Gazeta Toruńska 1903, R. 39 nr 287 + dodatek

Nr. 287. 


Tóruń, wtorek dnia 15 grudnia 1803. 


.. 


Rok XXXIX. 


.' 


, 


Gazeta Codzienna. 


OGLOSZENIA 


I REDAhCYA, I 
ekspedycya i drukarnia 
I znajduje slQ : 
I wTorunlu przy ul. MoatoweJ{BrDckenatr.) I 

 I. 18 na dole. _ 
I Telef
n_
 nr. 330. I 
t'& Wszelkie pr: e 'yłki pooz'owe naleiy . 
ł adreBowac! kr6tko: I 
I Gazeta Toruńska w Terunlu (Thern). 


GAZETA 
..yebodzl aodzlennle z wyj_'kll!
 poniedzlałk6w I dni po'wl
&eoznyob. -:- 
Raidy abonent otrzyma bezpłaulIe 6 dodatków p. 'Y'.: "RodzlDa Chrzełcl- 
Ueka", "Przewodnik Naukowy I Literacki", ,,8zk6łka Polska", "Gospodarz", 
J[lIploo I Praemy&lowiec", "OgrOdnik I Plzczelarz". - Przedpłata kwar- 
ta:lRa na pocztach pruskich i u Iis'owych wiejskich wynoli I mrk. 50 fen. 
lila pocztach zagranicznych 1 m. 20 fen. z 'doliczeniem nalełytolici pocztowej. 
- Przedpłata w miejsCU z przyniesieniem do domu 1 m. 60 feD. - Egzem- 
plarze pojcdyńcze sprzedajl\ sifj w Ekspedycyl po li fen. 
Wszelkie 1i8'y winny być frankowane. - Lis'ów lIie zwraca sifj. 

 -'0.= - --- - 
Uczmy dzieci mówić. czytać I 
plsat po polsku. a sami. gdzie motna, 
posługujmy się językiem ojczystym. 


Już można 
zapisywać "Gazetę" na 8t)CZe
. 
luty, marzec w r. 19U4. 
Przedpłata wynosi 
..... I m. 50 fen..... 
Za odnoszenie do domu przez li 
'iJt.owego dopłaca się na cały kwart
ł 
42 fen. 
Prosimy zachęcać znajomych do 
.opisania naszej Gazety. 
. 


Z chwili. 


1 


Przyjęcie u cesarza. 
Prezydyum parlamentu niemieckie- 
J.l:o. zostało d
i8 w poniedziałek o 10 
przed południem przyjęte przez cesa. 
J"Z& na osobnej audY81loyi w nowYln 
pałacu." Prezydyum zawiadomiło ce- 
sarza oficyaln.e a ukonstytuowaniu się 
parlamentu. 
Zabezpieczenie samodzielnych rze- 
mieś
ników- 
Posłowie naro.do.wo.-liberalni w par-, 
A.amencie niemieckim wnieśli interpe- 
boyę, do.magająoą sj;
 - stosownie do 
.objawionych życzeń - zastosowania 
"ustawy o zabezpieozeniu na staroś6 i 
w razie niezdo.lnoAci do. pracy, także 
dla samodzielny oh rzemieAlników. 
Stan zasiewóW w Rosyi. 
Zboża o.zime W Rosyi nie są zado- 
"Walające, w gubernilłoh zaś po.łudnio- 
wyoh są niezupełnie zadowalające. W 
"gub. połtawskiej, charkowskiej, czar- 
nihowskiej i na południowy oh krańoach 
gub. riaziańskiej, kurskiej oraz w gub. 
kRzańskiej, niżegor()dzkiej, ufańskiej i 
,po.dolskiej o.ziminy Bą dobre. W guber- 
.iach aadbałtyckich i północnych prze- 
mysłowych zadowalające, w pozostałych 
.guberniach i wogóle w całej Rosyi 
.aziminy zaledwie są zadowalająoe. 
SWiętopietrze. 
LondylI, 12 grudnia. Zarząd Swię- 
topietrza, na żyoze
ie Ojoa 
w., po- 
stanowił wycofa6 wlękazą częa6 kapi- 
tał6w, loko.wanych VI bankach angiel- 
skioh. . wyno.szącą o.koło dwudzintu 
milion6w lirów, i ulokowaó je w Iło.wej 
.S i pół 0./& renoie włoskiej. 


Z Berlina. 
(Przemówienie etato.we reprev,entanta 
Koła polskiego). 
B e r l i n, dnia 12 grudnia. 
'D.iA nareszcie dastał się w PQrla- 
-menoie do. głosu mówOa Koła polskie_ 
go.. poseł dr. Witold Skarzyński. Po 
odpowiednim wstępie, odnoszącym się 
do przemówień poprzednich, mówił 
nag poseł w sensie następującym: 
Dziwnym zbiegiem okolicznośoi, 
jak powiedział 
r. SChiidler, rZl\d ce- 
sarski, jakkolwIek zawsze był prze- 
"iiway rozprawo ID po.lskim w parla. 
mencie, sam takie rozprawy wywo.łał 
pl'Zel dOdatki do. pensJi urzędników 
D. kresach wschodnich rzeszy. To. 
. ło się dla mnie pobudką, iebym 
olrreBlil " głównych zarysach zasadni. 
_ __':_L __.. . ..... 


rzeszy niemieckiej wogóle, a wobec 
Pru
 w szczególnośoi. 
No kilku miejscach etatu wyznaczo- 
no dodatki do. pensyi urzędników woj. 
skowych i paf.
twowych, czyanych na 
kresach 'o;",;c,hodnich. Jpst to no.wo
ć. 
bo o. ne wiem, rzes
a niemiecka po 
ru pierwszy wyznacza pieniądze na 
wzmo.cnieBie niemczyzny na kresach 
wschodnich. 
(Bardzo słusznie! u Polaków). 
To Jajko, które pruska kukułka 
zniosła w budżecie rzeszy. jak trafnie 
powiedział p. dł". Sohiidler. 
Czy tę częśó budżetu podyktowała 
rządowi rzeszy koniecznośli prawno- 
państwowa, czy też chodziło o. zazna- 
czenie solidarności rzeszy z Prusami, 
to dla nas obojętne p
't8nie. Nas do- 
tyka to tylko, że mamy dawa6 pienią- 
dze na koszta walki przeciw nam, jek 
do. tqro od dawna zniewoleni jeste
my 
w państwie pruskiem. MOBci Panowie! 
M11izę zaznaczyć, że nienawistne i 
wstrętne połozenie, w którem znaleźli 
się mamy, odczuje głęboko ludnoś6 
polska, której zastępcami jesteAmy. 
Mamy bowiem sami cłągną6 powr6
, 
któt'y nam gardło ciśnie. 
(Bardzo dobrze! u Polaków). 
M. P.! D,Jsyó źle, jezeli panowie 
konserwatyści i narodowi liberałowie 
nie rozumieją, Ze to ani po ludzku, 
ani po chrzeAciańaku, lecz w p r o. s t 
n i e m o r a l n i e w państwie kultur. 
nem tak się obchodzi6 z obywatelami 
państwa. Byłoby go.rzeJ, gdyby naród 
niemiecki takim t1rodkom przyklasnął. 
Ale mowa posła dra Scbiidlera j6st 
dla nas rękojmią, iż centrum w par- 
lamencie zachowa dawne swo.je hssł,), 
o.raz tradycye Windthorsta j Schorle. 
mera. Spodziewamy się przeto., te 
przewaiaJąca większoA6 narodu nie- 
mieckiego potępi o"ą nowośli w etacie 
rzeszy, a tem samem takze politykę 
rządu pruskiego - nie na szkodę, 
lecz na kor z y ś 6 własną. Panowie 
konserwatyAoi i narodowi liberałowie. 
te główn
 podpory rządu pruskiego 
w walce 
ego przeciw Polakom, jak 
się spodziewam, będą w mniejszo
ci. 
Aby politykę rządu pruskiego na- 
leżycie ocen!ć i zrfłzumieli, trzeba zna6 
jej podstawy I cele. Wedle potrzeby 
wychodzi polityko ta z założenia, że 
Polacy w państwie pruskiem są tru- 
pem, na którym wolno według upodo- 
bania czyni6 wszelkie możliwe dol1iwiad. 
czenIa. Inny.. razem przedstawia się 
istnienie częAci nRr01u polskiego w 
granicach Prus i Niemieo jako grozne 
niebezpieczeństwo, które jak najprę- 
dzej usuną6 trzeba przez wY'ępienie 
Po.laków. Raz admawiają nam prawa 
de _ mianowania się narodem i powia- 
da]", że Brandenburczyk lu" 80S a 
Pozn8ńczyk to jedno i nazywaj" nas 
p
 pols
u mówiącymi Prusakami, mó. 
Wlącyml po polsku tymczasowo, bo 
zupełny zak
z nawet prywatnej nauki 
języka polskIego ma ryohło wykorze. 
ni6 nasz Język. Dziwni tylko rzeoz, 
ie wbrew podobnym zapewnieniom, 
których celem jest za
pokojenie wła. 
s
ego. sumienia. drugim razem m6wi 
SIQ z przesadą o noszej potę- 
dze, .aby "ykazd. że jeste'my nie- 
bezpIeczni. 
SprzecznoRa ta bije w oczy. Jeieli 
Polaoy w. pa:6stwie pruskim i nie- 
mieckim nle s, już żywym narodem, 
tylko JIlartwYm członkiem trupI, jak- 
ze mo.gą być niebezpieczni dla narad u 


we WlIYltkleh językaeh przyjmuje li, .. opła
 tli fen. od wlers.a drob..... 
rek I a m y I ogł. urzfjd. po 21 od wiel'8la. - TłomaazenIe Da JQSyk poJdrl 
bezpłatnie. - Kto eZfjsto ogłuza, otrzymuje odpowiedni, .nlik. azyll r ab-ł 
.l.GENTURY DO PRZYJMOWANIA OGŁOBZE1ł: 
W Berlinie. Dreżnle, Wiedniu, Pradze: Rudolf MotI89. - W Berlinie, Bił.' 
burgu, Frankfuroie n. M., Lipsku, Królewcu, Wrocławiu I Bazylei: Ha..... 
ltein &: Vogler. -- W Frankfurcie B. M. I Berlinie: G. L. Dauhe " 00. _ 
W Warszawie: WaruawllEie biuro ogłoueA [Ungra). 


- 


znaczenia gadaniny o wzro.l1cio polske. 
'ci. Bez celu są też arodki antypol 
skie, jak pół miliardowy fundusz ko. 
lonizacyjny; jest to. tylko jałmutną dla 
baakrutuj"cych właścioieli folwarków. 
(Bardzo dobrze! u Polaków). 
Aby uZ8sadni6 używanie przeciw nam 
wszelkich lr.:dków wskazują na nas ja. 
ko. na czynnik niebezpieczny. 
Mo.Aci panowie-! I tu i tam kryje 
się nieprawda. Polacy w Ir.nicach 
rzeszy niemieckiej i pallstwa pruskiego 
sQ części
 żywego narodu, który prze- 
żył dokonanij na nim przed stu laty 
wiwlsekcYQ (krajanie żywego ciała) a 
przeżył z tej prostej przyczyny, że na- 
rody SQ nieśmiertelne, depóki zacho- 
wuję zdrowy rdzeń i zdrowe serce. 
(Bardzo dobrze! u P(,"lak6w.) 
Z tego nie wynika JesnH, ze 3 
milionowy naród, który pragnie spo- 
koju, naród głębo.ko religijny i rFaca. 
jący jedynie, aby się podnieśli moral- 
nie i materyalnie, m6głby by6 niebe
 
pieczny dla rzeszy niemieckiej i dla 
państwa pruskiego. Jeieli zaś dbamy 
o narodowol1i6 nasz". nie dowód to je- 
szcze. że wiecznie my'limy o tem, jak- 
by się o.derwa6 od Niemiec i o.d Pros. 
To majaczenia chorobliwej f
ntazyi, 
albo wymysły ludzi złej woli, aby nss 
bez skrupułu marnowaó można. 
M. P.I Groźni będziemy wam wten- 
czas. jeżeli l1as uczynicie męczennika- 
.i, którzy przy w.llłej raz prawie 
między iZC1lepem słowiańskim i gar- 
ma:6skim, będą mieli rachunki z naro
 
dem niemieckim. 
Ale iosy6, M. P.! Jesteimy spo.- 
kojni i pełnimy nas'Ie o.bowil\zki oby- 
bywatelskie. Dopóki to czynimy, nie 
prześladujcie nas jako wrogów pań- 
stwa, albo zdrajców stanu! 
(Bardzo .1obrze! - n Polaków.) 
Mamy prawo domagać się, żeby 
narodowość naszą szanowano i aby 
nam pozwolono istnie6, rozwijd się 
i korzyatoć z wszystkich praw oby- 
watelskich. 
(Bardzo. liobrze! - uPo.laków.) 
Dopóki 1iego nie czy &licie, zmuszeni 
jesteAmy stać na stanowiska opozycyj- 
nym i dbali przedfiwszystkłem o inte. 
resa cię.żko uciś!1ionego ludu polskiego. 
Na tem' stanowulJru stoimy także wo. 
bec niniejszego etatu. 
(Żywe oklaski u Polaków.) 
Taką była - w głównych zarysach 
- tre
ć mowy p.sła Skarżyńskiego. 
Izba wysłuchała jej spokojnie i z wio 
docznell1 zajęciem. 


Robotnicy polscy w Prusach. 


