoteczney miey-
sca, gdzie się też dobra znayduią; g.itj. — Nie¬
dostatek przepisania, może bydź zarzucony przez:
kogokolwiek, interes w tey mierze maiącego ;
941.—, Rozrządzenia między żyiącemi lub te¬
stamentowe z obowiązkiem zwrotu, staią się
publicznemi w moc przepisania; 1069;— Mog$
wierzyciele' i trzeci nabywcy zarzupać niedosta¬
tek przepisania; 1070. — Nie można dopełniać
uchybionego przepisania, 1071. Przepisanie
akt iwoźe służyć tylko za początkowanie dowo*
. du; r.386.
Pkzeyścif. (Pasage) właściciel, którego r /mt iest zam¬
knięty gruntami Sąsiadów, może domagać się
wolnego przeyścia, z obowiązkiem stosqwnego
wynagrodzenia, 682. — Przeyście winno bydź
wzięte ze strony, naybliżey stykaiącey się z dro¬
gą publiczną; 683.— lecz nądewszystko w miey-.
		

/Magazyn_092_10_126_0001.djvu

			74
scu, naymniey szkodliwem temu, kto ha nie
pozwolił 684.
Przeyście Sc;kcessyi z iedney linii do drugiey, obacz:
13 w olucya.
Przewłoka., obacz: termin.
Przestępstwa, tlai^. prawny powód do odwołania da¬
rowizny między żyiącemi , gdy Donataryusz;
stał się winnym występków lub krzywd ciężkich
przeciw daruiącemy; g55. — Sprawcę onych czy¬
nią odpowiedzialnym, względnie tego, kto cier-.
pi z jcli przyczyny; i382. -1- Oyciec i matka,
Panowie, Nauczyciele i Artyści, odpowiadaj
za Występki spełnione przez ich dzieci, domo-
wnikow,. uczniów i czeladź, 1384.— Właści¬
ciel zwierzęcia lub tego, kto ię zażywa, odpo¬
wiada za szkody przez zwierzę zi*ządz‘one ;
l385.— Właściciel budynku, odpowiada •sa szko¬
dy zrządzone przez iego zruynowame, iakie
mogą wyniknąć dla niedostatku utrzymywania,
lub wad wbudowaniu; 1.386.
Przewożący ziemią i wodą (Voituriers) są uręczycie-
lami rzeczy, na wóz lub statek im powierzonych;
1782.— Odpowiadaią za to, co do swych wozów
przyięli, i co im było oddane w porcie lub na
składzie; 1782. -— Nie odpowiadaią za sżkody
(straty,) wynikłe, przypadkiem losowym, lub sku¬
tkiem większey siły, 1784-
PrzewyŻka. Oszacowanie nieruchomości w podziale,,
czyni się bez przei^yżki; 825 — toż samo ma
mieysce, co się tycze ruchomości; 868.
Przebycie. Darowizny między żyiącemi uczynione
między małżonkami przez kontrakt małżeński,
nie uważaią się bynaytyniey za uczynione, pod
warunkiem przeżycia Darującego, ieźeli ten wa.
runek nie iest formalnie wyrażony w kontrakcie,
1092.— Gdy przeżycie nie może bydź dowie¬
dzione, determinuie się moęą wieku i płci tych,
którzv razem zginęli; 720. — W "równości wie¬
ku, rnęsrzyzna uważa się, źe przeżył, 722^; —
jęieli mieli inniey niż lat pietnaście, iest dov
		

/Magazyn_092_10_127_0001.djvu

			mniemanie, że starszy przeżył;— gdy więcey
md lat sześćdziesiąt; domniemanie zachodzi,
że przeżył młodszy, rj2i.
PRZyByciK dzieci iest przycz\ną odwołania darowizn,
95 i.— fokowe ndwołafńie' ma mieysce zupeł-
nem prawem, przez narodzenie' dziecka prawe¬
go r >du, osoby darowiznę czyniącey lub przez
legiiymacyą dziecka naturalnego, ugodzonego
od 	
			

/Magazyn_092_10_128_0001.djvu

			V
76
prawu przedawnienia, ile to zachodzi naydłu>
żey do praw dóbr nieruchomych.; 789.
Pazy mus osoBisry, obaęz: AreSzt osobisty.
Przyrzeczenie. Przyrzeczenie czyli bilet z podpisem
własnoręcznym (prywatnym) powinno mieć przy-
naymniey stwierdzenie, wyrazem: dobry czyli
przfiąłem, wyrażaiąc pełnemi literami summę
łub ilość rzeczy, i musi bydź to zapisane ręk^.
własny tego, kto podpisał przyrzeczenie lub bi-.
let, 102,6;
PiizyitzjiczENii: przedaży, służy zasamęż sprzedaż, iak
skoro rzecz i szacunek umowione między
stronami, i589.— Skora było uczynione za zło¬
żeniem zaclatkn, żadna ze stron utnawiaiących
się nie może od niego odstępować, i5go,
PAZys^DZ-ENiE (adjudykacya) opiekun, administcatoro-
Wie i urzędnicy publiczni nie mogą wyrabiać
dla siebie przysądzenia dóbr, któreini zarządza¬
li, lub które wystawuią na sprzedaż; i5g6.
PpzysPOSosiENiE nadaie przysposobionemu nazwisko
Przysposabiaiącego; 347*—' dozwolone iest o-
sobom bezdzietnym, inaiącym nayinniey lat 5o.
343. — Nie może mieć inieysca przed p.ełno-
' letnością Przysposobionego; 346. — Ciągnie
zasoby zakaz niektórych związków małżeńskich;
348.— Formy tego aktu; 353.
PuzysposoBiENiE, które poprzedziły publikacyą Kode¬
ku, są ważne [obacz : Suplement 	
			

/Magazyn_092_10_129_0001.djvu

			zaną (deferowaną) przez iednę strony drugiey,
lub sadowy (Iurittmntum necefsariinrt) gdy na.
znaczona od Sądu , 1357. —— ,Moźe bydź na¬
znaczona tym, którzy się zasłaniają przedawnie¬
niem Jat pięciu lub fałszem, co do kwestyi:
czyli wiedzieli, że rzecz była istotnie zapła< o-
na; 227.5.	-	' 1
iPnzYsiKc.a stanowcza może bydź deferowaną na wszel¬
kie rodzaie sporów; i358;— byleby na czyn
osobisty tego, komu się deJeruie; 135t);—-ten
może rą odkażać na drugiego, skoro czyn iest
Osobistym dwóch stron; 1352.
UPiizysiĘGA Sądowa czyli z urzędu przez Sid nazna¬
czona, może mieć tylko mieysce pod warunkami:
lod aby źądańielub Wyłączenie nie były zupełnie
usprawiedliwione, 2re: aby nie były pozbawione
zupełnie dowodów; nie może bydź Odkażany
(referowaną) i368.
PkżjTRiyMANiE (Detcr.tion) może ie poszukiwać oy-
ciec przeciw dziecku , z którego nie kontent a
naznaczyć Prezes Trybunału, na miesiąc lub
•więcey. gdy dziecko ma mniey n,iż Jat szesna¬
ście zaczętych, 376;— a na sześć inięsięcy lub
więcey od tego wieku, a i do pełnoletności i u-
samowolnienia; 377.— Przytrzymania może żą¬
dać matka, która przeżyła męża, tylko za przy¬
braniem dwócli lub trzech naybliższych kre¬
wnych oycowskich, 381.
ł^ażyTuzyMANy. Dziecko przytrzymane może udać się
z notą do Prokuratora Sądu apellacyinego (w da-
whieyszym Rządzie Francuskim: Komijsarza
Rządowego) 382*
■P&zywjieie. Pfz^wilcie [prawa wierzycielskie] są o-
płacane podług ich rozmaitey własności; 2096.—
Przy-wileiami ieneralnemi na ruchomościach, są:
koszta Sądowe; wydatki pogrzebu, ostatniey
choroby, opłaty służących, dostarczenie rzeczy
do utrzymania;, 2101,— Takowe przywileje roz-
ciągaią się do ruchomości i nieruchomości;
		

/Magazyn_092_10_130_0001.djvu

			f2104;— i są. wyjęte z pod formalności .zapisuj
2107. — Wierzytelnościami uprzywileiowariemi
na pewnych ruchomościach, są między innemfy
naymy i dochód z wynajęcia ruchomości do sprzę¬
tu domowego należących, tudzież z rocznego
żniwa, 2102. — Uprzywileiowaneirn wierzycie¬
lami na nieruchomościach, są: lud. Przed a w ca
nieruchomości, względnie zapłacenia sobie iey
ceny; 2re ci, którzy tym końcem pożyczyli pie¬
niędzy na grunt kupiony3cii współdziedzice
co do uręczenia działów między sobą zr bio-
nych; 4te Budowniczy; 5te ci, co użyli pienię¬
dzy na fundusz zapłacenia rzemieślników, 210 5—■
Takowe przywileie przechodzą do nabywców
(Gessyonaryuszow) wierzytelności, 2112; — wy-
iąwszy to, co iest rzeczono hi artykule I-7.S;—
mianowicie: iż Przywileie i hypateki dawńey wie¬
rzytelności nie przechodzą do tey . która weszła na
iey mieysce, chybaby wierzy ci i zastrzegł to sobie
wyraźnie, 1278. — Przywileie i hy po teki mai$
skutek tylko od daiy zapisu zrobionego w Kan-
ćellaryi Konserwatora iiypotek; 2106 —.Tako¬
wy zapis utrzymuie się ciągietri lat dziesięciu;
2\5ą.— Zapisy uczynione tegoż samego dnia,
Są iedrteyźe godziny, bez rozijicy między go¬
dziną ranną a wieczorną, 2147.— Wszelkie za¬
pisy zbyteczne mogą bydź zredukowane 2161.—
Są wymazywane za zezwoleniem siron lub winoc
wyroku Sądowego; 2157: — Wierzyciele zapi¬
sani na nieruchomości, idą za nią w jakichkol-’
wiekby ta ręku znaydowala się; 2166.— Trze¬
ci Posiadacz csSyli zatrzymuią y rzecz, iest obo¬
wiązany do płacenia wszelkich długów hypote-
cznych; 2167;— ieieli nie oczyści nierucho¬
mych dóbr ż przyunleiow i Iiypotek, według
przepisanych formalności; 2t8>;— lecz ieźeit
dług zapłaci lub zostanie wywłasczonym; ma
regres do pryrrćypalnego dłużnika; 2178. —*■ Przy¬
wileie i hypoteki umarzaią. się: lod przez wyga-
śnienie obligacyi; 2re przez zrzeczenie się wie^
		

/Magazyn_092_10_131_0001.djvu

			79
rzytelności; 3cie przez uzupełnienie formalno¬
ści, przepisanych dla oczysczenia dóbr; Ąto prze*
prer-krypcyą; 21S0.
2?RzyzNANiE dziecięcia. Akt takowego przyznania za-
pisuie się do reiestrów stanu cywilnego; 62.—
dziecka naturalnego, czyni się przez akt auten¬
tyczny; 334. — Nie może mieć mieysca* co do
dzieci z cudzołostwa lub kazirodztwa spłodzo¬
nych; 335.— Dziecko naturalne przyznane, nie
ma tychże samych praw, co dziecko praw*ego
rodu; 338;— w ten czas nawet; gdy,oy ciec ie-
go nie zostawił ani zstępnych prawych, ani
wstępnych, ani bl-aci, ani sióstr, ma tylko trzy
czwarte części tego, coby miało, będąc dzie¬
ckiem prawego rodu, rj5rj.
fcutfLiKACyE, obacz: Obmesczertia.
R,
Rachunek ohacz: Kall;ulac\'a
Rada może bydź .mianowaną, przez oyca dla matki ,
która go ma przeżyć i opiekunki, 3yi.—,Prr.es
akt ostatniey woli lub oświadczenia przed Sę¬
dzia pokoiu 3q3.
Rada familjyna, mianuie opiekuna nieletniemu, któ¬
ry został bez oyca i matki, Ąo5. —• złożona
z sześciu krewnych lub powinowatych 407. —
Sędzia pokoiu nie składa części tey liczby, lecz
prezyduie, 416. Urządza i przegląda wydatki
roczne opieki, 434.— Ustanawia summę, któ¬
rą tipjfekun winien będzie umieścić (obrócić na
zysk, ulokować) iako przenoszącą wydatki wzglę-
dyie dochodów, 455,
R*da sądówa może bydż naznaczona dla marnotraw¬
ców,- 513.— Końcem assystowania onym we
wszelkicii aktach 514*— Może bydźtakże przy¬
daną oskarżonemu, będącemu pod zakazem, czy¬
li Pozbawionemu woli, gdy zakaz czy pozbawie¬
nie woli iest odrzucone, 499. — Naznaczenie
rady sądowey, końcem zyskania prowokacyi prze*
		

/Magazyn_092_10_132_0001.djvu

			tych, którzy roniąprawo żądać pozbawienia wo¬
li {interdiction ) 514.
Reiestra domowi stanowią wiarę przeciw temu tyl-
, ko, kto ie pisał, 1331.
Reiestra kupieckie stanowią dowód przeciw nim tyl¬
ko, lecz ten, ktoby z nich chciał wyciągnąć ko¬
rzyść; nie może oddzielać a nieli tego, co obey-
mui^ w sobie przeciwnego iego żądaniu, i33o.
Reiestra STjiNr cywiŁNEtio, są foliiowane i parafowa¬
ne, na każdey karcie przez prezesa Trybunału
pierwszey Instancyi, 41. — (Prawem Sfcymo-
wem przez wyrok J. K. M. w dniu iS. Marca
r. 1809. ogłoszonem, Sędzią Pokoiu lub Jvgó
zastępca ina obowiązek kłaśdź liczby i cyfry s.ze-
gólrie w reiestrach stanu cywilnego czyli One
parsfować); muszą bydź zamknięte w końcu każ¬
dego roku 42.— Każda osoba inoźe sobie brać
znich extrakty; 45.— W razie zagubień a reiei
Strów, dowód wtey mierze czyni się ti c przez
tytuły iako i świadectwa, 46 Wzmianki niiią-
ce się czynić na brzegu,'czynią się w reiestracti
ciągnących się i złożonych -lo piorą pisakowi
Trybunału 49. (według tegoż dekretu, obowiązek
* w artykule 49 wzmiankowany, shiży Pisarzowi
Sądu pokoiu)— Reiestra sprajłrdzaią się prźeż
Komissarza Rządowego (Prokuratora) pr/-y, Try¬
bunale pierwszey. insran-cyu iak sk >r> są złożo¬
ne do piorą ^ Trybunale; 5 5. Po Jobnaż przez,
Prawo powyższą notą wzmiankowane zaszła od¬
miana: że Sędzia pokóiu lub iego zastępca o-
bowiązany iest do Sprawdzania stanu reiestrów,
przy składaniu onych w sądzie poktoiu; a spisa¬
wszy krótki protokuł takowtego sprawdzenia, u-
ćhybienia albo wykroczenia ur'.ęlnio>w stanu
cywilnego doniesie Prokuratorowi Królewskie¬
mu przy Trybunale właściwego Departamentu,
końcem nalegania o kary Prawem przepisane).
RęKOyMtA , RuczyciEL, zaręczenie; obowiązuie do do¬
pełnienia obligacyi względem zaręczonego wie¬
rzyciela, wrazić uchybienia dłużnika j 20 tt.—1
R^-
		

/Magazyn_092_10_133_0001.djvu

			8»
Ręczyciel wymagaiacy podobnego roztrząsania
(dyskussyi), -wskazać winien dobra istotnego dłu-
znika; 2023. — KteczycieJ’, który zapłacił,' ma re¬
gres do dłużnika, za którym ręczył, 2028. —
Nie zapłaciwszy nawet, inoże czynić przeciw
niemu w pięciu przypadkach artykułem 2032 wy-
sczegolnionych; tamie.-— Może stawać przy
kompensacyi, co wierzyciel winien dłużnikowi
istotnemu 1294.— (idy kilku ręczyło za iednyn*
długiem, ten z poręczycielów, który zapłacił dług,
xi»a prawo poszukiwania go na,innych; 2o33. —•
Powinna byd^ stawiona rękoymia (kaucya), przez
cudzoziemca Powoda, prpces w kraiu tuteyszyin
zaczynai^cego; 16. — Stawić ie winien Uzufru-
ktuaryusz; czyii jnai^cy prawo użytkowe, óoi;
Toż samo Sukcessor beneficyalny; 807.— win¬
ni toż dopełnić Sukcessorowie wprowadzeni tym-
czasowie w possessyą. dóbr Nieprzytomnegó ;
120. — Tąż samo iedrio z małżonków, które
przeżyło swego towarzysza, czy towarzyszkę,
W nieprzytomności sukcessorów zmarłey głowy;
77u — YVniedqitatku poręki; można dać na
iey mieyśce zakład dostateczny; 2041. — Obowią¬
zki poręczyciela z kauc)i wynikaiące, przechodzą
na iego sukfessorów, — wyiąwszy osobisty
przymus (areszt); gdy się do tego zobowiazał,
■2o\r]. — Wszelka kaucya winna bydź tey na¬
tury, aby poręczyciel był w stanie płacenia, i
zdołen z obo wi^/.ania się, 20iS. Kaucya sadowa
ma bydź między innemi zdolny osobistego przy¬
musu, 2017. — Zaręczenie gaśnie w podobnyź
sposób, iak inne zobowiązania się; 2o3ą.
Remanenta , obacz : Zaległości.
Rkparacye. Obacz: Naprawy*
Reprezentacja, obacz: Zastępstwo.
Restytucya, obacz: Zwracanie.	s	v
Reszta (R.eliquat) pozostałey summy zrathunku ople*
kuna, przynosi korzyści [procenta] od dnia Z3KI-
knięcia rachunku, 474.
Robota, [Ouyrage] obacz; dzitło.
W
		

/Magazyn_092_10_134_0001.djvu

			82
Rolnicze narzędzia, obacz: Narzędzia.
Rowy między dwiema dziedzinami uważają się za
śrzodkowe czyli wspólne 666. —• Na którą stro¬
nę ziemia z niego iest odrzucona, rów bierze
się za należący do tego, na czyiey stronie znay-
dzie się takowy odrzut, 668.
Rozdział. Mogą się umówić małżonkowie, ie'zosta¬
ną w rozłączeniu, co do dobr, i536; lub ze
zapłacą rozłącznie swe długi osobiste, r5lo.—•
W pierwszym przypadku żona zostaie w uży¬
ciu dóbr, przykładaiąc się do ciężarów małżeń¬
stwa , aż do zbiegu trzeciey części dochodow;
ifcżeli w tey mitrze inne nie exystuią układy,
i536 i i537.— Lecz nie może alienować swych
nieruchomości, bez zezwolenia swego małżonka
lub upoważnienia od Sądu, t538. — Warunek 0i
rozłączenia: długów czyni każde z małżoiikow
obowiązanym do wynagrodzenia względnie wspol- ^
ności, skoro z niey wzięto fundusze na zaspo- 0z
koienie ićgo długów, i5i3.
Rozdział co do dóbr może bydź tylko sądownie po¬
szukiwany przez żonę, którey posag popadł
w niebespieczeństwo , 1443.— Wierzyciele o-
sobiści żony nie mogą żądać rozdziału dtibr bez t
iey zezwolenia, 1446. — Wierzyciele małżonka
(męża) mogą opatrzyć sobie bespieczeństwo ,
przeciw rozdziałowi, szkodliwemu ich prawom,
1447.— Zona, która pozyskała rozdział co do
dóbr, ponosi całkowicie wydatki gospodarstwa
domowego i wychowania dzieci, ieźeli mężowi
nic nie zostało, 1448.
Rozdział, do osób, (Separation ducorps) może bydź
żądane przez małżonków, maiących prawo żą¬
dania rozwodu, z przyczyny udetenninowaney, !
3o6. — Gdy rozdział co do osób, Wyrzeczony
z jnney przyczyny, nie dla cudzołostwa żony,
potrwa lat trzy, małżonek, który był pierwia¬
stkowe pozwanym, może żądać rozwodu, 3io.
Rozdział co do osób ciągnie zą sobą zawsze
rozłączenie, co do dóbr 3il.— Żona rozłączo-
		

/Magazyn_092_10_135_0001.djvu

			83
na co do osoby, i co do dóbr, lub co do dóbr
tylko, obeymuie zarządzenie onych, 1449.
Utrzymuiesię przy wolności użycia swych praw¬
na przeżycie sobie służących, 1452.— Wspól¬
ność rozwiązana^ co do rozłączenia od osób lub
dóbr, może bydź przywróconą, za zezwoleniem
małżonków, lecz bez żadney odmiany, 14^1.
Rozróżnienie dóbr na ruchome i nieruchome 5x6.
r^OZRZUTNUt, obacz: Marnotrawca.
Rozwiązanie (Resolution) Kontraktu naymu, ma miey-
sce przez utratę rzeczy wyriaiętey , i wzaiernną
winę stron w dopełnieniu swych obowiązków
1741. Rozwiązanie przedaży, i655, obacz: Re-
scyjsya.
Rozwiązanie małżeństwa, następuie przez śmierć, raz-
,wód , skazanie na kary śmierć cywilną prźyno-
l-	szące, 227.
j. Rozwiązanie umów [Rescission] może bydź żądane
wciągu lat dziesięciu, zaćzynaiących swoy bieg
od*, dnia, w którym przyczyna nieważności ukła¬
du została wiadomą, lub od epoki pełnoletno*
ści, co do obowiązków przez Nieletniej zncią-
• gnionych, i3oj. — Proste pokrzywdzenie daie
rriieysce rozwiązaniu umowy, na korzyść Niele¬
tniego; l3o5,— lecz takowe rozwiązanie nie
może iitż bydź poszukiwane, iak skoro Niele¬
tni zatwierdził zobowiązanie się; od daty swey
pelnoletności, lin.— Rozwiązanie umów ma
mieysce , z przyczyny błędu , pokrzywdzenia ,
gwałtu lub podstępu, II17. — Rozwiązanie
z przyczyny pokrzywdzenia , nie ma ulieysca
w iontrakcie zamiany, 1706. Rozwiązanie dzia¬
łu ma rnieysce, z powodu gwałtu lub podstępu
i pokrzywdzenia, więcey niż w czwariey części,
887.— Pozwany ly sktrge o rozwiązanie działu
może wstrzymać bieg sprawy, daiąc Powodowi
uzupełnienie porcyi iego dziedziczney ; 891.
Rozwiązanie nie ma mieysca przeciw sprzeda¬
ży praw sukcessyonalnych, na iednego ze współ¬
dziedziców, ua iego ryzyko i niebespieczeństwo
■ i
		

/Magazyn_092_10_136_0001.djvu

			889. Rozwiązanie sprzedaży ma mieysce na ló*
rzyść sprzedaiącego, używaiąc wolności wyku-
pna, 1658. Z powodu pokrzywdzenia więrey
niż w siedmiu dwunastych częściach; 1674'.—■
Może iescze sprzedawcy żądać rozwiązania umo¬
wy, ieźeli nabywca nie płaci ceny rzeczy; 1654.—-
Rozwiązanie z powodu pokrzywdzenia nie ma
mieysca, na korzyść kupuiącego; 168.3.— Wsze-
lakoż może ie żądać kupuiący, ieźeli rzecz
przedana zginęła w momencie przedaźy całkiem,
lub w czyści, iGor,— gdy sprzedana nierucho.
mość znaydzie się wwiększey obiętości o caęść
dwudziestą, niż wyrażona w kontrakcie przeda-
ży; 1618,— gdy nieruchomość znaydzie się ob¬
ciążoną słuźebnościami niewidocznemi, które
nie były wiadome podczas przedaźy;' i638; —r
lub gdy ma wady ukryte, które wiadomemi nie
były; 1644-— Sprawa w tym ostatnim przy¬
padku, powinna bydź w krótkim terminie przed¬
sięwziętą, 1648. — Nie ma mieysca, co do Sprze¬
daży, czynionych pod powagą Sądu, 1649.—
Nabywca może iescze żądać rozwiązania prze-
daży, gdy Został pozbawipny ćzęści rzeczy prze*
daney; i636. Rozwiązanie ma mieysce zupeł-
liem prawem, ieźeli ewikcya iest pisana za całko¬
witość, i6,3o. —
Rozwiązanie wspólności ma mieysce przez śmierć na¬
turalną lub cywilną, przez rozwód, rozłącze¬
nie od dóbr i osobiste ; 1441*
Rozwód może bydź żądany z przyczyny cudzołostwS
229; — dła złego obchodzenia się; 23i. — dla
skazania iednego z małżonków na karę ohydny
("infamią), 232. — Może iescze mieć mieysce
za wspólną umową i zezwoleniem, 233. Roz¬
wód z jakieykolwiek przyczyny nastąpił, nie do¬
zwala iuż rozwiedzionym małżonkom połączę^
nia się z sobą nawzaiem; 2g5.
Rozwód ula przyczyny udetermikowaney, wnosi $i	
			

