/kb_1937_09_12_nr21000001_0001.djvu

			" 

..
 
?'- !

 
ł;:;:;::;edakcJl nr Ul." BYD G O S K I T.',,,, "ml."'
.p .. ..... 0 
Redakcja prz,jmuje od godz. I
łl Konto P. K. O. Pozna6 ar 206382 ::T. . 
Czlonko.le redakcji nalez, do Wydawnictwo nalety do Polskieeo 
Syndykatu Dziennikany PomorskIch Zwl,zku WJda.có. . Warnawi. 
Wydawca: Drultamia Pa.ło..ldego. .łaściclel Ed.ard Pa.łowaki. 8ydgoazcz, ulica Marazałka Foeha nr. II. 
IIIHHIII/HIH/HHHlIHHIHlI/H1HIHlHHHI/IIIII/HIIIHII/UI/H1II/UIUHII/HHIHlI/H1I1IIH111III1I11111111II/IIII/HHIHlUIIII/IHHI/HIUllHlIHlI/I/I/II/ 


-
 


.
 


r 



 



 


\ 


. I 


NiecWeJa, 12 ...mnia 1937 r. 
Rocznik XVI - Numer 210 


. 
I r'" 
. .. 


) 


'/ 






¥
n
1 Mar
lał

 
milłY.RY
1 W Wllr
W[ll. 
min..ł dopiero tydzieil - ale jakże 
ciężki. kłopotliwy. tragiczny. pełen 
trosk i zmartwień był to okres. 
Tych tragedyj szkolnych jest po- 
prostu bez liku. Tragedyj spotęgowa- 
nych przez nieopisalny chaos. jakiego 
przed okresem nieszczęsnej ..jędrze- 
jowszczyzny" w Polsce nie było. chaos 
kosztowny. niszczlłcy nerwy rodziciel- 
skie, i rujnuj'łcy chude kieszenie nie- 
szczęsnych. zrozpaczonych. przeżywa- 
jlłcycb noce bezsenne ojców i matek. 
Zaczęło lię od tragedii podręczni- 
ków szkolnych. Do ostatniej chwili 
niewiadomo było, s jakimi kaieżkami 
młodzież ma zjawi
 się do nauki. 
Księgarze zmuszeni byli zamawia
 pod- 
ręczniki na ryzyko. \V1adze oświatowe 
bowiem same nie wiedziały. co zarz/y 
dzM. Zaczęła się w pierwszych dniach 
szkolnych gorlłczkowa bieganina po 
księgarniach. Szturmowano je popro- 
stu. Pomagano sobie łokciami. prze- 
krzykiwano się wzajemnie. byle zdoby
 
upr:agnione podręczniki. Jakże często 
mlodzież odchodziła ł kwitk1em. jakże 
często następnego dnia musiała wra- 
t&
. bo okazało się. te znowu innych 
wymaga się ksi'łtek. Tak minę,ł Jeden 
tydzień szkolny. Jeden tydzień został 
IItracony dla nauki. Jaka bowiem mote 
by
 nauka. jeśli p6ł kl8.8Y jest bez 
podręczników I 
Droglł tragedi'ł rodziciel!drę, to kwe- 
stia wygórowanych cen za podręczniki. 
Jakieś broszury. cieniutkie księ,żeczki 
kosztuj Ił złotówkę. dwie. trzy, a nawet 
więcej. Za podręczniki. drukowane 
w olbrzymim nakładzie, każe się płarM 
rodzicom conajmniej o polowę za du- 
to. Pół biedy. (rdy ojciec dziecka jest 
na dobrej posadzie i gdy w dodatku 
ma do wyposażenia w przybory szkol- 
ne tylko jedno dziecko. Co ma jednak 
zrobM ojciec licznej rodziny. nadomiar 
deRO zarabiaję,cy marnie? Skąd ma 
wzi,c' kilkadziesiąt złoty rh na pod- 
recznlki' Co ma zrobi
 matka. moie 
hied"a wdowa. It"dy wydatek na księ,żki 

zkolne dla dzierka wynosi całornie- 
lIięczn. .jeJ rentę? Nie wspominemy 
już wcale o łlaJwiększych nędzarzarh. 
o hezrobotnych. którzy teł pr&lm" aby 
irh d,ied nie hvłv analfahetaml. 
A wetmy d
 .ręki taki jE'den pod- 
rę<'7nik i obejrzyjmy go blitej. Nędzny 
druk. bro!lzurowanie nitej krytyki tak 
te w ręku nam się całoś
 rozpada. 
korekta przeprowadzona tak nlechiuj- 
nie. te zarhodzi potrzeba dodrukowy- 
Wania o!'lobnvrh kartek ze sprostowa- 
niami. W t
k
cie poza błędami terh- 
nirzno-drukarskimi aż roi lIię od błę- 
dów i pomyłek autorskich. którzy prze- 
de! za swój skromny wysiłek otrzy- 
muj. kr61ew
kie honoraria. Znan. 
jest rzeczfJ, fe na podr
czniku szkol- 
nym mołna się w krótkim czasie do- 

i
 wielkiej fortuny. Oczywi
rie 
o He się ma ..plecy" i otrzyma zatwlE'r- 
dzenie podręcznika i zalecenie 
o 

 
szkół. Jak to się robi. kto i na JakIej 
drodze otrzymuje ministf'rialm' plarpt 
rJla opracowanf'go pnez !\iebie pod- 
rOcznika. o tym prasa napisała już 
łomy. 
7ajrzy)my jeszcze do iArodka nowy rh 
T\odr
łk6w. Wniknijmy w Ich tref
. 
"ohaczmy kto je opracował. 
Bardzo nas ucieszyło. fe minister 


Przebieg pierwsz,ch dni wielkich manewrów pod B,dgoszaą. 


Wur6w1ec. 11. 9. (tel. wł.). I ciq.giem przyjechał do W
6wca mar- dworcu reprezentanci władz s lip. st&- 
Wczoraj o godz. 9,30 specjalnym po- szałek Śmigły-Rydz. Powitali go na I rostt. Zenktelerem i burmistrzem Wa- 
- - - chowiakiem na czele oraz tłumy lud- 
ności wraz z całlł młodzieq Bzkoln. 
Na terenie manewrów bawił Bzefo-- 
wie sztabów Estonii. FinlllJIdil i Łotwy. 
Z tej racji wszystkie miejscowości 
przybrane si chor'łgwiami o barwach 
narodowych i barwach państw. które 
szefowie sztabów reprezentuj. 
Ludnoś
 odnosi się entuzjas:tycznil 
do wojska. dając na każdym krokU 
dowody przywitzania do Armii Naro- 
dowej. 
Ogłoszono oficjalnie przebieg pier- 
wszych dwóch dni manewrów: 
"Dzień 9 września przeznaczony był 
na skoncentrowanie oddziałów obu 
stron. a mianowicie strony "czflTwonej'. 
w rE'jonie Poznania i strony ,.niebie- 
skieJ" w nJonle Bydgoszczy. 
W dniu 10 wrześn"ia we wrzeF>nvch 
godzinarh rannych obłe !'trony rozpo- 
częły intens;pvne działanie rozpoznaw- 
cze. zmierzająre do ustalenia sił fZ"lów- 
nych pneciwnika. Do tego celu uż
-to 
wszelkich rozporządzalnych środków. 
przede Wsz}'stkim lotnictwa i kawale- 
rii Oraz szybkich oddziałów mowro- 
wveh. 
- Okolo południa nastę,piło zetknięcie 
się oddziałów rozpoznawczych obu 
stron, Wywię,zało się kilka intere!'u- 
ję.c
'ch walk nfE'iscowych. w których 
SzczE'gólnę. rolę odegrała broń panrer- 
na. Walki te pozwoliły dowódcom 
obu !'Itron na skierowanie sił gló\\-ł1
.ch 
do Jlrz
'szłej bitwy." 
Służbę bezpieczeństwa pełnię.. jak 
również oficjalnie donoszę, członkowie 
orF!"anizacyj b. w{)jskowych. służbę 
lączności harcerze. 


Dwaj szefowie sztabów na manewracb. 



 . 


lo: 



 
-J.
. 
_. 
....

,._.#.. 
..,.. 
"..r. :,;,,-, 


....r'

 


0'." 

. . 
. ;
 --.. 
....,
 3 -',", 
',.<:' . ." 
;- ..
.
: 
.:::j;

¥i.'; 
'i. .... 
j, 



 


""., 


.-i. 


. 


....
 
, " 
'..t.:v 
 


;.... 1JtIIIi'-'> 
;.

=- 
..... 


. "}
':
: 


./ 


,,-""'::, 


',,', ".,. ,,,,. 


..
.( 
1.,". 
 
'"'" 


, 
r 


'..2"" " 
. -
 
 , 
C'I" . , 
-'- 

 


,.... 


'\.,.,',: 


"J'- 


''':'.

-' 


. 
I 
ł 


.. 
} 


. i 


,."# 


\
. 


:;... 


,'", .-:.. 


W tegorocznych manewrach angielskich wziął udział -szef &zt'bu generalnego 
Francji - gen. Gamelin.- .Widzimy go w rozmowje z angielskIm szefem ilztahu ge- 
neralne&,o manzalkiem DevereIlem. Na manewry francuskie wyjechał z Polski 
gen. Norwid-Neugebauer. 


Zbezczeszczenie Matki Boskiej Plekarskiei. 


Katowfce. 11. 9 (tel. wł.) obrRzie oraz p-alJlotki z wotami. rab u- 
Onegliajszej noc
- do kościoła Mat_ j 
lłC wszy
tko. co pr7edst
wialo jak
- 
ki Boskiej Piekarskiej. największej kolwiek wartość. Łupem Ich pBdł
' 011 
świ
tości Górm-go Ślę.ska. włamali się lat składane tam wota złote. srebrn
 
1łoddeje i zł"'ezcześcili cudowny obraz. oraz brylanty. 
Zbro(łniarle rozbili szybę prty 


Swiętosławski w swoim radiowym Armii Narodowej zamieszcza
 w pod- ]I(, i Golias M.: Gramatyka iTecka; Rapa
 
przemówieniu. na inaugurację nowego r/Jcznikach szkolnych czytanki o bun:' port A.: Homer. mada; Jędn:ejowski 1. 
roku szkolnego. tak pięknie mówił cie leglonó\\' rz
-mskich pry:E'ciwko im- i Rap.port A.: Platon. W)-bór z pism. Cz. 
o narodoW}'m wychowaniu młodzif'ŻY. peratorowi i opisywa
. jak delegaci t-lIt: R.paport A.: Słownik do wyboru 
To bardzo ładnie, brzmi. Inaczej. niż fOnTIRcyj (rady żołnierskie) stawaly pJplinl Homera; Rapaport A.: Ksenofont&, 
Ó . d .. przed S 
' ol . m cesarzem Z Z . .. dRnl ' am1 ' . wyprawa Cvru!'a /przekład); R.p.port A.I 
za smutnych czas w Ję rzeJeW1CZOW-" ... ( kł I'I ) M 
. d bo m1 ' ell ' J ' uz - doś " bt ' tew. doś " wOJ . ny . RFenofont, \Vyhór pi
 p"e a . 
skich. kiedy nacjonalizm '1 naro owe "'" f"I I 6 P la 
wychowanie młodzieży były wyklęte Takie pytania moglibyśmy stawia
 hez kÓ'

y 
1



:i;

RA:eof:o; sł:ro: 
ze 


ł. co pomogę. piękne !'Iłowa mi- kOń;
dno byłoby wymaga
 innego na- zRkonn
-m więcej się POWiO
? I S. 
. kó k l 
 ta wienia ideowellPo w P odrAcznikach !lp1").tniE'i!'i. I dlatego nie pols lP. pcz 
nist.erialne. jeśli z podręcznI w sz o - 
 e" żvdo\\'skie '-nala1ły się w szkołach pol- 
nych wieje stary duch. Nadal \\'y- !I!:kolnych od ludzi. wychowanych . 
d d h w "'ło
nv . m zwi"zku naurzydelskim ski rh podręczniki! 
prane sił one z zasa naro owyc ...... Rótne Tuwimy. Rapaporty. Auerha- 
nadal znajdujemy w nich entuzja- ..O
nisko". I trudno równiE'ż. aby . . 
styczne wier!'ze o traktorach sowiec- aut.orzy podręczników. '-nani ze swych rhv i 
piE'glo",ie jako I lu k 
marz f e I WY- 
chowawrv dzierka po II 1E'go. o pr!:e- 
kich. i nadal karmi !'ię w nich mło- pogl
dów lewirowyrh. klasow
.rh. cieź uPoksr1anie Narodu POlskiE'/lo. 
dzież n8.8zę żydami Tuwimami i. pisa- a rzęsto popro!'tu żydzi. opracowywali i k It l 
k . t podręcznl ' kl . szkolne W d u c hu nacJ ' on a- to policzek d . la oświaty u ury po- 
rzami. znanymi ze swego plars wa Ś -' d et lak11 
. li l!tvczm-m Wetmv dla P rz y kladu !'lik ej. to nalgon:'-e Wla ewo.' . 
religijnego. I jak tu. po wniknięc1U . -.. ,vv!'t8wiR b' N'epodlpfZ"ła Potska' 
w treś
 podręczników. uwieny
 w pięk- tvlko jedn", jedvnę. dziedzinę naucza-. so le I hO
 
ne zapowiedzi ministra oświaty? Czy 
ia' jęzYki st8rożytne. Kto tu opraro- Nie słowa o narodowym wyr - 
d h wał' pod ręczniki. zalecone do s,-kół? "iu młodzieży. lec
 rzyny mog
 n
 
zgodne jest z naro owym wyc owa- O . h . k . Jedvnfe p1'7.E'konał. ze I w s7.kolmrtWIa 
niem młodzieży zmuszanie jej do urze- fo II' nazwls a. I .. .. I Po 
h . Allerb.cb K: Gramatvka łacirtska. ,s("z:vna'ę. Się zmIany nR epsze. .. 
nia 'się utwor6w pisarzy .tydowskic , AII:rbar:h M. i f)ąbrow
ka K.: Gr8mntYk
 rjlTnarh irh p07:nacie
 te!" - mówi 
Czy nfe dosy
 mamv pol!'lkirh po
tów. łacirtska: Allerb.eb ]I(, I Dąhrowski K.: Pi!lmn świt;
E'. Po cz
'nRrh !',-kolm.rh 
pol!'kich pisarzy. czy Nar6d PolskI nie OJ"!CP Intine t-tv. Podr
rz:niki do nauki 0:0;8"78«' będ1iemy i !'zkolnfctwo pol- 
jest doŚĆ płodny .w talenty pis
kie. łaciny I'Ila I-tV kL !t.; R.p.port A. 
B- "!kif' 
IOWR bowiE'm łatwo uno:o;i wiatr. 
nie doM wydał I "")'dajE' gemlls7ów IU!IItiu!'. np ("oniurntionp Catiline: R.p.. C,'-nv natnmia<:t 8ę, dziełf'm frwah.m 
pióra? Czy .if'!lt z/lodne z .noworze!'n
'm port A.: Sallu!'Ifiu1'l. Bl'lIum lu!!"urthił:1um: ,- 
7.V;',. tvlko ,api@luie lIię na kartach 
pr.dem narodo"")'!'". dęzęrym do ?d- I Jf)c1rz
JnwRki J. R.p.aport
: 

ownlczpk hi!lłnrit . , 
grodzenia się od zydo!'ltwa. z
tru


 I do wIIP:
nkl 
PJ'!l
 OwidIl
az:a. BpI
gl.
 W !lzktllnirtwie nR!'Izvm ("zvnT nte- 
młode dU!lz\'czki jakimiś Tuwlman;u? N.: WVJllsy łaclrtskle dla tIt t tV kI. Irlmn. I. '" I 'rh.ś 
I . t' 'kazane aby w dzisiejszych Spleglel N.: Zeszyt pomnmirz:y 1'10 nauki !!Otety prze,.z," !I owom. o e 1 y my, 
czy JE'S W i !' .' t A gi P aństwa na ip.'.k" l
r;ń!llkipl1''''. ("'z. I-lIt; Allerlłar:b aby tak nie było... - y- 
c sach op erllJI1a po " 


..
		