N.a podstawie urzędowych zesta. 
wień apracował dr. Fryderyk Stutzke 
dziełko, zawierające rozmaite szcze- 
g6ły, dotycząoe robl tników, przyby. 
wających z Królestwa Polskieg:o i z 
Galioyi na robotę do Prus. Pimiiej 
podajemy najcieka ws
e ulitępy z tego 
dziełka. 
Stwierdzając brak ro.botnika na wsi, 
autor dowodzi, że dla przywiązania 
ludnoAci włościańskiej do rodzinnej 
ziemi w Prusach uczyniono. bardzo 
duźo. a jednak bezskuteoznie; wy- 
chodźtwo ludności wiejskie'; do fabryk 
trwa dalej- W roku 1871 w t!ałych 
Niemczech ludnoAii miejska wyno.siła 
36 proc., a wiejska 63 proo., w roku 
1880 ludnoM miej
k8 41 proo, wiejska 
ó8 01'00.. W roku UUł()' mj"iRIr. 
 7 n--Ą_ 


- - '!! 
O rozmiarach wychod
twa nR ob- 
czyznę I1iwiadczl\ następujące liczby: 
w ozasie od 1895 -1900 wyszło. z Prus 
Wschodnich 7,4 proc. ludlłoBci, z Po- 
zDańskiego 7 proc., z Prus Zachodnich 
4,6 proc., z Pomorza 3,6 proc., ze SII,- 
ska 1,4 pro. - Na miejsce Niemców, 
wychodzących wbrew tyczeniom rzą- 
dn na południ o zachód, napływają ro- 
botnicy palscy ze wscho.du. Aby za- 
pobied& ibyt wielkiemu napływo.wi 
ro.botników polskich do Prus, zostało. 
sprowadzanie tychże w raku 1888 SB- 
rowo. wzbronione. Po. 4 latach zmu- 
szony był Jednak rząd pruski ccfną6 
swój zakaz, a obecnie żąda prawo, aby 
robatnicy z obcych krajów pawracali 
corocznie chociaż tylko. DO 6 tygodui 
do swej ojczyzny. Ma to przeszkodzi6 
ich naturalizowaniu się w Prusaoh. 
Następnie o.pisuje dr. Stutzke sto- 
sunki dotyczące wycho.dźtwa w po- 
szczególnych prowincyach. 
Z Prus Wschodnich wycho.dzi ro. 
el nie o.koło 30,000 miejsooweJ ludno- 
hoi, a w ich miejsoe przybywaj" ro. 
bO\.:l
 cy z Królestwa Palskiego, k1iór
J' 
praoui!\ od kwietnia tło. listopada. Za- 
rabiają, .'o.so."nie do pary raku, męt. 
czyźni 00 90 fen, do. 1,40 m., kobiety 
i wyrostki od 60 fen. do. 1 mk. Arty- 
kuły BPOżY.'
:le otrzymuj" w naturze, 
a koszt ick ..ynalii dziennie 45 teD.. 
na o.sobę; próc:
 tego.' kaidy robatnik 
dostftje siennik słomiany i kołdrę weł. 
nianą. Na koszta podróży ad graniey 
rosyjskiej dostają 3 mk. na o.sobę. na 
drogę powrotną do.si.eją ty lko w tym 
razie, jeżeli robotnik .uie zerwie ko.n- 
traktu. 
Z Pomorza wycbo.dsi l"Oezuie o.ko- 
ło 11,000 ladnoAci miejso.." ..: .Q1itJ- 
sce jej zajmują robotnicy i a(rólesł _ 
 
i z Galicyi, i to ad lutego.. Wysokotioi 
zarobku w tej prowincyi antar nie 
podaje. 
Z W. Ks. Po.zna:6skiego wycho.dzi 
rocznie około 50,000 luduo
oi. Miejeee 
wycho.dzców zajmuj" robotnicy z Kró. 
lestwa i z Galicyi, od pooz"tku maro8- 
Zarabiają dziennie: męiczyzni ad 1,26 
mk. do 1,50 mk., kobiety ad 90 łeD. 
do. 1,10 mk. Każdy ro.bo.'nik może wy- 
sła6 w ci"gu lata do do.mu nojmnieJ 
15:J mk. Robotnicy d08tają darmo 
mieszkanie z opałem i Awiallem, )a1l:6 
też sienniki sło.miane i kołdry wełni.. 
ne. Zroan. otrzymują gorl\cą zupę. D.. 
obiad kartofle, warzywa strączko.we 
i ryż ze liIłoninl\, wieczorem zna... 
zupę; prócz teiO tYRodniowo po. 10 
funtów chleba i po. 1/. funta BOli i 
kawy. 
Na Slązku ubytek ludno.Aoi miej- 
scowej wynosi około 30000 roczniu. 
Dawniej przybywali prawie wył"ozl1ie 
robotnicy z Królestwa, w 0.8'atnicla 
litach stopniowo zaczyna się wzma- 
gać napływ ro.botników :I Galicyi, 
Węgier, a Bawet Wło.ch. Zarobek 
dzienny wynosi dla męłozyzn od 90 
fen. do 1 mrk., dla kobiet i wyrost- 
ków ad 70 -80 fen.; za nadzwyczajne 
roboty płacą od 10 -li tu, za godzi- 
nę wi
cej. Kara za ai_tawienie się d. 
roboty wynosi 60 fan. Pożywienie wy- 
dawane jest według 'oiAłe u8tano.wio.u
J 
ugody, przyczem gotowaniem str.wy 
zajmują się Jtolejoo żony robo.tnik6w. 
158 co. dastają daienn, plaoę ad "'8Ge-- 
dawo;p; adnośna kohiet
 musi tei tI- 
przl\'ną6 mieszkanie dla 300 lud2i. 
:»0 Brandenburgii. .ie liozl\e Ber- 
liftłł .--.......h....... .""'--
.... _......._'1". ..,.. 
... 


; I
>>>
r- 


biają dziennie stosownie do pory roku 
od 1,60-2 mk., wyrostki od 1.20-1,60 
_k.. kobiety od l,lę -1,50 mk. Na 
koszta podróży otrzymują 8 -10 mk., 
atQlllownie do odległol1ioi. 
W Hessen. Nassau zatrudniauo da- 
wniej robotnik6w niemieckioh ze wsoho. 
du, od r. 1889 zaozynają się atoli u- 
kazywać robotnioy obcy. wyłe,czaie 
z Królestwa. Zarobek przy 12 godzin- 
nej praoy wynosi dla mężozyzn 1,60 
do 2 m.. dla kobiet od 1,25-1.60 mk. 
Kontrakty w tej prowinoyi zawieraje, 
zwykle ten warunek, że robotnioy ob- 
ey mają zawarowany zarobek mini- 
malny. który w r. 1899 wynosił 230 
mk., a w 1900 r. 280 mk. 
Do Hanoweru przybywają robotni- 
oy z Królestwa i Galicyi w poozątkaoh 
bitego. Dostają dziennie mężozyzni 
1,60 mk., wyrostki 1,29 mk., kobiety 
1.10 mk. Na koszta podróży od grani- 
"y rosyjskiej otrzymują 3-4: mk. Za 
niektóre roboty, jak n. p. sprzęt zbo- 
ża, kopanie burak6w itd. płaoa usta- 
nowiona jest na innych zasadaoh. 
Robotnikom polskim wystawia p. 
Stut"ke dobre świadectwo. Pisze, ż. 
praoa ioh jest tańsza, pijaństwu i kra- 
dzieżom oddaje, się tylko jednostki, 
które uważd należy za wyjątki; pod- 
ozas roboty rzadko kto pije; kobiety 
... ogólnośoi zachowują lię bez zarzutu. 
Robotnioy polscy ujawniaje, ogromną 
oszczędność i umiarkowanie w jedze- 
niu, nieraz prawie zupełnie odmawia. 
jąo sobie mięsa. 


poczty wina, bo my poczcie da- 
liśmy dostateczną liczb
 gazet z 
"bpiewnikiem" i zapłaciliśmy za 
koszta przesełki. poczta, przeto 
każdemu abonentowi "Spiewnik" 
doręczyć obowiązana. Kto go nie 
otrzymał, niech napisze na pocztę, 
na której zapisał gazetę, jak na- 
stępuje: 
Die Beilage "Spiewnik ludowy" 
zu 1Sr. 132 des "Przyjaciel" albo 
Nr. 2UO der "Gazeta Tortul,ska- 
Gazeta Codzienna" habe ich nieM 
erhalten und bitte um schleunige 
Nachlieferung. 


lmir i nazwisIrAJ 



Jiejsce zamieszkania 


-_"'f!" 


Można też wycląc. podpisać 
i oddać na poczcie powyższy for- 
mularz, skreślając tylko gazety, 
których si
 niA abonuje- 
Książka "O Polsce" już jest na 
ukończeniu i niebawem razem z 
gazetą zostanie rozesłana wszyst- 
kim abonentom na koszt wyda wni- 
ctwa. 
Rozsełk.a kalendarzy i należących 
do niego obrazów już się rozpo- 
częła. Otrzymają kalendarz itd., 
jak w latach poprzectnich i jak u 
innych gazet, tylko \\' i€:rni abonen- 
ci, tj. tacy. którzy zaabonują na- 
sze pismo na nowy rok i wraz z 
kwitem na sty-..:zeń, luty i marzec 
r. l !ł04 nadu
zlą nam lOfenygowy 
znaczek poczto\\' y na koszta prze- 
sełki, h'b osobiś('ie kalendarz wraz 
z pr
ynależącymi obrazami odhio- 
rą sobie z ekspecl) ('yi. Razem z 
gazetą kalendarza .wysełać nie 
możemy. 
Korhani :H.octacy l Prosimy \Vas 
serdecznie. abyśc
ie jak najpr
1zej 
odnowili przedpłatę i innym raczyli 
poleca(
 pism.o nasze. .Jest or..o tak 
tanie. że i najlJiedniejszy zapisać je 
sohie może. 
Rodacy! Zapisujcie i rozpowszech- 
niajcie "Przyjaciela", "Gazetę Co- 
dzienną.' i "Gazetę Toruńską.', bo 
te pisma wskroś katolick'e i pol- 
skie, a zarazem szczerze ludowi 
oddane l 
_ Tuż pod miastem Trzemesznem 
uroczo położona wioska Brzozówiec 
około 500 mórg obszaru z okaznłym 
dworem, pięknym parkiem itd. nsle 
iąca do domu bankowego Drwęski &: 
Langner vr Poznaniu przeszła z dniem 
dzisiejszym mocą ku pna na własnoM 
w szerokich kołaoh zaszczytnie znane- 
go obywatela p. Ksawerego Stełmacho- 
wlikiego z Poznania. P. Stelmaohowski 
zaoze,wszy vr skromnych warunkaoh 
uczoiwe, a pilnl\ i wytrwałą pl'8oe" 
dorobił się zozasem zBaoznego mie- 
nia i teraz dla ay_a nabył majątek 
ziemski, za 00 się p. Stelmachowskia. 
mu .alezy uznanie i czel!ć. Brzozówiec 
był od niepamiętuych czasów w rękach 
niemieckioh, a zarazem ulubioną rezy. 
dencye, kr6la pruskiego Fryderyka 
Wielkiego. S2:częśe Boie nowemu na. 
bywcJ ! 
_ W Koblencyl zmarl w :S8 roku 
żyoia dyrektor Bzkoly handlowej dr. 
Zimmermann. Nieboszozyk uczęszczal 
tu na gimnalyum i ma tu lioznych 
znajomych. 
_ W piątek po poł_dniu o wpół do 
IHe) przy pooiągu z idąeym do Wy- 
struoi popsuła się lokomotywa na 
dworcu miejski.m. Trzeba było zwr6- 
ci6 oały poeil\g na główny dworzeo, 
zkąd pociąg ten wyszedł z_owu do- 
piero po dwóoh godzinach. Skutkiem 
tego trzeba było o blizko godzinę 
wstrzyma6 pooiąg idący z Wystruoi 
do Berlina. 
Prusy kr61ewskle z PGII8rzlfI. 
_ Chelmn.. W Pniewskiem jezio- 
rze utopiła się w 8rodę dziewczynka 
przy bie«aniu na łyzwaoh; dwoje in- 
nyoh dzieoi, kt6re się r6wniei zarwały, 
sdolano uratowa6. 


-- - - ------ 


Wiadomości kościelne. 


Oyecez1a chełmińska. 
Jak się już doniosło, ma w Kosze- 
lewa oh pod Działdowem być wkr6toe 
wybudowanym kc
oiół dla wygody 
parafian Dużego Lencklł, mieszkają- 
eych w .. ielkiej odległol1ici od kościoła 
parafialne
o. Plac do budowy już na. 
byty. Tyoh dni dokupiono jeszcze 
przyległy kawał roli. 
Oyecezya gnieźnieńsko-poznańska. 
W kościele katedralnym stanie 
wkr6tce wspaniały pomnik Ś. p, kar- 
dynała Mieczysława Ledóohowskiego. 
Prace odnośl1e już rozpoozęte, a pr-o= 
wadzi je p. \'VI. Maroinkowski. 
Wł ochy. - 
Wielkie zdumienie powstalo w libe- 
ralnej prasie włoskiej z powodu na- 
stępująoego zdarzenia. Mł'Jdy lekarz 
z łłedyolanu wstqpił do zakonu św. 
Franojszka. Wzruazeni
' tyoh gazet 
tłomaozy się tem, że p'rzez lata swyoh 
study6w bardzo I1iwiet.nyoh na uni wer- 
&yteoie w Pawii, m
ody ten lekarz, 
nazwiskiem GemeP.l. był ozynnym po. 
pieraozem stronr:.ctwa sooyalistyozne- 
go. Jego dawnifJjsi koledzy przypisujl\ 
je
o na-:;!""".oie i w&tąpienie do kła- 
szt(
-:.a jakit "IOA zboczeniu umysłowe- 
UlU. TymozasJm vr bardzo pięknym 
lil1icie, napisanym za radl\ przełożo- 
nych, opowiada dr. Gemelli w "Osserv. 
Cattolioo» dł.ieje swego nawrócenia i 
swego postanowienia, a zwłaszoza, jak 
starał się doprowadzić do końca swoją 
służbę wojskową" zanim wste,pił do 
klesztoru. 


---- -- -- --- 


Polska. 


_ Kalendarz. We wtorek 1& bm. 
rystyny 
rWoUmir). - W środQ 1ft bm. Adelajdy tZd:e:i- 
lIawa1- _ W czwartek 17 bm. Łazaraa b. (Ży- 
rosł_w}. 
Słońoe wlICbodzi Ul ifUllnl- o I. Ił m. 6, 
.ubodli o g. . miD. 43. 
KliQiJo 'WIIcbodsl o g. 8 mia. 18, saoho. 
Gd o g. 2 alia. ł. 
StaD powietuL Termometr Wlkunje 2 
.-pIEń zimna R. 
Bt. D W IsłJ. W Toruniu Ił p'..aia o I. 
I nao I, Ił m. ..yiel en. 