/Magazyn_092_10_137_0001.djvu

			tvodowey, małżonek ma tymczasowy admini-
stracyą dzieci, chybaby inaczey było urządzo¬
ne przez Trybunał; 267.— Zona może opu¬
ścić zamieszkanie męża; wtym razie będzie o-
bowiajzapą mieszkać \v domu, przez Trybunał so¬
bie naznaczonym; 268.— Czynność (akcya) o
rozwód, zostaie umorzony za poiednaniein się
, małżonków , 272.,
Hozwón za wspólnem zezwoleniem, dopusczony bę- -
dzie wten czai tylko, gdy małżonek ma nay-
n\niey lat dwadzieścia pięć, a żona lat dwadzie¬
ścia ieden, 2j5. -— Nie może mieć mieysca przed
dwoma łaty małżeńskiego pożycia , ani po dwu¬
dziestu leciech życia w małżeństwie, ani gdy ko¬
bieta mieć będzie lat czterdzieści pięć, 277.—
Wrazie rozwodu, za wspólnein zezwoleniem
nastąpionego, małżonkowie są obowiązani urzą¬
dzić swe prawa i należności wzaiemne 279. Ża¬
dne z małżonków rozwiedzionych, nie może
wchodzić w powe śluby iak po trzech leciech
od ogłoszenia rozwodu, za wspólnem zezwole*
iiiem zaszłego, 297.
Hozwody dawnieysze przed ogłoszeniem*Kodexu cy¬
wilnego, maią swą, skuteczność. Te zaś, które
były zaczęte, powiny się ciągnąć, zgodnie z pra¬
wami, iakie exystowały, pod czas, gdy ich żąda¬
no,— [w Supplemencie czyli dodatku do Ko-
dexu cywilnego (edycyi francuzkiey) na karcie
425.— niemniey przykońcu teyxięgi].
Ruchomości; są niemi przez przez naturę rzeczy ciała,
przeniesionemi bydź mogące, lub które samo
przez się przenoszą się, z jednego mieysca na
drugie; 528; a przez determinacyą Prawa, są nie.
mi obligacye i akcye, które maią w przedmio¬
cie summy mogące bydź sciągnionemi, (exigi-
bles) 529. — Wyrazy: dobru ruchomą, ruchomo¬
ści, (mobilia) lub efftkta ruchomi, obeymuią w so¬
bie wszystko; cokolwiek się ma za ruchomości;
535	Wyraz Nieruchomości (sprzęty) ma zna¬
czenie mniey rozciągłe, 53\3. — Ruchomości
		

/Magazyn_092_10_138_0001.djvu

			86
meblowe znaczą, tylko te, które są przeznaczo-| Sc
ne ku użytkowi i przyozdobieniu izb; 534.
Ruchomości sukcessyi są szacowane przez bie- Si
głych, 825.— Wniesienie do massy [konfero- Sr
wanie) tych, które były dane, czyni się przez;
potrącenie 868- — Mogą bydź sprzedane przez
sukcessora beneficyalnego, drogą iicytacyi; 88.5—■! Si;
Ruchomości zginione , mogą bydź windykowa-
ne, wciągu lat trzech 2279. Obacz: sprzęty ru-i
chome.
Rt»ołostwo i Polowanie są urządzone sczególnemi1
Prawami, 715.
Ryby , obacz: gołębie i ryby.
Rzeka. Gdy rzeka spławna lub niesławna (rivierei
fleuve) ukrztałtuie sobie nowy bieg, dd,wne iey
koryto należy do właścicielów gruntu, nowo Si
przez te? rzekę zaiętego 563. — Rzeki spławnw
stanowią część dóbr skarbowych, 538.— Małt^ Sk
rzeki i strumyki mogą bydź przerwane w swym
biegu przez właściciela, którego gruntem płyną,1
z obowiązkiem, aby przy wyyściu z jego grun¬
tu , zwrócił ie do zwyczaynego biegu; Ó44-*
Rzemieślnicy, Rękodzielnicy (Ouvriers) nie mogą się
zobowiązywać iak tylko na czas, i do roboty
udeterminowaney, 1780.— Akcya, którą mięt?
mogą o należącą sobie zapłatę, przedawnia się
sześcią miesiącami, 2271.
S*
S.
Sadzenie nie może bydź czynione iak w odległości Sx
dwóch metrów, (miara francuska trzy stopy 11J Sk
linii wynosząca) od linii, dwa grunta sąsiedzkie 1
rozdzielaiącey, co do drzew maiących wysoki Si
pień. a puł metru, co do innych drzew i pło¬
tów, 671.— Sądzenia i budowy, czynione na Si
gruncie trzeciego, może ten trzeci zatrzymać, S*
płacąc koszta roboty, lub mogą bydź zepsute
kosztem tego, kto był ich Sprawcą; to wszystko
do wyboru właściciela gruntu; 535.
		

/Magazyn_092_10_139_0001.djvu

			Ścieki z tjachów winny spadać na grunt właściciela
budynku, lub drogą publiczną, 681.
Se”westr, obacz: Zatrzymanie, depozyt.
Separacya, obacz: Oddział, Ręzdział.
Sędzia. i>ok.oiu prezyduie na radzie familiyney, do no-
minacyi opiekuna; 416.
Sruztowie. Nie mogą dać wyroku, drogą ieneralnych
urządzeń lub przepisów urządzaiących [regle-
mentaire] 5; ani odmawiać sprawiedliwości,
pod pozorem, że Prawo milczy, iest ciemne al¬
bo niedostateczne; 4. — Nie mogą nabywać
praw sporem obiętych. w okręgu Trybunału,
w którym maią swą iuryzdykcyą; l5i)7-— Wol¬
ni są od poszukiwania papierów w lat pięć, po
daniu wyroku wprocessie; 2276.
Siostrzeniec (Ńeveu) nie może się żenić z Ciotką; ani
wuy z siostrzenicą, i63.
Skazanie na śm>e«ć nie powinno bydż wzmiankowa¬
ne w akcie śmierci, 8.5.— Na karę dotkliwą
l;xb niesławę (infamią) wyłącza od opieki; 443—
Na karę niesławną iest przyczyną rozwodu;
232. — Ciągnące za sobą śmierć cywilną, roz-
wiązuie małżeństwo, 227.— Zyskane zaocznie,
nie sprowadza śmierci cywilney, aż po upły-
nieniu lat pięciu; 27.— Ogołacaiące z praw cy¬
wilnych, ściąga na skazanego śmierć cywilną,
.22. —-
Skarb (Tresor) należy w połowie do tego. kto go zna¬
lazł, awinney połowie, właścicielowi gruntu, na
którym był znaleziony; 716.
Skład , obacz: Depozyt.
Skracania, są zakazane w aktach Stanu cywilnego; ar¬
tykuł 42.
Słoma umiesczona prze/ właściciela, ku użytkowi nie¬
ruchomości , iest nieruchomością; 52Ą.
SłuŻący, obacz: Domownicy.
Służebności (Servitudes) czyli obowiązki gruntowe,
są nieruchomością; 526.— Pochodzą z położe¬
nia mieysc, z prawa lub układów między wła¬
ścicielami; 63g. — Pomiędzy pierwszeim są: o-
		

/Magazyn_092_10_140_0001.djvu

			bowlązek służebny gruntu niższego w przyięciu
wód, spadkiem naturalnym z wyższych gruntów
płynących; 640;— Iest obowiązkiem właścicie¬
la, którego grunt przechodzi woda bieżąca,
zwróćić ią do zwyczaynego biegu, na wyysciu
ze swey własności; 643. — Inne maią za przed¬
miot publiczny użyteczność; 649. —■ Maią
w przedmiocie scieszki piesze, wzdłuż rzeki, na¬
prawy i budowanie dróg; 65o. — tnaią^ie^cze
*a przedmiot mur i rowy wspólne, 653,— daley
odległości do pewnych budów potrzebne; 674;—
widok na własność sąsiada, 67,5;— Ściek z da¬
chów; 681.; — prawo przechodu; 682.— Mo¬
gą nadto właściciele założyć na swym gruncia
takie służebności, iakie im się zdawać będzie;
686.— Służebności są miey.ikie, 10 iest: założo¬
ne do uż.cia budowli, i wielkie, co do grun¬
tów ziemiańskich; 687; — są ciągłe i przerywane,
G88; — widoczne albo niewidoczne, 689. ^ Słu¬
żebności ciągłe i widoczne, nabywaią się tytułem
i posesyą lat trzydziestu; 600, — niewidoczne
są tylko zagruntowane w moc tytułu; 691.— ko¬
mukolwiek należy się służebność, winien przy¬
sposobić wszelkie dzieła, potrzebne do ich u-
źywania i utrzymania; 697; i nie może nic czy¬
nić, coby zwiększało ciężar gruntu, służebno¬
ści podległego; 702.— ktokolwiek winien peł¬
nić służebność, nie może nic czynić z swey
/ strony, coby dążyło ku iey zinnieyszeniu, 701.—
Służebności giną, skoro rzeczy nie znayduią s.ię
w takim stanie, źe ich iuż użyć nie można;
7o3; — i przez nieużywanie ciągiem lat trzydzie¬
stu ; 706. — W pierwszym pvzypadku zostaią
<•	ożywione, skoro rzeczy wracaią do stanu swe¬
go, tym sposobem, iż można używać służebno-:
Ści; 704.
Smiitić, obacz: zeyście.
S-ttiERĆ. Śmierć naturalna lub cywilna daie powód ,do,
otwarcia sukcessyi, 718. obacz: Zeyście.
		

/Magazyn_092_10_141_0001.djvu

			*3
Śmierć, cywilna’ ma mieysce przez slcazanie na śmierć
23 — Odbiera Skazanemu własność iego dóbr,
czyniąc g'o niezdolnym zawierania prawnie wa¬
żnych układów; 2i.— "Czyni Naród dziedzicem
wszelkich dobr, które skazany mógł nabyć po‘
ogłps/.eńiu wyrokiem śmierci cywilney; 33. —
Pr/e/, nię ust.iie mandat dany lub przyięty przez
Skakanego, 2oo3. Staie się źródłem otwarcia
pierwszeństwa w Sukcessyi, czyli względu scze-
goloego na starszeństwo [pr&ciput) l5iy.— Ni-
sczy prawo użytków, które służyło skazanemu,
G17, — lecz nie umarza płacy doży wotniey, win-
ney mu przez kogożltolwiek, ipSj.
Solidarność (Zobowiązanie się solidarne, Snlidarite)
ma mieysce między wierzycielami, skoro zapła¬
cenie iednemu z nich uczynione , uwalnia dłu¬
żnika;- 1197. — Dłużnicy są solidarnemi, gdy
iedeu tylko z nich może bydź zmuszonym do
zapłacenia całkowitego; 1200.— Solidarność nie
przypuscza się (nie iest przezumowaną), 1202—
Dochodzenie czynione przeciw iednemu z obo¬
wiązanych solidar lie , przerywa preskęypcyą.
względnie wszystkich ; 1206.— leżeli niektórzy
z. dłużników solidarnych , staią się niewypłacal-
nemi, inni za nich płacić powinni; 1215. —
Warunek, że zobowiązanie się ma bydź soli-
daruem; nie czyni podzielną obligacyi (zobowią-
' zania się) to iest: nie nadaie iey znamienia
niepodzielności; 1219.—- Stowarzyszeni są od-
powiedzialnemi tylko w towarzystwach handlo¬
wych; 18Ó2.— Drugi małżonek żony Opiekun¬
ki swych dzieci z pierwszego łoża, iest odpo¬
wiedzialnym z opieki łącznie (solidarnie) z sw^
żoną; 3y6. — Współdziedzice są odpowiedzial¬
ni solidarnie! za niespokoyność, iaką który¬
kolwiek z nich może doświadczyć z przyczyny
dawnieyszey, maiącey swe źródło przed podzia¬
łem; 8S4.
Sprawa o rozwód niknie, przez poięęlnanie się mak.
ionków, 272.
		

/Magazyn_092_10_142_0001.djvu

			Sprawa o nieważrfość lub rozwiązanie, trwać może
lat dziesięć; i3o4.
Sprawę hać z rachunku; obacz: Kalkulacja.
Sprawowanie się nieprzyzwoite dziecka [Inconduite]
daie prawo oycu wyrobić iego przytrzymanie;
3j5. — daie opiekunowi takąż sarnę moc wzgfę-
de;n swego Pupilla, za upoważnieniem rady
familiyney; 46S. — Złe sprawowanie się, po¬
wszechnie wiadome, od opieki wyłącza, 4 fi-
Sprawy o nieruchomości, popierać nie może Nieletni
lisamowolniony, bez assysteticyi Kuratora, 482.
Sprzedaż, obacz: Przedaż.
Sprzęty ruchome (mnbilia, mobilier] wyraz ten obey-
rirtuie w sobie wszystko, cokolwiek iest rucho¬
mością; 535. —• Sprzęty ruchome nie mogą
wchodzić w prawo wspolności, między małżon¬
kami; 1497. — Przypadłe więc na które z mał-
żonkow, wciągu pożycia, winny bydź spisane
Inwentarzem; 1/704. obacz; Ruchomości.
Spisanie, zaznaczanie ofiarowanie, zapłatys (Consignation)
uwalnia dłużnika, skoro iest ważnie uczynione,
1257.— Może bydź cofnione przez dłużnika,
skoro ie nie akceptował wierzyciel; 1261.
Srzodkowy (rnur, rów) obacz: Wspólny.
Srogości [Sevices] Srogie postępowanie czyli ciężkie
pokrzywdzenia [injurie] daią przyczynę do
rozwodu, a3l;— ido odwołania darowizn;
(j55.
Sprostowanie akt stanu cywilnego, czyni się w moc
dekretu, pozyskanego przez strony interesowa¬
ne, 99.— Wyrokiem sprostowania, zastawiać
się nie można przeciw stronom, na których żą¬
danie nie nastąpił; lub które do napisania one-
go nie były przywołane; 100.—
Stan. Possessya stanu nie uwalnia od okazania aktu
związku małżeńskiego, ii}5.— Stan dziecka pra¬
wego, w niedostatku aktu'narodzenia, dowodzi
się przez ciągłą posesyą; 3:20. — Trybunały
cywilne iedyuie są właściwemi stanowić, wzglę¬
dem odwoływań czynionych, co do stanu; 3a6.—
		

/Magazyn_092_10_143_0001.djvu

			9»
Czynność w porządku odwoływania się do sta-
^łiu, nie podlega preskrypcyi, względnie dziecka,
3-2$.:— lecz nie moib bydź zamierzony przez
sjikcessoruu , chyba po zeyściu Małoletniego ,
lub w lat pięć ód daty doyścia lat iego; 32Q.
Stan cywilny' (obacz: Akta Sianu cywilnego), 34. O-
b :vmuie w sobie akta narodzenia; 55; małżeń¬
stwa, 63i zeyścia, 77. —
Stado. Leżeli stado, na które™ ustanowione było pra¬
wo użytków (usu ;fructu's); w części wyginęło, uzu-
frukt;iaryusz winien zastąpić zaginione zwierzę¬
ta, aż do zrównania się z ilością przybywaiące-
go przychówku, to iest: ile się stado niern po¬
mnożyło. leżeli stado wyginęło całkiem, bez
winy maiącego prawo użytków, powinien wła¬
ścicielowi tylko sprawić się ze sk>r zwierząt u-
padłych; 616. Obacz: Naiem b\dta.
Stopień. Wszelkie pokolenie formuie stopień w linii
prostey; 737. ■— W linii kollateralney, liczą się
przez pokolenia, aż do iedn< go z krewnych i
nie licząc go; a od tegc, aż do drugiego z kre¬
wnych, 738. —■ Krewni nad stopień dwunasty,
nie idą do Sukcessyi, 755.
Starszeństwo; z dwóch krewnych iedtiego stopnia,
starszy wiekiem ina pierwszeństwo do opieki,
przed młodszym; 407.— Nie ustanawa źadney
różnicy, między współdziedzicami;
Strata rzeczy należącęy się, zdarzona be: winy dłu¬
żnika, nisczy obligacyą; i3o2.
Statki (Usines) nie przywiązane na p?ąch i części
• domu nie stanowiące;.są ruchomccią, 53r.
Statki, łodzie, okręty, młyny i łazien1 na statkach,
są ruchomością; 531. '
Stenia, nie może bydź przybudowar; do muru, pos-
sesye rozłączaiącego, iak tylko -achowuiąc prze¬
pisy osobnych na to ustaw; 64‘
Stvtijy, obacz: Posągi.
Stowarzyszeni winni są Kompanii achunek ze swyrh
zysków; 1847;— każden z,,rh uręcza to, 00
przyniósł do wspołki, 1845— uręczenie szkód
		

/Magazyn_092_10_144_0001.djvu

			92
przez ich winą Urządzonych, l85o. — Zobo*
wiązanie się ich między sobą, 1S43. — Ich zo¬
bowiązanie się względnie trzeciego; 1862.
SubroG/icya , obacz: Podstawienie.
^HBSifY	°~c '
Cesarza nadane; nowem Prawem opisane io-
graniczone; tamże.
Sukcessye , otwieraią się przez śmierć naturalną lub
cywilną; 718;— w mieyscu przez zamieszkanie'
udeterminowanem, 110;'— Sukcessya Nieobe¬
cnego otwiera się w dniu, którego zgon iega
iest wykazany dowodnie; i3o. — W ni.edostatku
dzieci prawego rodu, sukcessya przechodzi do
dzieci naturalnych, potem do małżonka, które
przeżyło swą połcwę, a w niedostatku iego, do
.Narodu; 723.— Aby'brać dziedzictwo, potrze¬
ba było exystować w momencie otwarcia Suk-
cessyi; nie może więc. brać dziedzictwa dziecko
nie poczęte, ani ten, kto się urodził nieży¬
wym, 725. — Niezdolnemi są iescze brania dzie¬
dzictwa; ten, co umarł cywilnie, 25;— i nieo¬
becny, którego exystencya, nie iest dowiedzio-
i-ą; l35.— Niegodnemi są brania dziedzictwa;
teu, kto nastawał na życie zmarłego; kto prze¬
ciwniemu potwarcze wniósł zaskarżenie; dzie¬
dzic pełnoletni, który, informowany o zabóy-
stwie,spełnionem na osobie zmarłego, nie do¬
niósł > iiiem, 727.— Wszelka sukcessya dzie¬
li się ia dwie części równe,'iedna dla linii oy-
czystey, Iruga dla rnacierzystey; 733.— Sukces-
(*) Substytucyt dawnych Praw Rzymskich i Niemieckich ,
biorij swóy pocz^tekfP5t to postanowienie Sukcessorem kogoź-
kolwiek bądź w miey,i tego, kogo się ustanowiło w Testamen¬
cie lub innym akcie ostateczney; — na prz>padek» gdyby tera
zszedł zr świata prędze^ a przeto otwarta zost:.ła substytucya.—
Substytucya więc iest P‘anowienie drugiego Sukcessora lub Suk-
cessorów, obacz: Kummtarz pra\f/ Rzymskich przez Heynetcy-.
ui za.
		

/Magazyn_092_10_145_0001.djvu

			95
Syą biorą natychmiast prawe dzieci zmarłego,
w równych porcyach i na głowy,- 745.— Wrne-
dostatku dzieci lub descendentów, którzy ich
1 wyuljrażaią, Sukpessya dostaie się braciom lub
siostrom zmarłego; "Jjo. — Zeżeli oyciec i ma¬
tka zmarłego przeżyli go, braci a lub ęiostry bio¬
rą. tylko połowy sukcessyi; — biorą iey trzy
czwarte czyści, gdy zmarły oyca lub tyllp-mat-,
' kę zostawił; 7Ś1.— Gdy zmarły nie zestawił
ani dzieci, ani braci, ani sióstr, ani ich descen*
dentow ; dziedzictwo iego dostaie się ascenden-
torn (Wstępnym) z d.YÓch linii, 746.-- leżeli
ascenderici czyli w.-nępni znayduią się tylko
iv iedney linii * dziedzictwo dostaie im si| w po¬
łowie, a w drugiey połowie naybliższym kolla-
teralnym drugiey Unii; 753.— Krewni dalsi niż
w dwunastym stopniu,, nie biori dziedzictwa;
ieżeli zaśnie znayduiąsię w stopniu zdolnym bra¬
nia sukc&ssyi w jedney z dwóch linii, krewni in-
ney linii4 biorą wszystko prawem dziedzictwa;
755. — Prawo dziecka naturalnego do Sukccssyi
oyca i matki, iest trzecią częścią tego, coby mia¬
ło, gdyby szło z prawego łoza, skoro zmarły
prawe dzieci zostawił; — połowę; skoro zostawił
wstępnych bądź siostry lub braci; trzy czwarte
części, skoro nie exystuią. ni zfstepni ni wstępni,
ni bracia, ni siostry zmarłego; 767. —.To pra¬
wo rozciąga się do całkowitości dóbr, ieżeli się
nie znayduią krćwni w stopniu zdolnym brania
sukceśsyi ; 758. — Gdy zmarły nie zostawia nż
krewnych, zdolnycłi brania dziedzictwa, ni dzie¬
ci naturalnych; sukcessya iego dostaie się mał¬
żonkowi nierozwiedzionemu, które go przeży¬
ło, 767; — a w niedostatku i tego towarzysza
małżeńskiego, któryby przeżył; zyskuie Sukces-
syą skarb publiczny kraiu, 768. — Sukcfissya
może bydź przyięta czysto i poprosili, (purt) -
lub przy dobrodzieystwie Inwentarza, 774-— Nikt
nie iest obowiązany przyjmować koniecznie suk-
eessyą na siebie spadły; 775. — Ktokolwiek od
		

/Magazyn_092_10_146_0001.djvu

			94
ti!ey odstąpił, iest uważany, ie nigdy nie był
dziedzicem; yS5. — Nie można zrrek.ir się dzie¬
dzictwa osoby źyiącey, 79 f ;— ai.i • prze da nać
praw, iakie się może mieć do i i ^o, nawet
za zezwoleniem teyze osoby; 1600.— Ktokol¬
wiek przedaie spadłą na się Suk	
			

/Magazyn_092_10_147_0001.djvu

			95
becności czterech świadków; 'jS.— Akt zeyŚciu
■winien bydź spisanym na oświadczenie dwóch
świadków, ieżeli bydź może, naybliźszycli kre¬
wnych zmarłego, 78. — Świadkowie podani
■w sprawie rozwodowey, będą mogli bydź wyłą¬
czeni na zadanie względne stron; 25o.— Kre¬
wni nie desćendenci i służący Małżonkow, mo¬
gą bydź świadkami w sprawie rozwodowey;
u5l.-- Czyny, na których iest gruntowane żą¬
danie pozbawienia woli, muszą bydź wyscze-
gółnione [artykułowane] na piśmie i dowodzo¬
ne świadkami; 493.-*- Dowód synostwa może
bydź czyniony przez świadki, w niedostatku ty¬
tułów; 323. — Potrzeba dwóch Notaryuszow i
dwocli świadków; łub Notaryusza i czterech
świadków do przyięcia testamentu; 971.— Te¬
stament winien bydź podpisany przez wszystkich
świadków; lecz w kampanii, może bydź podpi¬
sany przez połowę takowych świadków; ;r4- —
leżeli testament iest mystyczny , (taiunniczy,
skryty)4, akt podpisu umocniony będzk podpisem
sześciu świadków, 97Ó — Przytomni testamen¬
tom świadkowie, powinni bydź męsczyzni, peł
rioletni, obywatele Kraiu i używający praw cy¬
wilnych, 980.— Nie będzie dopuscżony żaden
dowotl przez świadków, przeciw osnowie i nad
obmowę aktów, ani na summę pięćdziesiąt Fran¬
ków przenoszącą; 1341.
Szalbierstwo, daie powód prawny do osobistego przy.
musu (aresztu) 2059; — nawet przeciw starcom
lat sześćdziesiąt maiącym i pannom, 20G6.
Szczepy fariliKyne (Souche).— W przypadku, gdy zastęp¬
stwo (reprezentacya) iest dopusczone, podział
uskutecznia się przez Sczepy; 743.
Szpitale. Akta zeyścia w Szpitalach, są przyjmowane.
przez Rządzcę tychże Szpitalow; 97.— Te akta
maią bydź zapisywane do rejestrów, tym końcem
utrzymywanych; 80.
Szkła, zwierciadła, [Glaces] uważaią się za nierucho¬
mość, mieysce , które ie zamyka, stanowj
ieduo ciało £ osad^, w którey są obiatę, 5^5.
		