/kb_1937_09_12_nr21000002_0001.djvu

			Str. 2 


..KUIUER BYDGOSJU". l1iedziela. .1nia 12 września 1987 r- 
- 


OK 1938-ROK WIELKIEGO 
ROZKWITU RADIOFONTI- 
ZASTANIE JUŻ W WIELU 
DOMACH NAJNOWSZE 
ODBIORNIKI NASZE 
PATRIA.TEMPO 
MAESTRO · OPERA 


- 
ło. 
t ł 

 
. 


. 
WYPRZEDZAJĄC POSTĘP. 
ODDAJEMY JE DO UŻYTKU 
MIŁOŚNIKÓW RADIA 
JUŻ DZIŚ - NA INAUGU- 
RACJĘ NOWEGO SEZONU 



 


.. 
.- 



;;-:"""'1r(-! ...;.
 


ELEKTRIT-R.8DIO 
ŚWIAT MUZYKI-MUZYKA CALEGO ŚWIATA 


Po audiencji ludcwca u Prezydenta Rzplitej 


Waruaw.. 11. 9. (tel. wł ). 
Przyj
ie inż. Ignacego Solarza na 
audiencji przez Prezydenta Itreczypo- 
spolitej na zamku wanzawsklm wywo- 
łało bardzo duże wraienie w kołach 
politycznych stolicy. Im. Solarz prze- 


b)"wa bowiem stale na terenie. który 
w I"oku ubiegly
 oraz ostatnio tyły 
miejscem znanych już wypadków. oraz 
na któł':\ m odb).ły się uroczystości no- 
wosieleckie. 
Inż. Solarz jest dyrektorem i kie- 


Nr. 210. 


, " - .- 


rownikiem Wiejskiego Uniwersytetu I ku Młodziet
 Wiejskiej. Inż. Solarr 
im. Wł. Orkana w Gaci (pow. przewor- jest wiceprezesem zarz"du głównego 
ski). należłc do jednych z najczynnłej- ..Wici". Był on starostł dożynkowym 
szych działaczy społecznych i oa1wiato- na pierwszych dożynkach w 1{),>..g roku 
wo-kulturalnych w ruchu ludowym. w Spale. Itłd znajomość z P. Prezy- 
Ini. Solarz pracował 04 1921 r. w kół- dentem Ignacym Mościckim. In!. So- 
kach rOlniczych na terenii Malopolski luz w tym czasie został udekorowany 
WschodnieJ. Zorganizował następnie krzy!em kawalerskim Polonia Resti- 
pierwszy w Polsce Uniweraytet Ludo- tuta. Na pierwsuj konferencji. zwo- 
wy w Szycach koło Krakowa. Uniwer- łanej przez Ministerstwo Oświaty 
sytet ten hył własności" Zwię.zku Nau- i władze urzędowe. a połwięconej kul- 
czycielstwa Polskiego. Po Itworzeniu turze wsi w Łowiuu. Ignacy Solarz 
B. B. W. R.. SZYCI oraz Zwię.zek Nau- był jednym z glównych referentów. 
czycielstwa Polskiego oddały si
 na Tworzy pierwsz" spółdzielnię zdrowia 
usługi B. B. W. R. In!. Solarz zostaje w Markowej w pow. przeworskim. Jest 
zwolniony ze stanowilka dyrektora. jednym z głównych referentów na zja- 
Tworzy on wówczas I organizuje przy zl1ach wiciowych Bierzl czynny udział 
pomocy byłych wychowank6w pierw- w pracach spółdzielczych. Jest człon- 
szy samodzielny. niezaleŻDY Uniwer- kiem miejscowego Wydzialu Powia- 
sytet w Gaci. buduj"c ze składek. zbie- towego. Bierze udział w pracach Ko- 
ranych na wsi w całej Polsce. własny misji Gospodarczej Stronnictwa Ludo- 
gmach. Wychowankowie Szyc daw- weBo. W ..Wiciach.'. radykalnej orga- 
niej. a obecni I wychowankowie Gaci. nizacji mlodzieży ludowej. uchodzi za 
tworzł czołowI awangard., t II Ide- głównego wychowawc
 i ideowego 
rownikami pracy mrM mł04zfe!y przewodnika. 
wiejskiej. przede wszystkim zd Zwlę.z- 


Król Karol wybiera sie do [ze(hosłoWB(ji 1 


Praga, 11. 9. {tel. wł.J. 
Jak donosi organ premiera Hod!y. 
projektowany jest przyjazd króla Ka- 
rola do Czechosłowacji z końcem 
września względnie z poez,tkiem pat- 
dziemika b. r. Jako oficjalny powód. 
podaje si
 polowanie. w którym król 
Karol ma wzlłĆ udział. przy czym 
wymienia li
 gatunki zwierza. które 
podobno specjalnie interesuj" królew- 
sk
go myiAliwego. Majł to być baŻ8.n- 


ty. UlY I króliki (I). natomiast w Ta- 
trach t na Jaworzynie - jelenie. kozły 
i kozice.W eferach politycznych przy- 
pisuje się jednak tej wizycie głębsze 
znaczenie, a mianowicie dalsze poglę- 
bienie ltosUnkóW wzajemnych. które- 
mu zreszq poa1więcona była równie! 
niedawna konferencja Małej Ententy. 
a które wobec polsko-rumuńskich 
aktów przyje.tni stanowi specjalnł 
trosk
 politycznych k6ł czeskich. 


Nowe zabytki na Wileńszczyźnie 


Wilno, 11. 9. (tel. wł.). 
W czasie robót ziemnych przy bu- 
dowie IZOSY Lida - Trokiele na pra- 
wym brzegu rzui 1:ymy koło maj"tku 
D\\orz>"szcze natrafiono na dwa pod- 
ziemne lochy. Na terenie maj"tku 
Dworz).szcze znajduj I się starożytna 
ba'lzta obronna. Mi("j'!c(\wa ludność 
pamięta jeszcze. że taka sama baezta 
znajdowała si
 również po drogiej 
stronie rzeki. Niesprawdzona jeszcze 
wers1a głosi. że odnalezione obecnie 
locby 8ł czę
cil tun.U podrzeczny
h. 


które niegdy' ł"czyły obie te baszty. 
Odkryciem zainteresowały si., władze 
konaerwatonkie. 
Podczu prac konserwatorskich na 
Górze Zamkowej w WilRie dokonano 
nowego odkrycia. Mianowicie w po- 
łudniowej .cianie gł6wnego gmachu 
Zamku po usunięciu sruzu odsłoniły 
si
 ruiny ludwi8arni. wybudowanej. 
jak stwierdzaj... w drogiej połowie 
XVI wieku przez króla Zygmunta 
Augusta. 


.
IA BEMPEL-8IERDAWA. 


Katarzyna Szpinak 


0lł8' da.lazy f3t Tym razem jednak rozwijała Izyb- 
kość uie dla rozkoszy p
du. Gnana 
Sin. 'wiatJa reflektorów rzucaly była niepokojem o zdrowie generała 
długi snop iwiaAJa rozprasza.jłC zu- i chęcił jak najprędszego znalezienia 
peł
 już ciemnooki. Drosa b>-ła pusta. sił: przy nim. Ufała t,.lko swojej nad 
Ani żywe80 ducha. Kasia była z tego nim opiece. - __ 

 : 
rad&. Ileż razy w dzień jad"c iryto.. lIia 
zóstrm kilometrze. w lesie. 
wala Ij
 na furmanki 1 ładowne wozy. znajdOwał się ostry zakręt. Kasia 
które tak często. nie8tet.y. u nu jeżdił itwoluiła. 
le tylko tyle, ile dla zrobie- 
po caleJ sZ08le jak pij.a.ne. 
 8toeujłC nia go było konieczne. 
5i, do zasadniczych praw rochu kolo.. Raptem za zakrętem ujrzała jwia- 
wego na drogach pubijcznych. Nie tło jadę,c("go naprzeciw samochodu, 
mówiłc JUŻ o w&1ach. w których a tuż przed lIobł stoJ"cy IV poprzek. 
D'Ir.1l6jsze l większe wyrostki dla spor- >:'zosy pu.'\ty wóz, zaprzężony w jedne- 
tu przebiegają w poprzek lZ08Y tut go kOllia. Wotnicy nie było nigdzie 
przed nadjetdż&JtcytD ea.mochodem, widać. Z prawej strony szosy było je. 
ni
 zdaję.c RObie sprawy, że narażaj" duak dos).
 miejbca, aby zaporę t
 wy- 
ł swoje 1 jadlłcych żyde. millłć. Skręciła wi
C szybko na sam 
Teraz, na zupełnie opU8ł.o.za1ej Drzeg szosy, W tej aameJ chwili z tyłu 
droc1ze. jechała P'OOo	
			

/kb_1937_09_12_nr21000003_0001.djvu

			Nr. 210 


KURIER BYDGOSKI niedziela. dnia 12 września 1937 r. 


Ż,dzi O boikocie na od 


1:ydowski .,Nasz Przeglq.d" rozdzie- 
ra szaty nad sytuacjlJ., jaka wytworzy- 
ła się przed składami podręczników 
szkolnych dla młodzieży. w czasie roz- 
poczęcia nowego roku szkolnego. Sy- 
tuację na ulicy 
więtok.rzyskiej żydow- 
ska gazeta opisuje w ten sposób: "- 
"Wśród jakiegoś dzikief{o, nieulltają- 
ceg
 krzyku. wchodzimy z ulicy Nowy I Proces O Zal - S ' Cł - a 
SWIat w SWIl:tokrzYSką. Roi się tam 
od młodzie
y. Okrzyki pelne 08ZCzeratw 
pod adresem tydów. Okrzyki o wymt- . 
nej tendencji podburzającej. Okrzyki W
awa, 11. 9. (tel. wł.,. 
..rymowane" i ,,nie rymowane". I tak SlJ.d Apelacyjny rozpatrywał spra. 
UL in. słyszemy: wę uczestników zajść antyźydc,wskich. 
..Ernr Balaka I WlriDlaka. które wydarzyły się dnia 14 września 
Dzieli I:yda od Polaka" ub. roku w Wysokim Mazomeckim. 
albo: · Podcza!l tych rozruchów ludność chrze- 
.,)[rew K,dziory IWieinlaka ścijańska pobiła Żydów, tłukęc około 
DzlIIJ ayda od Polaka" 3 000 szyb. 
.
 6 · W zwilłZ ku z zajściami pocięgnięto 
loU zn w: 
.,Bed1liDy do PaIutyDyr' 
.łmłer6 *ydo-komaDlel" 
albo 
..rl'ucla dla Francaza 
....o..k. dla PoI.ka" 
a - n2yd. na lataml,r"_ 
lut nie do Palestyny (jak dawniej. 
Jazda! Won!). ale.... na latarnif,:/ 
Sympatyczne, miłe i "w stylu": 
A oto inny obrazek. zaobserwowany 
przez żydowskiego reportera: 
A oto i .,scena" z jednym ze znanych 
adwokatów tydowskich. Chciał ze $y- 
n
. s,,!,oim wejść do księgarni f;ydow- 
skieJ Millera. W drzwiach zagradza mu 
drogę grupa wyrostków. - Wejście !la- 
tarasowane. I słychać okrzyki. Nie ku- 
puJ u 
Yd.a.I_ A kupuj tam (adresy 
mech firm na Swif,:tokrzyskieJ, jednej 
na Traugutta i jednej na Krak'-łwskim 
Pnedmleticfu). Przechodzi policjant pa- 
trolowy. Adwokat zwraca się do niego: 
- Pan na to wszystko 'pozwala? Pan 
to widzi i słyszy? 
A policjant na to: 
- RawoI)'waai. do Dl. wchodz.nla 
ale I..t przeatępshrem- 
- A co jest przestępstwem?_ 
W I'tIZ1Iltacle poUelBBt zwraca al, do 
adwokat.: 
- l\T1ech paa ... robi umi.RaDla. 
Adwokat zapiauje sobie numer po- 
licjanta. Tymczasem na tJ.1icy robi siQ 
naprawdę, wielkie zamieszanie. 
A -łycbać włdnie brz
k SF.yb. To 
. SoboJa. Próbowano tam nawet raz- 


. 
Zale Żldów.. 


Wanzawa, 11. 9. (tel. wł.). 
2ydzi obchodzili w tych dniach 
swój Nowy Rok. Zawsze tak było. że 
z tej okazji wojewoda warszaW!\kl 
i prezydf'nt miasta przysyłał żydow- 
ulm d!iałaczom społecznym życzenia 
noworof'-zne. Tym razem po raz pier- 
wszy w Polsce zaniechano tego zwy- 
czaju. 1:ydzl robu) z tl.'go gwalt, zarzu- 
cajlJ.c władzom warszawskim.., anty- 
semityzml 


Zajśda Ul Czestochowie. 


CZQltocbowa, 11. 9. (tel. wł." 
W środę, jako w święto Narodzenia 
Najświętszej Marii Panny. odbyły !!iQ 
1V1elJue uroczystoiAci na 18.8nej Górze 
Przybyło przeszło 80000 plJ.tników. 
Ponieważ, mimo święta, Żydzi mieli 
składy pootwierane, grnpy chrześcijan 
*idaty od 1:ydów zamknięcia składów, 
a kiedy tego nie czynili, zamykalf je 
sUt 8&00. Do południa wszy!\tkie 
akłady żydowskie pozamykano. 



""

_VJ'
.

v.JVVVłNV 


Jaka b
dzie pogoda? 
Przewidywany stan pogody na Jutro: 
lIa.. ....try. Po agUItJJR I poohmar. 
Ił,. nU.. dDlua doić pogodal.. 'l'uape. 
lalua.... włtbąoh malu. 


łĄ"y_-

"rJl'-'-
_.;
-.
 


Jak zachowuje sie polida! 


gromić całą księgarnię. Policja ener- 
gic
nie interweniowała, nie dopuszcza- 
jąc do dalszych eksce8Ów I aresztując 
czterech sprawców. Có! to za it«
ni? 
Awanturnicy? Cyrkowcy? Kto'!' Sami 
studenci. Dwaj z politechniki. Dwaj 


. 


. 
co W 


z uniwersytetlL Ci ostatni z wyd7.i1l.1u 
prawa. Jeden jest synem znanego udwo- 
kata. Ach/ Wil:c przyszJl prawnicy. 
rzecznicy prawa, mote i przyszli sljdzio- 
wie i prokuratorzy, którzy oper:lw,-,ć bę- 
aą pl1r8graf'1IIlil". 


antJiJdowskie. 


18 osób do odpowiedzialności s
dowej. 
W wyniku rozprawy przed S
dem 
Okręgowym w Łomży 5 z pośród 
oskarżonych uniewinniono. reszt
 zaś 
skazano na karę od 6 do 9 miesięcy 
więzienia. 
Obrona zaapelowała. S
d Apela- 
cyjny 6 osobom z pośród skazanych 
kary zawiesił. 


Żyd oszukiwal kolei. 