_ "a elementarze pilskie do ros. 
porzl\dzenia "Towarzystwa Wiecowe. 
go" J;łożono: 
Razem s poprzedniemi 13,H m. 
Dług za rozesłane elementarze wy- 
nosi wedł..g raohunku z dn. I. X. OS. 
Jeszcze 107 m. . fen. Kto pomoże go 
epłaci6 , 


Tonil i ,kolica. 
_ Bacznośt! Baczność! "śpie- 
wrik ludowy" załączyliśmy do 
n\:l1neru 132 "przyjaciela" z dn. 10 
listopada i do num. 200 "Gazety 
Toruńskiej" i "Gazety Codziennej" 
z dnia 11 listopada. ,. 
,'e
eli niektórzy abonenci "Spie- 
wnika" nie dostali, nie nasza lecz 


_ Sztum. Suma sprzeniewierzonych 
pieniędzy przez dawniejszego kam ela. 
rza miejskiego Kriigera, znajdujl\oego 
się obecnie w więzieniu śledozem, wy- 
nosi według dotyohozasowych Itwier- 
dzeń 6 tys
 marek. 
- Z chełmińskiego. Towarzystwo 
r6lnioze z Podwiejska i Lunowy uchwa- 
liło wysłać petycyę do sejmu o prze. 
dłużenIe kolei Unisław.Chełmno aż do 
Mniszka. 
_ Starogard. W ozwartek po połu- 
dniu spalił się dach budynku Witt- 
stooka w ulicy Hobreobta. Po jedno- 
godzinnej praoy strat ogniowa ogień 
ugasiła. 
- Wlibrzeżno- Magistrat ustanowił 
jarmarki w roku 1!04 na 15 marca, 
21 ozerwoa, 27 września i 15 listopada. 
_ Susz. Tutejszy browar Oton 
Hancke następoa, zawiesił wypłaty. 
Zawiadowoą masy konkursowej jest 
adwokat p. Schulz. Browar prowadzi 
tymozasem dalej na własny raohunek 
kupiec p. Max Sandmann. 
_ Tczew. W Starempolu 15 letnia 
dziewczyna powiła w tych d.iaoh syna. 
Potrafiła ona sw6j stan ukrywa6 aż 
do ostatku. Ojcu swemu zeznała teraz, 
że miała stosunek z około 15 (!) męż- 
czyznami, przeoiw kt6rym ojoieo i 
teraz dziadek stawił wniosek karny 
do sl\du w Malborku. Nie ma 00 m6- 
wić - kultut'a się szerzy! 
_ Chełmia. Cena bilet6w n. linią 
Chełmża Bieloin ma zostać zniżoną w 
.iedziel
 i dni targowe na 10 fen., 
'Id na linią Chełmża. Hermsnnsdorf (Y) 
." te same dni na 25 fen. 
_ Lasin. W nocy na 8 b. m. wy- 
buchł w wędzarni gmachu szkółnego 
w Swiętem pozar. posowa pierwszej 
klasy przepaliła się i zapadła. Obu 
nauozycielom: Rakowskiemu i Tesch- 
ke'mu udało się z pomocą przywoła- 
nyoh ludzi zapobiedz dalszemu szerze- 
niu lilię ognia. 
_ Gdańsk. Aresztowano robotnika 
Roschmanna, kt6ry w pijanym stanie 
rzuoił się uzbrojony w nóż i liekierę 
na swe, matkę i nieohybnie byłby jl\ 
zabił, gdyby nie była w czas nadeszła 
pomoo. 
_ Gdańsk. Żona polioyanta Hoyera 
została aresztowaną i do więzienia 
śledozego ods1awioną. Jej męża are- 
sztowano pI'zad kilku miesiąoami za 
podpalenie jego \\"łnsnych wysoko za- 
bezpieczonych sprzętów domowych. 
_ Koszalin. Powiesił się tu we 
własnem mieszkaniu dawniejszy oho- 
ralista Casper z Gdańska. Przybył 
on dotąd z grupą teatralną, kt6ra się 
później rozwiązała, a C. pozostawiła 
swemu losowi. Jako 50-letni starzec 
nie m6gł stanowiska dosta6, dla tego 
sobie żyoie odebrał. 
Warmia i Mazowsze pruskie. 
_ Olsztyn. We Arodę rozpoozęły 
się ozwarte tegoroczne. posiedzenia są- 
du przysięgłych pod przewodniotwem 
dyrektora s"du ziemniaó.skie
o dr. 
Tiss€n. Na ławie oskarżonyoh zasiadł 
robotnik Nlozkowski z Tauersee oskar- 
żony o pokaleczenie wskutek którego 
imier6 nastąpiła. Sąd przyznał mu 
łagodzl\oe okoliozno
oi i skazał na 3 
lata więzienia. - Z powiatu. Przeło- 
żonym gminy w Gietrzwałdzie obrany 
i potwierdzony został posiedzicie} Ka- 
ther tamże. 
_ Ządzbork. W Starej ł:.ukci
 spa- 
lił się w poniedziałek doszozę'nl8 bu. 
dyaek mieszkalny zamieszkały przez 
12 rodzin. 
WielkopolSka. 
_ Bydgoszcz. Szkuoiarzowi p. Zie- 
lińskiemu skradł złodziej z zaOlknię- 
tej szafy na lizkucie 2300 mk.. pod- 
czas gdy łona jego w tym lIIaOlym po. 
koju spała. 
_ Gniezno. Posiedziciel Kabitz, 
kt6ry niedawno temu sprzedał posia- 
dłoA6 Wotniki pod Gnieznem komisyi 
kolonizaoyjnej, kupił w osta1.nich dniooh 
dobra Wolę pod Zninem za 4.l0,OOO mk. 
\ _ Kożmin. (Po
więcenie sali para- 
fialnej. W ur-::ozystoś6 Niepokalanego 
Poczęcia Najśw. Panny Maryi zestała 
tutaj pol1iwięcona sala parafialna. Aktu 
pojwięoenia dokonał ks. dziekan Wr6. 
blewski w otoozeniu lioznie zebranego 
okoliozneiO duohowieństwa, dozoru, re- 
prezentaoyi i parafian. Po I1ipiewie 
wykonanym przez oh6r koAcielny, wy- 
raził w kilku lłowaoh aptekarz p. 
Balcerek radoA6 parafii z dokońezenia 
'ego dziela i wręozył klucze ks. dzie- 
kanowi. kt6ry w seriecznej pr"emowie 
wskazał n. wielkie znaczenie i donio. 


słoś6 tej sali dla parafii, żyozył obfi- 

ego błogosławieństwa towarzystwom 
l bractwom, kt6re odtąd ... niej gro- 
madzi' się 
ędą i 'PI końou podzięko. 
wa
 w
zystklm, k
órzy do urzeozywi- 
stmema tego dZleła się przyczynili 
p
zede
,zY8tkiem ks. Jaroszowi, kt6rj 
Dlezrazony przeszkodami stawianemi 
mu , z
 stron .rozmaitych nie spoozął. 
dopokl sala DlB stanęła. 
piewem ohó- 
ru kol1ioielnego »Ave Maria c oraz 
wspólne, piel1inią c Wszystki
 nasze 
dzienne sprawy» zakońozyła się ta pię- 
kna uroozystość. 
Stara polska czyli SIIIZk. 
- Z Gliwickiego. Drugi kriegerzT- 
sta! Za przykładem ks, prob. Liska 
z W. Chelmu. ksiądz prob. Klima, da- 
wniej w W oszczycach, obeonie w Ko- 
pienioaoh pod Pyskowicami, popiera 
c Kriegerferajn,.. Jest bowiem hono- 
rowym przewodniozącym tamtejszego 
c Kriegerferajnu». Wskutek tego za- 
rząd powiatowego zwilłZku ckrieger- 
ferajnów» postarał się o to, te zarząd 
zwią,tlrów na oałe Niemoy i na Prusy 
uozoił zasłużonego wielce około c Krie- 
gerferajnu» ks. pronoszoza. Generał 
Y. Spitz raczył przesła6 ks. prob. KU- 
mie obraz, przedstawiająoy pomnik na 
górze Kyffhiiusera przez deputac1ę 
zarządu gliwickiego związku. 
W p6łurzędowej »Schłes. Ztg.c jest 
opis tej rzadkiej dotąd uroozystośoi. 
Da.r honorowy zOItai wręczony wieloe 
UCieszonemu ks. prob. KUmie podozas 
apelu. Nagrodzony kriegerferajnista- 
proboszoz o
wiadczył, że poczytuje to 
sobie za wielki, honor 8 zarazem jako 

ielki honor »Kriegerfersjnuc, wśród 
którego będzie szerzył l nadal przy- 
wiązanie do króla i do ojczyzny we. 
dług swojej najlepszej wiedzy i popie- 
rał według sił swoich niemieckie ,.Krie- 
gerferajnyc. 
Zlirząd gliwicki potem raozył zło- 
żyć ks. prob_ swoje najwyżBze uznanie 
i serdeczne życzenia. 
Niech ks. prob. KUma przeozyta 
sobie, jak »Neissener Zeitungc olitrze- 
ga cKriegerferajny» przed uprawia- 
niem polityki. 


. t' 



 


... 
, 
\ 



 


, 
-,' 


. r 


Rowlny Z róioych stron. 
_ Stolarz w Karisbadzie, JaD 
Paschi, obohodził niedawno «srebrne» 
zaślubiny z druge, małżonke, swe" Jó- 
zefinlł. Nicby w tem nie było dziwne- 
go, gdyby nie okoJiczno
6, że jubilat 

wi«:oił uroczystoM tę po raz drogi w 
żyoiu., bowiem z pierwszą toną przeżył 
równiei 26 lat. Tej niezwykłej okoli- 
czności zawdzięoza poczoiwy stolarz, że 
I1iwiat dowiedział się przez dzienniki o 
jego istnieniu. 
_ Berlin. Z oiężkiego zarzutu .- 
wolnionym został teraz; mistrz kra- 
wiecki Baroz z Szarlotenburga, kt6ry 
razem z przykrawaczem swoim został 
w końou sierpnia zamknięty w więzie- 
Diu Aledczem jako podejrzany o kra- 
dzież. 15. sierpnia przyniosła do ni,,- 
go służlo\ca doktora Sello trzy ubrania 
do przeróbki i zapowiedziała, że paD 
jej nadejdzie nabawem, aby się Jeszoze 
o uie rozmówić. Dr. Sallo przyszedł 
teł: wkrótoe i oświadozył. że w jednam 
z ubrań zostawił portfel z 2700 mr.; 
zabrano się natyohOliast do przeszuka- 
nia ubrań i rzeczywijoie znaleziono 
w jednym z nich ,?ortfel - leoz bez 
wartośoi. Tak krawIec jak jego przJ' 
krawaoz zaręozali, że nie dotknęli woa- 
le przynięsionyoh ubrań i portfel. 
wcale nie widzieli; poniewał Jednak i 
służe,oa. uczciwa dotąd, zaręczała.to 
samo, zabrano owyoh dwóch rzeml8- 
I1ilnik6w do aresztu. MiaDowioie prze- 
ciw Barozowi świadczyły niekorzystnie 
te okoliozności, że w nocy z 16 na 17 
sierpnia spał nie w d0mu, leoz w lo- 
kalu swoiOl kupieckim i że znaleziono 
u aiego wówczas 1900 mk. w got6woe. 
Baroz udowodnił przeoież świadkami, 
te nooowal 21 względ6w familijnyola 
nierzadko w interesie, a gotówk
 w 
większej ilołoi miewal często przy so- 
bie, gdy!, jak zresztą dowiódł kai,- 
żkami kasowemi, obrót w interesie je- 
go był znaczny. Poniewai podejrzenie 
przeciw niemu rozwiało się rzeczy.i- 
Aoie na mocY dostarczony oh przez 
niego przeciwdowod6w, Ul1!orzoD8 
Aledztwo. Zagadką przeciet pozostało. 
kto sobie przywłaszozyl pienie,dze pan. 
radzoy 8e110' 
_ Berlin ma coraz większe pragnie- 
nie. Nie ..niej Jak 8709 wniosków o 
.dzielenie konsensu na wyszynk napo. 
j6w słoto no w ci
gU ostatniego rok_ 
et.towelO w w,dziale Uliejlkim tutej- 



.. 
" 


1-
>>>
. .,. 


Dodatek do "Gazety Tornńskiej"-Codziennej i "Przyjaciela". 


- 


- 
 


o reklamacyach pOdatkowych. 


... 


P': 
\ 


I. 
Kto ma płacić podatek dochodowy? 
l) Wszyscy poddani pruscy, którzy 
mieszkają w Prusach, 
2) pruscy urzędnicy, chociaż nie mie- 
szkają w Prusach, 
3) osoby, mające dochód z posiadłości 
w Prusach położonych, 
4) nie pruscy poddani, np. Polacy z 
OalicY1, którzy 
a) w Prusach mieszkają, 
b) w Prusach dla zarobku przebywaj
, 
c) w Prusach dłużej ni:! rok przeby- 
wają. 
II. 
I(to nie płaci podatku dochodowego? 
1) Kto ma dochodu tylko 900 marek lub 
mniej, 
2) pruscy poddani, którzy mieszkają 
lub przebywają po za Prusami, 
3) nareszcie szeregowcy, podoficerzy 
i żandarmi, - ale tylko od żołdu; od inne- 
go dochodu np. posagu żony muszą i ci 
płacić podatek. 


. r 


III. 
Co należy uważać za dochód? 
Dochodem są wszelkie wziątki w go- 
łówce lub naturaliach od: 
1) kapitałów; 
2) posiadości, własnych czy dzieria- 
wionych; do tego dolicza się wartość wla- 
snego lub wolnego pomieszkania, oraz pło- 
dów i wyrobów na. własną Po1r.zehęwu-- 
chnic; zUfytych np.- zboże, kartofle, mleko, 
masło 11 rólnika, mieso u rzeźnika, buty u 
szewca, cukier itd. u kupca itd.; 
3) z handlu i przemysłu; 
4) praw do pobierania danin, płac lub 
jakich bądź zysków, np. rent na staro
ć itd., 
5) z wszelkiej czynności zarobkowej, 
t. j. pracy ręcznej i umysłowej. Jest to 
mianowicic zarobek_: robotników, służby, 
pensye pomocników kupieckich, przemy- 
słowych i kantorowych. Do rocznego 
dochodu dolicza się także zwykłe podarki 
gwiazdkowc. 