/Magazyn_092_10_148_0001.djvu

			- 96
SczodrobłtwoŚci mogą wyczerpać całkowitość dóbr te¬
go, feto nie ma zstępnych, ai:i wstępnych . [De-
stendmtów, Aacendentów]; 916 — O bacz: darowi¬
zny i Testamentu.	'
Szkodk 1 wrfAiiRODztNiE interesu [*] obowiązany
iest do ich wynagrodzenia' małżonek, który prze¬
żył swij ipołowę, lub administracya dobr skar¬
bowych, gdy nie dopełnili formalności przepi¬
sanych względnie Sukceśsyi na nich spadły, h ,
772; sprzeciwiaiący się małżeńskiemu zwitko¬
wi, lecz różni od krewnych wstępnych* ktcr cłi
oppozycya została odrzuconą, 179; wynagro¬
dzi ie Podopiekun, skoro zaniedbał poszukiwać
mianowania nowego opiekuna, gdy opieka zo¬
stała wakuiącą; 424;— Opiekun, którego spra¬
wowanie się iest ladaiakie; 45o; — Urzędnik
stanu cywilnego, posuwaiący się do zapijania
aktu małżeńskiego, minąwszy oppozycye, które-
by przeciw niemu były uczy inne, 68; — za
odmiany lub błędy w akiach stanu cywilnego
poczynione, 52; — za niewykonanie umów,
1146;— chybaby ta nieexekuc\a większa siŁj
była przeszkodzona; 114H.— Powinnv bydź o-
gólnie wynagrodzone straty, nieexekucyą zrzą¬
dzone wierzycielom; 1149.
T.
Taiemnicz?, obacz; Mystyczny.
Targi. [Marches] rodzajem naymn, 1711.— Mog^
bydź uczynione pod warunkiem, źe podeymu
i^cy się [EntrepreneurJ da tylko sw^ pracę, lub
oraz
(*) Dla Nieprawników wyraz ten: interes iak tu iest, a o-
golnie w Prawie używany, byłby cokolwiek niezroaumiałytn. O^j-
laśnienia więc potrzebuie. Ktokolwiek w zawieraniu lii uypet-
nieniu układu, nadwerężył sw^ powinność umyślnie., l.;> / przei,
Rrubą pomyłkę , winien drugiemu wynagrot^ir taj interes;
>/V»znka izkeda wynikła dla kogoikolwitk zt^d, ie drugi ui«
		

/Magazyn_092_10_149_0001.djvu

			braz dostarczy materyałów; 1787. obacz; Wycią¬
gi Intrat czyli Anszlag.
^Termin [ Deluis ] Można poszukiwać oświadczenia Nie¬
przytomności, we cztery lata po zniknieniu oso¬
by ; ii5.— Nie mdźe bydź naznaćzoue iak po
drugim terminie, w r«k od daty dekretu nakazu¬
jącego dochodzenie^ 119. — Skażani zaocznie*
maią tefrlin [przewłoką] lat pięciu* aby się ino-
gli znowu stawić; 27.— Opiekunowi słdźy ter¬
min dtn dziesięciu po nominacyi, do żądania
zdi^ćia pieczęci; 451. —— Dziedzic beneficyalny
ma trzy miesiące do spisania Inwentarza, a dni
czternaście do namysłu■, czyli chce przyiąć lub
zrzec się sukcessyi; 795.— Podobneż termina
są dozwołone kobiecie, która przeżyła męża;~
1457. —■ Dozwala Prawo podobnychże tertrki-
hów iey dziedzicom, ieżeli zmiera przed Upły-
nienieih tefiftiuów, Ohey dozwolonych, 1461—i
Gdy małżonek wziął dziedzictwo po swey to¬
warzyszce życia, w nićdóstatkii dziedziców w sto¬
pniu do Sukcessyi uspośobiońyrri , powii it-n
W trzech latach stawić kaUcyą. ubeśpiecżaiącą
powrót w całości* na przypadek, gdyby się sta¬
wili dziedzice; 771*— Dońatarylisż z obowią¬
zkiem restytucji* ma sześć mie^ęćy po zam¬
knięciu Inwentarza, do użycia gotowych pienię¬
dzy, lub ż sprzedaży ruchomości pochodzących;
1065. — Ka tylko trzy lriiesiące do użycia wy-
hagródzenia pensyi; 10661— w miesiąc upłynio-
hy pó trzecim akcie Uszanowania * tnożna przy¬
stąpić do zawarcia małżeńskiego związku* i52.—
Wolność wykupna nie może bydź Uinowion^
dopełnił twych względem niego obowiązków, iest otięty wyr«-
lem: Interes. Przy oznaczeniu więc tego interesu, daie sic ■wzglą.d
nie tylko na rzeczywistą szkodę, ale nadto na niedoszłą korzyść
(lucrum cessans vel deficiens) przez niedopełnienie Kontraktu.
Obacz: Prawo Powszechne Pruskie wCzę: I. Ty: V. § *85. 6, i
J; gdzi* tu 4«fimcy« w sczcgóiacb tą dokladniey wyiaśnione:
7
		

/Magazyn_092_10_150_0001.djvu

			98
do terminu Jat pięć przechodzącego; 1660.—
We dwa lata po przedaiy, uchylenie Kontra¬
ktu (rescision) nie może mieć mieysca, z powo¬
du pokrzywdzeni! [/esion] 1676. — Komornik
[lokator] winien znieść naglące reparacye wcią¬
gu dni czterdziestu; 1724.— Nabywca dóbr do
liypoteki zapisanych, oznaymi o tern wierzycie¬
lom, w miesiącu od wezwania sobie uczynione¬
go; 2i83.— Poczem wierzyciele, maią termin
dni czterdziestu do żądania, aby były pusczone
na licytacyą; 2i85. obacz: Kres czasu.
Testament iest to akt, przez który Daruiący czyni swe
rozrządzenia na czas, w którym iuż exystować
nie będzie; 8g5. — Chcąc czynić testament, po¬
trzeba bydź zdrowego umysłu; 901. — Kobieta
zamężna, inoże^czynić dyspozycye testamento¬
we, bez upoważnienia męża; go5.— Nieleini
przyszedłszy do szesnastego roku życia, może
rozrządzać przez testament, lecz to tylko do po¬
łowy dóbr względnie tey ilości, iaką mógłby
rozdarować, będąc pełnoletnim ; 904; — Ale
nie może rozrządzać na korzyść swego opieku¬
na; w ten czas nawet, gdy przyidzie-do lat zu¬
pełnych; nie inoże tego czynić, iak po złoce¬
niu rachunku z Opieki; wyiąwszy wszelal.oż
, przypadek, gdy opiekun iego iest ieden z ascen-
dentów; 907.-— Xiądz, doktorowie i aptekarze,
którzy mieli staranie o osobie, pod czas iey o-
statniey choroby, nie mogą nic od niśy zyski¬
wać ,' wyiąwazy rozrządzenia, wynagradzaiące,
tytułem sczeigólnyin, przez wzgląd na usługi
teyże osobie uczynione i ogólne dyspozycye,
w przypadku pokrewieństwa .aź do czwartego
stopnia; 909.— Wszelkie rozrządzenie na ko¬
rzyść niezdolnego uczynione, iest żadne; 911.—
Aby bydź zdolnym odbierania przez testament,
dosyć bydź poczętym w momencie zeyścia Te-
statora; 906. — Ilość dóbr rozsądzalna może bydź
dana z uwolnieniem od konferowania ; 918.—■
-Dyspozycye testamentowe, przenoszące ilość
		

/Magazyn_092_10_151_0001.djvu

			99
rozrz^dzaln$ , zostaną do niey zredukowane ■,
w stopniach stosunkowych; 926. — Gdy daro¬
wizny między żyiącemi, zayrną ilość rozrządzal-
na; wszelkie testamentowe dyspozycye upadną;
ga5. — Testament w jednym i. tymże sarnym
akcie, może bydi czyniony tylko przez iednę
osobę; 968.—• Testament olograficzny (własno¬
ręczny) nie będzie ważnyrrt, skoro nie iest cał¬
kiem pisany, datowany i podpisany ręką Testa-
tora; 970. — Testament mystyiżny nioże bydź
pisany przez inną osobę; lecz bydż winien
podpisany przez Testatora, który go złoży zam¬
knięty i zapieczętowany w ręce Notaryuszi^
w obecności sześciu świadków; 976* — Testa¬
ment przez akt publiczny, przyimuie dwóch No-
taryuszow w obecności dwóch świadków , lub
iedcn Notaryusz w obecności czterech świad¬
ków; 971. — Testamenta wojskowych w ar¬
mii, mogą bydź przyimowane przez .Szefa Szwa¬
dronu lub batalionu, albo wyższego Officera;
981.; — lecz takowe testamenta, będą żadne;
w sześć miesięcy za powrotem Testatora, w miey-
scu, gdzieby można użyć form zwyczaynych ;
— Testamenta w kraiu powietrzem /urażo¬
nym, mogą bydź przyimowane przez Sęd/iego
Pokoiu; 935;— będą atoli żadne, w sześć mie¬
sięcy za zwrotem komnmnikacyi; 987. — Testa-
meuta czynione na morzu, mog| przyimowaó
Ko nmendanCi, lub Kapitanowie o	
			

/Magazyn_092_10_152_0001.djvu

			100
skiemi; za powrotem okrętu do Francyi; 992.—*
Takowe testamenta są ważne, tyle tylko, gdy
Testator umrze na morzu, lub we trzy miesią¬
ce po powrocie; 996.— Francuz w Kraiu ob¬
cym znayduiący się, może uczynić Testament
przez akt z podpisem prywatnym (sous seing-
privi) lub przez akt autentyczny w formach uży¬
wanych w mieyscu, gdzie akt zostaie zawartyt
999. — Takowy testament zostanie we Francyi
wciągniony do xiąg zamieszkania Testatora, lub
iego ostatniego zamieszkania wiadomego, looo—
Rozrządzenia testamentowe są powszechne, czy¬
li tytułem powszechnym, albo sczególnym tytu¬
łem; looo.— Testament własnoręczny (ologra-
Jiczny) i testament mystyczny, zostaią prezento¬
wane wTrybunale Iwszey Instancyi mieysca, gdzie
iest otwarta Sukcessya, a Prezes nakazuie go zło¬
żyć w ręce Notaryusza; 1007.— Gdy po zey»
-5ciu Testatora, nie znayduią się dziedzice, któ*
rymby część dóbr iego była zastrzeżona przeż
Prawo, legataryusz uniwersalny wnlydzie w ich
posiadanie zupełnem prawem, 1006. — Wsze*
lakoi, ieźeli testament iest mystyczny lub olo-
graficzny , powinien dać się w wiązać w posesyą,
za rozkazem Prezesa; 1008. —• Testamenta ino*
gą bydź odwołane tylko przez testament późniey-
szy, lub akt autentyczny; ioo5.— Odwołanie
przez testament poźnieyszy, ma zupełny skutek,
chociażby ten- drugi testament nie był wykona¬
nym; 1037.— Wszelkie rozrządzenia testamen*
towe upadnie, skoro Legataryusz nie przeźyie
Testatora; io39; — lub gdy umrze przed do«
pełnieniem warunku, pod którym było uczynio¬
ne; I040;— albo gdy rzecz Icgowana , zginęła
przed zeyściem Testującego; 1042;— bądć gdy
Legataryusz nie przy imuie legatu, albo iest nie*
zdolen przyirnowania ; 1043. Obiicz: Darowi¬
zny.
Testator może czynić darowizny swym dzieciom,
z obowiązkiem oddania rzeczy darowaney dzie-
		

/Magazyn_092_10_153_0001.djvu

			*01
ciom
onych; 104S;
tudzież braciom i sio¬
strom, z. obowiązkiem oddania darowizny ich
dzieciom; 1049. Obacz: Restytucya, Zwrot.
Tradtćy*, obacz: Podanie.
Traktyerowie. Maią sześć miesięcy do poszukiwa¬
nia swey zapłaty; 2271.
Transkiiypcya , obacz: Przepisanie własności.
TRaNz.in.CYJi, Powinny bydź układane na piśmie, 2044—•
Tranzakcya nie przeszkadza docliodzenia urzę¬
du publiczfnego; 2046.Tranzakcya uczynio¬
na piv.ez lednego z Interesentów, innych nie
wiąże; 2o5i —Tranzakcye zawieraią się w swym
przedmiocie, [to iest: przedmiotem swym są o-
graniczone], 2048;— nie można na nie powsta¬
wać, z przyczyny omyłki w prawie (jus, droit)
ani z przyczyny nadwerężenia czyli krzywdy,
[lesion], 2o52;— lecz mog^ bydź uchylone,
skoro zachodzi błąd w osobie lub co do przed¬
miotu w sporze; będącego , i z przyczyny gwałto¬
wności; 2o53,— Są także niewa2nemi tranza-
kcye, na zasadzie fałszywych papierów spisane;
2o54;— także sporządzone na zasadzie proce¬
su skończonego przez dekrety o którym żadna
ze stron nie miała wiadomości; 2o56.— -Błąd
rachunkowy w Tranzakcyi, winien bydź napra¬
wiony; 2o58.— Opiekun za Nieletniego może
wchodzić wTranzakcyą, tylko za upoważnieniem
rady famillyney, 467. — Małżonkowie chcący
rozwodzić się, sja zobopólnem zezwoleniem, ino-
gą czynić tranzakcyą, względnie SAvych praw
wzaiemnych; 27Ć).
Trzeci. Posiadacz zaymuiący [ Tiers-Dete.nte.ur] iest
obowiązany do wszelkich długów hypotecznych,
skoro nie oczyscza swey własności, przez for.
malności prawne; 2167. — Jeżeli iest zdolen
czynienia alienacyi, może odstąpić dla hypote-
ki, zapłacić dług i uwolnić nieruchomość,
żnika pryncypalnego 1 Q , .	„ .
3178.— Wrazie odwołania darowizny, czynią
2172.— We wszelkich
		

/Magazyn_092_10_154_0001.djvu

			102
cy ią, przeciw wszelkim Trzecłńi, zaymuiącym
dobra obiatę darowizną, ma wszelkie prawa,
iakie mu służyły, przeciw samemuż Donataryu-
szowi, 954.
Tttuł powszechny (uniwersalny).—Legat tytułem uni¬
wersalnym uczyniony, iest ten, przez który Te-
stator przekazuie część pewną (partem quotam)
dóbr, których rozrządzenia Prawo mu dozwala;
1010. Obacz: legata, Testament.
Tytuł darmy lub obowiązuiący [ Titre gratuit ou one-
reux] można rozrządzać tytułem darmym tylko
przez darowiznę między źyiącemi lub przez te¬
stament, 893.— Oplata (Pensya, Rerite) doży¬
wotnia, może bydź ustanowiona tytułem obo¬
wiązującym, 1 ^7 r;— lub tytułem darmym przez
darowiznę, między źyiącemi, bądź przez testa¬
ment; 1972 — Żona rozłączona nawet co do
dóbr, nie może alienować ani nabywać tytułem
darmym lub obowiązuiącym, bez przychylenia
się swego rnęża w akcie, albo zezwolenia iego
na piśmie, 217.
' Tttuł nowy (odnowienie tytułu, Titre nouve!) można
ie żądać od dłużnika, do płacenia pensy i doży-
wotniey obowiązanego; po dwudziestu ośmiu
leciech od daty/ostatniego tytułu, 2263.
Tttuły. Po nastąpionym dziale, każdemu ze współ¬
dzielących się, powinny bydź odesłane tytuły
sczegolne, do przedmiotów nań przypadłych;
, tytuły zaś wspólne własności , zostaią się p'rzy-
tyin, kto dostał naywiększą część spadku; 842 —
tytuły obowiązujące do wykonania przeciw zmar¬
łemu , są niemi względem dziedziców iego ;
877. — Tytuł autentyczny daie zupełną wiarę
umowie, którą w sobie obeymuie; 1319.— Ko-
piie tytułów nie maią wiary, tylko w niedostatku
oryginalnego tytułu; 1334-— Służebności wi¬
doczne, nabywaią się przez tytuł i posesyą lat
trzydziestu, 690.— Służebności niewidoczne na¬
bywaią się tylko przez tytuły; 691.— Przymus
(areszt,) osobisty ma mieysce przeciw Notaryu-
		

/Magazyn_092_10_155_0001.djvu

			105
szom, adwokatom i woźnym, względnie powró¬
cenia tytułów onym zawierzonych, 2060-
U.
Uchylenie (Rescision) umowy, obacz: Rozwiązanie.
Uekwipowanik, obacz: Wyprawa.'
Ule z psczołami, są niemchomością; skoro właściciel
gruntu przywiązał ie do niego na wieczną trwa¬
łość ; 624.
Umocowani prtrkuracyą; (fondes de procuration) mo*
gą zastąpić mieysce stron, nieobowiązanych,
stawić się osobiście 36, obacz: Prokuracya. Pleni-
potencya.
Umowy (Conventions) przeciwne obyczaiom lub po¬
rządkowi publicznemu, nie mogą mieć mieysca,
6.— aby były waźnemi; potrzeba istotnie ze¬
zwolenia i zdolności strony obowiązuiącey się,
iprzyczyny godziwey w zobowiązaniu się u 08.—
Umowy zaszłe przez omyłkę gwałt lub zdradę,
mogą bydź zniweczone; 1117.— Umowy pra¬
wnie spisane, zastępuią mieysce prawa dla tych,
którzy w nie weszli, 1134.— Umowy maią tyl¬
ko skuteczność, między kontraktuiącymi, i nie-
mogą szkodzić trzeciemu; n65. — Powinny
bydź tłumaczone w rozumieniu, które w skutku
wyprowadzaią; raczey niż w sensie , którego
z nich bynaymniey niemożna wnioskować, nb']—
Maiące sens wątpliwy, tłómaczą się według te¬
go, iaki iest zwyczay w kraiu, gdzie zaszedł kon¬
trakt; n5g.—
Upadek testamentów ro35.
Uraczenie losów (Garantie des Iots.) ma mieysce,
między współsukcessorami; 884.— Do uręcze-
nia rzeczy sprzedaney, iest obowiązany sprze¬
dawca; 1625.— w przypadku zakłócenia lub ewi-
kcyi; 1(326,— i z przyczyny wad, w rzeczy sprze¬
daney ukrytych; 1641 obacz: JSwikcya.
Ukodzsme, obacz: Narodzenie.
		

/Magazyn_092_10_156_0001.djvu

			104
.UiizęDNiCT publiczni mogą bydi przymuszeni are¬
sztem osobistym, do okazania orygmąłów, (mii
nutes) swych czynności; 2060.
Uaz^dnicy stanu cywilnego mogą wciągać w akta
przez siebie przyimpiyane to tylko, co powinno
bydź zadeklarowane przez rodziców; 35.— Wy-
jpisuią akta narodzenia, na deklaracyą oy	
			

/Magazyn_092_10_157_0001.djvu

			10$
tkę w piętnastym roku życia; 477.— Gdy nie
zostanie matki ani oyca, nie może nastąpić u.
samowolnie nie iak w roku óśranastym; 47^' —
Nieletni usarno wolniony może działać akta, ie-
dynie do administracyi ściągaiące sie 474? nie
może zaciągać pożyczki, bez zdania rady fami*
liyney, 433, —- Obowiązki, wjakieby wszedł dro¬
gą kupna lub innym sposobem, mogą bydź co-
inione w przypadku liadmiernpści [gdyby prze*
chodziły n\iarę], 484,— a w tym razie może
bydź pozbawi on dobrodzieystwa usamowolnie-
nia i wróci do opieki; 485.— Nieletni usamo-
wolniony handluiący; uznany iest za pełnole¬
tniego, względnie czynów, ściągaiących się do
1 iego handlu, 487,
Ustanowienie (Institution) Sukcessora iest wolne każ¬
demu testatorown 967. — Wyprowadza skutek
równy teinu, iaki ma dv>pozycya tytułem legatu
uczyniona, 1002. Obacz: testament
Ustanowienie pensit<. D0ZVW0TNir.V może bydź uczy¬
nione tytułem obciążaiącym nieruchomości lub
dobra ruchome, 1968. — Lub tytułem zupełnie
darmym, 1969. na iedpę lub więcey głów;
TT	I9?2-	,
Ustanowienie posagu może się ograniczać albo raczey
rozciągać na wszelkie dobra żony, teraźnieysze
i w przyszłości mieć się mogące; \$i2.—
Ustąpienie (Cessya) dobr, iest dobrowolne lub Sado¬
we, 1266.— Ustąpienie sądowe nadaie tylko
prawo wierzycielom, wyrabiania przedaży dóbr
Ceduiącego na swą korzyść i pobieranie z nich
przychodów, aż do przedaży — lecz niedaie
tymże wierzycielom prawa własności dóbr; 1269—
Nie może bydź odrzucone przez wierzycielów,
i uwalnia dłużnika tylko od zatrzymania osoby,
tudzież od ilości wyrównywaiącey wartości ię^
dynie dóbr opusczonych, 1270,
Ustąpienie, (przenoszenie, Cefsya) wierzytelności (dłu¬
gu czynnego, activum) czyni się pizez oddanie
tytułu; 1689.
		

/Magazyn_092_10_158_0001.djvu

			T
106
USZKODZBNM (degradations) zrządzone przez donata-
ryusza, spadaią. nań w przypadku konferowania
do massy, na podział id^cey 863.— l’e, któ¬
re się wydarzyły w czasie trwaiącey dzierżawy,
s$ ciężarem dzierżawcy, ieźeli niedowiedzie, że
zaszły z jego winy; 17 52.
XJiB.zrMANiE dzieci iest ciężarem oyca i matki, maią- j
cycli prawo użytkowania z dóbr swych dzieci nie- I
letnich; 385.	/
Uwiezienie, obacz: Porwanie.
Uwolnienie [ dispenses ] od Opieki. Są od niey wolne- j
mi urzędnicy czyli Kominissarze wypłat naro-
dowych, Śędzia w Trybunale kassacyinyra, Pre¬
fekt, 427;— Urzędnicy w woysku, lub do kra-
iów zagranicznych posłannicy ; 428. — Osoby
w wieku lat sześćdziesiąt skończonych, 4.33, ma.
iący pięcioro dzieci prawego pochodzenia; 436—•
Dwie opieki sprawowane, zwalniaią zawsze od
przyięcia trzeciey, 435. Obacz: Opieka.
UŻtTECznOŚć publiczna. Nikt nie może bydź zmusza- j
nyrn do ustąpienia swey własności, chybaby
z powodu użyteczności publicznej, i to za poprze- j
dniczem slusznem wynagrodzeniem, 546.
ITżttki, obacz: Owoce.
Użytkowe prawo, prawo użytkowania (Ususfructus, ^
usufruit) iest to prawo użytkowania z rzeczy, do
krorey drugiemu służy prawo własności, 578. —•
Maiący toż prawo; używa ie, co wszelkich
dochodów; 582.— Prawo użytków, może bydź
ustpiiowionę, na wszelkim rodzaiu dóbr rucho¬
mych lub nieruchomych, 58i. Owoce wiszq.ce
na gałęziach lub korzeniach, w chwili otwarcia
prawa użytków , należą, do UzUfruktuaryusza ;
5S5. — Nadany prawem użytków, używa po¬
mnożenia dochodow wynikłego przez odsep
(alluvion). 596-— Nie może na końcu swego |
prawa użytkowania, domagać się żadney nagro¬
dy za ulepszenia, które mógł był uczynić; v>99—
Prawo użytkowe maiący , bierze rzeczy w sta¬
nie, w jakim s$; 600.— Winien stawić porę-
		

/Magazyn_092_10_159_0001.djvu

			107
kę. ie używać bidzie sposobem dobrego gospo¬
darza; 601. — iest obowiązany do reparacyi
czyli napraw, iakich się domaga przyzwoite rze¬
czy utrzymanie; 6o5.— i do wszelkich cięża¬
rów rocznych dziedzictwa, 608. — Powinien
znosić koszta procesow, tyczących, się użytko¬
wania,- 6i.3. Ma obowiązek ostrzedz właścicie¬
la, o wszelkich nadużyciach, prawom swym za¬
grażających* 614. — Prawo użytkowe niknie
przez rozmaite sposoby, między innemi; przez
śmierć i przedawnienie ; 617.— Może także u-
stać przez nadużycie, iakie Uzufruktuaryusz czy¬
ni w używaniu swego prawa: 6(8. — Użytko¬
wanie po stanowione aż do epoki , w którey
trzeci dóydzie wieku udererininowanego, trwa
aż do tego czasu, chociażby ten trzeci umarł,
niedoszedłszy tego wieku; 620. — Prawo użyt¬
kowe rzeczy nieruchomych, iest nieruchomością
526. — Dartiiacy może na swą korzyść lub na
korzyść drugiego, uczynić zastrzeżenie z dóbr,
którcmi rozrządza; 949.— Małżonek rozrządza¬
jący ruchomością , do wspólności należącą, nie
inoże zastrzegać sobie prawa, do iey użytkowa¬
nia, 1422.
TJŻywanię (Usage) Prawo używania i mieszkania, tym¬
że samym sposobem ustanawia się i ginie, iak
prawo użytkowania; 625.,— Ktokolwiek ma pra-
» wo użytkowania z przychodow gruntu, może
tego domagać się tyle tylko, ile potrzeba na iego
i familii potrzeby, 63o. — Używaiący nie mo¬
że wynaymować ani ustępować drugiemu swe¬
go prawa; 631.— Używaiący przykłada się do
kosztów uprawy i podatków, w stosunku do.
rzeczy, którey używa, 635.—*
W.
Wady rzeczy sprzedaney. Pjteedaiący iest w obowią¬
zku odpowiedzi za wady ukryte, skoro ich nie
oświadczył w kontrakcie przedaży; 1641.— Nie-
		