Warszawa, 11. 9. (tel. wł.). I ne Jest dochodzenie przez sędziego 
Na dwor(.u \Varszawa-\Vschodnia śledczego. 
straż ochrony kolei zatrz)-mała loska Sprawa jest dość poważna z uwagi 
Szpitalnika, który od dłuzszego czasu na to. że kOlej ponosiła wielkie straty 
był obserwowany. Jako podejrzany o Podczas osobistej rewizji znaleziono 

przedaż biJetów JUŻ uprzednio wy- przy Szpitalniku 112 biletów. które 
korzystanych przez pa!\ażerów. lecz Zl! miały być puszczone w ruch 
względu r.a natłok niedziurkowanych Oprócz Szpitalnika aresztowanQ 
przez konduktorów. jeszcze dwie osoby, których nazwisk 
W jakt sposób Szpitalnik dochodzIł władze śledcze nie ujawniaj Ił- 

'Io posiadania tych biletów, prowadzo- 


Ola[zego zmieniono wojewodów? 
. .t__ 
A dalej czytamy: 
.Zabiera sil: jednostki, które nie zda- 
ły egzaminu ze zdolności administracyj- 
nych, szczególnie podczas ostatnich wy- 
padk6w na wsiach. Mianuje si
 nowych 
pod kątem ich talentów administrac)"J- 
nych. Zmiany te nic wsp61nego nie mają 
ze zmianą k.ursu politycznego. Chodzt 
tylko o usprawnienie administracji:' 


"Goniec "\Varszawski" pisze na te- 
mat zmian" na stanowiskach wojewo- 
dów 00- in.: 


"Odszedł wojewoda lubelski Rćzniecki, 
który uwikłał sil: niewiadomo d/a.czego 
w wojnę z narodowcami, broniącymi 
Lubelszczyzny przed zall'wem korouni- 
stycznym." 


Z woiny hiszpańskie;. 


paryt, 11. 9. (tel. wł.) 
..Epoque" oraz kilka innych pism 
francuskich donosi. że trzy samoloty 
sowieckIe. które zatrzymano w Pout 
Long pod Pau. obecnie wladze francu- 
!'kJe z pod konfiskaty zwolniły. Samo- 
loty s
 gotowe do startu. Wczoraj do- 
IlJ.czyły się do tych maszyn jeszcze 
cztery inne samoloty sowieckie. które 
przez dwa miesi
ce obłożone aresztem 
stały w Biarritz, W obecności konsula 
sowIeckiego w Pau i francuskiego ko- 
misarza dla spraw nadzwyczajnych 
oraz jedn
go z urzędników straży gra- 
nicznej, samoloty zaopatrzono w ben- 


z)-nę Do samolotów wmontowano ró. 
wOleż skonfiskowane poprzednio ka- 
rabiny maszynowe. a jakiś samochó:1 
prywatny przywiózł amunicję przyna. 
leżn
 do tych karabinów. Wszystkie 
7 maszyn czeka obecnie na korzystne 
10 stal.tu wal"Unki atmosferrczne. 
BOl'dea1Ul:, 11. 9. (tel. wł.) 
Dla 0I!trau3portowania z Asturii 
wsz}sthich oficerów sowieckich. zor- 
ganizowano w Biarritz specjalną służ- 
bę 10tnicz.Q. Samoloty mają jednak 
akcję bardzo utrudnion
 ze względu 
na ostl'
 blokadę wojsk narodowych 


6dy pułkownik strzela do kapitana... 


Warszawa, 11. 9. (tel. wł.). I w Aleje Trzecil.'go Maja, w pobliżu do- 
W Warszawie toczy siQ proces mu, w którym mieszkał kpt. :Sunlara. 
w sprawie n8.8tępujfłCego zajścia: Bezpośrednio po ukazaniu się kapita- 
Dnia 20 lutego przechodnie w Alei na na ulicy pułkownik z tyłu zaatako- 
Trzeciego Maja zaalarmowani zOetali wał go uderzeniami szpicruty, a Da- 
strzałami. Oto pułk. Galiiuiki kilka- !\tępnie zasypał strzałami z rewolweru. 
krotnie wystrzelił do przecholizącego Pułk.. Galiiuiki, emerytowany na 
kpt. Sumary. Kapitan. zatakowany własne że.danie. stanlJ. ł przed S,dem 
pocz,tkowo przez pułkownika uder1e- Okręgowym, oskarżony o usiłowanie 
nlami laskIło z8.8łonił się tec7.klJ.. po- zabójstwa.. Do winy nie przyznał się, 
czem wyjrp rewolwer i również zaczlJ.ł składajtc wyjaśnienia. z których wy- 
strzela
. ledna z kul trafiła w nogę oika, że od 1923 r. pomiędzy nim a ka- 
kpt. Sumary. który upadł. tracąc przy- pitanem Istniał głeboki konflikt na Ue 
tomność. Pułk. Galiński zaczekał na spraw rodzinnych. Konflikt ten dopro- 
przybycie policji. której oświadczył, wadził do wojskowego sądu honorowe- 
że załatwił z kapitanem s\voje stare go. który udzielił obu oficerom naga- 
rachunki. ny. )\limo to pułk. GaliiIski nadal czuł 
Śledztwo wykazało, że pułk. GaIiń- żal do kapitana. 
ski wyszedł ze sweR'O mie!\zkania na Dnia 20 1utego wyszedł z domu. aby 
.iwie gOdziny prr.ed zajściem. zabie- rozmówić się z rotmh;:trzem MączkIło 
rając sl':picrlltę i rewolwer i udał "i
 m,:,żem obecnej żony pułkO"\\"Dika. Rot- 


!b 3 


mi!\trz nie chciał płacM alimentów 
skojej córki. będącej na utrzymaniU 
Ga1ińskiego i pulkownik po!\tanowił 
załatwić z nim tę sprawę. TymcZa!\elD 
zupełnie niespodziewanie spotkał si
 
z kapitanem. Na wspomnienie dozna- 
nych krzywd, zaatakował go, lecz ka- 
pitan miał wyjlJ.ć rewolwer i pierwszy 
strzelić. Wówczas pułkownik w ot.ro- 
nie własnej użyl broni, a nie chcąc po- 
zbawiać życia kapitana. miernI 
w nogi. 
Sąd przesłuchał pierwszą 
rupę 
świadków, m_ in. kpt Sumarę, kt6ry 
szeroko rozwodził się także na temat 
konfliktu, jaki spowodował krwawe 
zajście. 
Rozprawa trwa. Ogólem przesłu- 
chanych będzie 80 świadków. 


- 


r 
 
POKOJ 


czyste, c che i wYl	
			

/kb_1937_09_12_nr21000004_0001.djvu

			Str. ł 


..KURIER BYDGOSKI". .łiedziela, dnia 12 września 1937 r. 


Nr. 210. 


z trudnościami w radiokomunikacji. 
W przewidywaniu tych trudności no- 
patrzono ekspedycjt w specjalne apa- 
rat). ratliowe. Po!'zukiwania rozc
,,- 
gnIł się na długiej linii od wysp Bu- 
dołpha do miejsca. z którego otrzyma- 
W tych dniach pod kierownictwem w momencie niezwykle trudnym. Do no ostatni sygnał radiowy samolotu 
znanych lotników sowieckich Szewe- zapadnięcia nocy polarnej, przekreś- ,.N. 209". na którym leciał Lewoniew- 
lowa i Wodopianowa wyruszyła nowa laj"cej możliwości skutecznych poszu- ski. 
ekspedycja ratunkowa. w celu odna- kjwail. jest jeszcze kilka dni zaledwie. Trzy samoloty. lec"ce w jednej linii 
lezienia zaginionego w obszarach ark- Okres bezpośrednio poprzedzaj"cy noc w odstępach 20 kilometrów, mogIł obj
 
tycznych Lewoniewskiego. Ekspedycja polarnI). odznacza się wyj"tkowo sIl- front około 100 km. Każdy z samolo- 
wystartowała na trzech samolotach. nvmi zaburzeniami magnetycznYI!li. tów zaopatrzony jest w aparat krótko- 
przy
tosowan
c
 do lotów w 8tr
fie uirudniaj"cymi dokładne wyznaczenie falowy dla utrzymania ł"czności mlę- 
podhlegunoweJ l zaopatrzonych kazdy miejt'lca i odnalezienia kierunku stacH I dzy sob" i z kierownictwem ekspe- 
w cztery motory. Szczególn" uwagę I radiow\'ch. Trzeba się więc liczy
 dycji. 
zwrócono na instalacje raalowe. zao- . 
patruj"c samoloty w najnowsze UTZ,,- 
dzenia. pozwalaj"ce na komunikowa- 
nie !lię nawet w najmniej sprzyjają- WJnalazczos ' C ' n - Ieml - e ' ka. 
cych warunkach atmosferycznych. .. 
Przy organizowaniu ekspedycji wyko- 
rzystano kilkoletnie doowiadczenia. 
zebrane w czasie lotów arktycznych. 
Uczestnicy wyprawy ratunkowej zao- 
patrzeni zostali w specjaln" odzież, 
chroni"c" przed zimnem. Ubranie pi- 
lotów zrobione jest ze skóry. podbitej 
futrem wiewiorek. Między futrem 
I skór" znajduje się wkładka z puchu. 
Bielizna pilotów zrobiona jest z jedwa- 
biu i wełny marynosów. Obuwie skła- 
da się 
'dwuch części. z ciżemek, zro- 
bionych z psiej skóry. na które nari
- 
ga się skórzane długie buty. Do sprzę- 
tu ekspedycji dołłczono narty. sanie, 
specjalne lampy dla ogrzania namio- 
tów. palniki naftowe dla przygotowa- 
nia ciepłej strawy i t. p. Wsklad 
ekspedycji wchodzIł: Szwelow. Jako 
kierownik eksped}-cji. Wodopianow. 
jako kierownik grupy lotników. Molo- 
kow. który prowadzi samolot ..N. 171'". 
Alexiejew. kierownik samolotu ,,
. 172'. 
j lotnicy 
pirin. Tiagunin, Kurban. 
1\I0rosow, Pptenan, Orłowo Ritsland, 
Szukpw. mechanicy: Bassein. Iwaszyn. 
Tf'rentjew. Timofjejew. Sugrobow. Sza- 
gin i Ginkin. radiotele
aflści: Iwanow 
Chodow f Kuksin. \Vodopianow pro- 
wadzi samolot kierowniczy. 
Kierownik $amolotu .,N. 172'" Ale- 
xiejew. w rozmowie z dzjppikarzami 
o
wia(!czył, ze wyprawa wyrusza 


.. 


Jak zorganizowano 
eksped,cie ratunkowa Lewoniewskiego. 


BerIln. 11. 9. (tel. wł.). 
\V z?, i
zku z obecnym kursem go- 
spodarczym wynalazczoś
 niemiecka 
święci triumfy. Najświeższe wiado- 
mo
ci dotycz
 obuwnictwa. w którym 
ze względów oszczędnościowych prze- 
pro?,'adza się próby zastosowania 
k6- 
ry z ryb morskich i to na wielk" skalę. 


Z drugiej zaś strony na skutek specjal- 
nego zarz
d.Eenia zużytkowuje się obec- 
nie stare, zużyte obuwie do wyrobu... 
nawozu (w poł'łCzeniu z m"czk
 kost- 
n,,). I 
Na podstawie specjalnego zarz"dze- 
nia pieczywo sprzedawa
 wolno dopie- 
ro następnego dnia po wypieku. 


Kwapińs, i otrzymał emerJture 
zasłuion,ch.. 


Warszawa. 11. 9. (tel. wł). 
Znany działacz P. P. S., były poseł 
na Sejm, przewodniczę,cy Centralnej 
Komisji Rady Klasow}-ch Zwi"zków 
Zawodowych oraz przewodnicz"cy 
Zwi
zku Zawodowego Rohotników Rol- 
nych, J. Kwapiński, otrzymał emery- 
turę zasłużonych. Emeryturę tę uchwa- 


PASTA DO ZEBÓW 

 Q, KLOROMIN1 1 

 
 BIAŁE ItBY I 
"ł:A1 'V"" :oc
 
 8WIE2v 0D0E0ł 


ma Kwapińskiemu Rada Ministrów. 
Fakt ten wywołał w P. P. S. duże wra- 
żenie. I 


Pobicie burmistrza Pruszkowa. 
2;ydowski ,.Nasz Przegl"d'. donosi. 
że kiedy do księgarni żydowskiej z za- 
miarem nabycia książek wchodził 
56-letni burmistrz miasta Pruszkowa, 
Stanisław Gruszczyński, pobito go. 
Pan Gruszczyński rzekomo zatrzymał 
jednego z napastników i odprowadził 
do komisariatu. Zatrzymanym jest 
podobno p. Zygmunt Ostrowski. czło- 
nek organizacji pod nazw
 ,.Antyży- 
dowską Blokada". Pobitego burmistrza 
opatrzono w ambulatorium pogotowia. 


W,znania w Jugosławii. 
P.r8IW'081:a1wni 'W 1
 nie 
 
wi
. Ki8ot.olików o'brDvdku łaoo!.ńl!lkje. 
gJ jeM w lusosławti 5.660.000. 
o-b- 
łiOłi1tów 40.(0). , górą 250.!ro proł.e8ta.ntów. 
pra","UlbawnYCh zaś 5.600.000. Poz8Itym ty. 
je w Ju.pł.awlif- pólt:ml. milhiona. ma.bome- 
tan t 
.OOO- ł)'d6w. 


- 


- 


P.um;rAI POLAKUI 
te łyd jelit Twoim aal....ą- 
wrogIemi 


Ks. Windsoru "nafciarzemii. .. 


Londyn, 11. 9. (tel. wł.). 
W kanadyjskiej posiadłości księcia 
Windsoru. która dotychł:zas stanowiła 
raczej pewnego rodzaju obarczenie, 
gdyż nie przedstawiała większej war- 
tOŚCI. miano natr!lfić na duże źródła 
ropy. Dotychczasowe wiercenia. pro- 


wadzone na tym terenie. dały podobno 
dobre wyniki i potwierdzaj" pierwsze 
przypuszczenia. Dalszy przebieg prac 
uzależniony jest od zezwolenia uięcia 
na eksploatację terenu. którego bada. 
nie odbyło siO bez jego wpływu. 


tygOOnXrwą ]J'Odrot po Stan8ch Zjedno- 
cronY'Ch. 
Gdy po raz trzooi zgł,os
a Blę do p1"8lCY, 
.!:n6w W"Y'płacono jej nałetność. Minęło 
obecnie półtora roku. Blm 
ała 
nia kilku filmów. Po wpływie pierwszego 7S razy po 1500 dol8ll"Ów i ani raxu nie .. 
tygodnj,a Blair zadnkasował.a 1500 dola.r6w. nęla przed objek1ty'welIl. 
jednak me wysuwiła przed objektywem, W międa;y:YlBSie zaikocbal sj,ę w niej op&- 
ponlewBt obja$!'liano jej. te scenariusz dla wien m',jlioner &Il@'ielSki, 
 czego Blair 
niej n"e jest j
cze przygutuwany. zre"lygno\Vl8la z da.l87ej 8We'j kllll1iery 'W 
Po ty
niu Blair znów zjav.-7ła się w stolicy tiJmu i wyjechała. do J...on{łJ'l1U, 
wytwóooni. Wr
no jej w6W07J38 3.000 gWJie w
 oc!będzi-e się jej śhJib. 
dolarów na dwa tygodnie z gól')". oświoad- Jak się oikaxuje, Blair nie wyBtępkiem przybyta do Hol- 
lywood nowowybnma królowa PJękno8ci 
8tMów Z)edIlO
)"Ch. B82"mra Blw. 
Zoet.!I.I& ona ZlIIi'l.nga.t.ov.1I.na do pelWn9J 
wytwórDi na okne 18 miesj,ęcy z penają 
1500 dalatrów ty(!lOdniowo. celem 
 


zaćmilła jej sławy, art.y8IJta z "imanej 
pensji 
 premiłoow8lnej pI
 
peD!lję przez I'JZM .h'W1aIli& oJoocWakJtu. 
Obecnie mroJDił& się ona od 
i. 
cznej 
wa.1k.', kt6rej nawet srersD& pub)!' 
MDreć nie mia..ł.a. OkarLjd poznać. 