.. 
, 


IV. 
Czego nie dolicza się do dochodu? 
Nadzwyczajnych wziątków: np. spad- 
ków, daro\\'izn, zysku przy kupowaniu lub 
sprzedawaniu posiadlości, jdeJi sic; tego 
nie czyni dla spekulacyi, np. jak to bywa u 
Spółek parcelacyjnych. Podobny wziątek 
pomnaża tylko ogólny majątek, a dopiero 
dochód od tcgo bywa opodatkowany. 


. 


V. 
Sposób obliczania dochodu. 
I) Stałe dochody np. rentę, pensyę, pro 
-centa od kapitału, stały, tj. według tygodni 
i miesięcy ustanowiony zarobek robotni- 
ków liczy się według rocznej wysokości, 
2) niestały i zmienny dochód, np. z go- 
spodarstwa, handlu, zwykle u robotnika, 
lekarza itd. według przeciętnej wysokości 
z trzech lat, tj. Jat niekalendarzowYCh, lecz 
obrachunkowych np. u rólnika od św. Jana 
do św. Jana. Ma np. rólnik 
1895-96 1600 mr. 
1896-97 2000 mr. 
1897-98 900 mr. 
razem 4500 mr. 
to dochód nie wynosi w pierwszym roku 
1600 mr., a w ostatnim 900, lecz oblicza się 
. , 
ze w następnym roku będzie wynosił }oJ 
od 4500, czyli 1500 mr. Jeżeli kto jeszcze 
3 lata dochodu nie ma, oblicza się go we- 
dług przypuszczenia, które w danym przy- 
paUKU VI:t,)o'Jił\: lJal
zy. 


VI. 
Jak bywa z dochodem żony i dzieci? 
Do dochodu głowy domu - więc 
zwykle męża lub wdowy - dolicza się do- 
chód 
1) żony zawsze - tylko gdy ona nic 
żyje trwale z mężem, wtenczas powinien 
jej dochÓd być osobno opodatkowany; 
2) dochÓd dzieci, włącznie pasierbów, 
przybranych dzieci i wychowanków, gdy 
dostają od głowy domu utrzymanie i po- 
mieszkanie w domu lub po za domem. 
Dochód dalszych krewnych, chociaż 
mieszkają razem z inną familią, bywa oso- 
bno opodatkowany. 
Dochód dzieci bywa jeduakże tylko 
wtedy osobno opodatkowany, gdy dzieci 
mają dochód, którym głowa domu nie mo- 
że rozporządzać. 
Takim dochodem jest: 
a) dochód z przedsiębiorstwa, pracy i 
innego zarobkowania po za domem lub po 
za przedsiębiorstwem głowy domu; 
q) z pracy w gospodarstwie lub przed. 
siębiorstwie przemysłowem głowy domu, 
je
eli ona za to płaci zasługi lub pensy t: 
gotówką - a nie tylko daje "kieszonkowe" 
c) dochód z majątku, którego użytek 
nie przysługuje głowie domu. 
Dochód dzieci pod a do c liawet wten- 
czas nie może być doliczony do dochodu 
głowy domu, gdy nie przenosi 900 marek. 
Jest to punkt ważny, a nie zawsze 
Pfzestr
 kW}' lc aJą 
do dochodu ojca zarobek dzieci robotni- 
ków, chociaż te zwykle pracują po za do- 
mem ojca w fabryce lub we lecie na ob- 
czyźnie i wracają zimą do domu. Chociaż 
dziecko daje za utrzymanie swój dochód, 
nie może on być jednak doliczony. 


VII. 
Co wolno odliczać od ogólnego dochodu, 
aby pozostala suma, która ma pod)eKać 
opodatkowaniu? 
l) Naprzód odlicza się wydatki poczy- 
nione w celu nabycia, zachowania i utrzy- 
mania dochodu, włącznie wydatków na 
groble i rowy w okolicach nad rzekami. 
Wydatkami ku zachowaniu dochodu 
są wszelkie wpłaty za zabezpieczenie np. 
od ognia, gradu, okien wystawnych od 
stłuczenia. 
Wydatki na służbę, inwentarz, repa- 
ratury itd. czyli wydatki obrotowe lub go- 
spodarcze służą ku nabyciu i utrzymaniu 
dochodu i wolno je odliczać. 
2) Dalej odlicza się procenta od dłu- 
gów i renty. Na żądanie władz musi opo- 
datkowany podać nazwisko i adres wic- 
r
yciela oraz wykazać kwitami płacenia 
procentów. 
3) Ciężary i płace ciągłe, chociaż 
przez szereg lat tylko płatne, wolno odli- 
czać, gdy polegają na osobnych tytułach 
czyli przepisach prawnych np. ciężary na 
kościoły, szkoły, dla szpitalów i sług ko- 
Iścielnych. 
i;
T' Jednakże nie wolno odliczać cit:żarów, 
il wynikających z związku krewności lub 
!I
i małżeństwa. Gdy atoli wysokość ciężaru 
-'
\; podobnego kontraktem się ustanawia np. t. 
,\
: z
'. deputat (wymiar) d
a starych rodzi- 
;.' cow, wtenczas wolno odhczać. 

, 4) Dalej odlicza się bezpośrednie po- 
)
r. datki państwowe, jednakże nie odlicza się 
,!;
 podatku dochodowego, tak samo nie da- 
..0
;, wnego podatku od gruntu i budynków, 
i
l, gdyż te pobierają obecnie gminy. 
;,1/,;1 Gminnych zaś, czyli komunalnych __ 
"J, tj. wiejskich, miejskich, powiatowych i 
. :
, prowincyonalnych podatków nie wolno od- 
.itli.,liczać. 


Również nie wolno odliczać podatków 
kościelnych i szkólnych. Tymczasem mo- 
. że patron kościoła lub szkoły odliczać wy- 
datki na budo\\- ę i reparacyę kościoła, hn- 
dynków proboszczo\\-skich i szkólnych. 
5) Wolno odliczać regularnie pewną 
sumę. która przedstawia zużycie się bu- 
dynków gospodarczych i fabrycznych. in- 
wentarza martwego i żywego. 
l-tak wolno przy masywnych, dobrych 
budynkach mieszkalnych }:ł-72 procentu 
koszt6w budowlanych, ł1tb sumy zabezpie- 
czoneJ od ognia przy innych budynka..;h. 
szopach i fabrykach znacznie więcej. Przy 
machinach i inw
ntarzu mar
ym można 
często 10 procent odliczyć, .gdyż po t:rm 
czasie staje się OD często tak wadliwym, ze 
reparacya nie opłaca się, tak samo by\\- a z 
koniem np. doróżkllrskim i w fabrykach. 
6) Niemniej odlicza się za \\ łasną oso- 
bę wplaty do kas chorych pogrzebowych, 
wdów i sierot, pensyjnych, prywatnych 
jakie np. przy towarzystwach istnieją, czy 
publicznych; również odlicza się wpłaty, 
mocą prawa lub kontraktu płatne, do kas 
na przypadek kalectwa, starości i ułomno- 
ści, ale tylko od własnej osoby. 
7) Nareszcie, ale również tylko od \\'ła
 
snej osoby odlicza się wpłaty do kas za- 
bezpieczenia na żYcie, ale tylko dopóki wy__ 
sokości 600 marek rocznej \\ płaty nie przc- 
kraczają. 
'Wpłaty za służbę i robotllików I
_ 
J..y U\1l1czac jftk
 w-yllatKI OOToto\\-c. 


. 


VllI. 
WysokoŚĆ podatku dochodowego? 
l. od 900 aż do 1050 mr. 6 mr. 
2. od 1050 aż do 1200 mr. 9 mI". 
3. od 1200 aż do 1350 mr. ]2 mr. 
4. od 1350 aż do 1500 nu. 16 nu. 
5. od 1500 aż do 1650 mr. 21 mr. 
6. od 1650 aż do 1800 mr. 26 mr. 
7. od 1800 aż do 2100 rnr. 31 II1r. 
8. od 2100 aż do 2400 mr. 36 1I1r. 
9. od 2400 aż do 2700 nu. 44 mr. 
10. od 2700 aż do 3000 mr. 52 mf. 
i coraz \\ yżej. 
IX. 
Osobliwe przYCzyny do zniLenia stopy 
pOdatkowej. 
Ważnym bardzo jest przepis 
 18 pra- 
wa _o podatku dochodowym, - przy docho 
dzie do 3000 marek odlicza się bowiem na 
każde dziecko do skolkzonego t 4 roku _ 
chociaż i dopiero 31 marca - 50 marek 
tak że gdy są trzy dzieci, następuje zniże
 
nie o przynajmniej jeden stopieli. 
WażnicjszYin jeszcze jest 
 19, który 
dozwala przy dPdrodzie do 9500 marek dla 
opodatkowanego, wskutek ktlJl.Y
'1 [llo1e 
zniżka o trzy stopnie nastąpić. 
Takicmiż okolicznościami S'l tylko 
dłuższe choroby opodatkowanego lub jego 
familii; dalej nadzwYf:zajne nieszczęśda 
- pożar, powódź, kradzież - ró\\'nież u- 
trzymywanie ubogich krewnych, a miano- 
wicie koszta wychowania i kształcenia 
dzieci, kto np. ma syna lub synów na gi- 
mnazyul11 lub \V innych szkołach. musi być 
zniżony, ale tylko na \\-yrażne swe 
ą- 
danie. 
X. 
Co jest wydatkiem gospodarczym czyli o- 
brotowym? 
J) U rólnika: Utrzymanie koni by- 
dła itd., płace dla czeladzi. reparacye 
pr
t; 
tów rolniczych, machin - jednakże nie Sił 
wydatkami w myśl niniejszego prawa wy- 
kłady na sl)rawienie bYdła, nowych ma- 
chin. wybudowanie no\\- ej stajni; tu można 
tylko czynić odpisy za zużycie. _ zabe
-
>>>
pieczenia, kllpno nasi{JlI, sztucznych nawo- 
.zów itd. . 
2) u kupca lub rzemieślnika: dziertawa 
sklepu, izby mieszkalnej, gdy wyłącznie 
lub niemal wyłącznie Im rzemiosłu słuty. 
Place czeladników, pomocników, utrzy 
manie uczni i innej służby, oraz wszelkł.e 
zabezpieczellia. Dalej wydatki na porto, 
pakowanie, opał, światło 7.apakowanie to- . 
\\'aró\\ i materyałów snro,Vych. 
J) U kamienicznika: malowanie i te- 
paracya kamienicy, stróżowe, zabezptec:&e- 
nia itd. 
XI. 
Gdzie płaci się podatek dochodowy? 
Przed rozpoczt;ciem 
zacowania ze- 
stawia się w każdej gminie w
ystkłe 050- .. 
by, które mają płacić podatek dochodowy. 
Kto podczas tego r.egtawienia w pe- 
wnej gminie np. w Bochum mieszka, tam 
.,łaci te;';lJpodatek dochodowy, tak samo, 
gdy w br-aku mieszkania tylko Vi Hochum 
przebywa. 
Kto jednakże miewa wi,,'Ccj micisc za- 
mieszkania lip. w Westfalii i w Polsce, ten 
może miejsce opodatkowania wybrał; gdy 
tego nie uczyni. płaci tam, gdzie go naJ1,1.y- 
żej oszaCO\MaJ1o. 
Jeżeli zatcm "" raca do Polski, wygo- 
dniej dla nieg(!: tamżc płacić bo podług po- . " 
datku dodl(!owego obliczone podatki ko- 
munalne są tam niższe niż na obczyźnte. . 
Kto często zmit:nia miejsce pracy, tak 
że nie ma stałego zamieszkania ni pobytu, 
ale ma jakąś posiadło
 w Polsce, placi tam 
gdzie owa posiadłość ¥ŻY. 
XII. 
I(iedy bywa dokonywane oszacowanie? 
Zwykle około Nowego Roku przyse- 
łają osobom mającym 3000 marek dochodu 
zawezwanie, aby podały swój dochód. 
Osoby z mniejszym dochodem szacu- 
je osobna komisya w tym samym czasie, 
ale każdcmu wolno samemu podać swój 
dochód. 
Aby to mÓdz uczynić trzeba wszelkie 
".. 
...m I wydatki Ut wsze zapJsywac. J\to 
tak czyni, ma prÓcz innych korzyści i to 
ułatwienie, żc może dowieść w razie pd- 
trzeby, że za \\ ysoko go oszacowano. 


XIII. 
Dokąd trzeba się udać z reklamacyą? 
Ody się dostanie oszacowanie a sądzi 
i ma się dowody na M, i.e oszacowanie jeSt 
za wysokie, natcnczaślhależy w ciągu czte- 
rech tygodni od dnia odebrania oszacowa- 
nia udać się z reklatliacyą do pr7..ewodni- 
czącego komisyi sZacunkowej, zwykle 
radzcy ziemia{lskicgo (landrata) a w więk- 
szych miastIch do burmistrza (Vorsitzen- 
den der Steuer-Veranlangunskonunission). 
U góry"lł1a lewo należy podać obwód 
szacunkowY] (Veranlangunsbezirk) i Ikzbę 
porządko
"(Steuemummer), zwykle u 
góry na lew'O napisauą, aby urz
dnky ła- 
twiej mogli odnośne papicry Vr-yszukać, 
gdyż przy setkach brak owych liczb dużo 
sprawia trudności; niemniej dokładny a- 
dres, ulicę, numer i zawód, oraz. naz\\Tisko 
i .imię. 
Dalej "ńależy jak najdokladniei podać 
przy długu adres wierzyciela I ile możno- 
ści załączyć pokwitowanłe odebranego 
przez wierzyciela procentu. Tak Satn9 po- 
daje się dokładnie wszelkie wydatki po- 
dług ich rodzajów, a nie zaś ogólem: up. 
wydatki 30 marek; łecz: 
1) kasa chorych, 
2) kasa knapszaftowa, 
J) cho
mu dziadkowi itd. 
Kto krewnych wspiera, winięłl. podać 
dokladny ich adres. 
Wogóle należy, o Ile możności prz
,. 
strzegać największej dokladności. i 
ałą
 
czać na twierdzenia dowody, bądź tł k,,,i- 
ty, bądź rachunki lub inne papiery. 
Podamy jeszcze po polsku I po niemie- 
cku parę przykładów reklamacyj. Natura) 
nie nie stosują się one do każdego, lecz z je- 
dnego ta, z drugiego inna część, tak, te ła- 
two napisać sobie reklamacYł:, ":"""T ale trze- 
ba to uczynić w czterech tygodmach pe 
wreczeniu oszacowania. 