/Magazyn_092_10_160_0001.djvu

			io8
obowiązany tiręczać wad widocznych, 1642.—.
leżeli znał wady ukryte, których nie oświadczył,
winien wynagrodzenia szkód i ubytków (dornma- I
ges et interets) i6.')5. — (»dy o. nich nie wiedział', ;
obowiązany tylko zwrócić szacuyek, w przypad¬
ku uchylenia przędaży, 1(346,—> Takowe uchy¬
lenie może bydź poszukiwane przez Nabywaią-. !
cego, ieżeli nie wybiera sobie, zatrzymać rzecz,
daiąc zmnieyszyć jey cęnę; 1G44.
Warunek, iest przypadkowy, skoro zależy od ślepego
losu^nóg.— włądzodzidny (putestative) gdy od
woli stron zależy; 1170,—r Lub mieszany, gdy
zawisł od woli stron i trzeciego; 1171.— Iest
między ińnemi zawieszaiący, skoro z ‘ wisł od wy¬
padku przyszłego lub niepewnego; 1,181.-*- Lub,
rozwiązuiący, gdy dopełniane go ,. skutkuie od-
wołanie obowiązku; uS,3. -r— Warunku rozwią- '
zuiącego domyślać się potrzeba zawsze w przy¬
padku, gdyby obowiązek nie był dopełniony ;
H84.— Wszelki warunek niepodobny, niego¬
dziwy lub nieobyczayny iest żaden, i układ od 1
siebie zawisły, czyni nieważnym, 1171.— w te- ;
stamencie dołożony, uważa się za niezapisany,
1040.
Warunki, iakich się żąda nieuchronnie do ważności
Kontraktu o pensyą dożywotnią; 1968.
Warunki istotne do umocowania umów, u08.
Wesele. Koszta weselne nie podlegaią konferowaniu;
to iest: zniesieniu do massy; 85a.
Widoki (Vues) Sąsiad bez zewolenia drugiego, nie
irtoże sporządzać żadnego,otworu w murze wspól¬
nym , 675. — Właściciel inuru rozdzielającego,
niewspólnego, może zrobić w murze otwór,
dla widoku lub okna z krat% żelazną i z osadą 1
szkła pieotwieraiącego się; 676. — Takowe o-
twory nie mogą bydź uczynione niżey, iak na ;
ośm stóp, (dwadzieścia sześć decymetrów) nad,
podłogę czyli dno izby, która ma bydź obia-
śnioną; ieżeli na samym dole, a na sześć stóp
[dziewiętnaście decy metrów] nad podłogę, co do
		

/Magazyn_092_10_161_0001.djvu

			»og
piątr wyższych; 677.— Nie można mieć wldo-
kow prostych na własność sąsiada, tylko w od¬
ległości sześciu stóp; 678.— Niw można mieć
takiegoż widoku z boku lub ukośnie, ieżeli nie
inasz odległości dwóch stóp [sześciu decyme¬
trów] 679.
Wiek, w którym ftiożna Czynić przysposobienie dzie¬
cka; hayinniey albo raczey przeszło lat pięćdzie¬
siąt — i potrzeba bydź starszym piętnastą laty
K)d Przysposobionego ; 343. — w którym można
bydź przysposobionym* naymniey lat dwadzie¬
ścia ieden; potrżeba zaś mieć lat dwadzieścia
pięć, aby nie bydź w obowiązku otrzymania
konsensu od oyca i matki; 346.— lat piętnaście
naymniey, w którym można bydź usamowolńio-
nyrn ; 477. ^	>
Wiek p^ŁKoletnOŚCI, lat dwadzieścia ieden; 4158.—
aby bydź zdolnym zawierania związków małżeń¬
skich; inęsczyzna mieć winien lat ośmnaście;
kobieta zaś piętnaście lat ; 144* — Do lat Si5ciu
synowie, a do lat 2ł córki, wchodzić nie mo¬
gą w śluby małżeńskie, nie Zeznawszy aktu
uszanowania^ i5i.
Wierzycifxe. Mnga za upoważnieniem władzy sądo-
wey pfzyiąć (akceptować ) Sukcessyą, którey
dłużnik zrzekł się z ubliżeniem ich prawom ;
788.;— wymagać kaucyi od dziedzica beneficy-
alnego ; 807.;— otworzyć konkurs (Klaf$)jikacyą,
Ordrt) dla zapłacenia legatów i długów; 808;—
■wniyśdź w podział* kiedy współdzielący się iest
ich dłużnikiem; 882; żądać przyłożenia pieczę¬
ci} 8jo;— domagać się zebrania rady lamiliy-
tiey, dla mianowania opiekuna Nieletniemu,
który iest otaz ich dłużnikiem, 4°6*— wierzy¬
ciele zmarłego, nie mogą żądać redukcyi da¬
rów i legatów ani z nich korzystać^ 921.— X)o-
staią legata im uczynione, bez zmnieyśzenia ich
wierzytelności, przez kompensacyą, 1023.
Wierzytelność. Ustąpienie wierzytelności, może bydź
doskonałe tylko 0<ł momentu, w którym prze-
		

/Magazyn_092_10_162_0001.djvu

			110
niesienie (tytuł, dokument) było wręczone dłu¬
żnikowi; iGgo.— Obeyrnuie w sobie przyłącze- i
nia ustąpioney wierzytelności, iako to: rękoy-
mią przywiley i liypotekę, 1692.— Obowiązu-
ie ustępuiącego tlo uraczenia ( ewinkowania*
bytu, exystencyi) ustąpioney wierzytelności;
i6y3.— JLecz nie do uręczenia wypłacalności
dłużnika; 16944
WiNDrKACYA, obacz: Wydobycie.
Władza, oycowska. Dziecko zostaie pod władzą oyca
i matki aż do pełnoletuości , lub usarnowolnie*•
nia; 372. — Oyciec w ciągu małżeństwa a po
rozwiązaniu onego, pozostały przy życiu >yciec
lub matka, używać będą dóbr swych dz.eci, aź
do ośmnastego ich roku, lub aż do usamowol-
nienia, któreby miało mieysce przed tym wie¬
kiem , 384.-— Wyiętemi są od tego dobra, bę¬
dące owocem pracy i przemysłu dzieci, 387. *—
Oyciec rnaiacy ważne przyczyny nieukontento-
wania z postępku dziecka, inoże ie kazać przy*
trzymać; 375;— na czas nie dłuższy nad mie¬
siąc, ieżeli dziecko ma rmiey niż lat szesnaście,
376;— a nie dłużey nad sześć miesięcy, ieżeli
dziecko ma nad lat szesnascie, az do pełnole- ,
tności lub usamowolnienia; 377.— Matka, któ-
ra przeżyła męża, a nie weszła w powtórne ślu¬
by małżeńskie, używać będzie tegwż samego pra¬
wa , za przybraniem dwóch naybliższych kre¬
wnych ze strony oycowskiey; 38i. Obacz / Oy¬
ciec, matka.
.Własność. Nabywa się i przenosi przez sulcressyą, da¬
rowiznę i na skutek zobowiązań, 711.—1 Naby*
wa się także przez dziedzictwo i preskrypcyą;
jl2. — Własność rzeczy daie prawo do wszy¬
stkiego, cokolwiek ta wyprowadza; .046;— a ^
eczególnrey, CO się z nią łączy lub do niey wcie¬
la; 55l. — Własność ziemi ciągnie za sobą
wszystko, co iest na iey powierzchni i w 1 y wn ,- w
trznościach; 552.—- Właściciel gruntu, na kto-
jyn} tjaeęi zasadził cózkoiwiek lub wystawił, ino-
		

/Magazyn_092_10_163_0001.djvu

			r
111
ie zatrzymać rzecz zasadzoną łub wybudowa-
iią, płacąc ią lub znaglić trzeciego, aby sobie
ie zabrał; 555.— Odanp idzie na korzyść wła¬
ściciela brzegu; 556.
Własność (Qualite) obywatela kraiu, utraca się między
innemi okolicznościami , przez naturalizacyą
w kraiu obcym; 17. — Można ią odzyskać, wra-
caiąc do kraiu, za upoważnieniem Rządu; 18.
Własność (Qualife) dziedzictwa czyli przymiot, użyty
przez akt, ciągnie za sobą ajcceptacyą dziedzi¬
ctwa; 778. — Wciągu terminów dozwolonych
dziedzicowi benelicyalnemu, nie może bydi
ten naglonym do przyiinowania na się tey wła¬
sności; 797.
Własnoręcznie pis/iny Testament; [ Olographe\ Te-
e*	stament własnoręczny, powinien bydź pisany
ę-	całkowicie, datowany i podpisany ręką Testato-
- x ra; 97°-,
0. Wniosek. Małżonka (męża) iest dostatecznie usprawie-
y*	dliwiony oświadczeniem onego, podanem do
e-	małżeńskiego kontraktu, i5o2. — Ze strony mai-
e's	żonki zaś usprawiedliwia się kwitem męia; tam-
li	ie. — Zona może go wziąć nazad ze wszystkiem,
odstępuiąc wspólności l5l4>— z ograniczenia*
mi tamie wymienionemi.
Woda. Grunta niższe , są w obowiązku przyimowa-
nia wód sposobem naturalnym z gruntów wyi-
szych spływaiących; 640.—■ Ktokolwiek ma żró.
clło na swjm gruncie , może ie używać według
upodobania, ieźeli właściciel niższego gruntu,
nie nabył do tego żadnego prawa, w moc ty¬
tułu lub preslcrypcyi; 641. — Ten, czyia wła¬
sność rozciąga się nad woda bieżącą, nie zade-
klai owaną, aby zależała od dobr skarbowych; mo-
a ^ źe iey używać do przeiazdu, 644.
e_ m/ola. Wszelka darowizna między żyiącemi, którey
^	‘Wykonanie zawisło od samey tylko woli daruią.
,-	cegQ; iest zaHna, 944. ^
j. Oyskow;i w aktualney służbie, są uwolnieni nd opie.
1-	^i, 428.— Kapitan lub kwatermistrz, dopełnij
		

/Magazyn_092_10_164_0001.djvu

			11*
lą względem nich powinności urzędnika cywil¬
nego; «g. — Akta małżeńskie są odsyłane do
ostatniego ich zamieszkania: g5: •—••• toż sarno
się ściąga do aktów ich zeyścia; 97;— Ich te-
staraenta są przyimowane przr.y szefa batalionu
lub szwadronu j bądź przez ofntiera wyższego
stopnia; [)8r.— Testanienta są źadnt- w sześć
miesięcy po powrocie Testńtora na mieysce,
gdzie można Użyć form żwjrczaynyclij
Woźni, EurorabiOwie (Hfuissiers; trtnią rok czasu dd .
upominania się o zapłatę swych należyto.ści; I
2273. — Są Uwolnieni [decliar^es] bd papierowj
po dwóch leciech od wykonania komissu* lub
wręczenia akt, które mieli sobie zlecona} 2276^ —
Kie mogą bydź CessyottaryUszami praw' spor- I
hych, w okręgu Trybunału, w którego luryzdy-
kcyi sprawuią swe powinności; i5;)7.
Wręczenia. [Signifndtions] mogą bydź uczynione nv za¬
mieszkaniu o brali em; iii.
Wrócenie [ Reintegiande] daie poWód do aresztii
czyli przymusi! osobistego* prz^z nakazane ud
Sądu odstąpienie, t którego właściciel gwałto- I
wnie został wyzuty; 2060.
Wpis. (Inscription) rozrządzenia czynione ż óbowiąi
zkiem wrócenia suinm, umieszczonych z przy-
•wileiarni; czynią się publicznie., za pomocy
Wpisu* na dobrach przywileiowi podległych; J
io6c)i — Wpis prżywiieiów i hypotck nie przy.
iiOśi żadnego skutku, ieżeli tiie iest przyięty
w terminie; w ciągu którego akta przed o tu-ar cierń
bankructwa Zaszłe, są ulnane za z.ulńe} 2146.—
Wszelkie zapisy tegoż samego dnia zaszłej S|
w fównym zbiegu [końkurremyi J 2147.— Zapi¬
sy zatrzymuią prżywiley i hypotekę, wtiągu lat
dziesięciu; 2514.— Wierzyciel zapisany Wzglę¬
dem Kapitału praceht przynoszącego, może
bydź koilokowany ża lat dwa z prowizyą i za
rok bieżący w tymże samym czasie, iak co do
kapitału, 2l5i.— Wymazanie zapisn, nie za
Urnowy zobopólną zaszłego, żądane iest w Try¬
bunale
I
		

/Magazyn_092_10_165_0001.djvu

			*13
bunalc okręgu; gdzie zapis uczyniony; ai5c).
Koszta zapisu są ciężarem dłużnika; 2i55.
Współka sczEiiÓLNA stosuie się tylko do sczególnego
przedmiotu, 184.1.
Współka powszechna zachodzi do wszelkich dóbr te-
raźnieyszych lub wszelkich zysków; i836. —•
Prosta umowa o wspołkę powszechną, ciągnie
za sobą tylko wspólność wszelkich zysków,
l83g.— Współka powszechna nie może mieć
mieysca, tylko między osobami zobopólnie zdol-
nemi dawać lub odbierać, ieden względnie dru¬
giego, 1840.— obacz: Stowarzyszeni.
Współka [Societe] powinna mieć w przedmiocie rzecz
godziwy; £833.— O wszelką, współkę'układ wi¬
nien bydź czyniony na piśmie; 1834.— Współ¬
ka zaczyna się od momentu , w którym kontrakt
iest zawarty.; 1834.— U/nowa, któraby nadawa¬
ła iediiemu ze wspólników całkowitość korzy¬
ści [dobrodzieystw, benefices] iest niewaina, i855.
Wszelki wspólnik bez zezwolenia innych, mo¬
że przypuścić do współki trzeciego, stosownie
do swey części współki, iaką ma w k^nipanii;
1861.— W towarzystwach niehandlowych, kom-
paniści nie są ob.>wiązani solidarnie do odpo-
wiedzi za długi, na wspołkę zaciągnione; 1862.—
Współka kończy się przez rozimite sposoby
w artykule i365. wyłcz-egolnie.nu’; mianowicie:
lód przez wjryście czasu, na który była umówio¬
ny; 2re zgaśnićmein rzeczy lub ukończeniem in¬
teresu; 3cie śmiercią naturalną ied:iego zkom-
panistów; Ąte śmiefcią cywilną, pozbawieniem
woli lub całlio wityln iednego z nich upadkiem, 5te
przez oświadczenie woli iednego z nich lub kilku,
źe nie chcą bydź daley w towarzystwie.— Współ¬
ka, którey trwałość leśt-iufcograniczona, może
bydź rozwiązana wolą iednego z kompanistów ,
byleby była współka dobrey wiary; 1869.—.
W spółki handlowe maią scze£	
			

/Magazyn_092_10_166_0001.djvu

			n4
WspÓŁłfOŚi. Małżonek maiący wspólność maiątku, ma
prawo przeszkodzić wprowadzeniu tymczasowe¬
mu i używaniu praw wszelkich, które zawisły od
...Z warunku śmierci Nieprzytomnego ; hiemniey
wziąć w zarządzenie dobra swey połowicy nie--
przy'(omneyj 124* — Wspólność iest obowiązu¬
jącą, bez przychylenia się męża, co doJcobiety
publicznem kupiectwem bawiącey się, względnie
czynności, ściągaiącey się do iey handlu; 220*
Wspólność prawna, bądź wynikaiąca z układu, zaczy¬
na się od dnia zawarcia małżeństwa; 1399.
Wspólność z ujiładij, może stanowić w prawney wspól¬
ności wszelkie ograniczenia Prawu nie przeci¬
wne; 1527. i 1497. — Dozwala w sczególności
Iod: ograniczyć wspólność do nabyć; w tym ra¬
zie każde z małżonków wziąwszy swoy wnio¬
sek, z obowiązkiem zapłacenia swych długów,
dzielą się dorobkiem w czasie pożycia małżeń¬
skiego zyskanym, 1498.— 2re: mogą wyłączyć
Ze wgpolności całą swą ruchomość lub w czę-
ćci; i5oo. — na ów czas ruchomość spadaiąca
na każde z małżonków, u ciągu małżeństwa, po¬
winna by.dż udowodniona Inwentarzem; i5o4-—■
3c/e Wprowadzenie do wspólności części lub
całości nieruchomych przedmiotów, teraźniey-
szych lub przyszłych, iest zastrzeżeniem, które
eię nazywa zmianą nieruchomości w ruchomość»
(ameuhlifnemem) 15o5.— Ąte. Taź wspólność do¬
zwala układać się, aby każde z małżonków zapłaci¬
ło swe długi osubiste; w tym razie, ieżeli na wspól¬
ności są poszukiwane długi iednego z rnałżonkow;
współmałżonek winien wynagrodzenie drugie¬
mu; 15X.3;— 5te zastrzedz, iż żona zrzekaiąca
się wspólności, może wziąć swóy wniosek, wol¬
ny od ws?elkicli ciężarów; i5iĄ. — 6/e. Dozwa¬
la zastrzeżenia, iż małżonek pozostały przy ży¬
ciu, może braJ naprzód pfzed wszelkim działem
pewną summę pieniężną lub ilość rzeczy rucho¬
mych; i5i5; — 7mc dozwala naznaczyć każdemu
fc małżonków porcyą nierówny w maiątku współ*
		

/Magazyn_092_10_167_0001.djvu

			nym,albo nawet oddać całą wspólność temu, które
przeżyło, lub iednemu z nich tylko; i52o. —-
W tym rafcie ten, kto zatrzyma całą wspólność,
obowiązany zaspokoić wszystkie długi do nićy
przywiązane; ieżeli żona przeżyła męża; ma
prav,o zawsze odstąpić od wspólności;	—
8me. Dozwala ustanowić między małżonkami
wspólność ogólną wszystkich dóbr teraźnieyszych
i przyszłych, w ogóle lub tylko z osobna, [to iest:
albo tylko'' teraźnieyszych lub tylko dóbr przy.
sztych] i526. — YVe wszystkich przypadkach,
wspólność wynikająca z umowy, zostaie podle¬
głą rozrządzenioin wspólności prawney, którym
kontrakt nie ubliża milczeniem ani wyraźnie,
i5a8.
Wspólność pra.wna, ma mieysce w niedostatku kon¬
traktu lub układów w kontrakcie oney przeci¬
wnych, 1400.— Składa się czynnie ze wszelkich
ruchomości, przed i po kontrakcie małżeństwa
nabytych; ze, wszelkich pożytków, przychodów,
procentów i zaległości, przypadających lub po¬
bieranych, tudzież z nieruchomości w czasie mał¬
żeństwa nabytychj 1401.— Wycinanie drzewa,
przychody z dobywania kamieni i kopalni, wcho¬
dzą do wspolności; I4o3.— Składa się biernie
z długów oboyga małżonków, przed zaślubie¬
niem; z długów męża wciągu pożycia małżeń¬
skiego; z zaległości od wypłat czyli długów bier¬
nych (fenie.s) z napraw do Uaufruktuaryusza na¬
leżących; z nieruchomości, niew^chodsących do
wspólnego maiąiku, z alimentów i wszelkich in¬
nych ciężarów małżeństwa; 1409. — W,niedo¬
statku Inwentarza, Zona sain.i, lub iey Sukces-
sorowie, mogą dowodzić wartości rzeczy rucho¬
mych, nie spisanych Inwentarzem; I4l$- —
Wspólnym tnaiątkiern zawsze sam tylko mąż za¬
rządzi; 1421.— 3,-ecz tenże nie może czynić
darowizny między żyiącetrii;— dobr do wspól¬
nego maiątku należących , 1422. — Przez testa¬
ment jnoie rozdarować tylko tyle, ile to nie
8 *
		

/Magazyn_092_10_168_0001.djvu

			n6	.
przewyższa części lego w wspólnym inaiątku
niianey; 1423. — Każde z małżonków winno
wynagrodzić do wspólnego maiąiku summy, ia-
kie z nich wzięło, dla zaspokoienia swych os;)-
bistych długów, Ią3j. — Kozwiązuie się wspól¬
ność przez śmierć cywilny lub naturalną; rozwód,
przez rozdział co do dóbr i osób, 1441.— Ko-
związana wspólność przez rozdział co do d.)br
lub osób, może bydź znowu przywróconą, iak
była, za zezwoleniem stron; iĄ5a.— Po roz- I
wiązaniu wspólności, wolno żonie ią pr?yiąć
lub się iey zrzec; ią53. — Pozostała przyżyciu,
ma trzy miesiące' do zrobienia Inwentarza, a dni
40 do zrzeczenia się; 14-56 i 1447. — Żona tym
sposobem zrzekaiąca się, utraca wszelkie swe
prawa do dóbr składem wspolnego maiątku bę¬
dących; 1492. — Ma moc odebrać tylko swą
bieliznę, swe drobiazgi ubiorowe, suknie, nie¬
ruchomości do niey należące, a będące w natu¬
rze; wartość swy cli nieruchomości alienowanych,
tudzież wszelkie wynagrodzenia, iakie iey mo¬
gą się należyć ze wspolnego maiątku; 14^3.—
Wspolność dzieli się na czynną i bierną; 1467.—
dzieli się czynnie na połowę, po uskutecznionem
przez każde z małżonków odebraniu z rna^sy
summ, któremi rozrządził osobiście i odciągnięciu
tych, do których pobierania miał osobiście pra¬
wo; 1474.— biernie dzieli się również przez po¬
łowę; 1482.— Zastrzega Prawo, iż-na każdym
małżonku można poszukiwać całości długów,
przez niego zaciągnionych i względnie połowy
zaciągnionych przez inne zmałżohkow, 148/;
Wspolność prawna i cokolwiek tu urządzono
względem niey, zachowuie się w ten czas nawet,
gdy małżonkowie maią dzieci z poprzedzaiących i
związków; 1496.
Wśpolnicy, obacz : Stowarzyszeni.
Wspólnis srzOdkowy (mitoyen). Wszelki mur rozdzie-
laiący posesye, bierze się za wspólny, ieżeli 1
nie ma przeciwnego na to Upwodu; 653.— Toż
		

/Magazyn_092_10_169_0001.djvu

			n7
samo się rozumie, co do rowów; 666.— Mur
i rów w polne muszą bydź utrzymywane i na*
prawiane wspólnym kosztem, 655 i 669.— Wsze-
Ltkoż współwłaściciel maru wspólnego może się
uwolnić ^d należenia do takowych nakładów,
zrzekając się prawa wspólności tnuru; 656.—
Właściciel do inuru z swą budową przytykaiący,
może nabydź do niego prawa wspólności, płacąc
. połowę icgo szacunku; 661.
Wspóiopiekun. ~Zona opiekunka, która idzie powtór-
nie za mąż, ma za wspołopiekuna małżonka swe¬
go; 3ij6.
Wstępni (Ascendentes, Ascendants,) oycowie, matki i
inni wstępni w górę, maią prawo do alimentacyi,
2o5. — W niedostatku oyca i matki, akt uszano¬
wania winien bydź złożony wstępnym; i5o. —
Dozór nad dziećmi Nieprzytomnego w niedo¬
statku matki, im zostaie poruczony; 142.— O-
pieka należy do nich , przenosząc ich nad wszel¬
kich innych krewnych; 402. — Biorą spadek po
swych zstępnych, zmarłych bezpotomnie i nie
ma/ących rodzeństwa; 746.— Wstępni nie mo¬
gą zachodzić w związki małżeńskie ze swemi zstę-
pnemi, 161.—
Wuy iest w trzecim stopniu pokrewieństwa z swym
siostrzeńcem, 738.— Nie może 6ię żenić zsw^
siostrzenicą; i63.
Wyciąg kosztów lub intrat, (J)ms, niemieckim:
Anszltig) iest to rodzay Kontraktu naymu. Czy¬
ni się końcem przedsięwzięcia [entrepiise) iakie-
go dzieła; 1711.— Gdy sprawca dzieła [ouvrier]
oddaie materyą; iest odpowiedzialnym za stra-
,tę wydarzoną przed czasem, niżeli rzecz była
odstawioną, 1788.— Gdy odstawia tylko swą
robotę; odpowiada iedynie za błąd przez siebie
popełniony; 1789. i za błąd użytych przez sie¬
bie robotników; 1797. — Nie może bynaymniey
żądać nagrody, gdy rzecz zaginęła, niżeli była
odstawioną, nawet bez iego winy, I.790-— ^’a
odpowiedzialność trwa lat dziesięć; 1792.
		