;
 
',I 


Freddie Bartholomew odznaczonr 
przez harcerz, ameQka6skldt. 
Boy-SooutB w LM Angelos 007J!l&JC:1 11 
Freddie Bal"tholomew I'IpOOj.adnym meda. 
lem., pr.zymMY'6Ilym 00 l"OOro jo8flciem uA 
n1mowej (tlaj-wy'tSt8 
od7nuzenie w Ameryoe). Witym roku Vo'Y. 
rótniono Luirzę Ramer I Paula M'lInł. oby. 
dwoje Z'81cb kreacje w filmie "Ziemia Blo- 
goeławicna" - P1"LY1P. Red.). Po lIIkademi i 
urządtzono prrz;yjęcie. na którym bybi obe- 
cni r6wn1et clotlka ma

 Barrt.hoJomew - 
jego opiekunka. Ol"8/! Spencer Truy ł IJo.. 
net BIIft'Y'IOOI"9 Na potE@'D8.nie Buthol
 
mew d()Bf.ał pn!IIDI!nlt - orygin3l1ną, IndYJ. 
ską chustecrr.kQ. a 
 %I08ta.li z!llPl"o- 
azenI do obejrreDlla .dl() fi,lm t' 


! 
 .. 
- .- 
s -,to 


" 
#. '",..... 
'... 



.łi: . 


..... 


, .,'¥-...... 


.
 ;1
 


"3.; 

 


" 


j.,. 




. 


- ., 


i 



 


-.- 


-- \ .. 
-j.,. :." 
\ .
 


j,.

' . 
 
 
. "'_ .,. ;J! 


. 


.;( 
_. !
..-- 
'I. 


J 


",. . 


-' 


\'
 


:j. -" -'o. 



 


L 


... 


W angielskim kąpielisku Norgate urządzono k./>nkul"II na najpięknlejsze nótki. W 
celu otrzymania jak najbrdziej bezstronnej opinii jury zarządziło, by kandydatki 
zułonlły twarz, jak to widzimy' na zdjęciu 


Poteina epopea alpejska. 
Znany a.rtywta, re!yser I BCen8.1'Z}'"I't1& 
Lui8 Trenker pmebywa ju! od mielri<ąea 
w fAJJpacb 
h, gdaJ1e D3k


a 
wiellk'i film gór!lki pod tytułem . Wn.k6 
o Ma1IJterh	
			

/kb_1937_09_12_nr21000005_0001.djvu

			Hr. 210 


KURIER BYDGOSKI niedziela. dnia 12 wrzeSnla 1937 r. 


Str. 5 


reso", Lisków. Monkinie 


Kasowanie nabożeństw 
polski(h w Niem(ze(h. 


Takie sl6w kilka o i,dach - rolnikach i warce Polak6w o ziemie. 
III. 
Augustow, w wrześniu. 
Nad ranem jestem w Serwach_ 
Wieś ta cięgnie się wzdłuż jeziora 
o tej samej nazwie. lest to jedno 
z najpiękniejszych jezior Pojezierza 
Augustowskiego, z kilkunastoma W3- 
spami, wygodnymi plażami i mnó- 
t'twem ryb, otoczone lasami. Najwspa- 
nialszy raj dla amatorów k,pieli, 
kajakarzy. żeglarzy. rybołóstwa ł... sa- 
motności. Spokój i cisza panuj, wo- 
koło. 
Podczas krótkiej bytności w wiosce 
miejscowy sołtys informuje nas o mo- 
f1iwościach przyjmowania letnikó_v. 
Pokazuje czysty, wybielony pokój. 
Oświadcza, że takich jest we wsi dZle- 
.!-'" 
si
ć. Wygody wielkiej spodziewać ",ię 
tu letnik nie powinien. ale za to ser- 
decmego przyJ,cla mołe by6 pewny, 
Ludność rozumie znaczenie ruchu let. 
niskowego i do niego się starannie 
przygotowuje. 
Zdaje się, że każdy mieszkanie!! 
Pojezierza Augustowskiego. ohcuj8cy 
bezpośrednio z natur, - jest jak on:!. 
twardym. szerokim. ujmuj,cym, roz- 
lewnym. I ledwo człowiek przybę"zie 
w te strony, ledwo prze!'\tapi próg do- 
mu, już go witaj!), jak dawno nie wi- 
dzianego, dobrego przyjacipla. 
Kto zna wieś polskI), a wieś Kresów 
Wschodnich w szczególności, ten wip. 
że życie jej mieszkańców ześrodkowuje 
się w tych schludnych plebanka
h, 

dzie sentencję: .,Gość w 'dom, Bóg 
w dom" - rozumiej, w całem dosłow- 
nym pojęciu tego wyrazu. Złożył się 
na to wiekami utarty z,,",'czaj. Sto- 
sunek wzajemny duszpasterza do 
owczarni bywa tak serdeczny, bywa 
tak silny, że 'wprost trudno w to 'uwie- 
rzyć. .... 
lW i r6d duchowieństwa na Kresach 
Wschodnich. zwłaszcza na Pojezierzu 
Augustowskim, znajdujemy kapłanów 
na miarę księdza Wawrzyniaka. ks. 
Bliziń!'\kiego. Z Serw ruszamy do Mofl. 
kiń, J\'dzie proboszczem jest ks. Mipsz- 
ko. Z ujmuj,cym uśmiechpm, z obli- 
("zem promieniuj,cym łagodności, wi- 
ta on nas na progu. 
Ks. proboszcz Mieszko. b. legioni!Ota. 
jest pierwszym proboszczem te.i para- 
fii, On j, stworzył. zbudował kościół. 
plpbRnię i kilka budynków. On dzit 
z wiplkim zapałem tworzy kre!\owy 
Lisk6w. Wyniki pracy tego du"zpa- 
sterza w}'wołuj, u ludzi, zwiedzających 

fońkinie, zachwyt. 
Ksi
dz proboszcz z czarujac, pro- 
!!totl) człowieka. który wc;zystkim go- 
ściom jest rad i przed nimi otwiera 
podwoje "wej gościnnej chaty, prowa- 
dzi nas do swej pracowni, a Jlóźniel 
oprowadza pn wsi. Przf'd kościołem 
niedawno ułożono schody betonowe. 
wjod
ce na szczyt pagórka. na którym 
!'toi kościół. Tam stała dawniej szu- 
bienica. na której tracono powstań- 
Ców 
Jak zapewniali mnie mie
zkańcy 
"'iOflki - Monkinie zmieniaj" z dnia 
na dzień swój wygi ,d. Kto znał kie- 
dyś tę lich!), biedn,. opuszczon, wle!l- 
musi ze szczerym zachwytem zdziwić 
się jej obecnemu wygl,dowi. Chaty 
czyściutkie. pomalowane na biało. 
Droga przez wieś wyżwirowana i mi- 
mo desz;:zu, ani śladu na niej błota. 
Niektóre domki pOlliadaj, piękne ga- 
"eczki i szczy"ty, rzeźbione przez miej- 
licOWych cieśli. 
W l\.Iońkiniach zna.1duje się dom 
parafialny. ozdobiony pięknrmi rzei- 
,",ami. wykonanymi przez samouka 
ł-Zeżhiarza - lózefa Maciejewskiego. 
KR M"ie
zko tworzy obecnie we wsi 
różne spółdzielnie, eliminu.iac w ten 
"po"ób żydów z handlu. J\fońkinie. 
iakh" I!ię zdawać mo!!,ło. nie ., od- 
1111obnlon, oaz, dobrobytu I zorganlzo- 
\Y/lnego łvcla gospodarczegc wsi kr.. 

o"ef. Wszystkie okollczue wioski - 
"zoruJ O si, na kresowym Liskowle. 
Powracamy do plebanii. Ugościł 


Germanuatorska akcja duchowleil.st- 
wa niemiecko-katolickiego. 
lak wiadomo, władze hitlerowskie 
prześladuj
 kapłanów katolickich. wy- 
taczaj
 im procesy i zamykaj
 icb 
w więzieniach. 
A co w t}'m samym czasie robi 
duchowieństwo niemiecko-katolickie! 
..
' Na to pytanie daje nam odpowiedź list, 
zamieszczony na łamach polsko-kato- 
lickiego organu naszych rodaków na 
\Varmii, ..G37ely Olszt
ń<;kleJ'.. DaJ'" 
my list ten w dosłownrm brzmieniu: 
.,Kochana Redakcjo! 
\V ubiegł
 niedzielę byłem na naho- 
żeństwie niemieckim, na którym ksil)dz 
kapelan odczytał list pasterski nasze. 
go księd1.1' biskupa. 
Usłyszeli m, że wiara nasza prze- 
chodzi ciężkie czasy, bo aresztowano 
6 księży w diecezji naszej i 12 laików. 
czyli osób świeckich. Dalej zakazano 
odbywania zebrań towarzystwom ka- 
tolickim. zbierania składek Charitaso- 
wi i t. d. Ksi,dz biskup nawołuje 
wiernych do wytrwania i ofiar. 
Nie jest to pięknie, że się naszej 
wierze dokucza, lecz chciałbym przy- 
pomnieć tutaj przysłowie: "Nie czy6 
Inemu, co tobie nie mOol". 
Widz, I czuJ, władze duchowne, że 
Jest źle, ale same ze sweJ stron" lepieJ 
nie post,puJ.. bo prześladuJ, nas Po- 
lak6w. 
Niedawno wydala kuria biskupia 
ok61nik do ksl,ły proboszcz6w, żeby 
nabożeństwa w dni odpustowe odpra- 
wiano po niemiecku. Wiadomo. ż. 
nabożeństwa polskie s, u nas bardzo 
ograniczone I nawet te ostafnie kasuie 
si, rozmyślale I przy każdeJ okazjL 
A wite gdy na niedziel, odpustowo 
przypadale nabożeństwo polskie. od- 
nas serdecznie gospodarz, winem włas- I perspektywa czasu nie zdoła zetrzeć. prawione zostanie nabożeństwo ale- 
nego wyrobu. Ksi
dz proboszcz nie -"* mleckie. Krzywda, kt6r, sł, uam wy- 
znosi alkoholu. wypowiadaj,c mu ka- Tak zakończyłem pierwsz
 część rzadza, bije wprost w oczy. lecz ksl,ża 
tegoryczn
 wojnę w swojej parafii. najmlIsz
j włóczęgi. W drodze do.- proboszczowie, czy teł Ich wład:re 
To też nie dziw. że żyd muda. nł.- .\u2;ustowa napo ki tktl h łcm kilka go-' przełożone tego ale widz" bo wldzl
 
dawno zamkn,6 karczm" Ks. Mieszko spodarstw łydows c. nie chc,. 
wyplenU całkowicie alkohol ze sweJ Czy kto z Was 
U CzytelaJcy wl- . ZwalcZ'a si, wite u nas rell(łl, 
paralIL Uczy wszystkich robić v.'ina dział łyda, zajmuJ,cego sl
 upraw,. z dw6ch stron. Ta pierwsza Jest mnże 
owocowe, które zastępuj" alkohol. roli? .. . muleJ alebezpieczna, lecz druga. do 
Pełno było w tej plebanii słońca . N
e. s
 t
 o
sz
rm
y, me s
 to .p o - , kt6rej same duchowieństwo rok, IIrzy- 
i gościnności. sIedzIcIele . J.aklchs 
Iększych 

J

- - kła da. Jest nlebezpleczaleJsze. "Plon" 
Długo rozmawiałem z zacnym dusz- ków. TakI zyd rolmk moc?o, róznl !'lę 1)ędzle obfIty_ 
pasterzem. Pokazal mi tekę z aktami. o
 s
'ego ,,:yznawc y , Ch?CI8.zbY z po- Lecz i wierni sami ponosz
 ponie- 
zawieraj,cymi dokumenty je,;zcze bhsklego mlas
e.czka. .Zlemla ,ma e
- k
d winę. nie protestujac i nie doma- 
z czasów carskich prześladowań. S
 downe 
ła.snoscl asymllato
skle. WI- I!aiąr się dość energicznie swych praw. 
to przeważnie akty oskarżenia, wy- dz
 to I ":Iedz! o tym 
lmcy Pol
("y. Nie pomoże wyrzekaale I wyzywanie 
mierzone przeciwko księżom i naj- Az s
rce Im SIę kr
Je,. ze tę ŚWlę!ą. na ksl,ły I germanlzator6w. Kafdy 
rozmaitsze raporty policyjne. Długo ZiemIę Polsk/ł, tę zIemię zlan, krwią. Polak powinleu lś6 do swego probosz- 
rozmawialiśmy na temat tych prze- praojców. - uprawiaj
 żydzi. Polacy cza I żąda6 nabożeństw polskich w tej 
klętych dni. przeklętej pamięci nie- rolnicy zdaJ, sobie dokładnie spraw, Jlczbie, Jaka odpowiada w stosunku do 
woli. z alebezpieczeil.stwa najazdu tydl1w- naszeJllczebnoścL A leżeli to ale po-- 
_ Moi parafianie przeiywali Ge- I!klego na roi,. To też wypowiedzieli może, trzeba si, zwr6c16 do ksl,dza 
hennę, o której mógłby pan tomy pi- łydom bezwzgl
dna walk,. Walk, na biskupa I do Rzymu. 
sać - mówi ksi
dz proboszcz - ale śmler6 I tycie. Akcji odżydzenia wsi Rodak ze wsi"" 
przedtem musiałby pan maczać pióro kres
wej, jak to .pisaliśm! w ub; t y- W tym sanlVm pi
mie znajdujf'my 
we łzach tych skazanych na wygnanie godnm, przewodzI Stronmctwo Naro- ',. - . . 
Ś Ć . l . d S d . d . .' t następuJ
ca wiadomość :z mleJ
cowości 
męczenników, co mier przYJę l za- OWf'. prawa o 
 zenla WSI Je. s Purdv na Warmii: 
miast P rawosławia. 
praw
 o bardzo dOniosłym znaczemu Ub . . le ' . d . , . db ł . .... .4 
.' " leg J nIe zle I o V Się I u Ou- 
- Teraz pan rozumie, dlaczego pohtycznym I państwowym. t ś R" .' ś' 
tak f . C ktoś \ u .dz' ł t k' . pus w. ozaln, patronki ko cloła na- 
zżyłem si
 ze sw, para II). zy . z ,,,as Wl la a ,Ie
o zy- szego. Pogoda była piękna, to też 
Rozumiem tylko jedno. że winie- da,. I'chaJlJ.cego płu
, lub T Z\\ 
,cego przybyło dużo gości z dalszych stron. 
nem szczerze uścisnać rękę kaDłana- z
oze .do sto.
O
Y? Nikt z \\ as. me .po- Przyb
-ły także ofiary z okoliczn"ch 
obywatela. Wle
lałbY. IZ .
est to pejs
ty z!d
lak. wiosek. Nahożeństwa pOlskiego .nie 
To s, wrażenia, rysowane szkicem. Dopiero. po bhzszym 
rzYJrze
lu, l'p 0 było, mimo, że ludu polskiego przyb,'ło 
ale wystarczy tam być kilka godzin. rozmowie poznasz z klm mówIsz 1 klm dużo z dalsz,'ch nawet .stron. Na te- 
a spiżowym rylcem pozostanie znaczo- jest ten rolnik. mat kasowa
a nabofeństw polskich 
ny ślad wspomnień. którego nawet Andrzej KlyszyńskL dyskutowano bardzo obszerale przed 
kościołem. przyczym padły ulepochle- 
bne coprawda zdaala o daszpastlrzach. 

fówiono także o jakimś liście Prze- 
wielebnego Ks. !liskupa Kallera, dotv- 
rz
ce!!,o nabożeństw w czasie odpustów. 

a zakończenie takich dY5:kusyj pa"A.- 
przednich sterowcach kuchnia opala- .i
 zw
'k'e słowa: ..Niech tak daleJ 1'0- 
na była elektryczno
ci
 Obecnie EU- bl, w kościele. zobacz, co bOdą z teqo 
żywa sit:! do gotowania gazy, wydziela- mieli". Ale I Polakom dostały si, 
ne przez motory i maszyny. wytwarza- okruszyny l! stołu pańskiego, bo kaza- 
j
ce pr
d elektryczny, potrzebny dla ._ nie na cmentarzu było polskie. Przed 
oświetlenia statku. Sala jadalna jest . kościołem modlił 51, lud polskI, 
tak obszerna, że może w niej znaleź
 a w kościele wszystko po niemiecku". 
jednocześnie pomipszczenie '0 podróż- Tak to duchowieńlltwo niemiecko- 
nych i obsługa statku. B('dzie to naj- katolickie w}-sługuje się hitlf'rowsk i f'l 
większa sala, jak
 kiedykolwiek wy-" nieml'zyźnie nawet w czasach dozna- 
budowano na sterowcu. Nowy stero- wanel!'o prześI8
owania. To zaślepjp.- 
wiec będzie całkowicie wykończony nie niemieckich katolik6w jest dla nas 
w 1938 roku i w kwietniu odbędzie sw, wprost niezrozumiałe. 
pierwsz, podróż do Stanów Zjednoczo- Polacy w Niemczf'ch otoczeni I';!), 
nych jak widzimy. samymi wrogami. 