XIV. 
Przeciw odrzuceniu apelacyi można 
odDiHć się z zażaleniem do najwyższego 
sądu administracyjnego na ręce przewodni 
czącego komisyi apt:lacyjnej - an den 
Vorsitzcnden der Beruiungskommlssion - 
również w ciągu czterech tygodni po ode- 
bra
iu wiadomości o oJrzuceniu apelacyi. 


- - -............ - 


- 
 - . 


. 


WZORY, 
reklamatyi podatkow} ch. 
I. 


Ob'wód szacunkowy: Essen. 
Liczba porz'łdko\\-a 88. 
Essen, dnia 10. III. 99. 
Szanowny przewodniczący komisyj sza- 
cunkowej w Essen. . 
Przeciw.oszacowaniu, które otrzyma- 
łem ",'edlug załączone
o pisma 15 lutego 
br
 zakładam apelacyę: 
Wykaz dochodu 
górnika Stanislawa Drużbowskiego 
w Steele, przy I:ssen, ulica Essenerstr. 17. 
za rok 1899/1900. 
I. Od kapitałÓw: 
II. Z posiadłości: 
III. Z handlu i przemysłu: 
IV. Z czynności zarobkowej 
praw do pobierania sta- 
łych dochod6w 
Według trzyletniego przeciętnego za- 
robku: 
ł
oku IH96 
Joku IH97 
Rokn UM
 zarobiłem 
na kopalni "Vulkan" 
miesięcznie 82 marki 
a zatem rocznie 12 ra 
zy 82 czyni 


nic 
nk 
nic 


1025,00 mr. 
940,00 mr. 


9H3,OO mr. 
razem 2949.00 Otr. 
Trzecia cz
ść ("od tego 983,00 mr. 
Od owych 983,n(J tIl. przeciętnego 
. robkIJ odchodzi: 
';1) Wpłaty do ka
y \.:lIul ych 22,50 mr. 
2) Wpł. do kasy knapszaitu 16,00 mr. 
3) zabezlieczenie na starość i 
kalectwo 18,00 mr. 
4) Wsparcie dla chorego 
"dziadka, Czeslav. a Druż- 
bo'W ski ego ,,\ Białochowie, 
powiat Obornicki 60,00 mr. 
razem 116,50 mr. 
Pozostaje zatem dochodu pod 
legającego opodatkowaniu 866,50 mr. 
tak, że zupełnie zwolniony być musze:: 
od płacenia podatku dochodowego. 
Przy oszaco\\"3niu przyięto fałszywie 
mój dochód na 120n mr. Jestem tylko ci- 
skaczem (szleper). nie hauerem i jako taki 
nie zarabiam jeszcze 100 marek miesic:cz- 
nie. 
Proszę dla tego uprzejmie o zupcłpe 
zwolnienie mnie od płacenia podatku do- 
chodQwego. 


Stanisła\\" Drużbowski, 
ciskacz. 


Veranlagungsbezirk: I:ssen. 
Steuernummer 88. 
Steele, den 10. III. 99. 
An den tJerrn Vorsitzenden der Veranm- 
gungskommission 
zu Essen. 
Oegcn die mir laut bcigefiigter Veran- 
lagung am ]5. II. d. J. zugestelltel:inkom_ 
men-Steuer-VeranlagulIg lege ich hiermit 
BcrufunR ein. 
Steuererklarung 
des Bergarbeiters Stanislaus Drużbowski 
in Stec/e, Essener-Str. 17. 
I. Aus Kapitalvennagen: nichts 
II. Aus Handel und Gewerbe: nichts 
III: Orundvennogen: nich ts 
IV. Aus Oewinn bringendcr Be- 
schaftigung und aus Rechten 
" auf feste Einnahmen 
Nach ..qahrigem Ourchschnittsvcrdien_ 
ste: 
Im. Jahre 1R96 
Im .Iahre 1897 
Im Jahre 18Q1\ 


1025,00 M. 
940,00 M. 


--..L_ 


nach deD Blichem der 
Grube Vulkan verdiene 
ich monatlich 82 Mk. 
also im Jahre 12 maI 
8.l gleich 984,00 M'. 
Zusammen 2949,00 M. 
DavoJl % mit 98.3,00 M'. 
Von dem Durchschnittsverdienst mit 
98J M. gchen aber noch ab: 
1) Krankenkassebeitrage: 22,50 M. 
2) Knappschaftkasse: 16,00 M. 
J) Invaliditats u. Alterskasse: 18,00 M. 
4) Untcrstiitzung meines kran- 
ken Orossvaters, Czeslaus 
Dru.lbowski in Białol;howo 
Kreis Obornik mit 60,00 M. 
zusammen 116,50 M. 
ł::s verblcibt hiemach ein steuer- 
bares Einkommen von nur 866,50 M. 
so d
tgs ich iiberhaupt von d
r Einkom- 
IUcnsteucr zu befreien bin. 
In der Veranlagung ist mein Einko... 
men falschlieh aut 1200 Mk. angcDommen 
worden. Ich bin Schlepper und nicbt 
Hauer, un"d verdiene noch nieht 108 Mrk. 
monatłich. 
Ich bitte daher mich iiberhaupt von der. 
Einkommcnstencr zu bcfreien. 
Stanislaus Drużbowski,. 
Schlepper. 


II. 
Obwód szacunkowy: Bochum. 
Liczba porządkowa 126. 
Rochum, dnia 4. III. 99. 
Szanowny przewodnicz.lcy komisyj sza- 
cunkowej 
w Bochum. 
Przeciw oszacowaniu, które według 
załączonego pisma otrzymałem 6 lutego br. 
zakładam apelacye: 
Na rok bieżący oszacowano mój d0- 
chód na 1550 marek, ktÓry jednak jest za 
wysoko oszacowany. 
W ubiegłym roku mialem dochodu 
J 115; dochiKi na przyszły rok składa sie 
według wykazu. 
Wykaz dochodu 
kupca JaDa Zmudy w Bochum, AlIeestr. 17 
za rok 1899/1900. 
I. Od kapitałów: 
U. Z posiadłości: 
m. z handlu i przemysłu: 
Mam maly sklep towa- 
rów kolonialnych i spo- 
żywczych. P0dany do- 
chód obliczono według 
książek z trzech lat a mIa- 
nowicie: 
I(oku 1
96 
Roku 1
97 

okł1 1898 


nic 
nic 


1100 mr. 
1400 mr. 
1275 mr. 
razem 3776 mr. 
Trzecia część 1255 nar. 
W 5umie tej iest już ,wliczona wartoŚĆ 
towarów zużytych na wlasną potrzebt; 
przeciętnie za 450 marek. 
rv. Z czynności zarobkowej i 
praw do pobicrania sta- 
lych dochodów 260,00 mr. 
V. Zona moja ciągle chora, 
nic nie zarabia, przeci- 
wnie muszę mieć jednę 
służące wi
cej. 
razem 1515,00 IIU'. 
Od ogólnej sumy dochodu odlićza SiC;: 
l) Procenta od pożyczki 600 
marek po 5%, zaciągnię- 
tej u Adama Adamskiego, . 
kapitalisty w Poznaniu 30,00 mr. 
2) kasa chorych 21,00 ri1;
 
3) dwoje dzieci nii.ej 14 lat 100,00 mr. 
4) Wsparcie dla starej matki . 
Anny Zmudy, w Borku, po- 
wiat gnieźnieilski 120,00 mr. 
razem 271,00, ..... 
Pozostaje zatem dochodu cZY- . 
stego 1244,00 mr. 
co odpowiada stopie podatkowej 12 m. 
Proszę zatem uprzejmie o .
iżenie" z 
2ł marek na 12 marek. 
Jan Zmuda, kupiec. 


I 


..
>>>
............ 


Veranłagungsbezirk: Bochu.m. 
Steuernummer Ilu. 
Bochum, den 4. m. 99. 
.An dcn Herm Vorsitzenden der Vcranla- 
gungsholllrnission 
zu Bochum. 
Ocgen die mir laut bcigcftigtcr Ycran- 
lagnng am tJ. Februar d. J. z"gestelltc Ein- 
")(ommenstcuer- Veranlagnng leg e ich Be- 
rufnng ein. o 
Ich ł;Vlo von der Kommission mit chfcm 
.finkommcn. von 1550 Mk. zu 21 Mk. ver-. 

nlagt, was abcr zu hoch ist. 
In abgclaufenem Jahre .war ich mit. 
1175 Mark vcranlagt, fUr das nachste Jahr 
.'setzt sieli ł\J,Cin Einkommcn zusammen ",'ie 
iolgt: '. o 
Stcucrcrklarung 
4les Kanfmanns Juh. Zmuda in BOchum, 
AlIeeStr. 17 fiir lH99.'I900. 
I. Ans Kapitalvennogen: . nicbts 
Orunlvcrmogen: . ntchts . 
m. Aus Handel 11. Gcwcrbe: Ich 
bctreibe cin kleines Kołonial- 
lInd Lcbcnsmittelwaarcnge- 
schtift. Oas angcgcbcnc Ein- 
kommen ist nach Answcisung 
der Bucher nach dem drei- 
jiihrjgen Durchschnittc be- 
rechnet und z\\ ar: 
Im Jahre 11'196 1100 M. 
Im Jahre 1
7 HOO M. 
Im Jahre 1f'9H 1275 M. 
Zusammcn 37i5 M. 
Davon Y.J mit 1255 M. 
In dicscn Uctragc ist mitent- 
halten der Ueld\\Jerth der im 
eigenem Haushalte verbrauch- 
ten, dem Gcschtifte entliom-. 
mencn Oegcnsttinde mit 
durchscłmittlich 450 Mk. 
IV. Ans GewiJ.ln bringender 
Beschaftigung und aus 
l
echten auł sonstige fort- 
laufendc Eillllahmcn: 260 M. 
V. Mcinc Ehcfrau ist fort- 
wahrcnd kranklich ulld 
kann nichts vcrdienen. 
ich muss . . .soRar '.. .::in 
Iienstmadchen mchr hal- 
ten. 


ZU!
ammen 1515 M. 
Von deT Oesammteinllahme mit 1515 
M. gehen ab: 
J) Zim;cn fUr uie Schukl von 
600 .M. zu 5% an Rentier 
Adam Adamski in Posen. 30,00 M. 
2) 13eitrage zur Krankenkasse 21,00 M. 
3) 2 Kinder unter 14 Jahren 100,00 M. 
4) Unterstiitzung meiner alten 
Muttcr Arma Zmuda in 
Borek. Kreis Gnese.n 126,06 M. 
. Zusammen 271,M M. 
wonach 12«,00 M. 
-steuerpflichtigcs Einkommen verbleibt, 
.€las einem Steuersatze von 12 Mark ent- 
spricht. 
Ich bitłe daher ergebcnst umłierab- 
setzung des SreuersatZ'es von 21 M. auf 
12 M. 


Johann Znnida, )(aufmanll. 


. 


III. 
Obwód szacunkowy: Bochum. 
Liczba porządkowa 206. 
Hamme, dnia 14. III. 99. 
Sżanowny przewodniczący komi!iyi sza- 
cunkowej 
w Bochum. 
Przeciw oszacowaniu, które wedhJg 
:załączonego pisma otrzymałem 20 lutego 
1899 r. zakładam apelacy
: 
Wykaz dochodu 
;'omnego Bernarda Kubiaka w Harnme, 
ulica Rochumer Str. 183 
za rok 1 899i 1900. 
I. Od 
apitałów: Ak 
II. Z posiadłości: nic 
a) domów: nic 
b) roli własnej, na której go- 
spodaruje żona w Borku, 
powiat gnieźnieński, 4 hek- 
t2;ry czyli 12 mórg, czysty 
dochód 140,00 m. 


m. Z handlu i przemysłu: nic 
IV. Z czynnośei zarobkowej: ,we. ,.,_." 
dłui trzy.letnieio przeci
tne- _ 
go zarobku: 
U(.ku 1896 
Roku 1897 
Roku 1898 


1320,00 mr. 
1320,00 ror. 
I
,OO mr. 
razem 4080,66... . 
Trzecia CztŚĆ 1360,00 m. 
V. 1) Zarobek żony, Józef y 
I{ubiak z domu Antoniak, 
\I,' Borku, powiat gnieź. 
nieński 
l) zarobek IS-tetniego sy- 
na, Szczcpana Kubiaka. 
, który pracuje razem z mat- 
ką 


170,00 m. 


120,lIU m. 
razem 1790,00 In. 
Odlicza się od tego: 
I) 'Procent za hypotekę na roli 
do ba.llku parcelacyjnego w 
Poznaniu od 800 HI. po Ą i 
pól proc. 36,00 m. 
2)'5 d7jp::i niżej I
 lat 250.00 m. 
.HTrwaTe cif;żary dla kościoła 
i szkol:\ 9.50 m. 
4) Kasa cłl{)ry.:h i zabczpie- 
C7('nie na starość i słabość 28.m m. 
5) DePl,ltat dla mojego ojca 
Michała Kubiaka w Borku 120,00 fU. 
odUcza się razem 443,00 m. od 1790,00 m. 
pozostaje zatem dx:hodu czystego 
lM6,50 m. 
Od tego placi się lo! marek podatku do- 
chodowego. 
Proszę zatem uprzejmie o zniżeni.e z 
16 na J2 marek. 
Bernard Kubiak. lomny. 