/Magazyn_092_10_170_0001.djvu

			H8
.Wychodki (prewety; fofse (Taisanee) nie mogą bycU
Przypierane do muru posesye rozłączaiącego czy¬
li wspólnego, iak tylko stosownie do urządzeń
lub sczególnych zwyczaiów; 674. — Chędoże-
nie kloak iest ciężarem i obowiązkiem właścicie¬
la domu, nie komornika, i556.
,Wychowanie dzieci, powinno bydź pod strażąmatki, gtly
oyciec zniknął; 141.— Może ie zawsze doglą¬
dać oyciec i nutka, wciągu instaucyi rozwody,
któżkolwiek iest osoba, którey są powierzone
dzieci; 3o3.—'Koszta wychowania, dawania na
naukę, żywności, utrzymania, uekwipowania (wy¬
prawy) i wesela , nie są podległe konferowaniu
(pr^y ustanowieniu massy i rozdziale Sukcessyi)
852. — Koszta edukacyi winni ponieść oyciec
1 matka, używaiący dóbr swych dziecimałole¬
tnich, 385.
,VVYDanie (Tradition) Darowizna pr/yięta należycie,
iest doskonałą przez samo stron zezwolenie; a
własność przechodzi na Obdarowanego i nie po¬
trzeba innego podania, 938.'— Wydanie rucho¬
mości sprzedanych, uskutecznia się przez poda¬
nie rzeczywiste, lub odesłanie kluczy od budyn¬
iu, w którym się znayduią; 1G06.— wydanie
praw niezmysłowych (niemateryalnych , incorpo-
rels) czyni się przez oddanie tytułów, 1607. O-
bacz : Podanie.
Wydobycie (Hevendication) Sprawa o wydobycie czyli
windykacyą darowizn zbytkowych, (to iest: zby¬
tecznie nad wolność i przepisy Prawa uczynio¬
nych) mo£e bydź podniesioną przez Sukcesso^
rów; g3o.
.Wygotowanie [Expeditions] Extrakty czyli wygoto¬
wania albo expedycye pisma urzędowego, maią
też ramę, co oryginał, wiarę; ieżeli nie exystuie
drugi exemplarz, i335. \
Wykupno [Rachat, Remere, moiność wyhupna] możność
wykupna nie może bydź umawianą do terminu
,*iąg lat pięciu przechodzącego; i66o„— Można
używać tego prawa, przeciw drugiemu nabywcy ;
1
		

/Magazyn_092_10_171_0001.djvu

			n9
. *
1664. — Przedaiąey, który ie używa, winien za¬
stąpić koszta sprzedaży i te, które powiększyły
pryncypalną własność gruntu, 1673.
WyMAZYWAiuA. Zapisy wymazuią się za zezwoleniem
Stron, lub z mocy wyroku sadowego; 2175. O-
bacz: Zapisy.
Wykagrouzenie. Należy się dzierżawcy lub komor¬
nikowi w razie gwałtownego wypędzenia z trzy¬
manego gruntu, 1744.— Takowe wynagrodze¬
nie, iest trz'ecią częścią szacunku arędy za czas,
który zostaie iescze do wyyścia, ieżeli idzie a •
dobra wieyskie; 1746.— w jnnyih przypadku,
iest urządzone przez biegłych, 1747.— Właści¬
ciel, którego grunt nie ma przeyścia na drogę
publiczną, może domagać się przeyścia, płacąc
wynagrodzenie; 682,
Wyimięcie, obacz: Naiem.
Wypowiedzenie', czyni się względem dzierżaw nie na
piśmie umówionych, w terminach oznaczonych
zwyczaiem mieyscowym; 1736. — Iest niepo¬
trzebne, w końcu dzierżawy na piśmie skontra-
ktowaney; 1737.
Wyprawa (Equipe,mmt) koszta wyprawy nie są podle¬
głe konferowaniu [zhoszeniu do massy] pobie-
nych iuż z niey kwot, w razie podziału teyźe
massy); 852.
Występek, obacz: Przestępstwo.
Wyspy, które się krztałtuią w rzekach spiawnych, na¬
leżą do Narodu; 56o;— wjnnych rzekach nale¬
żą do właściciela rzeki; 561.	s
Wywł^sczenie przymuszone (Ezpropńationforceć). Mo¬
że wierzyciel dochodzić wywłasczenia względem
nieruchomości do swego dłużnika należących,
czyli to prawem własności lub prawem użytków;
2204. — Część niedzielna współdziedzica w Suk-
cessyi, nie może przed podziałem ulegać wy-
własczeniu ; 22o5. — Nieruchomości Nieletnie¬
go lub pozbawionego woli, nie mogą bydź da¬
lie na sprzedaż, aż po oszacowaniu i publicznej;
sprzedaży ruchomości (discujsion du mobilhr),
		

/Magazyn_092_10_172_0001.djvu

			120
2206. — Wywłasczenia z dóbr w różnych De¬
partamentach położonych , można poszukiwać
tylko następnie iedne po drugich; ieżeli nie sta¬
nowią. części iednych i tychże samych'dóbr, u-
iytkowi podległych (ex[>loiiation), 22x0.— Wy¬
własczenia można dochodzić tylko na zasadzie
autentycznego tytułu; 2213. — Dochodzenie wy¬
własczenia może bydź zawieszone, ieżeli dłu¬
żnik dowodzi, źe roczny dochód z nieruchomo¬
ści, wystarczy na umorzenie długu i ofiarnie na
to assygnacy^ do tychże dochodów (delegution)
2212.
iWYWÓd rodu. Dzieci prawego pochodzenia , dowo¬
dzi się przez akta narodzenia; 319.— W niedo¬
statku tytułów; dowodzi się posesyą Startu 320,
obacz: Stan.
X.
XxgGl. Kupieckie, stanowią dowód przeciw nim, l33o.—*
Obacz: Reiestra.
Z,
ZAHÓyCA zmarłego fniebosczylca] nie może brać po
nim spadku 727. —
Zabudowania. Wszelkie zabudowania • poczytuj się
za zrobione przez właściciela ziemi j na którey
stoią, 553.— Zabudowanie studzien, wychod¬
ków, kuminów, kuzien, pieców, staien, skła¬
dów soli, nie może bydź uskutecznione, tak
w odległości muru wspólnego, ustawami, kraiowe-
mi przepisaney, 674.—
Zachowawcy HypoTEK, czynią, zapisy w swych reje¬
strach, oddaiąc Ź^daiącemu wyciągi (bordere-
aux), 2i.5o. Są. odpowiedzialnymi za opuscze-
nia, któreby popełnili w reiestrach i certyfikatach,
2197.
Zadatki (arrhes) (arrha) daią. łatwość odstąpienia od
obietnicy sprzedaży, 1590,
		

/Magazyn_092_10_173_0001.djvu

			Łiięcie [Saisine] Testator może podarować swym exe«
kutorom testamentowym.zaięcie całkowitości swe¬
go maiątku ruchomego, w ciągu roku iednego
po swem zeyściu; 1026.— Może sukcesor u-
czytiić cessyą zaięcia , ofiaruiąc summę dostar¬
czającą, na zapłacenie legatów, 1027.
Zakłah, załoienie się [Pari] iest rodzay kontraktu lo¬
sowego, 1064. ,Niedopuscza Prawo czynności
sądowey o zapłacenie zakładu; ig65.
Załegłqśct> pr/.edawniaią się pi^cią. laty , 2277.
Żałoba żony odbywa się kosztem Sukcessorów męża
' poprzedzai^cego; 1481.
Zamiana iest to kontrakt, w moc którego strony daią
sobie nawzaiem rzecz iednę za drugą, 1702. —
Działa się za zobopolnem zezwoleniem i wten-
że sam sposób, 00 sprzedaż, 170.3. Zamiana
rzeczy legowaney nisczy iegat, gdy ten od niey
iest poźnieyszym; io38.
Zamieszkanie [Dumiciliurn] iest w mieyscu, gdzie kto
ma swą główną i[pryncypalną] osiadłość; 102.
Kobieta zamężna, małoletni nieusamowolnieni;
maiący lata lecz pozbawiony woli; — inaią swe
zamieszkanie względnie, to iest: u małżonka, oy-
ca, matki i kuratora; 108, Służący inaią zamie¬
szkanie u swych panów, którym służą; tog.—•
Mieysce otwarcia Sukcessyi iest udeterminowa*
ne przez zamieszkanie; no. —• Wszelki akt
zawieraiący w sobie wybór zamieszkania, winien
bydź wykonany w zamieszkaniu obranem, nr.
Zamkniecie, Żona przeświadczona b cudzołostwo, mo¬
że bydź skazaną na zamknięcie, w domu poprą,
wy; przez Sąd daiący wyrok względem rozwo¬
du; 298; Oyciec nieukontentowany z postępków
dziecka swego, może pozyskać, aby było zamknię¬
te; 376.
Zamknięcie Posesyi. Wolno każdemu właścicielowi,
zamknąć swą posesyą; wyiąwszy przypadki w ar¬
tykule 682. wyrażone, '687. — Lecz to czyniąc
utraca prawo do przechodów czyli wygonów ,
		

/Magazyn_092_10_174_0001.djvu

			12*
w stosunku do zamknięcia i ziemi, którą zam¬
knął; 648. —
ŁłOCZNość nie sprowadza śmierci cywilney, iak w pięć
lat po wykonania %vyroku, 27.— W ciągu tych
pięciu lat, pozbawia używania praw cywilnych
skazanego , który nie iest aresztowany lub się
nie stawi ; dobra iego są. administrowane, iak
dobra nieprzytomnych; 28.— Wyrok zaoczny
będzie żaden, ieżeli Skazany umrze wciągu lat
pięciu, nie wyszedłszy ną iaw, 3l.— Dobra
nabyte przez skazanego , od daty śmirrci cywil-
ney; należą do Narodu (skarbu publicznego),
po śmierci iego zaś podlegaią prawit lenności}
33.
Zapis (Inscnption) obacz: Wpis.
Zapłata supponuie zawsze dług; 1235. Powinna bydź
uczyniona wierzycielowi lub opatrzonemu odeń,
czyli upoważnionemu pełnomocnikowi; I23g.—
Uczyniona przez właściciela rzeczy daney w za¬
płacie, i sposobney do alienowania ; 12.38. —
Zapłata uczyniona wierzycielowi niezdolnemu
przyymowania, iest nieważna; chybiby ią obró¬
cił na własną korzyść; I24r.— Zapłata uczy.
Jłiona z przesądem aresztu lub oppozycyi; mo¬
że bydź powtórnie wymaganą, przez Zapowiada-
iącego; 1242. — Koszta zapłaty są ciężarem dłu¬
żnika, 1248.—^ Zapłata przez dłużnika kilku dłu¬
gów [sutnm] uczyniona, poczytuie się za tę,
kiórą chciał naprzód i przed inneini zaspokoić,
1253. — leżeli takowe poczytanie nie nastąpiło
•w kwicie; — zapłata liczy się na dług, w które¬
go zaspolcoieniu dłużnik miał naywiększy inte¬
res; 1256.— Zapłata nieprzyjęta przez wierzy¬
ciela, inoże mieć mieysce przez złożenie do de¬
pozytu (consigne), 1257.— Zapłata rzeczy na-
bytey , powinna nastąpić w dniu i tnieyscu unio*
, wionycli; i65o. Lecz może bydź zawieszona,
pod czas niespokoyności; i653. Ze zapłata by¬
ła uczynioną; w razie zachodzącego sporu, do¬
godzić tego potrzeba; i3i5.
		

/Magazyn_092_10_175_0001.djvu

			i*3
Zapłata, z stinROGAcyA (wprowadzenie w mieysce i
prawa drugiego) zachodzi między iniieim okoli¬
cznościami w ten czas, gdy dłużnik pożycza,
aby płacił; wprowadzane pożyczaiącego w swe
prawa; i25o,i gdy wierzyciel płaci za niego dru¬
giemu, 125i.
Zapłacenie długów Sukcessyi; czyni się przez współ¬
dziedziców, każden w stosunku swey części suk*
cessyi; 870, iprzeż legataryusza uniwersalnego;
1009. i przez-tego. kto posiada dziedzictwo uni¬
wersalnym tytułem; [012 ‘1871.
Zaraza morówa [Peste] Testamenta, pod czas zara¬
zy morowey , mogą bydź przyymowane przez
Sedziego pokoiu lub urzędnika municypalnego ;
985. -	'
Zareiest to wanie testamentu czyni się kosztem Lega-
taryuszp; 1016.— Testamenta w kratach zagra-
nicznyeh sporządzone, sx wykonywane co do
dóbr położonych we Francyi, dopiero po zare-
iestrowaniu w kancellaryi zamieszkania Testui;}.ce-
go, 1000.
Zarządzenie tymczasowe dziećmi pod czas sprawy roz-
Avoflowey, zostaie przy małżonku, 267.— Przy
kim iest w czasie badań, przez Trybunał czynio¬
nych? przy tymczasowym zawiadowcy odeń
wyznaczonym, który mieć będzie staranie o oso¬
bie i mai^tku pozwanego; 407. — Ustaie po za-
szłey nominacyi opiekuna; 5o5.
Zastaw Zabespieczenie. (nantissemi-nt) rzeczy ruchomey,
ząwie się zakładem, (gage), nieruchomey; nazy¬
wa się Kontraktem zastawy (antichrese, antichre-
sis) 2072; [gdy mianowicie dłużnik wierzycie¬
lowi swemu oddaie w zakład summy wziętey, do¬
chody z dóbr w mieyscu prowizyi i aż do zwro¬
tu kapitału] zastaw może woyśdź w mieysce kau-
cyi, 2041.
Zastaw (Antichrese) iest zapewnieniem przez kon¬
trakt rzeczy nieruchomey, 2072: Nabywa się
przezeń tylko możność pobierania przychodów
z dóbr nieruchomych 2085. — Ustanawia się »ą
		

/Magazyn_092_10_176_0001.djvu

			124
I
piśmie tamie,; obowiązuie do znoszenia rocznych
ciężarów i reparacji; 2086.
Zastawa, (gage) lest to zakład bespieczeństw.i rzeczy
ruchomey 2072. —■ Daie wierzycielowi prawo
przez przywiley ziednać sobie zapłatę z rzeczy,
którey zakład iest przedmiotem 2073	Zakład
może bydź dany dłużnikowi przez trzeciego,
2077.— IJrocenta czyli użytki, iakie przynosi
Zakład, biorą się za te, iakie należy wierzycie¬
lom, 2081. Zakład iest nierozdzie'ny , ao83.
Z^iSTępsxwo [ Representation ] ideie nieskończenie
w linii prostey zstępnćy; 740.— i w linii kolla-
teralney na korzyść dzieci, lub zstępnych braci
i sióstr zmarłego; 742. — Nie ma mieysca na
korzyść wstępnych, 741.— JNie można zastępo¬
wać osób żyiących; 744, ani dziedzica, który
się zrzekł sukcessyi, 787. Obacz: Zrzeczenie -się.
Zastrzeżenie Zachowanie (łleserve) Daruiący może
uczynić na swą korzyść lub na rzecz drugiego
zastrzeżenie użytku dóbr, Które ma' w swem za¬
rządzaniu, 949. Zmieyszenia darowizn między
iyiącemi, mogą poszukiwać tylko ci, na których
korzyść nastąpiło prawne zastrzeżenie, 921. —
^Takowe zastrzeżenie iest do połowy dobę daru¬
jącego, ieżeli zostawi dziecko lub zstępnych te¬
goż dziecka; dwóch trzecich części, ieżeli zosta¬
wi dwcie dzieci, trzech czwartych, ieżeli zosta¬
wi troie lub większą ilość; gi3.— Zachodzi do
połowy dóbr, ieżeli w niedostatku zstępnych,
zostawi wstępnych w 'dwóch liniiach oyczystey i
macierzystey; a do czwartey części tylko, gdy ich
niezostawi tylko w jedney z tych dwóch linii
9(5.
Zataieme którego się dopuscza dziedzic, spisuiący po¬
zostałość inwentarzem; ciągnie za sobą utratę do-
brodzieystwo inwentarza; boi.
Zatrzymanie (sekwestr) iest umowne, czyli z umowy
pochodzące lub sadowe, 1 ę)5ć>.
ZiiTRzyMANiE sądowe nakazuie się wyrokiem sądowym;
1961. Czyni się do rąk trzeciego; na którego
		

/Magazyn_092_10_177_0001.djvu

			umówiły się strony lub z urzędu mianowanego
l()63. obacz : Skład.
Zarazy mak ik umowne, iest skJad dobrowolny rzeczy
sporem obiętey w reku trzeciego; 1956.— Takie
jsałrzyniaine może nie bydź itannem, czyli bez-
platnein , 7.— Może inieć za przedmiot ru-
cłiomoici i nieruchomości, 1959.
ZAznac/ENii-., of.arowank. zapłaty, obacz: spisanie [con:
signatioh J.
Zdunie rachunku opieki czyni się kosztem Niele¬
tniego, skoro doszedJ lat zupełnych, lub otrzy-
>mał usarnowolnienie, 471.— W tym ostatnim
przypadku czyni się w obecności kuratora 489.—
Obac zRachunek z opieki, opieka.
Zdolńjemi zawierania umów, są ci wszyscy, któ¬
rych Prawo nieuznaie bydź niezdatnemi ,
1123. Nie mogą przeciw zobowiązaniu zarzu¬
cać niezdatności temu , z kim zawarli umowę,
1125.
Zdolni do D^nowizNy. Chcąc bydź zdolnym do da¬
rowizny , pbtrzeba bydź zdrowego umysłu ,
901. — Mężatka bez upoważnienia mężowskie¬
go, czynić nie może darowizny, chyba przez
testament; go5. — Małoletni przed rokiem sze.
snastym, nie może czynić darowizny, cliyba swey
przyszłey małżonce lub małżonkowi, przez kon¬
trakt małżeński 9o3. Ui05.— Nie inoźe tenże
Nieletni w czasie swey niedolelności, w żadnym
razie czynić rozrządzeń na dobro swego opie¬
kuna; 907.
Zdolni do puzyiMOWANiA. Dosyć bydź poczętym
w momencie uczynioney darowizny, aby mieć
zdolność iey przyimowania, 906.
Zsyścm powinno bydź stwierdzone przez urzędnika
stanu cywilnego, przed pochowaniem ciała; 77.
Obacz: Akia śmierci, zeyścia.	' 1
Zezwoleńie iest potrzebne do ważności umów, 3108.—
Małżonków ; potrzeba dla wniyścia w związek
małżeński; 146.— Oyca i matki potrzeba także
		

/Magazyn_092_10_178_0001.djvu

			126
zwolenia nieletnim; 148.— Stron; donacyą ak¬
ceptowaną. czyni doskonały. 938.
Zezwolenie wspólne Mał.żoNKÓw, może bydź przy¬
czyną rożWodu; 233.	V
Ziarna, od zieini nieoddzielne, są nieruchomością
520. Toż samo się rozumie o danych do sie¬
wu, 524-
Ziemia (grunt, sol) własność ziemi ciągnie za sobą wła¬
sność wszystkiego , co iest zewnątrz i w jey
wnętrznościach 553.,*— grunt ziemi przćź swą
naturę, iest nieruchomością; 518.
Zięciowie , winni alimenta teściowi swemu i matce
przybranej'; 206.
Złe Czynf , obacz: Przestępstwo.
Zmiana nieruchomości w ruchomość (ameublissement)
iest udetćrminowana lub nieudeterminowana,
l5oG.— Skutkiem udeterminowaney iest to, iż,
nieruchomości tą zmianą dotknięte, śtaią się
dobrami wspólności; 1424. — Nieudetermino-
wana ciągnie za sobą obowiązek, iż małżoneTcj
który na nię zezwolił, pr/.y rozwiązaniu wspól-
nicWa, musi Wziąć w ogóle niektóre nieru¬
chomości, wyrówny waiące summie przez niego
przyrzeczoirey; l5oS.
Zmieszanie [Confusion] działa się, mieśzaiąc czyli umarza-
iąc dwa długi tego, kto się znaydzie o ieden
raz dłużnikiem i wierzycielem; i3oo. — Przy¬
chodzi w pomoc kaucyom albo raczey poręczy¬
cielom dłużnika, i3oi.
Zmnietszanie (Reduction,) obowiązki nieletniego usa-
mowolnionego są podległe zmnieyszeniu; w ra¬
zie, gdyby przechodziły miarę; 484.— Pakowe
zmnieyszenie zrządza Nieletniemu utratę dobro-
dzieystwa usamowolnienia, 4^<*-— Dary i lega¬
ła, przenoszące ilość rozrządzalną, zmnieyszaią
się do niey , za otwarciem dziedzictwa, 921.—
Zmnieyszenie darowizn między źyiącemi, czy
ni'się tylko po wyczerpaniu wszelkich dóbr te¬
stamentem przekazanych; 923-
ZłiA.wCY> obacz: Jtiiegli.
		

/Magazyn_092_10_179_0001.djvu

			Zniw^ł ?y nieruchomością; póki zboże i owoce nieod-
dzlelone' od ziemi; 520.
Zobowiązania się (Engagement) które się formuiy bez
układu. Iedne rodzą się' z powagi Prawa, irme
z jakoby Kontraktów, lub przestępstw, albo z ia-
koby przestępstw, 1370.
Żona winna posłuszeństwo mężowi swemu; mąż winien
iey opiekę; 2t3. — Iest obowiązany mieszkać
fc nim , iidź, za nim wszędzie * gdzie ten mnie¬
ma rzeczy przyzwoity, obrać sobie zamieszkanie
214. — Kobieta zagraniczni zaślubiona Francu¬
zowi, idzie za stanem swego małżonka, 12.—
Tez samo dzieie się fcfrancuzky, idycy za cu¬
dzoziemca; 19. Kobieta zamężna nie ma inne-,
go zamieszkania, nad zamieszkanie u męża; 108—
iBez upoważnienia małżonka swego lub sydu ,
Iiie może stawać w sydach, 2i5.— Nie może
także bez zezwolenia iego, nic alienować, hypo-
'tekować lub nabywać tytułem darmym, bądź u-
ciyźliwyrri; 217.ani przyjmować [akceptować]
sukcessyi, 776— lub doriacyi czyli darowizny,
§34. ani czynić darowizny mię^zy żyiycemi
yo5;— ani wchodzić w układy (kontraktować),
1124,— ani się zobowiyzywać lub obciążać do¬
bra Wspólności dla iakieykolwiek przyczyny;
I427.— Nie może wszelakoż powstawać prze¬
ciw swym własnym zobowiyzaniom, chyba wprzy-
padkach Prawem przewidziaii)ch, 1125. — Ko¬
bieta kupiectwem publicznem bawiycasię, mo¬
że bez upoważnienia zobowiyzywać się, ile się ty¬
czy iey handlu, a w tym razie zaciyga obowią¬
zek razem i na małżonka swego; 220. Kobieta
.zamężna może bydź mandataryuszką; 1990- —
Może za upoważnieniem męża , dać swą nieru¬
chomość posaźną na opatrzenie swych dzieci
wspólnych; i556.— Może za upoważnieniem
męża lub Sądu , dać swe dobra posażne ku ob'
myśleniu opatrzenia swym dzieciom , które ma
ż; poprzedniczego małżeństwa i555. — Zona
zobowiązuiyca się solidarnie 2 swym małźou-
		

/Magazyn_092_10_180_0001.djvu

			kiem (to iest: nieodwołuiąc się iedńo do dru.
giego;) za niego lub za wspólnośę, uważa się
względnie swego małżonka, źe tylko wzięła obo¬
wiązek kaucyi; 14-31. Kobieta zamężna ma hy.
potekę na dobrach swego małżonka; 2121. —>
Ma rekurs przeciw swemu mężowi, w przypad*
ku przedawnienia dobr, których ma ruhninisrra-
, cyą, 2254.— Może odstąpić dobr /nężowi, pła¬
cąc summę, którą mu przyrzekła w posa ,u i sko- i
ro zachodzi wyłączenie od wspólności; i:)g5.—-
Ma zar/ądzenie i użytek swych dobr Paraplier-
nalia zwanych, 1576. — Może rozrządzać przez
testament, bez Radnego upoważnienia; 905. —■
Kobieta nie może wchodzić na nowo w śluby
małżeńskie, iak w dziewięć miesięcy po rozwią¬
zaniu pierwszego związku, 228. — W razie roz¬
wodu, za zobopolnem zezwole.iiem , może do¬
piero w lat trzy po rozwodzie wyrokiem nazna- '
czonym, wniyśdź w nowe związki czyli póyśdź
za mąż; 296.— Może żądać rozuodu z powo¬
du cudzołosfwa swego męża, gdy ten trzyma
nałożnicę w domu wspólnym, Si3o; może pod
czas instancyi rozwodowey, opuścić zamieszka¬
nie męża swego, i żądać pensyi alimiMitacyiney
268.— Lecz w tym razie iest obowiązaną uspra¬
wiedliwić, ilekroć po niey będzie żądano, źe
mieszka w domu przez Trybunał iey naznarzo-
nym ; 269. Zpna, przeciw ktorey wyrokiem
naznaczona była separacya osobista, z przyczy¬
ny cudzołostwa, może bydź skazana tymże sa¬
mym wyrokiem, na zamknięcie w domu poprawy
przez czas ud^terminowany; który nie /noża
bydź mnieyszy nad trzy miesiące , ani przecho¬
dzić dwóch lat, 3o8.— Zona dornagaiąca się o
kontynuacyą wspólności, od zadeklarowania nie¬
obecności męża, utrzymuie się przy prawie, od¬
stąpienia od niey 124. — Po rozwiązaniu wspól¬
ności, żona ma moc przyiąć ią albo się iey zrzec
1453. Zrzekaiąc się, utraca wszelki rodzay pra-
yra do dobr wspólności, 1492.-— W tym razie
mocna
		