. . 


" 


.!_ 't 
V ....
 . 
 .
 ..- '..( 
\, 
 
.." -", ."
. ,
 
. '>. of "?" ":
. .-li. 
\
 
 --
v. 

 
.... -,.,_ _ .
... ł,,-,. "- 
"'
J 
 ., 
 - ','l
 .:..4. \.;"', . "'- 'f ... 
 

. . 
 . ':. :.:f r . 

, ,l\' \I \
 "


 -
l"łł:
l
' 
., ;\<">:: '. .', ' ł'\
\ 
 .,/,: 'b
' 
. 'i

-4P' 
... . 
$ , ' _ .. . ... . ' 
 ... <.. łj 
 ł . 
 
 \ . 
 
 I. _ ,,
:".;

 .;j.
,.. 


. '.. 
{.} 
 
- ,>il/-t. V 
 .;,-: ..!.

 
{,;:ł. ;;.: .. _ \.1\ _:1: 
.
. J'>'
'.T -

 
..-" ł( -?: 
 . a:. \,. ' :",.;-,
. -:'-
 r

 1:. 
<, .:,.
:
r
 
 t tir. · , '

. ; ...."*..... 
J, . i'
 
 . . > - .. ' 
 ." 

' "jJ> :: ;.l f .:.... 
\\ 
 ' \ ; 
t t , i1łl ! vt.. . ; U /. . ,;
 



,. 
. "
 , J l
. -,}A;'. . -..,:.... . ' _ '
. ' 
i'
.'
 . ,f'i. ;..A" ..f ;
._' .-,i
;- 
,7'.. 
).-,""..'...., . 
{ 
 '
?fi -
 i
!-
.' :\, 1 tu
i: \ f
;;. 
. 
 .::
r " .:...:. .

<. . 
"" 
. ), .:
 -y
 "" 
."
;;1.ł 'ł
ł.'. 

 . ,

..
 
 .." 
'i. 't

f
 i ,.. ,: Jt 
1,.: ,. 
_
 "';.... 
 'h> 
I-!f . 

, . - · . .,,
. ,:, I, 
 
 '.- . .-
)-.4 
'1 j ,. ;,/:" ", ł- .:t. 1.4 -"'-......
 :i
 ... - .-fi 
.' . ..'-1 . 'r' .;;.:.-r
_ \ l :.., ,. o 
..ł'!Io.. . .... 0,'_ p" .. 
",. ł .tf;_. .. -'o< 
'r
.ł:
F 
 . I' (.
:c
,
: ::

-.;.
 
 .
:

. 
_.';.1"--"{-' f" , ł-f'/>I.., '. h- ...,..
 . .---ł:.
" .-- 
 
 "" 
;.,.

.:;pjJ . 
. .

{i

 .
- 

-,_. .. .. 
< .. '!' . ' _ 

 ., r:..
4.:- . 4 : 
 . ..
 .. . . . _
; 
c," 
 ,\
 _ _

...... '-
J"" .r")
 L _ 
 "<".. '<'" 



. . 


., . 


"" 


j,..... 

.... 
. .." 


.... 


. 

i: 
''« . 
lC 


.
 
-4 



 . . 
" .' 


 
....\
 
. 

. 
 


.;.,t' . , 
....
 '1'." '. 


Takie olbrzymy dęby spotyka si, VI lasat'h augustowskich. 


Sala na 50 osób w sterowcu 


Budowa. ńowego sterowca niemiec- 
kiego ..L. Z. 130" dobiega końca. Nowy 
statek powietrzny b
dzie mógł zabra
 
40 pasaier6w. Poza szeregiem kabin 
i sal, rozplanowanych na jednym po- 
ziomie w formie olbrzymiej podkowy. 
znajduje się 20 kabin sypialnych. kt6- 
re S" tak zbudowane, że światło ksit;- 
1vca czy słońce wpadać może do njch 
bezpośrednio. W spalonrm sterowcu 
..Hindenburg" kabiny te były ciemne. 
oświetlane jedynie elektryczności
 

wiaUo naturalne wpadać będzie do 
klibin od spodu przez specjalnie wmon- 
towane szyby z trwałego stkła.. W po-
		

/kb_1937_09_12_nr21000006_0001.djvu

			Str 6 



 



 


DZU.L .OBYWa tTIIYILOWTC! 
pod redakd. Ireny G. 


..KUJłIER BYDGOSIU'" uledzlel&, dnia 12 wrzeADia 1937 r. 


... 



IS
I
IJY 101]IUI5 O IJAGIODY- 


Zadowolenie Cz).telnik6w z rozpocze. 
ela konkursu. jakie w)-rataja w listach 
do redakcji. jest wskainikiem Ich zainte- 
l"ebo\\&nia działem rozrywek umysło. 
wycb. Pan J. Rosławski pisze ffi. in.: 
..Z radością po\\itałem na łamach na. 
.ugo ..Kuriflra Bydgoskiego" dział rozry- 
wek umYlłowych. Jako szaradzilta za- 
awansowany tyczyłbym sobie. teby kat- 
de pismo polskie jak naJwlizechstronniej 
propaiowało rozr)'wki umysłowe. Tylko I 
azaradzista mote wiedzie\! czym są dla 
Biero szarady. Katdego tet szaradzist" 
Ikłoni I zachęci do pracy ÓW turniej Iza- 
radowy takte dla zdobycia pi
knl'j nagro- 
dy_ Widz!\c jut rozpoczety konkurl za- 
br'i.łl'm się do pracy i napewno b"dzie Sz. 
Rl'dakcja miała ze mnie ,orliwl'go ucze- 
Itnika konkursu". 
pan Alojzy Machnik, Chełmill8ka 18, 
pilze: 
..Z u
aniem n&l('ty pn:yzna\!. te na 
terenie Bydgoszczy jedynie ..Kurier B)-d- 
IOlki" prowadzi najciekawIzy dział roz- 
rywl'k umysłowych I dla tego przoduje 
I w tym kierunku między ".;eloma 
Inn)-mi!" 
T&kkh I tym podobnych łiltów nade- 
.łano do redakcji cały et08. Zaawansowa- 
ni sza!"Ądziśn domagają si" trudnych za- 
dań konkursowych. Zupełnie lłUlznie. 
7.amie'cim,. je w ..Kurierze" po pod ciąg- 
n.h:ciu pocz.tkując)'ch szaradzistów. !'a- 
sz}m bo\\il'm cell'm jest grono szaradzi- 
,t(,W rnZ6ZerL}.ć. Tego tyczą sobie rów- 
niet lIliłośnicy rozrywek umysłowych. 
N;e moipmy "';ęc tych początkujących 
przez zamieszczflnia odralm trudnych za- 
"Iń znłech,!rić do zajt:cia lię konkureem. 
Zamiejscowi Czytelnicy IIrollzą nas 
o wyznac.unie jednego terminu. do któ- 
re!lo Balety nadesłać wszYltkle rozwi
a. 
IIi. ullań konkursowych. Wil'lu z nich 
lIit m.)te lIobi
 bowiem pozwolić na tygod- 
niowy w:yd"tek 25 gr. na przesłanie roz. 
wiązania do rł-dakcji. Prośbe tę uwzglell. 
"iamy. Dłatl'1/1) tl't pro6imy naszych IIZO- 
raózi6tóW. ab
. !Y!ltematyrznie rozwi"zy- 
wfoli zlłdenia i je rAZl'm dopiero po zam- 
kfll,rlu konkunu do rellakrji przy!yłali. 
*" 
ODPOWIEDZI DZIALU ROZRYWJ:K 
UllY8LOWYCIL 
P. BL 8zl1U16. Bardzo chętnie Ikorzy- 
It..my. Znamy Pana dobrze z porzednich 
konkursów. dlatego tet przYPullzcza. 
my. it "'!!'p6Ipraca ułoty sie pomyślnie. 
r.rfbna krzytowka niestety za bardzo 
sk..,mplikowAna. 
P. J. Relła_li Skorzystamy. Prosimy 
o "róh.;- 
P. Stefaa Keaa.nJd. Z propozycji ze 
WZjlltdi>w technicznych nie motemy Iko- 
rzy@ta
. 
P. Alojzy Kachał)[. Ma pan prawe u. 
działu w konkurlie. 


BLOKADA. 
Za rnz
i
anie 5 punktów. 


r 
I'HACZENIJ: W1'RAZ6W .IOIfOWO: 
1) 4UeI1iJ 
I) łm11l ł..tk. .ł1obIłiale 
.
 ..-- 


'I prawy dopływ Wi.ły 
5) twórca orranilaeji Filomatów i FI- 
laretów 
8) OltA z"by 
7) uwiera opium 
8) aą w kartach do V1 (wIpak) 
9) worek 
10) po niemiecku - ja 
J I) zallnek zwrotny (WIpak) 
12) wada oka 
13) co po niem. 
1') miara powierzchni w liczbie mn. 
15) prz).prawa lOiela 
18) j..t w jamie ustnej 
17i ozdoby w kształcie zygzaków 
18) ciało lotne 
19i owad _ 
20) cześć nogi 
21) ..krót Dywizjon Artylerii KOMej 
22) zawołanie 

) wierzba 
2ł: rześc sztuki Icenicznej 
25) najwieklzy w Europie z Ilaków 
porullzysto - kopytnych; równiet 
naz
;lIko znanego autora podr"cz. 
ników gramatycznych 
28) karta uprzywilejowana w grze 
(wspak) 
r7) zwierzłI domowe 
l&) zwierzę pociągowe 
2:}j narząd wz:roku 
:10) narząd węchu 
SI, ptak 

i imi, telllkie. zdrobniale 
33) znany zawodowy bokler polIki 
3.) wycibka li" z owoców 
 


Konkurs dla najmlotlszJch. 
tolnierze. powracający s twi
 chClł 
d"wled.zlet aię Ue przemuzerowali kUo. 
metrów. Nie mon li, doliczyć. WI,c po. 
mot.cie Im. 
Rano o iodz. 8 wyszli z kouar. Ma.ue- 
r"wali przeciętnie 5 kUometrów D& go. 
drinę. Około godz. 12 w południe zatrzy. S ..- f I h I 
mIli li" w wi
 Na rozku komen4aD- zaeale na a ae e eru. 
ta godzm, p6tnleJ rozpocz"to maral f(Oc- 
80\\ ny (przeci"tna uybkość około 8 kUO). Speakerka radiostacji budapesztef1- 
metr6w na gt.dzlnt) I o Iods. lł mlD. 3i) skiej poślubiła młodego inłyniera 
dOlozli do celu manzUo malego m.laltecz- australijskiego. 10hn Scotta. Do za- 
ka. Z tego mia8teczka o l0dzinie 6 warda tego zwiQ.Zku ms.lżei1Bk1ego 
wl..czorem 1Vr&raJ
 do kOllzar I azybkołelą miedzy przedstawIcielami dwóch od- 
c.koło ł kIlometrów D& sodzłnfil. Zolnlene ległych kontynentów przyczyniły siO 
c-bliw.j,. -:- o 
t6reJ I'odzinie b
 w ko- fale eteru. które złłCZYły ohoJga 
&la
orh I Ue kilometrów m.J
 do pne- , W trwalym szczościu. Od pewnego cza- 
tyCI.... su inżynier Scott niezmiernie polubił 
Za 
e tl pkt. głos swej koleżanki budapeszteilskiej. 
Wyrazem tego uwielbienia bYła kor&- 
spondencja. jaka z suchej i pomclłli- 
wej fonny przeobrazlla siO w serdecZDi 
i otwartł wymiano słów. W Jednym 

 lIstów inźynler Scott zaproponował 
malżeilstwo. w odpowiedzi na co na 
falach etero między jednł audycJł 
8 drugł rozległo się zdanie 
pe&kerki: 
..Tak jest. mój kochany John". 



) x - fonetycmle 
;$6) okres CZ88U. 


" 


aWADILU' II.łOICJDT. 
ZIt. l'OIWią.IaDie a pkt. 
Podane w kwadracie 
cyfry tak poprzeate- 
wlać. aby: aumy Icb 
w kałdym rzQdzle pio. 
nowym i poziomym - 
oraz sumy liczb. Idą- 
cyeb na przek
tnych 
- były lObie l'ÓWUe 
I wynoełły o. 


o O O 
3 3 3 
6 6 6 


"" . rdal pasta do 

 obuwia 
J
.t wydajna. a wlqc łań.za. 
J
 tajtmnica, uiyć iak naimnlej p.uIy ErdaI.DIe polerować 
micklt- >, 


. 
.. 


. 
 
.p. 


s"i' 


t 


",,",>. 


, 


.- 



;; 


",. 


'" 

"". 
 "'Q' 


Nr. 210. 


= 


Dlug pienieinJ 
moina odsiedziel 


Cała prasa duń..ka rozpisuje się 
szeroko w osobliwym wypadku. jaki 
wydarzył się w miejscowości Garde 
w.Jutlandii. 
1eden z tamtejszych gospodarzy 
o- 
stał skazany na tydzieil aresztu '.& 
spowodowanie katastrofy samochodo- 
wej. Wskutek słabych wyników iniw 
gospodarz nie poaiadal ani pieniędzy. 
ani też czasu. by móc karo odsiedzieć. 
Udał siO przeto do swego qaiada.. któ- 
ry był mu dłutny 50 koron i zaprop.}o 
nował mu wzamian za spłacenie długu 
pobyt zastopczy w areszcie wiozien- 
nym. Zgodnie z życzeniem gosPOdana 
8łSiad jego odbył karo wi
iennł 
i w chwili zwolnienia go do domu wy- 
kazało się. że aresztantem nie lI,.ł 
właAclwy skazaniec. NaczNnik wiOZ1e- 
nia złoźył wobec tego wniosek do mi- 
ni8łeratwa sprawiedliwości. które 
w najbliższym czasie zajmie slO q 
wyJ"tkoą spraw," 


I 


ym TieatsiBie. 


..
,
 


: 


.
 

'!"'t' 
/. 