Veranlagungsbezirk: Hochum. 
5teuernllmlner 2()6. 
Hamme. dcn 14. JJI. 99. 
An den Herrn \'orsitzenden der Veranla- 
gungskommissiOI1 
zu Rochum. 
Oegen die mir laut beigefiigter Veran- 
lagUJ1g am 20. Febru:u d. J. zugestelJteu 
,Eink(\lnm
'nstc"er-Vcranlal{"nlo(" Jege ich 
. Berufung cin. , 
Steucrerldan!nl{ 
des Haucrs &rnhard Kubiak in Hall1me, 
RochulIler -Str. 183. 
fiir 1899/1900. 
I. Ans J(apitah'ermOg-en: 
II.. Orundvermogen: 
a) Wohngchfiudc: 
b} Landbcsitz: cigel1cl1, be- 
. wirtschaftet durch meine Ehe- 
frau, gclegcn in Rorek. I(reis 
Gm'sen ul1d 4 Hektar gross: 

cinertrag 140.00 M. 
III. Aus Handel u. Gewerbe nichts 
IV. Aus Oewinn bringender Be- 
schaiti1i/;ung und aus Rechten 
auł łcste Einnahmen: 
N6
h dem drcijiihrigen Durch!';chnitte: 
I
 Jahre 1896 1320,00 M. 
Im Jahre 1897 . 1320,00 M. 
Im Jahre 1898 1440,00 M. 
Zusammen 4D&),OO M. 
1360,00 M. 
V. I) Das Verdienst meiner 
Ebefrau Josefa Kubiak 

ebore
 Antoniak . in 
Borek, Kreis Gnesen 170,00 M. 
2) dazu das Verdicnst . 
meines 15-jahrigen Soh- 
nes oStephan Kubiak, der 
zusammen mit der Mutter 
arbeitet 
Zusammen 
Davon gchen ab: 
I) Scbułdenzinsen filr die Hy- 
pothek auf dem Grundstlik 
au die Parzellationsbank in 
Posen von S)() M. zu 4}6% 
2) 6 Kinder unter lĄ Jahren 
3) Dauernde Kosten an Kir- 
che . und Sc
ule 
-4) Krankenkasse und Invali- 
d.itatsbeitrage 
.!V Altenthell f1ir meinen Vater 
.Michae1Iubiak in Borek 
Zusammen 


Davon 
 


nichts 


nich ts 


120,00 M. 
1790,00 M: 


36,00 M. 
250;00 M. 


9,50 M. 


28,00 M. 


75,00 M. 
120,50 M. 


.Es verbleibt hiernach ein Einkommen 
von 1346,50 M. was einem Steuersat?e 
vorn 12 M. entspricht. 
Ich bitte daher um gefallige Ermassi- 
gung von 16 M. auł 12 Mark. 
Barnhard Kubiak, Hauer. 


IV. 
Ob
ód szacunkowy: DortmulId. 
; Liczba porządkowa 18. 
. DOrtmund, dnia 28. II. 99. 
Szanowny przewodniczący komisyi sza- 
cW1kowej 
w Dortmund. 
: PTZę
iw oszacowaniu, które wedlug 
załączonego pi
illa otrzymałem 3 lutego br. 
zak1adain. apeiacy
, gdyż dochód mój wc- . 
dJe rużei. Podanego wykazu nie wynosi 
1235 marek, lecz tylko 1071 marek. 
... Wykaz dochodu ,. 
górnika .Marcina Kubickiego w Dortmund 
- .. . . ulica Bochumer Str. 161'11: 
za rok 1899/1900. 
I. Od kapitałów: 11 
1) Od oS;l;czędności na ksią- 
zeczke. Nr. 1217 Banku;
". :...
 
W Sremie na sumę 700 main'\!. 
rek po 4o/
 "18;00 ITI. 
2) Od wypożyczonych gospo
Jl..., 
darrowi Józefowi MichnitP:.? 
w Sremie 500 mr. po 5% .025,00 m. 
II.. Z posiadłości: I fU 
A) dc;.n
ó\\' mieszkahłych: o; 
a) komorilc . 490 m. 
b) wartość komorne- 
go własnego 
o- 
mieszkania 


320 m. 
.
zem 810 m. 
Odchodzi: . 
a) reperatury '1 85 m. 
b) zabezpieczenie od ognia 32 m. 
c) zużycie }6% od su- 
my zabezpieczonej 7 
tysięcy marek 


1 



 - 


35 111. 
razem 152 m. 
odlicz. od 810 
pozostaje 658,00 m. 
razem 711 ,00 m. 
nie 
nic 
nic 
nic 
praw do 


i 


B) Z roli: 
a) własnej: 
b) zadzierżawionej: 
III. Z halldlu i przemysłu: 
IV. Z czynności zarobko\\ cj 
stalych dochodów: 
. 1) płaca, pensya, ',cnta: nic 
2) z zarobku ,",cdl
g trzyletniej przc- 
ciętnej sumy:, 
a) lR96 12 raz!V 105=1260 m. 
b) 1897 lo! razy 90=1080 m. 
'c)1898 11 razy 95=1140 m. 
razem 3jł80 m. 
Zate'!1 Y.J 
ynosi ,. ,J 
 1160 m. 
. V. Dolicza Się zarobek rodzir,y.: 
1) żony 250 ił}- 250 m. 
2) dzieci nlP.J' 
. .. razem I. II, IV, 
. ;
121 111. 
Od ogólnej sumy dochodu, ił 2121 m. 
odlicza się: t;' , .. i rr 
l) Procent od hipoteki na 
domu. aU 5Z00 1)() 3%% II 
v;ynosi 172 mr. 
2)."h1zieC1 niiej 14 lat' 200 mr. 
, 
3) Wypłaty: b 
;a) do "asy chorych 12 mr. 
b) do Kasy knapszałto
'ej 20 mr. 
ne) zabezpieczenie na 
, sta, rośc 
4) zabezpieczenie na ży- 
cie, polisa numcr 10236 
towarzystwa w Gotha 55 mr. 
Sł Utrzymanie syna na 
gitnn.azyum 600 mr. 
odchodzi razem 1071 mr. od 2121 m. 
pozostaje zatem dochód czysty 1150 m. 
i odpowiada stopie 9 marek. 
. Na podstawie wykazu niniejszego pro- 
s
 uprzejmie o zniżenie z 16 marek na 9 
marek. 


12 mr. 


Marcin Kubicki, górnik. 


Veranlagun
 ibezirk: Dortmund. 
.Steuernummer 18. 





 J":;' 


.' ; 


,
>>>
Dortmwld, den 28. II. 99. 
.An den Herrn Vorsitzenden der Veranla- 
gungskommission 
zu Dortmund. 
Oegen die lIIir laut beigeftigter Veran- 
lagUlIg alll 3. t'ebruar 1899 zugestellten Ein- 
kommensteuer-Veranlagung fUr 1899/1900 
lege ich hienuit Uerufung ein, da mein Ein- 
kommen nach der Ulltcn stehenden Steuer- 
erkUi.rung nieht 1235 M., sondern nur 107l 
M. betragt. 
SteuererkIarung 
des Rergmanns Martin Kubicki zu Dort- 
mund, Bochumer Str. 16 n. 
fiir 1899/1900. 
J. Ans Kapitjłlvermogen: 
I) Von der Sparkassencinlage, 
Canto-Ruch No. 1217, in der 
Volksbank zu Schrimm im 13c- 
trage von 700 Mk. zu 4% 
glcich 28,00 M. 
2) Von der Fordcrung an Land- 
wirHI Josef Miehna in 
.' Schrimm von 500 zu 5% 25l() M. 
1'1. Ans Grundvermogen: 
A) Wohngebaude: 
a) Miethseinnahmen 490 M. 
b) Miethswerth der eige- 
nen Wohnung 320 Mk. 
l Zusammen 810 M. 
Davon ab: 
a) Reparaturen 
b) Feuerversieherung 
c) Mmutzung- }la % 
des Feuerkassen- 
werths von 7000 
Zusammen 


85 M. 
32 M. 


35 M. 
152 M. 


Abgezogen von 810 M. blcibt 658,00 M. 
L Zusammcn 711JOO M. 
B) Aus Landb
sitz: 

 
 a) eigenen: nichts 
b) gepachteten: nichts 
III. Aus Handel u. Gewerbe nich ts 
IV. Aus Gewinn bringender Beschi:iftigung. 
1) Gehalt, Pension, Rente nichts 
2) Aus Arbeitsverdienst (nach 
dreiji:ihrigem Durchschnitte: 
a) 18% habe verdient 12 mai 105=1260 M. 
b) 1897 habe verdient 12 mai 90=1080 M. 
c) 1898 habe verdient 12 maI 95=1l40 M. 
Zusammen 3480 M. 
Also 7J betri:igt 1160 M. 
V. Dazu kOl1lmt das mir anzu 
rechnende cinkommen meiner 
Haushaltungsangehorigen: 
l) Meiner Ehefrat mit 250 M. 250 M. 
2) Meiner Kinder nich ts 
Zusammcn I, II, IV, V 2121 M. 
Von der Gcsammteinnahme von 2121 M. 
gehen ab: 
]) Zinscn von der Hypo- 
thek auf dem Hause von 
5200 M. .zu 30% glcich 172 M. 
2) 4 Kindcr und 14 Jah- 
ren 200 M. 
3) Rcitrage: 
a) zur Krankenkasse 12 M. 
b) zur Knappschaftskasse .?O M. 
c) Invaliditats u. Alters- 
versieherung ]2 M. 
-4) Pramie ftir Lebensver- 
sicherung der Gesell- 
schaft in Gotha, Police 
Nr. 10236 55 M. 
5) Unterhaltungskosten 
eines Sohnes auf dem 
Gymnasium 600 M. 
Zusammen 1071 M. 
Abziehen von 2121 M. 
sodass ein Steuerpflichtiges Einkommen 
von 1150 M. verbleibt und ich sonach 9 M. 
Steuer ZlI zahlen habe. 
Auf Grund dieser Steuererkli:irung bitte 
ich die Rerufungskommission ergebenst um 
Ermassigung des Steuersatzes von 16 Mark 
auf 9 Mark. 


Martin Kubieki, Rergmanll. 


Gazeta Toruóska 


Każdy prawy Polak poWlil1ien mieć w 
domu ..Oazet
 Toruńską". Kto je
2ICM 
nic ma "Gazety Toruński-ej", nłech ją !K'bie 
zapisze na maj i czerwiec. Przedpłata tlił 
te dwa miesiące wynosi tylko 
1 markę 
Za odooszenie do domu pl'2e2 łi
towe- 
&0 dopaca się 28 fenygów. 
,G3Ileta Toruńslrn" wychodzi sześć 
razy tygodnioW()o 
Jekli abonent umru W5kułek nie- 
szczęśliwego wypadku :za
 lub w dwa 
tYRQdnie po wypadku. wypłaca Wydawni- 
ctwo .zwykle z dobrej wo)J nie z obowlią,z- 
ku pozostałej rodzinie 150 marek jako 
wsparcie na pogrzeb. 
Nadto otrzymują abonenci Gazety od 
czasu do czasu różne dodatki, jak zeszyty, 
książki o Polsce, zbiory pieśni polskich, o- 
brazy itp. 


Ł-_ 
Postbeste lIun
s. Formułcu. 
Ich bestelle hi,ermit bei dem Kaiser- 
lichoo Postamt e.n E:xemplar der leltu,ni 
"Gazeta Toruńska" aus Thorn ffir Mai 
u. Juni 1905, und zahle an Abonnemem 
und BestelllCeld 1,28 Mk. 


p,' 
81 
.!
 
:1;0 


f 

! 
Ao"i 


Obige 1,28 Mk. erhalten :lU llaben, be- 
ICheini2L 


. . . . . ci. . . . .. . .. 19()... 


I(ałserllches Postamł . . . . . . . . 


- 


Przyjaciel 


wychodzi w T
niu trzy razy ty- 
godniowo na wielIkim arkUlszu i ma f1Ia'Stę- 
pujące bezplatne dodatki: Rodzina Chrze- 
Śdallska. tyg{)dnik. Przewodnik Naukowy 
i LIteracki, Szkółka Polska, Gospodarz, 
Kupiec i Przemysławiec. Miesięczniki: 
Ogrodnik i Pszczelarz kwartalnik. 
Każdy aoonent ..Przyjaciela" otrzyma 
na Gwiazdkę zupełme darmo widki Ka- 
lendarz na rok 1906 p. t. ,.Nocznik Maryań- 
ryański, Kalendarz katolicko-polski dla 
wszystkich stanów". 
Jeżeli abonent ..Przyjaciela" umrze 
wskutek nieszczęśliwego wypadku zaraz 
lub dwa tygodlnie po wypadku. wypłaca 
"Przyjaciel" zwykle. z dobrej wołI nie z 
obowiązku. pozostałej rodz.inie 150 marek 
jako wsparcie na pogrzeb. 
Zważywszy liczne dodatki. ..Przyja- 
ciel" jest naHailszem pismem polskiem. 
..Przyjaciel" stoi na gruncie szczerze ludo- 
wym i katolickim I zawsze broni P{)la- 
ków na Jbczyżnie przeciw jego tak Ikz- 
nym przeciwnikom. 


I WIARUS POLSKI 


de 
f;7 
, "I; 
o 
" 
st 
n 
g 
b 

 
n 
!!! 


Postbestellungs.. ł Ul umiar. 
Ich bestelle hiermit be
 dem Kalserli. 
chen Postamt die Zeitung "PRZYJACIEL" 
aus Thorn fUr Mai u. Juni 1905 und zahle 
an Abonnement 50 Pfg. (und 16 Pfg. Be- 
stełł
d.) 
fł 
ił f . 

j ł 
'Sol 
li 


Obige 50 Pfg. (und ]6 Pfg. Bestellgeld) 
erbalteD zu habe.n beschein
gt 
. . . . . . . d. . . . . . . 19().. 
Kalserl. Post. . . . . . 


ooPGdow()-ludowe piiK110 dla Polaków na 

Y
łje, szczen-e polskie i katolickie 
wf'Coodzj w Bochum rok piętnasty. a ko- 
sztuje na maj i czerwiec 
tylko I markę 
a z odnoszeniem 28 fen. więcej. 
Co t)"dzień otrzymuje każdy bez,płat- 
nie Qodate!: niedzielny p. 1.: 
"POSŁANIEC KATOLICKI", 
który z.a:włera ewangelIe i kazania na ka- 
Mą niedzięlę, piękne pow,j,eści i różne po- 
uczające i ciekawe artykuły. 
Ktoby pragnął, abyśmy "Wlarusa Pol- 
skiego" przez maj I czerwiec posyłali Jego 
krewDym do Polski, niech nadeśle 1,Z8 mr. 
I dokładny adres osoby, która gazete ma 
otrzymać, a "Wiar. Pol." poczcie przeka- 
żemy. 
Rooacy! l(aMy Polak konie- 
cznie 
ytywać winłen "Wiarusa Polskie- 
go", aby się dowiedzieć o ważnych- wy- 
padkach tak w tyciu narooowem. politycz-. 
nem. jak farobkowem. Zatem Rodacy: 
Rez8zerzaicle "Wlarusa Polskiego". 


s 
c 
] 
l! 
J 


I 


PostbestellunJ!s..F vrmular. 
Ich bestelle hiermit bei dem Kaiserli.. 
::heh Postamt ein Exemplar der Zf'itnD1' 
"Wlarul Polsld" aus Bochum (Ze;rnngs- 
preisliste 128) Hir Mai u. Juni 1905- 
ood uhle an Abonnement und Be
tengeld 
1,28 Mk. 
I» 
c 
.., . 
II! ., 

j:.e 
.", S 
's. 
 i 
..,::1 
o 
t. . 
Obire 1,28 Mk. erhalten tiU haben, be- 
loCac: ułlICt. 


d. . . 