/Magazyn_092_10_181_0001.djvu

			129
Inocna odebrać swe nieruchomości exystuiącc ,
szacunek sprzedanych i wynagrodzenie, iakie mo¬
że się iey należeć I4<}3.— Odciągi (Preleveinents)
iakie ma prawo uczynić żona ze wspólności, bio-
ru swóy skutek przed odciągami męża, 1471.—
Zona, która przeżyła męża i za posrzednictwem
wypłacenia summy umowioney, ma prawo za¬
trzymać całą wspólność przfcciw dziedzicom iego,
ma wybór zapłacić im tę summę, zostaiąc'obo¬
wiązaną do długów, albo zrzec się wspołności;
15-24. 1
Orzeczenie się (tlenonciation) Wspólności, dozwolone
. iest żonie lub będącemu w iey prawie; 1453.—
Powinno bydź uczynione We uzy miesiące i
dni czterdzieści p» zeyściu małżonka; 1457.
Lecz zawsze dozwolone żonie, która spisuie In¬
wentarz, ieżeli się nie wmieszała w dobra wspoi-
ności, 1459. — Iest zabronione wdowie, która
ukryła artykuły do wspólności należące; 1460.
Zona zrzekaiąca się wspólności, utraca wszeJkie
prawa do dobr składem iey będących; 1492.- Od¬
biera tylko to, co wniosła do męża, przy zawarciu
związku małżeńskiego, 149.3. Iest uwolniona
od wszelkiego przykładania się do długów wspol-
lioSci; 1494. •	'
Orzeczenie się SuKCESsrt; iest dozwolone wszystkim
dziedzicom; jj5.— Zabrania ie Prawo dziedzi¬
com, którzy usunęli na bok lub ukryli arlykuły
do sukcessyi należące; 792. — Dziedzic .ma
tfzy miesiące i dpi czterdzieści do namyślenia
się w tey mierze, 7g5, Lecz ta wolność prze¬
dawnia się tylko wyyściem czasu, iakiego się żą¬
da do preskrypc.yi iiaydłuzszey praw na nieru¬
chomościach; 789. — Zrzeczenie się uie ulega
domniemaniu; czyni się u'pióra (w biurze pisa-
irzajIYybunału pićrWszey Instancyi mieysca, gdzie
1 dobra położone, 784. Część Zrzekającego się
rośnie dla iego współsukcessorów; 786.— Wie.
rzyciele zrzekaiącego się na szkodę [ au preiuili.
vej itbptaw, mor^ w iego mieysce przyi^ć s,u£«
U
		

/Magazyn_092_10_182_0001.djvu

			»3°
ceęsyą, 788. — Nie można zrzekać się sukressyi,
człowie.ka żyjącego 791.— Nie ma mieysca ni¬
gdy zastępstwo (wyobrażenie, reprezentacya) dzie¬
dzica, który się zrzekł, 787. — Lecz można
w sukcessyi wyobrażać tego, po kim uczyniono
. ' zrzeczenie się do spadku; 744. Obacz: Frzyiccie
czyli akceptacją , Sukcejsje, albo dziedzictwa.
ZrzÓdło , właściciel zrzódła, może ie używać, podług
swey Woli; 641; lecz nie może zmieniać iego
biegu, gdy starczy mieszkańcom iakiego mieysca
wody potrzebney; 643.	. >
Zrzucanie się [znaymu. dzierżawy] nie może bydź
poszukiwane przez Pusczaiącego, pod pozorem
nawet, źe chce mieszkać sam w domu wynaię-
tym; 1761.— Wszelakoż komornik [Lokator]
nieutrzymuiący w.domu dostatecznych sprzętów,
może bydż z niego rugowany i 1752.— Skoro
zrzucenie się nastąpiło z winy komornika, obo¬
wiązanym iest zapłacić cenę naymu, za czas do
nowego wynaięcia potrzebny, 1760. — Zrzuce-
cenie się z kontraktu dzierżawy , może mieć
mieysce, skoro biorący nie jiełni swych obo¬
wiązków; 1764.— gdy nieopatruie folwarku w in¬
wentarz źyiący i sprzęty rolnicze, potrzebne do
użytkowania z gruntu; skoro zaniedbuie uprawy,
lub ladaiako gospodarzy, 1766. '
Zwolnienie dóbr od długów przez hypotekij (De-
laijsem	
			

/Magazyn_092_10_183_0001.djvu

			ryuszów, 1048. Podobnej rozrzedzenie iest do¬
zwolone, między bracią a siostrami; 1049. lecz
we wszelkich przypadkach, rozrzedzenia te nie
są ważne, tylko, aby obowiązek zwrotu był na ko-
fzyść wszystkich dzieci narodzonych lub narodzić
się maiących Obowiązanego tym sposobem;io5o-^-
Te rozrzedzenia winny bydź uczynione publi¬
cznie przez przepisanie lub wpis do xiąg hypo-
tecznych; 1669. Po zeyściu czyniącego daro¬
wiznę, obdarowany i obowiązany, zrobić wi¬
nien inwentarz, 1059. i sprzedać ruchomości
więcey daiącyrn, 1062.— Sprzęty domome i in¬
ne rzeczy ruchome, oddane pod wyraźnym wa¬
runkiem zachowania ich w naturze; nie sprzeda¬
ne, lecz w naturze zwrócone bydź winny io63—
Zwierzęta, inwentarze i narzędzia służące' do go¬
spodarstwa i uprawy ziemi, maią byoszaco¬
wane, a obowiązany winien oddać tylko szacu¬
nek podług taxy, 1064.— D?ug z przyczyny
Zwrotu zaciągniony , nie podlega kompensacyi ,
1293.
Zwierciadła. (Tableaux) uważają się za nieruchomości,
gdy ich osada, na którey są umocnione, iest wpu-
sczona w ścianę, 5:5.
Zwierzęta przywiązane przez właściciela dq uprawy
żiemi, są nieruchomością; 524. Obacz : iiydlo.
Przychówek z nich naleiy 	
			

/Magazyn_092_10_184_0001.djvu

			*3*
X)(
' molci lub ruchomości, nieoszacawanych przei
kontrakt małżeński, i564. — Może bydź zadany
w rok tylko po rozwiązaniu Wspólności ; ieżeli
posag składa się z summy pieniężney lub rucho¬
mości oszacowanych, ł565. — Zona nie ma
■ przywileiu poszukiwania posagu, nad wierzycie- j
łdmi, którzy iako dawnieysi, uprzedzili ią w hy-
potece; i5']2.
Zwrot pożyczki winien bydi uczynióny w summie-,
liczby w kontrakcie wyraioney, czyli to gatun¬
ki tey summy pieniężney powiększyły się, czyli
się ztnnieyszyły; 1895.— Nie można żądać iey
zwrotu pf-zed terminem umówionym 1899.—
Zwrot Sxładu powiriien bydź w tosamośći, to iest:
-w naturze, ialc była rzecz złożony/( dfeponowa
ną) lub w tychże samych gatunkach, ieżeli skład
był summą pieniężną, 19.32.
Zwrot zakładu , może bydź żądany tylko po zupeł-
nern zaspokoienia, czyli zakwitowaniu dłużni¬
ka , względem wierzyciela w zakład biorącego
2082.
Żywność, iywunie, koszta żywienia nie są podległe koa*
ferowaniu (zniesieniu do massy) 85a. —	cus
S2
Sie
<*)
dodatek*
		

/Magazyn_092_10_185_0001.djvu

			DODATEK
&.& KODEXU CYWILNEGO NAPOLEONA (*)
'J N. I. Artykuły Prawa pod d. 30. Ventos
(21 marca i8°4) ogłoszone 10. Germinal (31*
Marca) będące iesczc w stosunku z Prawem dzi-
sieyszem.
^1 Art: 1. Pod tytułem: kodex cywilny Fran¬
cuski (kodex Napoleona ) następuiące Prawa
(*) Dodatek ten obeymuie w sobie Prawa sczególne, dekre•
ta Cesarskie, zdania Rady Stanu i instrukcye W. Sę¬
dziego, htoremi wiele ustaw Kodexu Cywilnego zosta¬
ło uzupełnionych, dnkładniey oznaczonych i wyjaśnia¬
nych.— W osobney Xiędze, wydany zostanie póiniey
dokładny supplement obu Xiqg Prawa, to iest: kode¬
ku cywilnego i cywilnego postępowania Sądowego, czy.
H zbiór wyroków Senatu [Senatus Consult.esJ dekre¬
tów Cesarskich, zdań Rady stanu i instrukcyi mini-
steryalnych, obeymulących w sobie wykłady tych obu Ko-
dexów, czyli srzodki Wykonania artykułów, wystawuią.-
cyah trudności w ich zastosowaniu—Supplement ten tern
iest potrzebnieyszy dla kraiu naszego , ii bez tych li¬
sia W dodatkowych, Xiąga Nowego Prawa staie się
niezupełną lub nie każdemu łatwą do obi$cia. —
\
		

/Magazyn_092_10_186_0001.djvu

			*34
w ieden i tenże sam zbiór maią bydź połączo¬
ne , iako to: £tc. ćtc.	(
6.	Nieprzeszkodnie od ustawy pierwszego 1
artykułu, każde z Praw tu przytoczonych za- ]
chowywane bydź powinno od dnia, gdy toź
Prawo stosownie do swey osobnóy promulgacyi j
pozyskać musiało exekucyą.	<
7.	Licząc od dnia , w którym te Prawa są 1
podległe exekucyi, Prawa Rzymskie, rozrządzę- ]
nia (Ordynacye) powszechne i sczególne, zwy- I
czaie mieyscowe, Statuta i Rozrządzenia w mate- ;
ryach przedmiotem Praw wzmiankowanych bę¬
dących, z których składy się ninieysza Xię,t;a
Prawa, nie maią iuż więcćy mocy obowią'uią-
cey, iako Prawa powszechne lub iak sczególne
Prawa.
N. IL Obacz decyzyą Rządową d. 25. Ther- '
midor r. 11 go (| 13. Sierpnia i8t>5) względem
odległości głównych mieysc Departamentowych
od Paryża.
Według opinii Rady Stanu p. d. 12 Prairial
roku 13^0 zatwierdzoney przez Cesarza d 28.
Prairial (14. Czerwca i8°5 ) Dekreta Cesarskie
w Dzienniku Praw umięsczone, w każdym De¬
partamencie maią moc obowiązuiącą od dnia,
którego Dziennik iest. rozdany, w głównem miey-
ccu j a te, które do Dziennika nie są zaciągnio-
ne, lub których tytuł tylko iest w nim wyrażo¬
ny, od dnia, którego oznaymioue były osobom |
ich tyczącym się, czyli to oznaymienie nastąpiło
przez obwiesczenie, przylepienie, insynuacyą lub
odesłanie urzędnikom publicznym, maiącym zle¬
cone sobie ich wykonanie, lub którzy to ode-|
słanie nakazali bądź uskutecznili.
		

/Magazyn_092_10_187_0001.djvu

			N> III. Art: 4. Prawo eo. Września ^8°7-
oznaczaiace przypadek, gilzie dwa wyroki Sądu
Kas&acyincgó mogą za sobą pociągnąć-wykład
Prawa.
Art: t. Przypadek, ze Prawo musi podle¬
gać wykładowi (wyjaśnieniu), znayduie się na
ówczas, gdy Sąd Kassacyiny u#na za żadne dwa
wyroki Lub sehtencye, dane w ostatnićy Instancyi,
które zaszły w iedney i tćyże samey sprawie sjpor-
ney, między temiż samemi stronami, a dla tych-
zc samych prfcyczyn strona przeciw nim powstaie.
2.	Wykład takowy czyni się w formie urzą¬
dzeń Rządowych.
3.	Może go żądać Sąd kassacyiny, przed
wydaniem c:rug'ego) wyroku.
4.	leżeli nie iest żądany; Sąd kassacyiny
może dać drugi wyrok, tylko w połączonych
wydziałach i przy prezydencyi Wielkiego Sę¬
dziego.
5.	W razie powyższym artykułem przewi¬
dzianym, musi nastąpić wykład z mocy samego
Prawa, gdy powstano na trzeci wyrok a przystę-
puie się do wykładu, w formie drugim artyku¬
łem przepisaney.
N. IV. Art: 7 Konstyturyi roku 8go.
Art: a. Kaźden zrodzony we Francy i i za¬
mieszkały, gdy doszedłszy lat 21, dał się wpisać
do reiestru obywatelskiego swey gminy, a pot^m
rok cały mieszkał na terrytoryum Państwa, iest
obywatelem kraiu francuskiego. —
Art: 3. Cudzoziemiec zostaie obywatelem
krain francuskiego, gdy doszedłszy lat 21; oświad¬
czył swóy zamysł osiąśdź we FranCyi i został
		

/Magazyn_092_10_188_0001.djvu

			*56
się tamie ciągiem lat dziesięciu po sobie idą¬
cych,.
Senatus Consultum d, ig. Lutego igofi.
Art: i. Cudzoziemcy, czyniący Kraiowi wa-.
£ne posługi lub gdy ie pełnili, albo na łono ie-.
ęo przynoszą talenta, wynalazki i przemysł po¬
żyteczny, bądź znaczne uczynią założenia mogą
bydz przypusczeni do używania praw obywatel¬
skich kraiu Francuskiego, gdy mieli przez rok
Swe zamieszkanie we Francyi.
2.	Takowe prawo nada im *ię przez oso¬
bny dekret, wydany na uczynioną sprawę przez?
Ministra, po wysłuchaniu Rady Stanu —
3.	Ktokolwiek prawa tego dostąpił; wydaie mu.
się cxtrakt takowego dekretu, opatrzony widyma-
tą Wielkiego Sędziego, Ministra Sprawiedliwości.
4.	Takowym extraktem opatrzony , ma się
6tawić Impetrant przed municypalnością swego’
zamieszkania, dla poprzysięźenia tam posłu¬
szeństwa Konstytucyom Państwa i wierności Ce¬
sarzowi. Na wykonanie przysięgi ma bydź re¬
jestr utrzymywany* i spisany protokuł.
N. V. Art: 23. Zdanie Rady Stanu 18- Prai-
rial roku 11. (q. Czerwca ISO})*
Rada Stanu, na zapytanie: czyli cudzozie¬
miec, który stosownie do aktu konstytucyinego,
p. d. 22. Frimaire g roku chce zostać obywate¬
lem krain francuskiego, podlega ustawie 13. Ar¬
tykułu kodexu Napoleona, który cudzoziemco¬
wi, ciągle w tym kraiu mieszkającemu, w ten czas
tylko dozwala używania praw cywilnych we
Francyi, gdy Cesarz nadał mu moc, obrać tam so¬
bie mieszkanie,— iest tego zdania, ze cudzozie¬
miec, chcący osiąśdź we Francyi, we wszelkich
		

/Magazyn_092_10_189_0001.djvu

			*37
gazach obowiązany, poszukiwać tym końcem ze¬
zwolenia Cesarza, i że, ponieważ to zezwolenie
podług okoliczności, może bydź uległe mody-
fikacyom, ograniczeniom, albo nawet odwoła¬
niu-, nie iest rzeczy przyzwoitą, przez powsze¬
chne piawidła i formy, oznaczać cóżkolwiek w tym
względzie,
N. VI Art* 17. Dekret Cesarski p d. 7.. Sty¬
cznia itfog A.rt: 1. stosownie do 17. art: kode-
xu Napoi bona. żaden z duchownych Francuskich
nie iest moc.en poszukiwać ani przyimować od
Papieża nadania sobie Biskupstwa in.partibusyie-
źeli wprzód od Nas na zdaną Nam pr/ez Mini¬
stra Keligiynego sprawę, nie został tym koń-
ęem upoważniony
2 Stosownie do ustaw poprzedniczegp art:
1 źadeh z duchownych Francuzkich na Biskupstwo,
in parli/ms mianowany, nie może p< zyskać świę¬
cenia, dopóki Rada Stanu nie roztrząśnie ie^o,
bulli, a My nie damy pozwolenia, aby była o-
głoszoną.
N. VII Art: 34 Instrukcya Wielkiego Sę¬
dziego, Ministra Sprawiedliwości, dana Prokura¬
torom Cesarskim pod d. 3. Czerwca 1^07.
Uwiadomiony zostaię, że w niektórych oko¬
licach (Gminach) Państwa, członki legii honorowey
albo ich familie przez niewiadomość, bądź opie¬
szałość, pozbawione zostały korzyści, iaka dla
nich wynika z zapisania własności członka Legii
honorowey , vv aktach zaślubin lub śmierci ich,
rodziców lub w akta urodzenia ich dzieci.
Przymiot członka Legii honorowey, iest aż nad¬
to szacownem świadectwem względów i dobroci Ie-
gp Cesarskiey iKrólewskiey Mości} nadto czcigo-
		

/Magazyn_092_10_190_0001.djvu

			*38
dnym dowodem usług kraiowi wypełnionych aby
Urzędnicy stanu cywilnego, ilekroć wydarzy się
przypadek , nie byli obowiązani czynić o tern
wzmianki w swych aktach, z iak naywiększą pun¬
ktualnością.
Maią więc przedsięwziąć w tey mierze na¬
leżyte srzodki, izby ten przymiot zawsze był
O wyrażony, a stosowne do lego burmistrzom i ad¬
iunktom ich okręgów, dadzą instrukcye.
N VIII. Art: 39. Zdauie Rady Stanu p. d.
ii:. Thermidor 12. Roku ($1, Lipca 1^04) za¬
twierdzone przćz Cesarza, Rada Stanu etc: na
zapytanie: czyli przedstawione od Ministra Spraw
Wewnętrznych formularze aktów stanu cywilne¬
go, maią bydź przesłane w mieyscu dawniiy
urzędnikom stanu cywilnego udzielonych, dla
ich skazówki; zważywszy, źe sczególniey w tym
przedmiocie byłoby niebespieczna przepisywać
literalnie tę lab inną redakcyą tak, iżby wszel¬
ka inna była zakazaną, przez coby istota (sub-
stancya) samegoż aktu mogła bydź nadwerężo¬
ną (którzy te niedogodności chciano zaradzić
przez to, iż nie przyięto żadnych sczególnych
formularzy do Kodexu Napoleona); wszelakoż dla
lićzn^y klassy urzędników, z których nie wszy¬
scy równy maią stopień doświadczenia, iest rze¬
czą pożyteczną, dać pewną skazówkę, lecz fe
to nie może bydź przedmiotem Prawa lub de¬
kretu Cesarskiego, gdyż, skoro się^ chce przyiąc
formularze, te mogą mićć ważność iako wskaza¬
ne rady, nie zaś iako przepisy; iako wzory, lecz
nie iałto ustawy obowiązuiącę. — Iest tego zda¬
nia , że przedstawione sobie formularze są isto¬
tni*' dobre, a wedle powyższego punktu widzę-
		

/Magazyn_092_10_191_0001.djvu

			*39
nia rzeczy, użyteczne, lcc'. ze tylko drogą in-
forraacyi urzędowćy, stosownie do rozkazów, ia-
kiehy Cesarz znalazł rzeczą dogodny wydać, mo¬
gą bydź ogłoszone.
N IX Art: 43 — D"ekjet Cesarski względem
Tabeli alfabetycznych stanu cywilnego p. d. i>o.
Czerwca. 1&07
Art: i.\Tabelle alfabetyczne stanu cywil¬
nego i na przyszłość kazdógo roku maią bydź
spor/.|dzaae; i co lat 10 w jedno ściągane; aby
dla kaidóy gminy iedna tylko uformowany była;
a to od ostatniego dni* dodatkowego r. 10 {21.
Września 13^2 V zaczynaiąc, a z do dnia 1. Sty¬
cznia 1713 i tak daley, co łat :o.
2 Urzędnicy stanu cywilnego maią sporzą¬
dzać roczne Tabelle w mielcu, po zamknięcia
reiestni lat poprzedniczych idącyrn, i muszą,ie
zał^ęzyć do każdego duplikatu reiestrów. Tym
końcem Nasi prokuratorowi*: Cesarscy i na to
baczność zwracać powinni, aby w przeciągu cza¬
su trzech miesięcy, po stóyn" ektrakt był prze¬
słany Burmistrzom do kiucelliifyi sądowey.
3,	Tabelle z lat tociii maią bydź sporządza¬
ne w pierwszych Gsritt miesiącach roku 11. przez
Pisarzów sądowych przy Trybunałach 1 wszey. In-
stancyi.
4.	Tabelle tak roczne inko i 1 oletnie mu
szą bydź Sporządzone na papierze stęplowanym
i od właściw)rc.h Depozytaryimow zaświadczane.
5 Tabeli jolętnich sporządzi się dla kaź-
dey Gminy 3. Extrakty; iedon zostanie w kan-
cellaryi sądowny; drugi, przesyła się Prefektowi
Departamentu, a trzeci k^zdry municypalności
do okręgu sądowego nalezącćy.
		

/Magazyn_092_10_192_0001.djvu

			i4o
6 Extrakty dla Prefektur sporządzone, za¬
płacone zostaną Pisarzom Sądowym z fundu¬
szów na wydatki administracyi Departamentu
przeznaczonych, mianowicie i. Centymg za każ¬
de nazwisko; do czego iednak nie liczy się cena
papieru stęplowego.
Kazden arkusz zawierać w sobie musi dzie¬
więćdziesiąt sześć nazwisk czyli wierszy.
7.	Wyciągi dla gmin przeznaczone, przez
każdą zs nich zapłacone bydź powinny, i muszą
bydź iako i inne dla nich sporządzone.
8.	Za wyciąg przy Sądzie zostaiący, nie wy¬
nagrodzi się Pisarzowi sądowemu nic więcey,
pod rubryką kosztów sądowych, nad papier stę-
plowany —,
9.	Tabella loletnia w następuiąc£y formie
ma bydź sporządzoną
Departament Tabella dziesięcioletnia aktów małźeń-
N- stwa gminy N. od d. 21. Września
Okr;jg 1802. do d i. Stycznia 1813. sporzą-
N. dzona na skutek wyroku Cesarskiego,
—" 1 — pod d. 20. Lipca i8°7
Gmina.
N.
Imiona i Nazwiska osób
zaślubionych w związek
małżeński..
Data Aktów
czyli
Reiejtró W.
rok i8o3.
do i8i3.
Klaudyusz Aubert zaślu¬
2go Vende'miare roku
biony z irancuzką C/ia-
ii. czyli 3. Stycznia
lais.
1806. etc..
to. Akt urodzenia, zaślubin, rozwodowi
, 3«yścia maią bydź sporządzane osobne Tabel--
		

/Magazyn_092_10_193_0001.djvu

			lĄi
1e, tale roczne iako i ':c > lat i o. tak atoli, aby po so¬
bie następowały. —
\N X Art: 45. względem kwestyi; czyli wy-
cią-i z reiestrów stanu cywilnego i akta municy-
palności, przez ui/ędników. przy tychże zwykle
sekretarzami zwanych odstawiane i uwierzytel¬
niane są ważne, Rada Stanu wedle daney przez
siebie na d. o Czerwca 1307'opinii przez Ce¬
sarza dnia 2. Lipca zatwierdzoney, była tego
zdania.
t. Ze wszelkie wyciągi z reiestrów stanu cy¬
wilnego , które od epoki Prawa p. d. 23. Plu-
vios r. 8. przy zaświadczeniu i podpisie sekreta-
rzów municypalności, aż do dnia ogłoszenia ni-
nieyszey opinn były poczynione, powinny bydź
uważane za autentyczne, iezeli ten podpis przed
tą ostatnią epoką był legalizowanym od muni-
'cypalności lub prefektów Departamentu przed
Prawem 20. Ventos' r. 11 (11. Marca i8°3)
lub od tego czasu przez prezydentów sądów iwszey
Instancyi bądź innych urzędników publicznych,
którzy ciągiem nieiakiego czasu sprawowali fun-
keye tego lub innego obowiązku , wszelakoź
z zastrzeleniem Prawa powstawania na takowe
akta, iako fałszywe w żachod/ącym przypadku.
2. Ze Minister Spraw Wewnętrznych na
tiowo przez wydaną instrukcją, musi przypo¬
mnieć, iź ustanowieni przy municypalnościach,
sekretarzami lub sekretarzami ieneralnemi zo-
wiący się, nie maią żadnego publicznego chara¬
kteru, ze nie mogą więc autentycznie sporządzać
źadney expedycyi, ani wyciągu akt zwierzchni*
czych, i że w sczególności wyciągi z akt stanu
cywilnego, mog$ byda tylko sporządzane prze*
		