. . 



ycie w Tientsinie powraca stoP- I łych. prostych linij. Tu zabarykado- 
niowo do codziennej norm)". Gdyby wali się bohaterscy obrońcy miasta. O 
lirme po,>ter\1nki japońskie. krąż,,
" cienkIe ściany uderzył grad. kul. Oj 
po ulicach i )'Ir7.:p.p
owa<1zaJ
ce sura'.v') podda
za do fundamentów civ,gn. liO 
kontrolę wsz}"stkich przechodniów ey- równole.głe. jakby pod linie podcil)g- 
wilnych. którzy nie odważajlJ. się wy- niętę. szczerby. widome znaki zacioteJ U'mlech Wschoda. 
choddć bez dokumentów. mogłoby się walki. prowadzonej na iAmiert i tycie. W nich. jak w spokojnym czasie. 
zdawać. ze W} darzenia ostatnich dni Cała załoga domu wyginęła. Nikt nie obsługuj" uśmiechnięci Chiilczycy. 
były koszmarnym snem. Jest jeszcze prosił o pardon. Ranni tołnlerze chiń- zwinni i pracowIci. Na twarzach prze- 
Jeden obraz. który ludności chiilskiej I!cy dobijali siO aami. by nie wpadU w I chodnlów maluje sie ten sam u
miech 
na każdym kroku uprzyłamia tragicz- niewole. Tientsin jest jeucze jednym kryjłCY tajemnico dUl!zy człowieka 
n, prawdę. to zburzone domy, podziu- wymownym potwierdzeniem słów pew Wschodu. Kiedy przechodzeil chiil!'ki, 
rawione od kul karabinowych ściany. ne
o generała chińskiego. który o- na surowe wezwanie patroluj
ego 
W
TWY w ulicach od bomb lotniczrrh... świadczył w tych dniach d
iennik&- żołnierza. z uiAmiechem podaje mu żł- 
Na frontonie jednego z domów widnie- rzom zagranicznym. fe toczQ.C& siO o- dane dokumenty. nie wiadomo. co 
j, ślady kul od karabinów maszyno- becnie wojna jest naprawdę pierwsZł kryje siO pod tym gestem. czy oboJet- 
wych. ułożone w szeregu równoleg- narodow" wojnt Chin. To też nikt nie noś
 wobec brutalnej przewagi na- 
_______ Jetdł.cy. czy te! pogarda dla tego sko- 
iAnookiego pobratymca. który pod ha- 
łódź torpedOWI. kl6ra (tciala zalopił lapoński slalek. 

;:ta;:z
=
eni

u

:d

iC

:
 
niewolo. A mote uśmiech ten Jest wy- 
kwitem tej świadomości. która żyje 
w umysłach chiilskich od wpływowe- 
(1'0 po1ityka do najskromniejszego ku. 
lisa. :te wezystko. co sfę dzieje dziś. 
jest przemiJaj
ym zjawiskiem. nad 
którym zatryumfuje niezniszczalnoŚć 
ruy chitLskieJ. 
Swastyka na aUcach 'ł'ieabID. 
Miasto od tygodnia Jest pod okuP.- 
ej, japoilskl). Codziennie ulicami 
wiród muzyki maszeruJł oddziały ja- 
poilskie. podłłaJIJ.C8 na front. C".odzien- 
nie też odbywaj, siO na ulicach mia- 
sta zbiórki Czerwonego Krzy!a. Japoń- 
Ikiego! Ni.. Na olbrzymich adclm- 
n"rh puszkach. ustawionych na pla- 
cach i w ruchliwych punktach mfaflta. 
widniej" chiilskie napisy i zdaleka JUź 
dostrzlc można znak chiilskiego Czer- 
wonego Krzyfa, lwastyk,. dwa .krr.y- 
łowane Z. znak lłoilca. wlpólny WSZY- 
Itklm ludom Wschodu. Znana ram 
hitlerowska Iwastyka. z odwróconymi 
ramionami jelt. wedlug pojęć wtlcht'd- 
nirh. znakiem zniszczenia I śmierci. 
Chiny wierq w ....6J znak ełone- 
eEnll (!IkQ. I 


\ 


'. ;.; .". 
 
'..<" 


.... . 


i 



 < 


, 



 


Co .. 


,\ 


. / . 


.t. 


MIJa, chińska łMi tolpeOCl\\a. która. uFiło\\ała IItorpedować ukotwiczony pod 

ziln;rbajem jApoń"ki 6tatek At'JmirAllki ,,"'tumo". Plan Dle u'ał al, jednak t za- 
łoga łodzi pratona ogniem japońllki<:h karabinÓw malzyno"""ch wyskoesyla do w0- 
dy, W 16d! zatonęła. Na zdjeciu - łódł cbiilska po wydobyciu II odm,tów monkiGh 


może prz.ewidzi
. kiedy i czym rot, 
skończy. Teraz. gdy wrzawa wojenna 
pozostała daleko poza muramt Tient- 

in. otwierajł siO powoli sklepy.
		

/kb_1937_09_12_nr21000007_0001.djvu

			Hr. 210 


KURIER BYDGOSKI nl;d
lela. dnia 12 wrzeSnla 1937 r. 


., 


Str. 7 


Z wedr6wek lIIakaCYin,ch DO kraJu. 


,. 


. 
, 


Ro
oIDi
 Jol!
i myfti i [lUj9 nlro
owo... 
Kto o ni. Damlela. o tJm pamlela takle robotnik! 
do.ego ..łpkll uwodowego .,Praca 
PoIsuM. Ucz,oego w tym donledawua 
Dawskroś tydowsko-czerwoDym mie- 
ście Już olu,gło p6ltora tyal,ca człon- 
k6w. 
P. Serwatko. który jest pozesam 
okrtgowym "Pracy Polskiej-, poznaje 
mnie bliżej z działaczami zwięzku 
i umoiliwia mi zetknięcie się z człon- 
kami tej robotniczej organizacji zawo- 
dowej. .,Praca Polska" posiada swe I 
biura. i sekretariat przy ul. Pierackie- Przy lII1Dym .....łzwa Miry. wypry- 
go 30. Tu mieści się również schludne I Skach l czyrakowato6oi \WkM&I1e jeSt w 
licznie uczęszczane przez cały dzieb .k.aMY;ID .wypadku 

 i gruntowne wy- 
O gni sk .. prMmen1e Włądka I 
ht pl'U!e 8W8owenle 
o zwI
kowe. W slpnedmch 10- czystej natuJ"3j1nej wody gon;kiej FraB- 
kalach rozłozył si
 sztab wojewódzki c:Iszka...Józefa. Zaleo'ma przez lekamzy. 


III. 
ladłC do Białegostoku. zgóry po- 
1VZi4łe
 zamiar złożenia wizyty czło- 
wiekoWI. którego nazwisko przed kilku 
miesiQ.C&IDi było głośne w całej Polsce. 
Tym człowiekiem to prezes radzieckie- 
go Klubu Narodowego. były więzleil 
Berezy Po Serwatko. bojowy, nieustra- 
szony działacz narodowy, pełen zapału 
do pracy i wiary w zwycięstwo idei 
narodowej. Bezkompromisowy jest 
zwłaszcza w kwestii żydowskiej. Wal- 
kę o odżydzenie kraju stawia na pier- 
wszym miejscu swojej działalności. 
Wierzy święcie. że Naród Polski da s0- 
bie z żydami rad
. nawet w Białym- 
stoku. jeżeli walkę toczył będzie nie- 
ubłaganie. konsekwentnie i solidarnie. 
Z tych wychodz"c założeń, p. Serwatko 
na ostatnim. bardzo burzliwym Zjet. 
d
ie Miast w Warszawie. jako delegat 
BIałegostoku, postawił swoje dwa głoś- 
ne wnioski: pierwszy o niedopuszcze- 
nie żydów do władz Zwię.zku Miast - 
drugi o pozbawienie tydów praw wy- 
b
cZYCh do samorz,du miejskiego. 

Iestety oba te wnioski prezydium 
zjazdu nie poddało pod głosowanie. 
Rzekomo były sprzeczne ze statutem... 
Może tak - ale nie były sprzeczne z in. 
stynktem samozachowawczym Narodu 
Polskiego! 
P. Serwatko powitał mnie bardzo 
serdecznie. Z entuzjazmem mówi o ro- 
ł:ł?cie.narodowej w Białymstoku. o zwy. 
clęsklm pochodzie myśli naroduweJ. 
o przenikaniu pr,dów narodowych do 
fabryk i warsztatów pracy. Posie.
 
nacjonalizmu padł nawet w zażydzo- 
nym, robotnil:zym Białymstoku na bar- 
dzo podatny grunt I rodzi obfity owoc. 
Już '" ostatnich wyborach d
 Rady 
Miejskiej aż w 7 okręgach narodowcy 
przeprowadzili swoich kandydatów. 
To było przed kilku laty. kiedy ruch 
narodowy był w Białymstoku jel!z('ze 
w powijakach. Obok 7 narodowców 
hlałostocka Rada Miej
ka liczy 23 ra- 
dnych prorz,dowych, do których zali- 
czaj, się .również miejscowi "chadecy'" 
oraz 18 zydów, razem '8. Dziś prze- 
prowadzone wybory do Rady Miejskiej 
dałyby narodowcom znacznv wzrost 
mandatów kosztem foteli rad
ych pro- 
rz"dowych. To w Białvmstoku me 
ulega żadnej w,tPliwości, 
P. Serwatko główne swe wysiłki 
wytęża w kierunku pozyskania dla idoi 
narodowej robotnika pol!'lkiego. Na 
tym polu zrobiono w Białymstoku już 
bardzo wiele. Teren białostooki. do- 
niedawna opaDowany przez sUnie sko- 
munizowane zwłOZki klasowe. zdawal 
si, by6 nłedost,pnym dla roboty naro- 
doweJ. Tymczasem co 51, okazało jaz 
przy pierwszej pr6ble wejścia na teren 
robotniczy przez narodowc6w? Oka- 
zalo si" te . robotnik polski w gł,b. 
swojeJ dnszy Jest Dawskroś narodowy. 
Tylko o Diego Dle dbano. nie umiano 
do niego dotrze6 albo obrano zl, takty- 
k.. Do robobUka polskiego nalełv 
podchodzl6 szczerze. z eercem. Trzeba 
go zrozBmle6. . nie tylko wlp61cza6 
'" 'ego nledoU. ale mu w miar, sU 
dopomóc. W eweJ proetocll I uczci- 
wości robotDlk polski jest dziś cz,sto 
bena dny. Trzeba mu byt! przyJacle- 
łem. bronić go przed krzywdamf. 
a wtedy nigdy nie b,dzle Ign,1 do ko- 
munizmu. lecz IIzczerym. ofiarnym. 
palrIotycznym nawskroś siwe II, Po- 
lakiem-obywatelem. RobotD1k polski 
J_t bodaJ najlepuym. naJpraoowlt- 
szym . naJllłromDlejuvm na 'wiecie -- 
aJe Jest takie człowiekiem, o czym 
wlela ludzi '" Potloe. kt6rym powodzi 
el, czaeaml za dobrze, dziś zapomlaal 
Robotnik polski nie zapomina O nikim. 
kto O nim pamlttal Dlatego my na- 
rf)dowcy troek, o robotnika polskiego 
....wtamy na pierwszym pianie naneJ 
...łllłalnoścl. Ta troska o rohotnlka 
;f'l!t również jedn
 z tajemnic powo- 
dzenia Da gruncie biało.tockJm DUO- 


Stron. Narodowego. Wszystko to utrzy- 
muje siO bez Jakichkolwiek subwencyj. 
ze skromnych składek członkowskich. 
Z tego ośrodka białostockiego życIa 
narodowego odniosłem wiele nieza- 
pomnianych wrażeil. Podzielę się z ni. 
mi w następnym numerze .,Kurlera". 
Kazimierz Małycha. 


Niemiecki minister wOjn, w o'Jozie iolnierskim. 



 


. -'
.:
:
;
i::-
-

 "'
 


. 

 ...... ,:
.;. 



::
 f : .,:.' >." . "'-' 
- f ... .... ,.,.._'J . 
.. 
ł 

.'.. . 

: ...
 .; 

 :.1 

 . " ., ' . .: ' : ' ..' , 
=:_ _.... w n ;<" 


I 
i 
r 


-",," 
..., -

 


} 


'"' 


r '1".' 



 
" 
 


"- 


.... it 


;.... ;.. 
\v,
 . 
01....... 


- .:
 \ 
L 


. #' ' .... 


1f . 
, 'f.' 
./-'L 


':! >1" 


" 


.' 


. . . 


..... 


la., 


1 
I 
" 


}. ' 


..;.
 . 
 


! 
 
','.; l 
. '-ł 
J' .jJ
 


, 

,: 
 
 
, 


," 
. . 


t. 


..
 
. ł 


..;-: ,'" 


{:' .
.,'; .,"i , ':. .,.-. ,. 
. ',
 .... ,.. + "." ..;" ..' ".. 

t. 
., "'.
 
 . 
"'
 ..{
 

r" ,> - . .
< 
OP- .. .. 
>....." '",' ,.. 
y - . 
'- 
.::
t: . .
..
.
:.,.":
 ;-;.l
 
:{t:

 


 


::;




i:

!l:
,t:;'< 

; 



 
 
 
 
f. 
..,
 


'.." i 
1:(::; 


:....... 


Mini:!ter wojny Rzesży gen. Blomberg w izytey 	
			

/kb_1937_09_12_nr21000008_0001.djvu

			tr 8 


,.KURIER BYDGOSKI", niedzi!!la, dnia 12 wrze
nia 1987 r. 


.LE: 


Nr. 210. 


Po V ial. klórJ jesl wzorem dla innJch. 
KolonlSd nlemiecCJ i szkocCJ mieszkali w XV wieku w tobienic,. 


8tO posiada wodocifg oraz sie
 elek- I miasto jest hez burmistrza. W marcu 
tryczn
 Pr,d czerpie z Zakładów b. r. ustl
pił p. Czesław Degler. Funkcje 
Przemysłowych w Nieżychowie. Mia- 'burmistrza pełni wiceburmistrz pan 
!iteczko ma 1200 mie
zkańców. Piotr Kapsa. Miasto posiada rzeźnię 
Od 1934 r. jest w Miasteczku apteka. i sie
 elektryczn
 Nie ma wodoci
 
Osiedlił się również lekarz. ale w lu- Mrocza ma 2500 mies7kańców. 
tym b. r. wyprowadził się. Obecnie do Mrocza omymała przywilej miejski 
Miasteczka dojeżdża lekarz z Biało- na prawie magdeburskim w 1393 roku 
śliwia. Brak lekarza odczuwa się tu aU 
dotkliwie. P. S. O trzech pozostałych miastach 
MROCZA. powiatu wyrzyskiego (Nakło. Wyrzysk 
Do ruchliw
'ch ośrodków powiat l ! i W} soka) - napiszemy w osobnym 
wrr:zyskh.'l!O nall.'ŻY Mrocza. Obecnie artykule. 