. . 190... 


ROBOTNIK POLSKI 


wychodzi w Bochum 2 razy tygodniowo- 
z bezpłatnym dodatkiem religijno-powieś- 
ciowym pod tytułem: 
"Posłanlec katolicki". 
Na maj i czerwiec, już z przynoszenierra 
do domu kosztuie ,.Robotnik Polski" 
tylko 45 fenyg6w. 
Rooacy! Zapisujcie i rozszerzaide: 
"Robotnika Polskiego". pismo tanie, a d0- 
bre, bo szczerze narodowe i katolickie. 
"R{)ootnik P{)lski" jest taki tam i , k 
kMdy go sobie zapisać może. ,.Robotruk 
Polski" jako pismo SZCiZerze narodowe i: 
robotnicze, pisze o wszystkich sprawach 
dotyczących życia narodowego i zarobko- 
wego ludu polskiego na ebczyżnie, przeto- 
zasługuje na jak najwIększe rozpowszech-- 
ndenie. 


Poslbestełlun
s- Formular. 
Ich bestełłe hlermit bei dem Kaiser- 
lichen Postamt ein Exemplar der Zeitunr 
"Robotnik Polski" aus Bochum fiir Mai
 
u. Juni 1905, und zahle an Abonnemenł 
und Bestełłgeld 0,45 Pfg. 
l» 

 A . 
;:I
 

ID. 
;G:lłi? 

,:i . 

. 


Obige 0,45 Mk. erhaIten zu habenJ be- 
schelnl2l 


. . . . . d. . . . . . . 100... 


Kalser-llcbes Postamt . . . . . . . ._ 


Za druk. naklad i redakcyc od powiedzialny A)) t O II i B rej s k t w Bochurn- Nakladem i czcionkami Wylawnictwa "Wia rusa Polskiego" w Bochum.
>>>
garskicb, zaciągającyoh sieli w łodzi, u 
derzył posterunek rum uńaki. Jeden z 
rybaków zabity, drugi raniony. Łódkę 
zaholowano do kalifatu. W Płowe. 
nie odbędlie się ceremonia po13wię. 
oonia pomnika, wystawionego oficerom 
i żolnierzom, poległym w wojnie ser. 
hsko- bulgarskiej. 


szym. Depute.cya mag
8tratu poleoiła 
do przYJęoia 8548 wniosków. yv Z?' 
IIzłym roku złożono na magistra Ole 

tylko« 8548 'prośb Q k
ens, zatem 
o 555 mniej niż w ostatmm roku.- 
W rZEŹni przy Landsbe!

r .AlIea do 
stał naraz ozeladnik rzeznlckl Schwarz 
napadu epileptycznego i wpadł w przy- 
gotowany do oczysz.czenia z
bite
o 
bydlęcia wębor z gotUjącą wodą, zamm 
wydobyto go z ukropu, rozgotowała 
mu się połowa cia la wraz z całą ręką. 


Zebrania i .Towarzystwa. 


.
- 
ROZD1aitośeł. 
- Odkrycie chińskiego lekarza. C
iń. 
ski lekarz, któremu rządowa komlsya 
doktorów holenderskich przy
ns
a 
100,000 fł. nagrody za wyn
lezlenle 
sposobu na trąd. wyleozył juz swoją 
metodą 8 
udzi w szpitalu w Gubeng, 
w pobliżu Snrob8ya. Ma. 14 trędowa. 
tych w kuraoyi. Jeźeli .Jego .m
tod
 
okaze się skuteozną vr większe] ilośCI 
wypadków, l'Ząd holend
rski wyznaczy 
komisyę dla jej zbadania. D
tyc
czas 
metoda utrzymana jest w taJemnicy. 

 _
 u 


GosDodarstwo, Drzemy!ł i hałdaI. 
Sprawozdanie zbotowe domu rolniczego B. H o 
z a k o w s ki.. Torunio. 
T o r u ]i, 14 grudnia 19!)
 
Płaeooo za t((1O kilogr. : 
Paf3olea......... 011_.......... r .. .........o. 
I
ło. ... ........ . . .. . . . . . . . . . . . . . . 


Ostatnie wiadomości Dulitycno. 


Iii. 160-Jf8 

 1IO-I

 
Il,IeIIlI!!ea . . . . . . . . . . . . . .. .. 110-U o 
Owi.' ..........".... II 116-12e 
.....&IOD ................ fi 110-14.& 
Ib;oplk Id.o
 . . . . . . . . . .. .. UIG-tBI 
Raeplfl:. . . . . . . . . . . . . . . .. .. 171i-l110 
Wyka ................ .. 110-IJO 
'
-1CO 
85-8 


na 


. 


I 
Najwi
sza I najtańsza w Ksif,Jstwie fabryka wyrobów I 
woskowych. 
BlelRlk wosku zatożony w roku 1842. 
poleca 
__ '_i
ee ołtarzowe ... 
białe I sólte, wyrabiane według przepiB6w kościelnych, s 
eZYS\ego wOlIku pilzczelnego po cenach możliwie najtańuyeh. 
Zamówioala lIskutecz.ai
 Uli odwrotnie I franko przy bez- I 
płlłllz1l)"m opakowaniu. 
M. Sobecki, POznań. , 
Szeroka ulica 24. i.!l 
.,:-ProaZQ adneowa6 t.Y.lko: M. Sobeckl PIlIe.. ___I;; 



 .. Tylko .n
roźnik 

sto- 


 weJ I SzerokieJ. 
#$ ':,;- 
--,'. 

 Rud
lf Weissig 
, WIClką ilość 

II'
 varasDli i paruolek 
za połowIJ ceny 
\ wyprzedaj. 
-
 na gwiazdkę. 
,..Wachlarze i laski spa- 
,- cerowe 
. ..... w bidej cenie. .... 
fili": Pow'óozella I reparacye wykonuje si, Ze znajomością 
lIatychmlaat i jaknajtaniej. 



, 


21110 


Poszukujf,j 
wspólnika 
11\ 6000 m., od powyiszego ka- 
pitału, pła:,6 proc. i od zysku 
6 proc. Pieniądze powyższe 
hypoteczoie będą, zapewnione 
Zgłoszenia do eksp. 
Gazety Co. 
dzleDnej« pod literą N. W. 2681. 


Auioll 


niedociągoiony 486 
Olej do wczów motorowych. 
H. Moebius &. Sohn. 
Hnnover - Londyn - Bazylea 
Rzepiową i lIiemienn" 28i4 
. . .mąkę, 
sWlez, wprost 11\ olejarni połecI" 
po najtańszej cenie 
C. Bartkowski, 
w Gniewie. 


l 


Od Redakcyi. 


Do Szwarcenowa. Przez opisywanie w 
Gazecie, że eię ktoś upił, nikogo się nie na- 
prawi. Nie p-szemy wif,jc o tem. a dołączene 
w liście 84 fen. oddaUlimy na elementarJe. 

- __ - _ _ 
 __u __ 
Telearafowany kurs wałdy berlińskiej. 
'BERLIN. 14 
rudnla 
Papiery: Tendeooya stala. 
Rosyjskie ban!lDot)' .010................. 116 2i 
Weksle na WaJ'llZB", 8 dni.......... _. _._ 
AD8&rJ'ackle baI!IIDoSy.................. 81 26 
Prueklo 3-proeen&o..e CODIOIIIII.....;.... 81.75 
Pruskie S'/.-procentowa OonlolM.. .. .. 1922f) 
Prus!a:le "/.-proaooto... 00010.. z".lt.. . . tOIl 20 
Niemiecka po:iyo:lk. pal1l'''o". '."roco-. 8171i 
Niemiecka poiycllka p.altwo... 1',,-pł-ne.l02 80 
Zach.-Prusk. listy sastawna I-proe. n. .. 89.10 
Zach.-Prusk. listy zallta..OI Il/.-proG. 11. 99.- 
Poznatllkie S,!.-proc. illity laat...oOJ.... - 98 80 3
 fleftclIc 
lmnU fin btUI łłalfcrlł4m N-ł 
Poznańekie ł-proe. IIsIJ' salltawne...... 108. - I blc 8ettuDQ ..9...t. Co"I
IID... .u bas 8... 
Polskie Listy ..stawn. ,l/.-pro.. ...... 9i.M, ttllbeUagen -Rodzina Chn8lloIaiiBka«. -Pnnroa.a 
Turecka I.proll. pOIJ'OlkD O........... - 87 lO I Nauko..y I Llteraakb, -Szkółka PolU.«, -h. 
Włoska ł-proo. rflota................. . 1I.'ł.- epodan_, «Kopiec I Pnemyllłowleo_, 
Oll'Ołllllł 
Rumuńska ł-proll. reniII II r. 181140. . . . . .' fI7 .10 I Pszczelan« auli 
om fnr dle Ilonale 
UdzinlJ' To..an'..... dy'kont"wlJ""..... 19P.40 Januar, Februar u. Maerz 1904 f8dłungł.1!rd'- 
Akcye ..ielkleJ koleJ konnllj w Blrliola. lOS 76 lttt. 2(1 A.) um Aa
lr Gil Wlonneamt 1JIłrf. I.c.e 
Harpeńskle ak
YI '6rutałwft........... 206 _ (tI..
 42 '1. IlIcftcDldh). 
Akaye but, Laul'7............... 
 . . . . . 2ł t _ .- 
AkcJe P
1!ocDo-nłIUl. To,",. krl.,'&..... . _ 105 rO I 
'l'orunska II'/.-proa. .pobIlIki .Ielsaa,.. 988C ;;;; 
Plaenlc. 2 
 
grudzioii. ............................ 16t 16 
 
maj -. ... --.. . . . . . . . - . . . . . . . . .. . . . . .. t66 26 
lipiec ...... ' . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ,g 
Loco Nowy york.......... ........... 91.- _ 
Zyto: 
grudzień.... ........................... 181.- 
maj. - ... .. .. .. . . . . . . .. . . .. .. . .. ... 186 75 
lipiec..... ..... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. -._ 
Okowit.: 
Loao 70 proe.. . .. . .. . . 
Dyskonto od ..eksIł ł pl'OC!.. lombard 6./00 


Guan.... 12 grudnia. C e n y t I r 18. I. 
MaS:o za ./. Itgr. l,:au-1,30 ma.; .Jaja z. .ea. 
dei 1,80-1.40 mk.; Cebula sa li Itr. 0.110 
mk.; Kapusta biała za mendel J,26-1,60 mk.1 
Kapusta czerwona la mendel 1,211- 2,CO m4 
Kapusta kQdzierzawa za mendel. r,7
 mJr.1 
Kapusta ..łoBka la mendel 1,60-ł,50 mk.1 
Og6rkl sztoka-,- mk.; Kartone IS alr 2,71i- 
3,(!0 m.; Brukie.... szefel 2,00 m.; Gt:sl sablta, 
BIt. 3,76-7,60 m.; Kaczki labite, nt. 2,0:;-3,00 
m.; Kury stare, sztuka 1.60-1,40 mil.; Knl7 
mł., ezt. 0,90-1,00 mil.; ProBIQta atuka _._ 
mk.; Wieprze ły..e za otr. 27-811 mk.; Ciel... 
sa ctr. 38-61 m.; Zaj"ae 8,0::1 m.; Iodyk' 
utoka ł.r 0-6,00 mk. 


-
 


Formnlarz do zaDisania "GazBty Cou." 
na trzy mleshace. 
POftbtJttU..as,or..llr. 


-.- 


= 
.- 
..!3 

 
.. 

 -----.--. ..--.-.---..-.-. 
!! 
O.i!.Ir !lJłrl. 1,1i0 (utt-
 41 .t. "1Ila.UI) ...
"' 
I\lbahen bef
einillt 
_.__________...___._.__________._..._ brD. iii. 


Za reklamy i ogłoszeBla redakcya wobec p.bll. 
oznolici nie odpowiada. 


Jasna izba )e(),o.... )I()I()I(.....)I(I)O..)()( 
jCi!t sara? do wJnajf,jcia. 
 JAN KAMIŃSKI, . 
Ul. Piekarska 26, parter. 
 )I( 
)I( rzeźbiarz i pozłotnik )I( 
)I( f" W Wąbrzeżnie 
 

 -r U'\ 
I wykonuje 8zybko I gU8towll, . 
}

 ':.... I "*- 
t...' 
 \, :1" ..szelkiego rodzaju 
 
)I( \ -. !
.: 

 I 'i
}'('S, nagrobkI- )i( 
/ !Ij ,'ł"
\
 . 
Naucżycielki, bon" , c :1 Hr.
ij' w !Bł7 
 
Frebl. panny znaJlłce jf,jZ1
 IIle- 1)1( ol':: t'8:tf
 
 11 IIIarIIlIrze. granicie )e( 
miecId illzycie pOI.uklWaAe I )( 
." . \
,. j . 
do) Warszawy i okoJfcy jako )( :=: J ij' _ 
 

I -J . _. '. . . 
bOQY i wyręczycielki pań domu 
 '_ :'!-J --'---=- - k.anuel1lU sztucznym. W- 
na wysoką pensyę i wolne ko- 
 _..:..'. ""11'" -+-t- 
 
zta podróży. 2266 )( . 
Gospodynie )I()(
OO()(.I....
.)(!)()I(..)I()( 
CDecDGGtI,GGeGI' 
 GeaGCDCD 
f) Nadeszły 9 
e pięknie wykonane i kolor
we 8 
I e obrazki Ojca św. Piusa- X., e 
Wand:ł Gniatczyńska I kalendarze ścienne f. p. J90ł, 
 
TOR

.
:r:e::r

3
lz6ep:rter I
 kalendarze, ksiaZki f. p. 1904 . ił 
dla gospodarzy o hodowli bydła G 
. z ilustracya..i, 
 
CD kt6re lo rzeezy kaidy mój odbiorea e 
. __. dapUlo 
: z mej apteki odebrać BObie może. 2698 :I 
cD B. SmJczJński, aptekarz e 
CI w Nowem. eJ 
G90GeeeGGelSSSee9eee 


Peruki dla lalek 


z prawdziwych włosów 
Od 1.5/} mk. POCZąWIIZY poleca 
E". Lennach 
B. Salu.... liR Jt..t., fryzYEr 
Toruń, ul. _.Id Btrug, 2. 


panny 8łużllce, pokojowe, sprze- 
dawaczkl, kucllarkl i ..szelką 
służba do-miasta i na ..ieli znaj. 
dzie korzystne umleszczenie.Zgło- 
szenia uprasza 


Skutki naduży/! nl
zezą- 
cJcb zdro..le, jak 
pewno i trwale ulluną/!, poucza 
jodynlew licznych wydaniach 
rozpowszechoiona już ksląika 
ilustrowana 


Dra Rełau'a 
Ochrona własna 
Cena wydania polskiego I m. 
Cena wydania niem. 3 m. 
TyBil\ae znalazło.. niej obja- 
uienie swych cierpień, a za u. 
tyciem kuracJi w kIIiątoo tej 
zaleconej, zupalne uzdrowie 
lIie. - Za nadeNaniem franko 
naletyt
i otrzyma IIi, kBiąz 
kę w kopercie franko przez lIa 
PZJI W,lIawllctwa R. F. Blarl! 
W Lljllkl Werlall-Magllll Lei," 
zł., "....rlet IL W Toruniu w 
zapasie w ksiQgarnl p. Waltwa 
Llllbecłc 1044 


Największa w Poznaniu 
\J.II;lL f

ry,

.
!