/Magazyn_092_10_194_0001.djvu

			142
urzędników publicznych,' u których reiestra są
deponowane.
g. i źe ogólnie, dla zabieżenia wszelkiey
dwóyznacznośći, Minister musi znowu przypo¬
mnieć imjńicypalnosci zasadę, iż Waliach, gdzie
zawiadaiący iest Jedynie odpowiedzialnym, pod-
pis iego tylko iedynie dostatecznym, i że w nich
żaden inny żnaydowaę się nie powinien.
Wielki Sędzia, Minister Sprawiedliwości, o-
znaymił raz iescze sądom przez Instrukcyą na
dniu 17. Sierpnia i%oq wydany, o zasadach w po*
wyższóy opinii zamkniętych, a Minister Wewnę¬
trzny przez prefektów kazał bżŚaymić Burmi¬
strzom, ze akta stanu cywilnego przez subalter-
nóW municypdlności wygotowane , prezydenci
sądów na przyszłość legalizować więcey nie będą.
Przez cyrkularz W. Sędziego Ministra Spra¬
wiedliwości na d. 21. Kwietnia 13wy'dany, za¬
lecono Prokuratorem Cesarkim; izby Depoży-
taryuszom reiestrów stanu cywilnego przed dniertt
at. Września tegoż roku utrzymywanych roz¬
kazali, aby ci stosownie do art: 45. Kodexu Na¬
poleona, akta, których daią wyciąg, przepisywa¬
li z dokładnością i nieopuszczali wzmianki, że o-
kazane im dziecko zostało ochrzczone.
Przez dekret Cesarski p. ,d. 12- Lipca 1807
naleiytośći urzędników stanu cywilnego sposo¬
bem następuiącym ustanowione zostały.
Art: x. Za każde wygotowanie aktu naro-
dzienia, zeyścia i zapowiedzi związku małżeń¬
skiego — 50. Centym; prócz tego naleźytość stę¬
pia i dziesiątą część więcey na po¬
bór woienny - - - , - 85
x. frank xj Centym.
/
		

/Magazyn_092_10_195_0001.djvu

			*43
Za wyciągi czyli expedycye aktów małżeń¬
skich, przysposobienia i rozwodowych 60.
Piócz tego opłata stapia i pobór
woienny	83«
1. — 43.
2. W miastach 50000 dysz i
więcey mających, za każde wygo¬
towanie akiów urodzenia, zóyścia
i zapowiedzi małżeńskiego zwią/.ku - 50.
Nadto opłata stapia i pobór
woienny -	83-
Za wygotowanie aktu Małżeń¬
stwa, przysposobienia i rozwodu x.
Do tego opłata stępia i taxa
•woiemia	83'
»• — 83-
5. ( Ten artykuł obeymme taxę dla Miasta Pa¬
ryża; w t
		

/Magazyn_092_10_196_0001.djvu

			i44
Niektórzy z WWPanów przedstawili mi na¬
stępujące zapytania.
i. Czyli Sąd pierwszey Instancyi , który
w moc artykułu 50. Kodeku Napoi eona, wzglę¬
dem przestępstw Prawa, których staią się vwn-
jiemi urzędnicy stanu cywilnego, winien postę¬
pować, iako sąd karzący , według form przez
Tytuł 2. Kodexu względem przestępstw 1 kar
przepisanych, lub tylko iako .Sąd cywilny po¬
dług form sadowego postępowania?
2. Czyli ciź urzędnicy, przeciw którym według
53. artykułu namienionego Kodexu, Prokuratur
Cesarski ma zleęeme domagać się Sądu; mo^ą
bydź bezśrzednie przed sąd pozywani lub czy¬
li wprzód do .skargi przeciw nim żądać potrze¬
ba upoważnienia wyźszey zwierzchności.?
Rada Stanu na te obiedwie kwestye, dała
opinią przeż Cesarza pochwaloną.
Co do pierw sity kwesty i; była tego zdania*
ie, ponieważ względem przestąpienia Prawa, ia-
*kięgo się dopuścili Urzędnicy w utrzymywaniu reie-
strów stanu cywilnego, artykułem 50. K.odexa
Napolkona, dozwolono dać wyrok sądom pier¬
wszey Instancyi , nie można takowych prze¬
stępstw wprowadzać przed sądy poprawc/e, nie
zmieuiaiąc textu Prawa i bez powiększenia iegó
ostrości.
Względem drugiey hwestyi Rada iest tego
fcdania, źe urzędników Stanu cywilnego uwa/ać
nie można za aientów Rządu; źe więc ci nie są
mocni opierać się na dobrodzieystwie artykułom
j/y. Konstytucyi wymienionem. Sposób poste¬
rowania w skardze przeciw nim przepisany został
Sf pobudkach do ago. Tytułu sięgi Praw Napo-
		

/Magazyn_092_10_197_0001.djvu

			i/EóŃA, iak te były rózwinięte wCiele Prawoda-
wczem; gdzie powiedziano : „ Kornmisarz sparza-
yi dza summaryczny Protokul; donosi przestępstwo i
y, domaga się skazania na karę pieniężną. “
Nie potrzeba więc upoważnienia wyźsZey
zwierzchności; a takowa zasada musi bydź utrzy¬
many; zwłascza, iz prawo dożom, iakie maią
komisarze fżądowi nad postępowaniem uczę lai¬
ków stanu cywilnego, zostaie przez to podnie¬
sione; muszą więc ostatni w razie przestąpienia,
bydź pozywanymi bezśrżednie do sądów lub na
sarnę tylko rekwiżycyą komisarzów.
Takowa opiniia rozwiężuie wszelkie wyni¬
kłe trudności, a WWPariQwie macie oney do¬
pełniać. Muszę Wam tylko nadmienię, źe ponie¬
waż przedstawiłem Jego Cesarauey Mości rela-
cyą względem zaskarżeńj przeciw urzędnikom
storni cywilnego czynić się maiących, az do dal¬
szego rozkazu; żadnych wsczynać nie powinni¬
ście, chybaby ci stali się winnymi fałszu iri ma¬
teria, lub innóy czynności, która według Pra¬
wa iest zbrodnią. Musicie atoli czuwać, aby
wzmiankowani urzędnicy składali corocznie du¬
plikaty sw/ch reiestrów w kancellaryi Ich są-
dowey.
Tenże san Minister względem takiegoż przed-
ttiiotu wydał pod dniem 10. Września- 1806 r.
do Prokuratorów Cesarskich następuiącą instra-
kcyą:
Ponieważ wielu ż WWPanów, stosownie
do opinii Rady Stanu dnia 4. PhiVios tar. u-
czynili mi zapytanie, iakie rodzaie nieregularno-
ści i przestąpienia Prawa ze strony urzędników
stanu cywilnego przeż WWPanów ścigane bydź
		

/Magazyn_092_10_198_0001.djvu

			powinny, uwiadrmiłem przeto Jego Cesarską.
Mość o wątpliwości W W Pa nów wtey mierze.
Trudność ustanowienia wtey rzeczy cośkol¬
wiek w powszechności, i obawa, że wielu z, Was
mniemaliby się obowiązanymi, i o mniey znaczą¬
ce nieregularności, sądowe wznosić zaskarże¬
nia; skłoniły N. Pana, na nową opiniią Rady .''tta-
nu, przepisać WWPanom, abyście żadnych skarg
nie podnosili , dopóki mi poprzedniczo nie do¬
niesiecie czynów, któreby według Ich mniema¬
nia, musiały ciągnąć za sobą sądowne zaskar¬
żenie.
Stosownie do takowey decyzyi, macie za
każdą razą złożyć sprawę, dostrzegłszy nieregu¬
larności, opieszałość lub przestąpienie Prawa;
iakichby stali się winnymi urzędnicy stanu cy¬
wilnego; a któreby WWPanom zdawały »ię te¬
go rodzaiu, iż musiałyby bydź doniesione są¬
dom i ukarane według ustaw xięgi Praw Napo¬
leona; po czem WPanom oznaymię, co daley
czynić powinniście.
N. XIII. Art: 57. Prawo 1. Kwietnia 1803
względem imion i odmiany w nazwiskach.
Art: i. Zacząwszy od ogłoszenia Prawa ni-
nieyszego, imiona tylko w rozmaitych kalenda¬
rzach używane, tudzież osób z dawnych dzieiów
znaiomych, mogą bydź przyimowane iako imio¬
na w reiestrach stanu cywilnego, na stwierdze¬
nie rodu dzieci przeznaczonych; a urzędnikom
publicznym zakazano przyimować innych imion
w ich aktach.
Dekret Cesarski p. d. 4 Lipca iyo6 wzglę¬
dem sposobu, iakim ma bydź pisany akt przez
		

/Magazyn_092_10_199_0001.djvu

			147
który urzędnik stanu cywilnego stwierdza, zo
dziecko było mu okazane bez życia,
Art: i, Gdy urzędnikowi stanu cywilnego o-
Itazywane zwłoki dziecka, którego urodzenie
nie zostało zapisane , takowy urzędnik wyrażać
nie powinien, źe dziecko zmarło, lecz tylko, ze
mu okazane było b-z życia; przyimie nad to
oświadczenie świadków względem imienia na¬
zwiska, własności i rnieysca mieszkania rodziców
dziecka, tudzież co do wykazania roku, dnia i
godziny, których dziecko wyszło z łona macie¬
rzyńskiego.
2 Takowy akt z swey daty wpisanym zo-
staie do reiestrów śmierci,- nie można atoli z t;jd
wnioskować cóżkolwiek względnie kwestyi: czy¬
li dziecko zvło hib nie,
N. XIV. Art: 77* Dekret Cesarski p. d.
4, Thermidor 13 r. (23, Lipca 1^05) codo po¬
zwolenia, iakie mai^ dawać urzędnicy Starm cy¬
wilnego, na pogrzebanie zwłok zmarłego.
Zakazano wszelkim Burmistrzom Prezyden¬
tom) Adjuuktom i członkom Municypaln ści,
dawać pozwolenia na transport prezentacyą, spu-
sczenie w jakie mieysce, pochowanie zwłok i o-
tworzenie mieysca pogrzebu; wszelkim fabrykor*
kościelnym i konsystorzom, tu Izieź innym, któ-
rzykolwiek maią moc, czynić potrzebne do po¬
grzebów dostarczenia , aby takowych dostarczeń
nie czynili; wszelkim Probosczom, Kapelanom i
Pastorom, aby iadny,<'h zwłok nie odbierali; za
kośćioł i inne świątynie ich nie wyprowadzali,
’eźeli im nie było okazane pozwolenie urzędni¬
ka Stanu Cywilnego na pogrzebanie; a to pod
karćj postąpienia, iako z przestępcami Prawa.
10 *
		

/Magazyn_092_10_200_0001.djvu

			*48
N. XV. Art: 80, Opiniia Rady Stanu wzglę¬
dem dowodów, na przypadek śmierci osób-woy-
skowych przypusczonemi bydź mogących, p. d.
12. Germinal r. 13. Zatwierdzona przez Cesarza
17. Germinal (7. Kwietnia 1805 A'
Rada Stanu etc. etc, na zapytanie : czyliby
w niedostatku stanowczych dowodów na przy¬
padek zeyścia osoby woyskówey, można w ich
mieyscu przyi|ć domysły, z ustnych zeznań świad¬
ków lub z nieobecności wiele lat trwaiijcey wy-
kazuiące się. ? —
Iest tego zdarua: Ze byłoby nader niebespię-
czna, same tylko akta znania (Notorietej nie w na¬
leżytym czasie spisane, a po większóy części po¬
legające na przedaynych lub słabym osobom wy-
naglonych świadectwach; przypusczaó za dowo-
wody zdarzenia śmierci; źe więc ten sposób po¬
stępowania mieysca mieć nie może,
2. Ze co do nieobecności, skuteczność o- '
ney względnie maiątku iest oznaczona w Xiędze
Praw Napoleona, i że dalóy nie można postępo¬
wać ani małżeństwa osoby nieobecnóy uznawać
za rozwiązane, po upłynieniu pewuey liczby lat;
źe w rzeczy samey wiele kobiet osób woysko-
wych, znaydowałoby się z tego względu w nie¬
przyjemnym położeniu; iż atoli takowa uwaga '
przy dyskusyi nad Xięg| Praw Napoteona nie
zdawała się dosyć ważną, aby ie uwalniać od
obowiązku złozenia dowodu Prawem wskazane¬
go, bez którego społeczność ludzi byłaby wy.
stawiony na szkodliwsze omyłki i szkody nieró»
wnie większe, niż są dolegliwości osób prywa*
tnych, którym chciano zaradzić.
		

/Magazyn_092_10_201_0001.djvu

			*49
W ta\owera rzeczy położeniu, Rada Stanu
iest tego zdania, iź nie masz, pobudki, dla któ¬
re) by Prawo pospolite miało bydź uchylone lub
w nie.m zaprowadzone wyiątki, których nigdy
Prawodawstwo nie przypuściło,
IN. XVI. Art: łoi. Zdanie Rady Stanu p.
d. 12. Niv^s r. 10 (2. Stycznia igo2).
Rada Stanu etc. etc. na zapytanie, czyli
y/ przypadku, gdy reiestra całego Departamen¬
tu przez sczególne okoliczności przyszły do nie¬
porządku, przedsięwziąć wypada powszechne o-
nych sprostowanie; iest tego zdania■, źe zasady,
na których polega stan cywilny w sprzeciwianiu
sie wszelkićy poprawie reiestrów, któraby nie
była rezultatem wyroku żądanego przez strony
interes w tey mierze maiące — mianowicie, aby
poszukiwane lub zaprzeczone było takowe spro¬
stowanie, źe takowe zasady były zawsze uwa¬
żane za naypewnieyszą rękoymią towarzyskiego
porządku,- źe Ordynacya r. 1667. uroczyście o-
głosila, a Xigga Praw Napolsona utwierdziła i|
na nowo; tak dalece, iz. iey zmieniać nie mo¬
żna, bez zakłócenia familii i usczerbku dobrze
nabytych praw; źe ieźeli Prawo. d. 2. Floreal
r. 3. z urzędu nakazało uregulowanie reiestrów
w Departamentach Zachodnich; takowy krok zda¬
wał się koniecznym w skutku woyny domowey;
lecz ze przy wykonaniu tego srzodka dały się
dostrzedz nieprzebyte trudności; źe chociaż la-
daiaki stan reiestrów w wielu Departamentach
zrządza trudności i liczne processa; mimo tego ie-
dnak stosowniey iest do publicznego i prywatne¬
go interesu, uregulowanie aktów Stanu Cywilne-
		

/Magazyn_092_10_202_0001.djvu

			ł - ,
150
go podług okoliczności dać uskutecznic przez
Sądy.
W moc opinii p. d. 8. Brumaire r. t1ąo
przez Cesarza zatwierdzoney w d, i2„ Brumaire
13. Listopada 1802) Bada Stanu zadecydowała:
źe zasady poprzedniczćy opinii w wyższym ie-
scze stopniu mogą bydź stosownemi do przy¬
padku, gdy akta z reiestrów są wypusczone; po¬
nieważ sprostowanie może mieć tylko za przed¬
miot w akcie iuź exystuiącym wystawienie praw¬
dy na mieysce błędu, a źe gdy się żąda dopisa¬
nia wypusczonego aktu, oczewiście idzie o nada¬
nie Stanu cywilnego; tak, źe gdyby było do-
zwoh no urzędnikom Cywilnego Stanu, za późno
uczynione oświadczenia bez wszelkiey przyimo- I
wać formalności i dawać im autentyczność; mo- j
źnaby wprowadzać obcych do familii, a takowe
w działaniu rozwolnienie pociągnęłoby za sobą j
wielki nieporządek; wypusczone akta więc wo-_*
no wpisywać w moc wyroków tylko, danych
z doskonałą znaiomością przyczyny wypnscze- j
nia, po wysłuchaniu stron interesowanych, lu 1
gdy te zostały zapozwane i na wniosek publi- |
cznego urzędu, i źe nawet te wyroki iescze 1
w każdym czasie mogą bydź wzruszane od wszel¬
kich stron, do sprawy nieprzypozwanycb.
Przez opiniią Bady Stauu p. d. ?8 brimaire
r. 12. stwierdzoną przez Cesarza 30, brimaire
( 22. Grudnia i8°3) zostało daley udecydowa-
no: źe nawet w razie, gdzieby urzędnik Stanu
Cywilnego zszedł z tego świata , nie podpisa¬
wszy aktów do reiestru zapisanych, piozne miey-
sca, wypusczenia i omyłki w tychże reiestrach,
		

/Magazyn_092_10_203_0001.djvu

			i5i
z mocy wyroku tylko wypełnione, dokompleto-
wanę lub mogą bydź poprawione.
Wielki Sędzia Minister Sprawiedliwości wy¬
dał p. d. U'i. Brumaire r. 14 (*3 Listopada i8°5)
następuiący List okolny do Prokuratorów Ce¬
sarskich.
Smutpe skutki nieakuratnego prowadze¬
nia reiestrów Stanu Cywilnego daią się uczuc
sczególniey ztąd , źe w opisywaniu młodzieży,
którą Prawo do służby woyskowey powołuie,
wielkie okazuią się trudności. Doniesiono mi,
źe w wielu gminach niepodobna podać wieku
Popisowych (Konskrypcyynistów) częścią, źe re-
iestra lat popisowych zaginęły albo były znisczo-
ne; częścią źe exystuiące reiestra są niedokładne
lub zmienione.
Przez takową opieszałość albo nadweręże¬
nie obowiązków, Oyczyzna cierpieć nie powinna.
Podług opinii Rady Stanu p. d. 12. Brumaire r.
1 lgo. Prokuratorowie Cesarscy z urzędu rekwi-
rować powinni o uregulowanie aktów Stanu Cy¬
wilnego , w zdarzeniach porządek publiczny ob¬
chodzących.
Nie masz przypadku, gdzieby dobro publi¬
czne więcey znaydowało interesu, iak wzglę¬
dnie konskrypcyi. Musicie więc WWPanowie
domagać się z urzędu o restauracyą lub sprosto¬
wanie aktów urodzenia młodzieży, o których się
domyślać potrzeba, źe należą do popisu i któ¬
rzy zaaie się, źe doszli wieku, w którym są pod-
ległemi konskrypcyi.
JSJ. XVII Art: 116. Instrukcya Wielkiego
Sędziego,. Ministra sprawiedliwości, dana Proku¬
ratorom Cesarskim d. 6, Grudnia 1806,
		

/Magazyn_092_10_204_0001.djvu

			*52
Dochodzę, ze wielka liczba skarg tycze sig
oświadczenia Nieobecności będącvch w służbie
osób woyskowych. leżeli Prawo tak wiele po^
czyniło śrzodków przezorności, aby wyroki w po¬
dobnych sprawach na ten czas tylko były wy¬
dawane, gdy się przedsięwzięło wszelkie badania,
iakie tylko zjednać sobie można o tym o którym
domyślać się potrzebax ze iest nieobecnym, o!'
iakże więcey nierównie podwaiaę należy troskli¬
wość w tym względzie, gdzie mowa o obroócąch
Oyczyzny, którzy codziennie przykładają się do,
wzrostu ióy sczęśęia i sławy !
Przesłuchanie świadków mieyscowych prze¬
pisane Prawem, może uczynić mniey albo wię-
cćy podobnem do prawdy zniknienie zwyczay-
npgo obywatela^ łatwo atoli poznać można, że
co do tego, kto zostaie w służbie lądowey albo
morskiey Kraiu; a częstokroć znayduie się nader
oddalonym od zwykłego mieysca pobytu swego*
świadectwa takowe po większey części są nic nie
znaczące; o iego zaś losie sposobem udetermi-.
nowanym, dowiedzieć się można właściwie tyl¬
ko, gdy się uczyni śledzenia w biurach Mmiste-
ryów woyny lub Marynarki.
Zalecam WWPanom więc, abyście, ilekroć
iest poszukiwane oświadczenie nieprzytomności,
7. powodu służby woyskowey na morzu lub lą¬
dzie; poprzedniczo zasięgali wiadomości czyli sie¬
dzenia przez pismo, względem osoby, o którey
mowa, w ministeryach Woyny i służby morskiey
podane.
Ze zaś to nastąpiło; wyrazić należy tak w wy¬
rokach przygotowawczych iako i stanowczych*
		

/Magazyn_092_10_205_0001.djvu

			Te tylko wyroki każę umieścić w Monitorze, któ¬
re zaleconemi tu formalnościami są opatrzone.
Prawo 5. Bzumaire roku 5 zawiera w so¬
bie między innemi sc^ególne rozrzedzenia wzglę¬
dem utrzymania własności obręńców kraiu, któ¬
rych dopełnienia ściśle przestrzegać należy.
Macie WWPanowie Burmistrzom i Adjunktom
przypomnieć obowiązki, iakie toż Prawo wkła¬
da na nich w tym wzglęizie, czuwaiąc, aby sto-,
sownie do artykułu 6go w Kancellaryach Ich
sądowych składali listy osób ( Indywiduów ) ą
; które są nieobeęne z powodu służby woysko^
Wey.
N. XVIII. Art: 144. Zdanie Rady Stanu %
Stwierdzone d. 4 dopehuaiącrgo, ^Complementaire)
tg roku ( 2t. Września i8i’5)-
Rada Sianu etc na zapytanie, czyli cudzo¬
ziemiec, ieńeem we Francyi będący, może tam¬
że zawierać związek małżeński,—* fest tego zda¬
nia: ze zawarte we Francyi przez cudzoziemca,,
iako brańca woiennego związki małżeńskie, co
do stanu żony i dzieci, skutki cywilne wyproś
Wadzać powinny; że atoli układy małżeńskie ą
Względnie tego wszystkiego, cokolwiek tycze się
skutków, na ich dobro tyle tylko maią skute¬
czności, ile Prawa kraiu, którego ten cudzozie¬
miec lub braniec woienny iest poddanym; ta-
kichże samych korzyści przyznaią Francuzom,
w tymże kraiu obcym do małżeńskich związków
Wchodzącym.
N. XIX. Art: 150. Zdanie Rady Stanu % co
do formalności względnie związków? małżeńskich
p. d. 27. Messidor r. 13. — Stwierdzone przeas
Cesarza p„d.4	
			

/Magazyn_092_10_206_0001.djvu

			*54
Rada Startu etc do którey Cesarz; Jmć ode- i
słał relacyą W, -Sędziego, Mistra Sprawiedliwo- |
eci, względnie trudności, okazujących się w wie- !
łu związkach małżeńskich, co do zastosowania
rozmaitych artykułów Xięgi Praw Napoleona.
Po wysłuchaniu sprawy Sekcyi prawodaw¬
czej';
Zważywszy, że te trudności pochodzę z tąd,
iż urzędnicy Stanu Cywilnego nie rozróżniają
dostatecznie rozmaitych przypadków, .na które
Prawo dać chciało swe ustawy, od tych, które
podług ogólnych zasad i Prawa powszechnego
winnv bydź roztrzygnione.
Że lubo akt urodzenia przyszłych małżon¬
ków iest koniecznie potrzebny, może bydź ato¬
li zastąpiony przez formalności w artykule 71.
wzmiankowane, że iednak nie można żądać tych
formalności, przepisanych dla zastąpienia aktu, na
którym polega stan osoby, końcem zastąpienia
mnićy istotnych aktów; że więc y/ mieysce aktu
zeyścia rodziców lub wstępnych, nie wymaga się a-
ktu znania , któryby obeymował w sobie deklara-
Cyą siedmiu świadków i był od sądu stwierdzony.
Ze obecność dziadów i babek, tudziez o-
świadczenie, iakiego od nich można żądać, co
do przypadku śmierci, iest śrzodkiem natural¬
nym, zastąpienia mieysca aktu śmierci Rodzi¬
ców.
Że gdy złożyć nie można aktu zeyścia Ro¬
dziców i dziadów dia tego , iż się nie wie o miey-
scu, w którem pomarli; gdy, iak to często się
zdarza, względnie uboźszey klassy ludu, nie mo¬
żna dać sporządzić aktu znania artykułem 155.
przepisauego, który ma w przedmiocie btwier'
		

/Magazyn_092_10_207_0001.djvu

			*55
dzić nieobecność w wiadomym mieyscu miesz¬
kania; ponieważ ostatnie mieysce pobytu iest
niewiadome; w tym ra/.ie rozum doradza prze¬
stać na oświadczeniu świadków ; źe iuż w wielu
podobnjrch zdarzeniach, urzęd'iicy Stanu Cywil¬
nego w Paryżu, przyięli oświadczenie związków
małżeńskich na zasadzie aktów znania, sporzą¬
dzonych przez Notaryuszów lub Sędziów Poko-
iu, w skutku zeznania świadków, przez strony
przedstawionych.
Ze stąd nie wynikła żadna szkoda ani skar¬
ga , owszem urosło zfąd wiele niedogodności i
zażaleń; gdy się wpodobnych przypadkach by¬
ło surowszym i żądało wrięcey.
Że nawet pokilkakrotnie chwytano się prost¬
szego iescze i mnićy kosztownego srzodka; któ¬
ry zasługuie, aby mu dać pierwszeństwo i aby
był wprowadzonym powszechnie; mianowicie
przestano na oświadczeniu czterech świadków
do aktu zawarcia związku małżeńskiego nieu¬
chronnie potrzebnych, którzy akt przed urzę¬
dnikiem Stanu cywdnego zastąpili, a o którym
W tymże akcie wzmianka była uczynioną.
Ze to oświadczenie, równi*ż, iak akt zna¬
nia uroczyste, nie zagraża żadnem niebespie-
czeństwem, co do małżeństw osób pełnoletnich;
ponieważ wt^y mierze rada i zezwolenie wstę¬
pnych nie są nieuchronnie potrzebne, a zawarciu
małżeństwa stawaią na wstręcie.
Żę co do ślubów małżeńskich, w które wcho¬
dzą Nieletni, niczego’ obawiać się nie należy;
gdyż stosownie do artykułu 160. Kodexu Napo-
j eona, Synowie i Córki, iescze lat 21 nie liczące,
ilekroć nie masz rodziców ani dziadów, lub ci
		