WJ1'ZYsk, we wrześniu. 
Powiat wyrzyski należy do tych. 
które Polsk, podcl,gaJ, wzwyż. Wsz
 
dzie człowiek napotyka na IzetelDIł 
pracę. Raz poraz - czy to z okazji 
w1f'Ikich uroczY8tości. czy też jakiś po- 
kazów. wystaw - powiat wyrzyski 
prezentuje ogółowi swój dorobek. Edo- 
byty planowO prac," 
Powiat wyrzyski o powierzchni 
1162 km 2 ma 72120 ludności. W 6 mia- 
stach mieszka 19206 osób. Powiat po- 
dzielony jest na 7 gmin wiejskich 
j 100 gromad. 
Ośrodkami przemysłowymi i han- 
dlowymi poza miastarpi Sił Centrala 
Elektryczna T. z o. p. Wyrzysk i Za- 
kłady Przemysłowe Sp. Akc. Nieżycho- 
wo. fabryka octu, 23 gorzelnie, w tym 

półdzielczych 6. 9 mleczarni. 8 cegiel- 
nie. 3 tartaki. 6 suszarni. 7 piekarń. 
32 młyny wodne. 1 parowy, 1 z zapę- 
dem elektrycznym, 1 z zapędem moto- 
rowym. _ 
Majlłtek samorZl
du powiatowego 
wyrzyskiego ocenia si, obecnie na oko- 
lo 3 I p6ł mlliona zL Nie jest więc po- 
wiat też biedny. Zadłużenie powiatu 
jest proporcjonalne do posiadanego 
majątku. 
LOB!ENICA. 
Powiat wyrzyski pod wieloma 

'7ględami może by
 wzorem rlla in- 
nych. Gospodarka miast jest wzorowa. 
Przyjrzyjmy si, tym mlaslom ko- 
leJno. Rozpoczniemy od Łobżenicy. 
1\Iiasto to już w 1881 roku miało 
2579 mieszkańców, w tvm 1137 ewan- 
gelików. 474 katolikó
 i 467 żydów. 
Dzie!iię
 lat przed tym w Łobżenicy; 
mieszkało 2712 osób, w tym 579 żydów. 
a w 1875 r. Łobżenica była zamieszkała 
przez 2765 mie!izkańców. To b,'ła re- 
kordowa iloś
 mieszkańców -' nigdy 
dotod nie osięgnięta.. Obecnie ma Łob- 
żenica 2500 mieszkańców. Gdy się Zbąszyń. \V tadnym roku nie notowa- I Na to jednak nie ma rady. Takie jest 
weźmie pod uw8l!'
. te z miasta w....- no na naszym punkcie granicznym takie- prawO międzynarodowe i to prawo mUli 
!,r?
adzili się prawie wszyscy żydzi 
o ruchu jak w roku obecnym. Przyczy- respektowa
 takte Polska' Z tego prawa 
l l'lemcy _ że Łobżenica jest miastecz- nHa się do tego wystawa paryska,- na któ- IJajwięcej korzystają dyplomaci sowlec- 
kiem nawskroś polskim _ to ubytek rą katdyru pociągiem jechały większe rze- cy, przewotąc zwłaszcza literaturę komu- 
. . sze turystów. nistycznął 
mieszkańców l!iwiadczy dodatnio o mie- Powatny był równiet puch pasaterski 
ście. z lIiiemiec i Francji do Polski. Tak z 
Lobżenica istniała już w XI stu- Francji jak i z Niemiec przybywały do 
leciu. 
wiadczy o tym napis na ka- Polski pociągi popularne, którymi przy- 
mieniu, wmurowanym w ścianę kościo- jetdtali do Polski nasi rodacy I Ich rodzi- 
ła. Z napisu tego wynika. że stary ny. Przewatnie były to kobiety i dzieci. 
kol!iciół. który spłonę.ł. zbudowano Mętowie pracujący oczywiście na kilku- 
w roku IUl. Teraźniejszy kościół był tygodniowy pobyt w Polsce pozwolić so- 
zbudowany w połowie XVI stulecia. bie nie mogą. 
W XV wieku w mieście osie d l l ' ła SI '" Pociągi te w ostatnich dniach uwoziły 
... z Polski z powrotem do Niemiec I Fran- 
znaczna ilośt kolonistów niemieckich, cji na;:zych gości. KaMy z tych pociąg6w 
a ok 100 lat póiniej szkockich. Zajml)- \'oi6zł conajmnief 1000 rodaków. Wszyscy 
wali się oni w mieście sukiennictwem oni byli bardzo zadowolenI ze swego po- 
I piwowarstwem. bytu w Polsce i opuszczali Ojczyznę ze 
Miasto wzięło nazwę od dopływu łZ2mi w oczach. Gdy po odprawie celnej 
Noteci - Łobzonki. nad którę. lei y . i paszportowej pocią!!" ruszał, płacz 
Od 1934 roku burmistrzem i szloch był zawsze wielki I przejąć mu- 
w Łobżenicy jest p. Zenon Grochowski. s!ał do głębi katdego mimowolnego świad 
Miasto jest dobrze zagos p odarowane. ka tego smutnego rozstawania się z drogą 
P . d Oj
yzną. Ogólnie mówiono, Ił w Polsce 
o<;la a gazownię. wOdocię.gi i rzet- jest lepiej nit to się w Niemczech l we 
l1ię. Ogółem majątek miasta oceniany Fr,;ncji przypuszcza. 
Jpst na około pół miliona zł. Pełne ręce roboty maj" tutejsu władze 
MIASTE C celne. Pilnować muszą zwłaszcn łyd- 
ZB:O B:.RA.IŃSK!E. k6w, którzy przemycają rółne kosztowno- 
Małe nadgraniczne Miasteczko Kra- śd nawet w miejscach najbardziej "dy- 
ińskie, leż,ce nad linii kOlejowIł Byd- skretnych'" Celnicy są Jednak dobrymi 
gosza - Piła. jest miastem planowo Jl8ychologami. Z oczu wyczytają takiemu 
rozbudowanym. Kiedy i przez kogo przemytnikowi, łe ma nieczyste sumienie. 
było założone nie wiadomo. W końcu Przez stację Zbąszyń przejetdtajfb 
15 t motna powiedzieć, wszystkie narody. O- 
s ulecia otrzymało prawo miejskie. statnio przejetdtaIl przez Zbąsz
 do Ja. 
W połowie ub. stulecia. w 1849 r.. do- pnnił obywatele japońscy w liczbie 200. 
szczętnie spaliło się. Spaliły się rów- Byli na studiach w Niemczech. Podziwia- 
nież dOkumenty historyczne. przecho- no og6lnie ich dyscyplinę i karnoś
 Cy- 
wywane w magistracie. Zaraz przy- wile ci robili wratenie poprostu wojska. 
st,piono do odbudowy miasta. któr, Przez Zbą.
zyń przejetdłają równlet 
ukończono w 1861 r. według ustalonego C7ę6tO d!plo
aci 
ótnych państw. Ich 
planu. ba
af:u Się me reWIduje. O tym, co prze- 
Burmistrzem mi ta) t 1 wo
ą, motna dowiedzieć sIę dopiero. gdy 
Z' . as. es pan an I Jakiś pakunek ..dyplomatyczny" wymknie 
. lamek. MaJ,tek miejski oceniony si" z rąk tragarza i zaczyna lać się... 
jeBt aa sumę 161 tysięcy złotych. Mia- IIZ8.DłJlanl 


Howe angielskie dzialo Drzedw-czolgowe. 


,

..:.t. . 



6ó .
' 

:.-."":


t 


.. -.- .. . . .r 
-

 --:., 
. .
. 
:;
 


;. . .
<,.;
 
: Jt ,:"..,,-. 


*
 


..... 


..I.:
. 


.i 


"'....... ." 


'ł .'. 
...!:ł
t' ,. 


"
 
ł . 'i
; ,{.- 
:y: 
..' "£ 


.- 


l.
,
t. 




. 


'
;.
 


.. . 


.... t "'" 


.,
.:
""'f/( 


,
.}:
-. 
. 
.....t...-. 


I/I!. 


ł... 


.
,
;: 
-. -ł.':- 


..... 


. .. 



 


:,,"':.<.......... 
.. .",,'t\
.'" . 


. ..,
. 


.- 




 
( 
I. .. 
, 


..- 


, '. ł..;.) 
"1!
. ""'
. 
ł-
 . ' . ... . 
:;:r. o"" 

 
'
- 
.. 

... -. 



 



 "!" .;>1" 



, 


. ł.i.-;. 


.....:.. 


&.,. 



, 


..;> - 
'. Jf .".. 




 


.. 


....... 


, 



.. 


... 


",A." . 


W cza.sJe oet.atnkh manewrów armii angielskiej. jakie odbyły się w p>łudn)o!wej 
Anglii, dokonano prób z DOwym d1OOlero przeCJIIV-czołgowym. DZiiało 
e 
jest w najno
 JJd.obyC7J8 
niki. 


Ruch granicznI w ZbilSZlniu. 


25-lede 
Harcerstwa Poznańskiego. 


Poznań. W niedzielę 12 bm. w Par- 
ku Narodowym na Ma1cie odbędzie 
się przed pomnikiem poległych har- 
cerzy uroczyste zakończenie pierwsze- 
go okrelo 
dobnie spodziewali się obfitego łupu lecz 
tym razem Ipotkali się z przykrym t'OZ- 
cZE.rowr.IlIem. Po rozpruciu ogni<.trwałej 
kasy włamywacze zrabowali 180 zl w !l")- 
t6w<.e, papiery handlowe i ksiąikt w kto. 
rych figurują wierzyciele i dłutnićy. (ko). 


::;; 



 


t
 


.... 
- m.ranle OIlZUtkJ. W .czasie ubieg. 
łych Swiąt. Wielkanocnych .niej. AntonJJt'l 
Leśuiewska z Palędzia wpadła na nie- 
zwykły pomysł Przyszła ona do Mleczar- 
ni Polskie) w Mogilnie własn. p. A. Nie- 
\\	
			

/kb_1937_09_12_nr21000009_0001.djvu

			Nr. 210 


KURIER BYDGOSKI niedziela. dnia 12 wrzelnla 1937 r. 


Str. I 


,,' 


'lo 


Ił O'", II( lA 
B,dgosz£z. sobota 11 wrzejnia 
Bobota: Prota I Jacka M. m. 
Niedziela: Najśw. Imienia M. P. 
Slo4ca: wschód 5,25 
zachód 18,28 
Długoś
 dnia 13 godz. 03 mln. 
Ksl,łyca: wschód 12,21 
zachód 20,31 


Kllendaruk bistoJJcznv 
11 wrzeiDJa 1382 r. Umarl w Tyrna.wie 
król polski LudwiDt zw. Węgienkim, 
któr.Y w Polece paDOW9l od 1370 roku. 
11 września 1932 r. Tragi.czmy skon 'DWy- 
cięzców ra.iodu i" 
obecnej zrzeszonych ponad 3 000. Dzie"ie
 się w Bydgoszczy. Kierownikiem b
oJra wyrobić komuś posadę.. 
razy tyle uprawia ten sport bez naletenia mianował Zarząd Pom. O. Z. P. N. Sta- O posadę proszl\ bezrobotny weteran, 
do klubu czy związku. nisława Lehmanna, niestrudzonego pra- ojciec kilkorga dzieci, sierota, wdowa. 
Piłkarstwo pomorskie, zrzeszone w Po- cownika na niwie piłkarskiej. :Mrówczą, Jest wśród tych ludzi jedna wdowa, któl'a 
morskim Okręgu Związku Piłki N9zncj, "wą pracą zdzialał on dla Okręgu bardzo zjawia sie przynajmniej raz w tygodniu 
obchodzi w dzisiejszą niedziele 15-!ecie wiele. i wówczas ze spokojem trzeba wysłuchać 
swego istnienia. Ze względu na popular- W ciągu 10 lat pracy kierowano się jej godzinnego opowiadania o !';amobój- 
ność piłkarstwa, jubileusz ten stał sie 
wię- w Pom. O. Z. P. N. racjonalnie opracowa- stwle jej męta, o karierze jej córek. o t;\'m 
tern całego sportu pomorskiej;fo. lJym planem. Starano sie o propa
andę jak jej się dawniej dobrze powodziło, jakie 
Pom. O. Z. P. N. powstał w r.:>ku 1922. I piłkarstwa i o rozbudowę jego wszerz. miala mieszkanie. Znam na pamie
 to, 
\V końcu tego roku zwołano do Torunia I Wielkl\ troskl\ otoczono drutyny junio- o c,,-ym bęrt7ie mówiła. Słucham jednak 
zjazd istniejących wówczas kiubów pił- row. Starano się o trenerów, instruktorów cierpliwie. Taki jut jest mój fach. 
karskich, który uchwalił utworzenie To- i wogóle o podniesienie poziomu gry. Jak- * 
rcń!!'kiego Okręgowego Zw. Piłki Notnej. kol wiek tadna z drutyn nie wybiła się do Jak r6tnorodne są charaktery wizyt 
Związek ten rozpoczął swą pracę w dniu poziomu ligowego, to jednak ogólnie ze redakcyjnych, świadczy następujący mały" 
6 "tycznia 19".23 r. Naletało do związku stoczonych przez reprezpntację P"morza wyciął'" pamięciowy z kilku dni: A pro!!'ił 
11 k!ubów, z czego trzy bydgoskie: K. S. walk, wychodziliśmy zwyci
sko. o posadę, B ma koncert i chce reklamy. 
Polonia, K. S. Szkoła Oficerska i K. S. Od roku 193.\ począwszy występuje ofi- C wystawia sztukę i jut dziś informuje 
Sportbriidpr. Pr:ezesem zarządu został pan cjalnie pilkarska reprezentacja Pomorza. O jej wartości. D był w Pary tu .na wy- 
Rtanisław Maltze, przewodniczącym W. G. rozgrywając zawody propagandowe i bio- stawie, pragnie podzieli
 się wrateni.amł. 
i D. - ówczesny pułk. Thomm
e, wicepre- rąc udział w rozgrywkach o Puchar Polski. E ma znakomity sposób na pozbycie si" 
zesem - dyr. Matuszewski. \V rok pótniej Dotychczas rozegrano 8 zawodów, i to: tydów: radii ich sterylizować. F miał 
pułk. Tbomm
e został wiceprezespm. 3. 6. 1934 r. w Bydgoszczy z PruSAmI przykry wypadek. Upił się z kolegami 
W 19'23 r. podzielono kluby na klllsy. Wschodnimi, przegrywając O i 1. i okradzilJno go w restauracji. Prosi. aby 
Mistrzem w tym roku został T. IC S. Do 2. 9. 
93.5 r. w Kró!ewcu z Prusami nie pisać o tern. G poszedł z doniesieniem 
A-klasy zaawansowała bydgoska Polonia. Wschodruml, przegrywając O : 3. karnym na swego byłego przełoto!lpgo. 
Szczupła była ta A-kiasa. Nal6t!11y do 16. 6. 1935 r. w By
oS7cz
 z \Viener z
rzu
ając mu czyny mocno niemora
ne. 
niej tvlko trzy kluby: T. K. S., Polonia Sport Oubem, wygrywając 2 . 1. 
 . Kleru)amy RO do prokuratora. H Jest 
i S kOł \V rok pótniej doszły do nich 2ł. 5. 1936 r. w Bydgos
czy z ISląsklem emerytem. W chwilach nudy odkrył w Eoo- 
K 
 S
koła Oficerska i T S. Oiympia. o Puchar Polski, wygrywając 3 : 2. bie talent i chce pisać wiersze. Mniema- 
. . . .' 2. 8. 1936 r. w Bydgoszczy z Łodzią, nie ma o sobie olbrzymie. I tłumacz ta- 
Do 1928 r. włącznie mistrzostw: wygrał o Puchar Polski, wygrywając 4 : 3. kiemu. te jego wiersze mają straszliwe 
T. K. S., 