!
,,
1 

 IOWWC DOWOzY i bryczki 
"szelkiego rodzaju. 
Wyb6r największy. Ceny przystępne. 
A. Dzieciuchow-icz_ 


"oJ,\"or. «- I' SAN A TORIUM. 1.. 'III/ze 
..
s ,G
' 

oj\\ tJI'¥.er. : Jrurmltteł: Qlefmnle!J !Jfłllł\lrf)tł
berf.l"re\l. eiul"'lir[;Ildj 
llfItł et'n"h. \ ,elJffn J_,,!" 
f"f - . IIUdj alnroenbun!! bon bh\lItm \!'1)1 (
\nIlClI1 
t'Of. Fln"oo) bCI 
nlltlt;lIlI:CitcIL "lIclbe'II
t. 
. ::'-preiłe. . KtinlKl!lbf"rlr I. PP.. 1IIiUd'afrn, 
III)1ulrnf;c 7.\1. Pro. -- - 
ta&.
' . lir. 111M. P. 
(1"a1z. prDLI. Ani nod Sperl_'anł tIIr phr.nu"l.rh.dliiłf\łł8C'he Theraple. .1'\ 
ł. ''''''', 


g"U..,.t. I}nłł ______
 


.
;';!;,;i
""'....
,.._


M 
....-!oi:_...:...."'$o.:...._. 
....

!l:i:i:::łII 

 
 
= : 
 
-/

-., 

- I 
-łł c.. -C 1.:, ....,-4
 ... \ol 
W. 
 2. 
-- '-
 
 _ 
 1Itt'iP.. W 

 [I» -
...{
.
-



:{j -.'"' (I. ol. 
 f
 -' 
W3
 
\Ił _. 

 z. 
 
y. C ::;'"' 

 
-. 


-= 
€ 
 
 
 
i 

 i
 G
' 
 8 - 


.' .1 _.
. c::Io :! ::::_' I 
wt 
 c-S O- K = eCD .'" 
.-::IS-...o-
.e3
 ==-- 
. 

I\ 
 O - 0::0 ::I':' CD =. -cli 
 . .., 

I
 .:: -= 
.;
. r.. 
 
:; ::s-- 
:::s 
o =- e ClI 5 lo-' -+.-.. 
c.. .- -:::r C 
. 
. 
 
 
9: c: :::E"tJ 'I (II t:o 
 .... 

 
 -- OlI 
 ..., 
 c..;;.. _ ' "'. 
J!\ N Z -_ CI tn N __ .'" 

 "" ....... co 
 e 
 N -. .c 

 e n Q. 
 --:'" 
 g 
 
 E4 
- ';;;' o e
' 
 "'" er =: N :::s 
:1r _ «: 
 OO.od 3 :::I -' 

 
 
 
 ::- u, oc:; _' _. ....- 
 

. ....... e 
. N 
. 
 . "CI 
 
o O ,

 o 
 
 
 _- EJ 
 
.... . 
 3 
- 
 u:::a. Co:::: Ą 

. tn g!ą e. 
 
 I 
O" . 1:1" 
 _ "'- 

.......... 
 
 g.. 3 
 
.)YłUJiD_DJIJfJi

-':
'ł(" 


.' 


- Che'mża. Posiedzenie To... rólniczego 
odbf,jdzie sif,j w czwartek, 17 bm. o godz. ł po 
poło w zwykłym lokalu. Zarz"d. 
- Kvśclerzyna. Zebranie r61nicze na po- 
włat koj\clerski odbf,jdzic sif,j dnia 22 grudnia 
o godzinie ,I na sali p. Turskiego w Keście- 
rzynie. Porządek obrad: I. ZajloRjenie. 2. Spr
- 
wozdaoie z rozwoju k6łek r6lniczych; wsparcie 
pogrzebowe dla członków k?,ek. 3. ?dczy
 : 
-Jak korzystnem jest dla r6lmka zabezpleczeme 
życis, szczeg61nle posagowe. ł. Wykład: W jaki 
spos6b powiękllzymy zysk 1 pszcz6ł? f. Wy- 
kład: O chowie Inwentarza. 6. Wykład: Par- 
celacya i banki parcelacyjne. 7. Wolne głoey. 
Na zjazd ten członk6w kółek i goj\ci z blizka I 
daleka zaprasza X. Wróblewski. 


Przesilenie w Serbii. 
Bislogród, 12-go grudnia. Słycha.6, 
że naozelnioy spisku (J

ł:wcoweg? 
a]
 
by
 usunięoi z armil I przeDlesIem 
do służby cywilnej. Wątpią wszelako, 
ClIY król piotr zdobędzie się na taki 
krok siły. 
Zajście na granicy. Łabln l6ltl . . . . . . . . . . . . . 
Sofia, 13. grudnia. Około Widdynia l.Dbln alebl_1 . . . . . . . . . .. .. 
na DUDaju. Da Jwóoh rybaków buł- 
- 

--- --------------- 


ee
lIieeaeeee

se
 
i ierniki I 

 - 
 
I 
m 
... 

 

 

 

 


nad 
 od qce święta 
poleca - 
F bryka piernl ó 
. . 
r r lewIc 


W'" Kostpzynie. 
Ostatnia nagroda: 'Yielki złoty mcdal 
na wy
ta\Vie Przyrodniczo-Lekarskiej w Krakowie 1900. 
Cenniki na ż,danie bezpłatnie i franko! 
Da nabycia w cukierniach, han
lach cukrów i kolonialnych, 
111:
a
{'& 
............... . 
. 
Srebrny medal na wystawie prurny810weJ 
prOWIAcyonah1
_!o
nańsklej 1895.
>>>
r 


A

&A
#JAIJ!-ł,nJ\.
Q#l1ł..#!A.mtł..

eA


.






A 




WV.W_
'i9
W
W,.

,,






Qł
W
. 
ił Wielki wybór stosownych podarków gwiazdkowych I 

 K.abłOckrro"W T ..uniu I 
o Księgarnia, skład wszelkich materyałów piśmiennych i rysunkowych, obrazów i dewocyonalii. 
 

!jj W..ystki. d.iel. i kei
żki ogl....n. prz.z inne kei.g,rnio pn .wykły,h . .zczególniej po ohniżonych ,.n.,h dostnroz.m b.z ...: 

 ił wyjątku równie tanio i śpiesznie. 8328 . : vri!i1 

"'
..6) .
:
ee
.. 


- 


Z dniem. l-go stycznia 1904 
zmieniam całkowieie mój interes. Aby to módz- uskutecznić, oddaję wielkie zapasy 
mwar
w ł
k
i
wn
, t
ill
t
rt, mat
rn na 
llKni
 Ul 
do 
yprzedaży. 
. Ceny!ą tak zniż
ne, ,*e. każdy .po
i
ien korz
ętać ze sposobności, aby li 
mDle swe potrzeby zakupl
. 
oJ Interes IstnIeJe lat 2
 l 
ego sł
w.a ręezy za rzetel- 
ność wyprzedaży. DawnIeJsze l obecne ceny są na kazdeJ etykIecIe oznaezone. 
rl 
itz, 
ul. Zeglarska 27. 


..
 
KI 
.ii 
.,1 
t. 
Dl 


e 
pl 
pl 

 


Zj 


. 


t at 
I ł
 


2712 


ZI 
l!!! 


8, 
I J, 
, 


I Dobrze zł\cho"""p' 282& 
.ee
e.ses.e .,mmo!ł.!
!.e 
Toruńska fabryka piernikow . zd
i;;;
n;
:
;AlW 
Albert Land 


::i:S
::J:::d




:: 
'l'or.o pod nr. 2825 
PosZ1lknję kupna doml 
1.:..' z dwiema lub 2 I pół morfP 

 roli na wai, o Ue możBoiioi 
jak najdalej od miasta gdzie- 
. by maina z dobrem powo- 
dzeniem kram (Hoker) prowa- 
dzić. Łal!lkawe zgł08zenie proez42 
prze81atl do .Gaz. Codz.- 2812 



.
ee'eeefJ 
Tewary kotuchOYi8 
jako podarki gwiazdkowe 
)I( zawsze są p02ądane! ... 
iIi;fyJuili;ij:tTDier
;;-rutrza

 . 
dla mężczyzn i c"J
opców, łI'J1!t. 
czapki, barety, mufy 
i) polowania, deki "(fil 
kożuchow
, skóry itd., e 
tylko w l1ajłep
zej dob'toei I tegoroczny /iwiezy towar ' ':.',' 
po Jak najtaiiu)'cb Cle 

I:strz t!!
Y, . 
ulica 

z.ro
..::r::0żny" 
. Swi..ta Bożego Narodzenia I . I 
'___, 
 ' " i:rt

e;k
m
ma ;:y 
__ _. i piekarnia, 
nowo w t) m roku srebrnym medalem państwowym l z domem maBi"" 15 m6rg ziemi, 
.' 
.. 'i ee eeGS G eEGeee w duiej wsi kOHcielnt'j. Cena 
I . 0 8 ... p r e m i o w a n e 
 8 Kupna 9aOO m , wpłaty 1-ł(}Off 
Mas Yny do szycIa i m., w powiecie w"brzeskim. 
,. PIERNI I Bliilze wiadomoBci: Toruń, 
WelOcypedy,. _, łflłtł. ullca Elłbiety Dr. 6, Borkowakl. 

 welocJpedJ motoro.e
 
 -r-- 
 Kalosze 
e z Bielefeld1łkiej fabryki dawniej Di1rkopp i I miodowniki. makarony, pierniki, jako i w8zel- 8 ' 
CD Sp. są jako pierwszorzędne fabrykaty za . polE't'a 218t 
e IIzczytnie znane.' i wszędzie ulubion.... kie prawdziwe specyalnoścł toruńskie. Lisiński, Toruń, 
CD Jedyne zastępstwo na Toruń i okolicę e ..." obok kawinrnt »Kaill6rkrone. 
ts Wł


o
!


t::_ 
;
ruJi, = -- Znakomite 1- \\VJkOnnj
 





 I

 
CD Założony 1875. f) pudełka gWI-azdkowe 
 zuchy I wllzclkie ;:
:

C!

.kO- 

 Skora usługa! QRzetelna gwarancyal .m.. 
 - M. Szczepankiewloz, 
w w 0 \ T o ruń. narożnik ulio BI6I"O- 
CDGGeCDeCD 'CD98 Gee'G)CDCDCDGe 
 kie i f.aziebnej, wchód I uUc,. 
'łiI1Jł Łazi
bnej. Ił3-JI 
na prezent I Staro Jard. - 
1:1. 
 t.. 
 -
:I 
 or! 4 Mk począwszy_, .810 
 W'iclkie lokale 
I I e azne pIece. 
 Franko do każuej stacyi. l ucklko darmo. 
 na składy, 
.
tbOrDdo"WL Za

DncdDieCe'i.I




 

 -; 4A 1 ;;'::t

E:i:"t'':.- 
"Dall
, '" 




 


. Slo,o.,,"- .... 
'1yC:::: ł::
::
:=.a. \. i.++.Cii;;;di;i;ii;;ii;:++l \ 10-k
otne powiększenie światła 
... IIRDACKI. .. i 50 proc. oszczedności oleju 
""\ '. N aJst a r s z y m a g a z y n II b e r Y. zJska, siQ prloz nłycie palacza iarowego (Glllhliohtbrenner). 
. .. . Bez poncro8zek! Bez zmiany lamp1! 
,liMIERZ BROEKERE. I_ i dawnIej L1pska nr. 138 Sztuka 1,8n m. franko przez zaliczkę. WaapaBie na ID, 

 d . la 12, u, 16" " okrflKłego palncza. Odspnedajltoy otrlymajl\ Dł- 
.a ze za, od 1 go listopad. 1903 !8C3 brzy mi zarobek. 17M 
Tu lJŃ ul Szeroka 19 . Z 
ł d ' 'tl' tr l . K b 
..... . .__- _ T.li+..!.






:
:
.
;.l
;.... ała oSWle ema pe O eJowo-2arOwe
o W ronac. 


k 


_ o: 


.g 
.. 
.. 
Vi 
P 
jE 
si 
r, 


Głównv interes: Ulica Łaziebna nr. 6 
. Filia: ulica 'Szeroka nr. 18. 


D 
\'I 

 
d 
.. 


poleca na 


-ł 
(j 
] 
d 
111 


. 


I 
J 



 


-t 


j 


o- 
. 
. 
li:* 


Wf., . 


-.: b re
, eq.1riefIIIbt' '..'ryD Pl'lłlłł- ., 
.naau. - ftWII\ł1.I- ł ....1tGił" .....rAł pot M'J Irejstaei w "{MdbL
>>>