/Magazyn_092_10_208_0001.djvu

			156
znayduią się w niemożności wynurzania sw£y
woli, nie mogą zawierać małżeństwa bez zezwo¬
lenia Rady familiyney; Jest tego zdania.
Art: 1. Ze nie potrzeba koniecznie skła¬
dać aktu śmierci Rodziców przyszłych małżon¬
ków, gdy dziadowie lub babki takowy przypadek
zeyścia poświadczą j a w'tym razie w akcie ślu¬
bnym uczynić należy wzmiankę o ich świadec-
twie*
2. Ze gdy pomarli rodzice lub dziadowie,
których potrzeba radv lub zezwolenia, a znaydzie
się niemożność, złożenia ich aktu zeyścia albo
dowodu o ich nieobecności; ponieważ się nie
wie o ostatniem mieyscu ich pobytu, można przy¬
stąpić do zawarcia związków małżeńskich na o-
świadczenie Pełnoletnich, pod przysięgą uczynio¬
nej ze mieysce, gdzie zeszli ze świata ich wstę¬
pni, tudzież, ich ostatni pobyt nie są im wiado¬
me. Takowe oświadczenie będzie także stwier¬
dzone pod przysięgą przez czterech świadków
aktu zaślubin; którzy muszą oświadczyć: że, lu¬
bo znaią przyszłych małżonków, mieysce zeyścia
i ostatniego pobytu ich wstępnych, są iYn ie-
(hiak niewiadome. — Urzędnicy stanu Cywilnego
w akcie zaślubin otakowem oświadczeniu wzmian¬
kę uczynić powinni.
N. XX, Art: 151. List okolny Wielkiego Sę¬
dziego , Ministra Sprawiedliwości ć/	
			

/Magazyn_092_10_209_0001.djvu

			I	‘57
ski, do poszukiwania rady swych rodziców, lub
gdy ci poumierali, albo są w niemożności, o-
świadczenia swey woli,— dziadów i babek.
Prawo wkładając na dzieci takowy obo¬
wiązek, miało nader moralne i zbawienne Cele;
§ cbciałó im przypomnieć, źe w każdym wieku
winni są szacunek i powolność tym, od których
: cie wcięli; z drugiey strony domyślać się nie
ttiożna,' aby Prawo miało zamiar stawiać prze¬
szkody złwiefaniu małżeń.tw, a przez mniey
potrzebne i celu ogołocone trudności, wzniecać
w obywatelach odrazę dla związku, który iest
zrzódłem dobrych obyczaiów i towarzystwa za¬
sadą
Skoro więc dopełnienie Prawa iest niepo-
• dobne; zostaie kaźden w skutku wolen iego prze-
J pibów; dosyć iuz stwierdzić i przekonać, źe za-
i chodzi takowa niemożność ; wykazuie się to
dość iasno z rozmaitych ustaw Kodexu, iak się
można o tern przeświadczyć z artykułów 70,
; 149, 150, 151 i 160; w których to i Prawo mó-
f wi o rozmaitych przypadkach, gdzie wstępni znay-
| duią się w niemożności, wyrazić swćy woli, co
do ślubów małżeńskich, które ich dzieci przed¬
siębiorą;
Pr/ypadki atoli mogące zrodzić trudności,
dadzą się podzielić według mego zdania na trzy
główne rodzaie; pierwszy: gdy dzieci nie wiedzą
bynaymniey, gdzie ostatnie zamieszkanie ich Ro-
J dziców lub dziadów; drugi, gdy dzieciom tako-
| We zamieszkanie iest. wiadome, lecz wstępni
z tamtego mieysca zniknęli; a od epoki ich zni¬
knięcia , nie było o nich źadney więcey wiado¬
mości ; trzeci ńakoniec przypadek, gdy się znay-
I
		

/Magazyn_092_10_210_0001.djvu

			»58
dui| w zupełnćy niemożności, kommunikowania
się ze wstępnemi, gdy ci ostatni maia nve za-
mieszanie w obcych kraiacb lub w uSa (d h,
z któremi dla woyny bydź ialdeykolwiek ni  zawar¬
cia związku małżeńskiego, be/; dalszey trudno-
ści; it^eli wyrok, który może wstępnego u-
znał iuź nieobecnym, lub gdyby ie>cze tako¬
wy wyrok nie był danym,- ten, w którym naka¬
zano przesłuchanie świadków, albo ieżrU iescze
żaden wyrok nie zaszedł, złożony zo»tal akt
znania wygotowany przez Sędziego Pokotu miey-
sca, w którym wstępny miał swe ostatnie zamie¬
szkanie wiadome, i oświadczenie czterech świadj
ków sobie zawiera, którego źydał z urzędu
tenże sam Sędzia Pokoiu (Art: 155).
Lecz ten sposób postępowania, nie może
bydź użyty w dwóch innych przypąd ca h, o któ¬
rych mówiłem. Wyrok albo przesłuchanie ś»m i i-
ków względem nieobecności, daie koniecznie su />-
ponować, źe zamieszkanie Nieobecnego > wn
dome iźe na nie udać t ę można z łatwości^.- lecz
cale inaczey rzecz się ma, gdy zamieszkanie Wstę¬
pnego iest niewiadome lub udać się na nie nie¬
podobna. W takowemrzeczy położenia akt, któ¬
rego zeznać nie podobna, może bydź zastypio-
		

/Magazyn_092_10_211_0001.djvu

			*59
ny przez to tyllco, źe się dla Sporządzić akt zna¬
nia artykułem 71 przepisany.
Zdaie się wprawdzie, źe takowy akt zna¬
nia stosownie do artykułu 70. musi bydź uczy¬
niony tyiko w przypadku, gdzie iedno z małżon¬
ków stostaie w niemożności, złoźąnia aktu uro¬
dzenia.
Prawidło atoli, iakie Prawo w podobnym
razie ustanawia, podług analogii (podobieństwa)
i do innych podobnego rodzaiu zdarzeń stoso¬
wane bydź powinno; gdyż skoro wolno aktem
znania nagradzać akt urodzenia, który niekie¬
dy może decydować o ważności związku małżeń¬
skiego, tćm więcćy przeto chwytać się należy
podobnegoź śrzodka posiłkowego, dla zastąpie¬
nia aktów, których przedstawienie iest tyiko rze¬
czą uboczną, co do aktu zaślubin, i cale nieścią-
ga się do istotności onego. 1
Zresztą daie się poznać z łatwością, źe
gdy okoliczności czynią rzeczą konieczną, dać
sporządzić akt znania, przez to nie tak chce się
dowodzić urodzenia, albo przypadku zeyścia tey
bądź inney osoby, iak raczćy niemożności ,
w którey się znayduiemy, dostania na to do¬
wodu.
Te uwagi będą bez wątpienia dostateczne
do kierowania postępowaniem urzędników Sta¬
nu Cywilnego, i na rozwiązanie wątpliwości,
iakieby sobie czynić mogli, w wykonywaniu swych
funkcyi—Iest przeto sczególnieyszym WWPanów
obowiązkiem, oświecać ich w tey mierze; będzie
więc Ich starannością, udzielać im takowe instru-
kcye, ilekroć tego okoliczności koniecznie do¬
magać się będą.
		

/Magazyn_092_10_212_0001.djvu

			w
w
Ci
160
\ \ / ; - .
N. XXI. Art: 164* Decyzya Rządowąwzgtęa ,
dem dyspensacyi, co się tycze maleństw p. d. .
20. Prairiał r. 11. (9. Czerwca 1^03 '•
Art: 1. Pozwolenie dla męsczyn żenienia się w
przed skończonym rokiem tym a dla kobiet
przed 15 rokiem, nie m iiey zawierania związku c<
małżeńskiego w stopniach Art: 163. Kodexu Na- "
jpoleona zakazanych, daie się na relacyą W* Sę- P1
dziego przez Rząd (przez Cesaiźa).
2. Komisarz Rządowy (Prokurator) przy
Sądzie pierwszóy Instanćyi okręgu, w którym Im-
petranci chcą zawierąć związek małżeński, gdy .
idzie odyspensacyą w stopniach zakazanych, lut
Prokurator okręgu, w którym Impetrant ma swe
zamieszkanie, gdy idżie o zwolnienie co do wie- ^ ‘
ku, wyrazi swą myśl na spod/.ie memoryału, ta
w którym proźba o takowe pozwolenie; po czenh.P1
ten odsyła się Wielkiemu Sędziemu
3-Dyspensy od drugiey zapowiedzi, o którycM;
iest mowa w arti 169. Kodeku Napoleona, ma> Bi^'
bydź dawane w imieniu Rządu (Cesarza) przez It *9 J
go Komisarza (Prokuratora} przy Sądnie iw\sze{?ai
Instanćyi okręgu, w którym Impetranci myślą za- ™
wierać małżeństwo; gdy przypadek iest do tegd
usposobiony, a takowy komisarz ma złożyć spra- 7c.
wę Wielkiemu Sędziemu, Ministrowi Sjjrawiedli-
wości względem ważnych przyczyn, dla którycl* '
dyspensa była daną.
Art: 5. Dyspensa od drUgiey zapowiedz'
ma bydź złożona w Sekretaryacie gminy, gd/-ie
Się zawiera związek małżeński. Sekretarz daie
onćy wypis, w którym czyni się wzmianka ona-
stąpionem złożeniu, i przyłącza się akt zaślubili
		

/Magazyn_092_10_213_0001.djvu

			■ ' - i6t
*	£. f)ecyzya Rządowa względem dyspensy, co
do wieku lub stopni zakazanych, ma bydź zare-
‘ iestrowaną, na naleganie Prokuratora i stoso-
. wnie do zalecenia Prezesa Trybunału Cywilne-
go okręgu, gdzie się zawiera związek, w iego kan-
J1,et cella\yi‘ Wypis tey rezolucyi, gdzie się czyni
wzmiankę o zareiestrowaniu* do aktu zaślubia
<,A przyłączony bydź powinien.
N. XXIL Art: 165. Zdanie Rady Stanii
Względem formalności, zachować się maiąc.ych
względnie zaślubin osób woyskowych, na gryn-
"J1' cie Państwa Francuskiego znayduiących się p.
^ T d 2. Dopełniaiącego (Miesiąc) 13- r. Zatwier-
dzorje przez Cesarza 4go dnia dopełniaiącego
s^e ^21. Września 1805). Rada Stanu etc. na zapy-
^ie" tanie, czyli osoby wóyskowe mogą się zaślubiać
, 1 przed urzędnikiem Stanu Cywilnego zamieszka-
Łenh'nia iednęgo z małżonków, i czyli osoba woysko-
v Wa zyskiwać winna takowe zamieszkanie przez
^ pobyt sześcio miesięczny w mieyscu, gdzie ma
tl3łlLbydź zawarty związek małżeński; zwaiywszy, źo
*9artykuł 165. Kodexu Napoleona rozrządza, aby
'SZtA-małżeństwo zawierane było przed urzędnikiem
za Stanu Cywilnego iedney ze stron; źe takowe
e» zamieszkanie zyskuie się ciągłym przez sześć mie-
się°y pobytem wteyźe samey gminie, stosownio
V do artykułu 74; źe artykuły 94. i 95. t<>źexię-
ł gi tyczą się tych tylko osób woyskowych, które
zostai;j za terrytoryum Państwa,, i że nie zawie-
j . raią w sobie żadnego, co do osób woyskowych
wewnątrz Krain służących wyłączenia; — iest
*lf tego zdania, źe osoby woyskowe, ieźeli się znay-
duią na ziemi Państwa, mogą zawierać związek
małżeński tylko przed urzędnikiem Stanu Cywil-
1 1
(i '* ! J.:„.	‘ ^■■■■
		

/Magazyn_092_10_214_0001.djvu

			162
\
tiego gminy, gdzie ciągiem sześciu miesięcy prze¬
bywali, lub przed urzędnikiem Stanu Cywilnego
gminy, w którey przyszli ich małżonkowie zy¬
skali zamieszkanie udeterminowane artykułem
74. Kodexu Nafoi.eona i po zachowaniu fohn.il-
ności, artykułami 166 167. i 168. przepisanych.
N. XXIII. Art: 205. Podług zdania ftady
Staną na dniu 27gim Grudnia i897> stwierdzo¬
nego przez Cesarza, d. 11. Stycznia 1808 może
Minister woienny naznaczyć strącenie naywięcey
trzeciey części pensyi czyli płacy wj>słnźoney
osoby woyskowey, która co do swey zony lub
dzieci, nie wypełniła obowiązków, rozdziałem 5.
i 6tym 5go. Tytułu Xięgi I. Kodexu Napoleona
na nię włożonych, z zastrzeżeniem prawa mę¬
żowi służącego, źe mu wolno udać się d > Rady
Stanu, mianowicie do komissyi, względem spor¬
nych okoliczności decyduiącey, ieżeli się mnie¬
ma uciążonym decyzyą Ministra.
N. XXIV. Art: 305. Prawo wzglęriem sku¬
teczności rozwodu p. d. 16tym. Kwietnia 1805.
Wszelkie rozwody, względem których wy-
rzeczono, przed ogłoszeniem Tytułu o urzędni¬
kach Stanu Cywilnego, do rozwodu ściągającego
się; zamkniętego w Kodexie Napoleona., lub roz¬
wody za wyrokami upoważnione, maią mieć sw§
skuteczność podług Praw, iakie exystowały przed
takowem ogłoszeniem.
Proźby o rozwód i skargi, przed tąż epoką
wniesione, na dal iak dotychczas maią bydź in¬
struowane. Tak iak przepisują Prawa, które e*y-
stowały w czasie skargi bądź wniesioney proźby,
ma bydź wyrokiem naznaczony rozwód, i nada¬
na mu skuteczność prawna.
		

/Magazyn_092_10_215_0001.djvu

			i6s
Zdanie Rady Stanu pod d. i^tytn. Prairiał
12. r. (7. Czerwca 1804 )•
Rada Stanu etc. Po przeyrzenin ustaw Pra¬
wa, pod d. 20. Września 1792; Prawa 26. Ger-
minal r.Ui. (16. Kwietnia 1803;) które zawie¬
ra w sobie ustawy względem iuź nastąpionych
rozwodów lub skarg rozwodowych, również po
przeyrzenin Senatus Consulti d. 16. Eloreal r.
12. (26. Kwietnia 1802).
lest tego zdania, ze Emigranci lab nieobe¬
cni nie mogą powstawać na akta rozwodowe,
pod czas ich zniknięcia nastąpione. Skargi, któ-
reby o to zanieśli, byłyby wprost przeciwne tak
textowi iako i duchowi Praw wzmiankowanych,
dążyłyby do uwiecznienia niespokoyności, i przy¬
pomnieli, które przeciwnie iak nayspieszniey u-
smierzać należy. Powracający Emigranci i Nieo¬
becni, mogą tylko wyrozumiewać czyn, czyli
się znayduie akt rozwodu swą zewnętrzną i ma-
teryalną formą opatrzony; lecz nigdy im dozwo¬
lono bydź nie może, rzecz samę kwestyonować i
wchodzić w przyczyny rozwodu. Nie można wąt¬
pić, źe Trybunały poznaią ten iasny zamiar na¬
szego prawodawstwa; a gdyby się od niego od¬
dalić miały; Sąd Kassacyiny nie omieszka zwró¬
cić nań ich uwagę.
N. XXV. Art: 342 Prawo względem dzie¬
ci naturalnych pod d. 4 Maia 1803.
Art: 1. Stan i prawa dzieci mimo małżeń¬
stwa spłodzonych, których oycowie i matki zmar¬
li przed ogłoszeniem Prawa pod d. 12. Brumaire
r. 2. aż do ogłoszenia zawartych w Kodexie Na-
roi £OiiA Tytułów: o aycowstyyie i synoitstnie, tudzież
		

/Magazyn_092_10_216_0001.djvu

			146
o sukcefsyi, maią bydź oznaczone sposobem w Ty-,
tułach wzmiankowanych ustanowionym.
2. Rozrzedzenia między źyiącemi lub Te-
stamenta przed ogłoszeniem tychże tytułów Ko-
dexu Napoi.kona poczynione, a w ktdrych ozna-?
czone zostały prawa takowych dzieci natural¬
nych, wszelakoź do skutku przywiedzione bydź ma-
ią. z zastrzeżeniem ich redukcyi do części roz-
rządzalney, podług osnowy wzmiankowanego Ko-*
dexu, i również przy zastrzeżeniu uzupełnienia
onych na przypadek, gdzieby część podarowaną
łub przekazana nie dochodziła połowy tego,
c< by się należało dziecku naturalnemu, stoso¬
wnie do tegoż Prawa, iak to oznaczone w arty¬
kule 761.
3 Układy i wyroki prawomocne, przez któ¬
re stan i prawa rzeczonych dzieci naturalnych
zostały udeterminowane, maią bydź wykonane
w całóy swey osnowie.
N. XXIV. Art: 360. Prawo względem przy-,
sposobienia czyli adopcyi pod d. 15. Kwietnia
1803.
Art: t. Wszelkie przysposobienia zaszłe od
dnia i8£0 Stycznia 1792. aż do ogłoszenia urzą¬
dzeń w Xięd/e Kodexu Napoleona zamkniętych
do adopcyi ściągających się, są ważne, chociaż¬
by zbywało na tych wszystkich warunkach, pó-
źniey przepisanych, aby przyiąć lub bydź przy-
iętym za dziecko.
Si. Ktokolwiek pod czas swey nieletności
był za dziecko przyjętym, a teraz doszedł lat
zupełnych, ma przecież prawo w naypierwszycli
trzech miesiącach po ogłoszeniu Prawa niniey-
6zego, zrzóc się adopcyi.
		

/Magazyn_092_10_217_0001.djvu

			165
Równev|e wolności uzyć może wszelki in-
jiy przysposobiony, będąc iescze nieletnim, wnay-
pierw szych trzech miesiącach po doyścm pełno-
letności.
W tym czy innym przypadku zrzeczenie
się nasfępuie przed urzędnikiem Sianu Cywilne-
j go, w tey własności namieyscu zamieszkania o-
ęoby przysposobioney postanowionym, i zosta¬
nie wręczone Przysposabiaiącemu w dalszym tei»
pnie trzech miesięcy.
g. Przysposobienia, których się nie zrzekł
Przysposabiaiący, następującą przynoszą skute¬
czność.
leżeli prawa są oznaczone przez akt auten¬
tyczny lub kontrakt, przez rozrzedzenie między
z.yiącemi lub na przypadek śmierci, przez które
dzieci w nalezącey im podłóg Prawa części nie¬
były pokrzywdzone, albo przez układ bądź wy¬
rok prawomocny; takowemu aktowi lub kontra¬
ktowi , takowemu rozrządzeniu , układowi bądź
wyrokowi, żadna szkoda dziać się nie powinna;,
lecz te w swey całey osnowie maią bydź wy¬
konane.
4. leżeli zbywa na wszelkim rodzaiu aktów
autentycznych, któreby oznaczały, co Adoptują¬
cy ęhciał dać przysposobionemu, lub gdy są za¬
gubione, ten ma używać wszelkich praw, przy¬
sposobionym w Kodexie Napoleona dozwolonych;
chybaby Adoptuiąry w naypierwszych sześciu
miesiącach po ogłoszenift Prawa ninieyszego,
przed Sędzią pokoiu swego zamieszkania staną¬
wszy, oświadczył tam pod przysięgą, ie nieby¬
ło iego zamiarem nadawać Adoptowanemu wszel-
i
		

/Magazyn_092_10_218_0001.djvu

			I
i66
kich praw sukcessyonalnyęh, iakieby służyć mo¬
gły dziecku w małżeństwie spłodzonemu.
Wzmiankowana dopiero wolność czynienia
deklaracyi względem swych myśli, iest prawem
adoptuiącemu iedynie z jego osoby służącym.
Sukcessorowie iego prawa tego mieć nie bedą.
5.	Gdy Adoptui^cy deklaracyą w poprzedni-
czym artykule wzmiankowany uczynił w termi¬
nie, tymże samym artykułem przepisanym; pra¬
wa osoby przysposobioney, ile się to ściąga do
iey tytułów sukcessyonalnych, są ograniczone
do trzeciey części tych praw, któreby miało by¬
ło dziecko w małżeństwie spłodzone.
6.	Gdyby się okazało z akt stosownie do
artykułu $go w swey mocy zostawionych, że
prawa Przysposobionego , byłyby mnieyszego
znaczenia, niźli te, iakie mu nadaie Kodex Na-
foj.eona ; te ostatnie mogą bydź nadane przez
nową adopcyą W swey całey rozciągłości, Naten¬
czas postępowanie w tey mierze odbywa się po¬
dług przepisów Kodexem obiętych, w szelak o ż
bez dalszych warunków ze strony Adoptującego
iak tylko, ze niema żadnych dzieci ślubnych lub-
potomków’, że ma lat pietnaście więcey niż przy¬
sposobiony; (iieźeli Adoptuiący iest w stanie mał¬
żeńskim ,) że zyskał zezwolenie innego mał¬
żonka.
7.	Z resztą artykuły 347, 348, 349. 35*
352 K.odexu Napoleona, pod tytułem o Adopcyi,
są uznane za maiące stosunek do wszelkich o-
sób, od daty dekretu 18. Stycznia 1792 i innych
Prawdo tego przedmiotu ściągaiących się, przy¬
sposobionych.
		

/Magazyn_092_10_219_0001.djvu

			1
i§7
i. '
N. XXVII. Art: 427. .Podług opinii Rady
Stanu pod d. 4.- Listopada 1806. stwierdzone/
przez Cesarza dnia 20go tegoż miesiąca; urzą¬
dzenie artykułu K.odexu Napoleona, które każ¬
dego obywatela w innym Departamencie nie
w tym, jgdzie opieka uregulowana, urząd "publi-
‘i czny sprawującego zwalnia od opieki, iest sto¬
sowalne, nie tylko do Duchownych przy para-
fiiacH i kościołach filialnych ustanowionych, lecz
do wszelkich osób w służbie bożeyfunkcye spra-
wuiących, a które wymagaiąc mieszkania ude-
terminowanego, są zatwierdzone przez lego Ce¬
sarską Mość, i względnie tychże mieysc przysię¬
gę wykonały.
N. XXVIII. Art; 457. Prawo pod d. 24.
Marca ig '6. względem przelewku zapisów od
ukomolidowaijych pięciu procent, nieletnim al¬
bo pozbawionym woli należących.
Art: 1. Opiekuni i Kuratorowie nieletnich
i pozbawionych woli, którzy w istotnych zapi¬
sach lub dokumentach na przyszłe zapisy ukon-
solidowanych pięciu procent, posiadaią tylko do¬
chód 50 franków albo muiey; mogą ie zlewać
na innych i nie potrzeba na to osobnego upo¬
ważnienia, opisu ani wypowiedzenia; iest tyl¬
ko rzeczą konieczną, aby zlewek nastąpił we¬
dług stwierdzonego kursu dnia, i tak z ceny ia-
ko i zdochodu ruchomości, rachunek został zło¬
żony.
2. Nieletni usamowolnieni, którzy również
/ z rzeczywistych zapisów lub dokumentów na przy¬
szłe zapisy posiadaią tylko dochód 50 franków
| albo mniey; mogąfe również zlewać na innych, tyl¬
ko W assystencyi kuratorówj a na to ani zdania
■
		

/Magazyn_092_10_220_0001.djvu

			i68 '	.	- >U
j *
Rady familiyney ani iakiegozkolwiek innego upo«
waźnienia nie potrzeba.
3. Rzeczywiste zapisy lub dokumenta nśt
przyszłe inskrypcye, więcey niz 50 franków do¬
chodu przynoszące, mogą sprzedawać kurato- !
rowie i opiekuni £a iipowaźnieniom tylko Rady
familiyney i podług stwierdzonego prawnie kur-
su dnia; we wszelkich przypadkach sprzedaż mo¬
że nastąpić bez poorzedniczego opisu i wypowie- |
dzenia,	. .1
JM. XXIX. Art: 554. Według opinii Rady
Stanu na d. ig. Sierpnia t8°6 przez. Cesarza
stwierdzone/, w przypadku wzmiankowanego ar¬
tykułu Kodexu Napoleona, wdawanie się Ciała 1
Prawodawczego nie iest koniecznie potrzebne t
gdyz to podług natury rzeczy nie działałoby
z pewnością i godnością w tey mierze.	-
N. XXX. Art; 803. Według opinii ftady
Stanu pod d. 17. Listopada «8»7 stwierdzone/
przez Cesarza 1 igo Stycznia i8°8> Sukcesorom j
wie beneticyalni, bez poprzedniczego upoważ¬
nienia, nie mogą alienować dochodów więcey uiź
50 franków przynoszących.
( Ten dodatek do Kodexu Napoleona W osobno wydać
si$ myjącym Supplemtucie będzie kontynuowany)*
		

/Magazyn_092_10_222_0001.djvu

			Ir
C
Biblioteka Główna UMK
300045427566