rego I 

ut>;1a w 19"16 r. we- 15. 11. 1936 r. w Poznaniu o Puchar częstochowskie rymy i nie nadają się ab- 
szła do LI
. Pótnle). mlstI'7:0stwa zdoby- Polski, przegrywając O : 5. solutnie do druku. l przejechał samocbo- 
wały na zmianę Gryf 1 Poloma. 4. 4. 1937 r. w Bydgoszczy z :wart", dem chłopca. Przyszedł wytłumaczy
. te 
W miedzyczasie zarząd Pom. O. Z. P. N. wygrywając 5 : 2 j zawinił chłopiec, a nie on. W chwilę po- 
walczył z wielu trudnościami Piętrzyły 20. 6. 1937 r. w Łodzi z Łodzią o Puchar tem ojciec tego chłopca przyszedł wyjaśnić, 
się przed nim niezliczone przeszkody. Polski, przegrywając 1 : 2. t.e winę ponosi szofer. lI. domaga si" 
W 1927 r. (a więc 10 lat temu) nastąpił \V pierwszych dwóch wypadkach usta- sprostowania notatki kronikarskiej, w któ- 
przełom. Mimo zwołania jut w kwietniu wił drutynę 
prezentacrjną, kapitan spor- rej mylnie poda n? . j
j wiek. .1>!.a lat 2?, 
1927 r. Nadzwyczajnego Walnego Zgroma. towy chor. Clcbaczewskl, a w pozostałych a nie 26. SzkodzI Je) to w opmll (pewnie 
dzenla i dokonania wyboru nowych władz wypadkach kapitan sportowy Antoni wobec narzeczonego). 
związkowych, praca w Związku siQ zała- Świątkowski. I tak ciągnie się ta litama.. Pominąłem 
mała I nastąpiła bezczynnoś
 Związku. yv. przyszłości odegra reprezentacja w niej sprawy najbrudniejsze. Niech jut 
Czynnym był jedynie wybrany na Nadzwy- tacia Pomorza niewątpliwie powatną rolę, tylko mnie zostawią one niesmak i przy- 
czajnym Walnym Zgromadzeniu prezes świadcząf? te przy planowym rozwoju krOŚć. Oszc.zędz
 te
o czytelnikom,. 
tóry 
kpI. Br6zda, dla braku jednak ludzi chęt- sportu plłkarskle
 na Pom0ł;:u wszerz czasem dowladu.Je SIę o tym z kromki .CO- 
nych do pracy, czynnościom organlzacyj- piłkars.tw
 p<:,morskle dąt
 równle
 WZW!t. 
zlennej w ta
l.ch naprz. notatkach Jak 
nym podołać nie mógł. Postanowiono wo- R.ozwOJowl piłkarstwa w J
ym I drugim Jedna TZ os
atnieJ. . 
bec tego zwoła
 nowe Nadzwyczajne 'Val- kierunku towa
zyszyć musI I towarzyli'zy Na uhcy . , , . . . . : . . . . 2ł-1
tma 
ne Zgromadzenie i to na dzieil 9. 10. 1927 r. systemat
czna I tm
dna p
aca.. . mętatka . : : . . . 
pebl1ła 
amo
ó)stwo 
do Bydgoszczy. Na Zf{romadzeniu tym W teJ pracy me ustaje obecny me- przez wypicie e5eDS)1 octowe). Mimo po- 
przewodniczył prof. Albrycht. Postano- strudzony zarząd, w skład kt6reIJo wcho- mocy lekarskiej nieszcześliwa zmarła. 
wiono pl7.enieś
 siedzibę Związku z Toru- dzą widoczni na naszym zdjeciu działacze ZIl tym samobójstwem kryje się ponu- 
nia do Bydgoszczy i zmienić nazwę z ,.To- piłkarscy. I'a, brudna historia, o kt6rej opowiadała 


1 5 lat służb, dla sportu . 
I ;
o n ,;;;0 z '&t ,, : a ' "- ł 
:<..:,.Ę"" 
 :.1 "..,.;. 
 A" 1. 
::. '4>__.... . 
;-4.
'.. . t
 . . w .:.L 
..
':". 
 .

 
 
 .
: 
 . 
'-' 
.
 . t ' 

 :r ;;
 . .... 

" 


'. ...
'.: 


.
, 
. 
.." 'o. . :"..::
 


" 


...."'. 


.;. . 


Siedzą: wiceprezes P:\L-\ - Niirnberg, przew!}dlL WGiD - Bączkowski, I wice. 
prezes - Wrodarski, prezes - Kochański. wi("eprez
s -. Stefanowicz, przewodn. 
\V
S - Konieczka, sekretarz - Baganz. Stoją: kierownik biura - Lehmann, ref. 
stat. - Hausner, skarbnik - Przybysz, łllpitan "'rortowy - Świątkowski, sekr. 
\\,S8 - :Lmudziński i ref. spraw Juniorów - Kaczkowski.
		

/kb_1937_09_12_nr21000010_0001.djvu

			Str 10 


..KuRIER BYDGOSKI"" niedzltlla. dnia 12 września 1937 r. 


Kr. 210. 


w redakcji de
tka na kilka dni przed 
6miercią. 
Osobną uwgorię inwre8entów .&.ano- 
wią ludzie z sali sądowej. 
Najlepiej zna ich sprawozdawca sądo- 
wy. 
Pu,mchajmy co on mówi: 
Sąd i śmierć w normalnych warunkach 
ł- zakończuniem brudnych Ipraw: mor- 
der...tw, oszustw, kradziety. włamań, na- 
padów. OIz
eratw, a nawet najzwyklej- 
Nydl plowk. O tym W8ZYStkim zabowią- 
Sł&ny JNt Czytelników InJormowa
 spra- 
wozdawca l4dowy. 
Temu sprawozdawcy przez cały rok 
ekladaJą wlZyty r6tnł iudzie. Tak w aą,- 
dzie, jak I w redakcjL 
*" 
- Jutro ma mój 8yn proces - mówi 
P<'czciwie wyglądaj"cy staruszek. - Niech 
pan będzie łaskaw nie pisa
 o tym. Moi 
synowie są urzędnikami paf1st w owymi. 
!(0B"łoby im to zaszkodzić. 
- O co jelit oskartony syn pana? - 
pytamy. 
- To jest 19-1etni chłopak. WNedł w 
Jłt\ towarzystwo. Pobił jaką! kobl
 Za- 
pewn1&a1 pana, te to Jest błaha sprawa. 
- Jak siO pan nazywa' 
- lkaióski. 
Notuję naz:wiako i przyobiecam. te w 
razie idy sprawa tak siO rzeczywiAcie 
przecatawia, pUać o niej nie będziemy. 
Teif)lalIlego dnia sprawozdawea sądo- 
wy wypisuje sprawy z wokandy sądowej. 
Znajduje lię na niej nazwi.8ko 19-1etniego 
I
Wkiego. 
O co jes' oekar:tonyY 
O napad rabunkowy z bronią w ręku. 
TeD chlopak. jak sobie teraz przypomina 
-ł)rawozdawc'l lądOWY, nie jest po raz 
pierwsz1 na ławie oakartonych. Skazany 
jut był kilkakrotnie za kradziete. Teraz 
jat DajZwyk.lejezym. najpoapo1ił.8zym ban- 
d",- Poetrzellł kobietł. na którą Vi nocy 
napadł w lesie. 
Czy motna nie pisać o takiej sprawie Y 
COż my .za to DlOtl!my. te 8"0 tak wycho- 
Jr&nDY 
Piszemy Iprawozdanie li rozprawy. 
Zaru po ukazaniu eię "Kuriera" wpa.- 
dli. do redakeji zdyszany ojciec Iksiil- 
Ujego. 
- Pan jNt bezczelny. Gdyby pan od. 
razu powiedział, te chce o tym pisać - 
&o zwróciłbym lię do dyrekcji wydawni- 
ctwa. Pan jest bez serca. 
- Powjedział mi paD, te to jNt błaha 
IIprawL Jednak Iyn pana został Ikazany 
DII. 4 łata więzienia. Gdyby pan odrazu 
powiedział, jak się liprawa przedlławia - 
odrazu otrzymałby odmowną odpo- 
wiedt. Nie motemy bowiem tUl!zowa
 
takich spraw. 


* 
- Czy pan redaktor! 
- Tak. o co chodzi? 
- Moh pan redaktor zna sprawę mo- 


 Nazywam się Kobylski. 
- Nie znam - odpowiadam. 
Gość redakc)-jny opisuje potem cał, 
.prawę. Prokurator poci
ął go do odpo- 
wiedZIAlności karnej za oszczerstwo. 
- Niech pan przyjdzie na tę rozprawę. 
Dowie się pan o niesłychanych stosunkach 
w. . .. (tu wymienia pewną, instytucje). 
Są więc równiet przestepcy. którym 
aaJety na pisaniu o ich procesach. Che" 
być - w łeh zrozumieniu - bohateramI! 
* 
W l4dz;ie podchod%i do atołu sprawo- 
zdawców jaku świadek. Oskanona, mło- 
da dziewczyna, zasiadująca teru na lawie 
oakartonych. ekradła mu w czasie libacji 
w restauracji 500 zL 
- PrOllilbym pana redaktora, teby nie 
piW o ttoj przykrej eprawie. Na policji 
to mi zrobili i mego nazwiska prasie nie 
podali. 
- Gdyby tona elę o tym dowiedziała, 
to ratuj mnie Bote. 
- A mate nie przeczyta - przekony- 
wuję interesent&. 
- E. nie przeczyta' To pan redaktor 
mojej tony nie zna. Ona nie czyta gazet. 
to prawda. Ale babsko ma taki wech. te 
Jak tylko co jest w guecie o mnie, to za- 
raz przeczyta. Ja jut mam takiego pecha. 
O takich Awiadkach nigdy tet nie pi- 
sumy. DOltateczną, dla niego karą, była 
utrata 500 złotych. 
Najbezczelniejlil SI' zazwyczaj OIzulcf 
wlelkisgo kalibru. Maj" tupet. przycho- 
dzi sobie tak pan do redakcji li pretenlja.- 
mi Ouukał kilkud%łelieclu biedak6w, 
OłIC)łocił Ich - I gdy piuemy o procesie 
przeciwko niemu. m6wi do nu, te "j. 
8tełcle bez "rca M . Pytamy, czy on miał to 
lerce, gdy ostatnie grosze rabował bieda- 
kom' Dla takich typ6w kaMy sprawo- 
zdawca jest bezwzględny. S" jednak epra- 
wy - o których nie piszemy. gdyt mamy 
to lerce. o którym mówił bezUtosny OSZUJlt. 
Zazwyczaj btedacr, którzy zasługują 
na uwzględnienie, nie prosz" o niepisanie 
o leh sprawach. Tak S" przytłoczeni karą 
tygodnia, ay tet dwóch tygodni arellztu_. 
za kradzlet kartofli, te dla nich jut jelt 
W&qatk.o Jedno- 


Pomnik VlJsokiej kultur, kupieckiej. 
10 lal B,dgosklego Domu Towarowego. 
pieckiej słuiy wlasna biblioteka. zało- 
żona przez Dyrekcj., a prowadz
ca 
również godziwe i pożyteczne ksleiki 
beletrystyczne. 
Myśl,c o przyszłości pracowników, 
Dyrekcja rzuciła inicjatywę oszczędza- 
nia. Liczni pracownicy Be-De-Te po- 
siadaj, "W Komunalnej Kasie Oszczę- 
dności konto. na które składają 10 
 
mIesięcznej penłlji. W chwili opusz- 
czenia posady wypłaca się pracownI- 
kowi cał, złożon, sumę wraz z odl!et- 
karni. oraz z tem, co do zaoszczędzol1E:j 

umy doda od siebie Dyrekcja. 
Tak samo. Jak o swych pracowni- 
kach, pamięta Dyrekcja o celach 5po- 
łecZD]U:h. W okresie "Tygodnia Dziec- 
ka'" z okazji urządzenia went, lotc:rii 
publicznych, obchodów 
iazdkowych 
dla biednych, dostawcą fantów i -ub- 
wencii jest w pierwszym rzę'lzie 
Be-Of'-Te. 
,,Biale Tygodnie" spopularyzowal 
w caleJ Polsce właśnie BydgoskJ Dom 
Towarowy. 
Każdy sezon rozpoczyna Be-De- Te 
rewii mody. która jest atrakcj, w świe- 
cie kObiecym. Tak, maI, rewlt mody 
s, każdorazowe wystawy Be-De-Te. 
Wystawy te 
rezentujQ. najwyższł 
w tej dziedzinie sztukę. a przede 
wszystkim technikę. na której nie- 
jednokrotnie wzoruj, się mniejsze 
przf'dsiębiorstwa. W sumie podnoli 
to estetyczny wygląd główn)'ch uUr 
miasta. 


";. 



 - 
;; ..
 
 I If 
 
 " \
! . , " p: iii; 1



 
 t 

 i :? 
' I : I iI.; , 
 11(' " 1 ',1'''''1'1, ,; ", . 
. i; I): 
 J!;J'
.1!11 :/ O 
 
I;' t 
;. 
i
!r:'Ję
. 
d!1 
't'
 l. W,-; 
i' IJ 
 - 
 


.....\:;' . m "J ' " i "
U I 
- I
. łt\" J 
M I...... ł 
 .fl:,, 1 'IL 
. . - .


 
,.... ,
 
I. J .,.. I J. ' -I' 
 
--
"łi >'
't
 N

k 

_i

_ · 
.....- - 


40,. 


Gaaeh .'....kiego Doma 'l'owuowego. 


W centrum Bydgoszczy.' na zblesu 
jej dwu naj główniejszych ulic Dwor- 
cowej f Gdatlskiej, znajduje się okazaJy 
4-piętrowy gmach Bydgoskiego Domu 
TowarQwego. popularnie zwanego w caP 
łej zachodniej Polsce .,Be-De-Te". 
Przedsiębiorstwo to na wzór zagra- 
nicznych domów towaroWYQh w je- 
dnym gmachu skupia cały szereg dzia- 
łów na;rozmaitszych towarów. led.n
'm 
słowem można wejś
 do gmachu w ko- 
stiumie k,pielowym. a wyjść wystro- 
jonym według ostatniej mody- 


Jubileusz. 
Bydgogki Dom Towarowy jeRt dru- 
gim w Polsce co do wielkości magazy- 
nem tego rodzaju. \Vięk
zy jest jedy- 
nie dom towarowy Braci lablkowskich 
w Warszawie. Dumni możemy być. że 
właśnie w Bydgoszczy mamy tl'go ro- 
dzaju ważn, placówkę 
ospodarcl'. 
stanowiłłcł prawdziwy pomnik W)'SO- 
kiej. zachodnio-ei.Irópej
kiej knl{ury 
kupiecklej._ 
Bvdl!"oski Dom Towarowy obchodzi 
w cłzi.ieJsz, Bobot, dzlesl,ciolecle swe- 
10 istnienia. Pod obecn
 m zarzłłdem 
powstał w okr.sie koniunktury gospo- 
darl'zej. Rozwlnłłł się WÓWCZatl do 
wIelkich rozmiarów, zaangał.ował fi- 
nanso""o, nie spodziewaj
r się tego. f;e 
za kilka lat rozpocznie się długotrwały 
kryzys. Oparty na zdrowych podsta- 
wach finansowych i kierowany przez 
wytrawnych kupców pp.: d
rr. Włady. 
pława Maciejewsktego i dyr Tadeusza 
Kentzf'ra, Bydgoski Dom 
owaro...,. 
przetrwaJ wszystlde tnlllDoścl I ucho-- 


GLOSY CZYTELNIJ[ÓW. 


J 
dzi dzij za Jelblo z nafeoUdnieJszych 
pnedli,biontw handlowych, ciesz,c 
si., zaufaniem nie tylko swej licznej 
klienteli, ale r6wnież swych licznych 
dostawców. 


Posiep na kaid,m kroku. 
RzeczQ.. która uderza każdego. wstę- 
pująceR'o w gmach Be-De-Te. jest :ł;o- 
stęp. Wyszkolony pereouel, grzeczna 
pluga. wielki wybór towaru po ni- 
skich cenach. racjonalne I pne.trzeune 
rozmieszczenie poszczególnych dzia- 
lów, - to zalety, cechuj,ce przedsię- 
biorstwo. 
Be-De-Te w zyciu gospodarczym 
Bydgo!"zczy jest bardzo poważnym 
czynnikiem. Znajduje tu stałe za- 
trUdnienie ponad 150 ludzi. a nadto 
praktykę kupieckQ. w okresie wakacyj, 
wielu uczniów i uczenie bydgo!'kich 
szkM handlowych. . 
Duch postępu przejawia. si., w Bf'- 
De-Te w życiu organizacyjnym. jakie 
panuje wi1ród pracowników tego przed- 
foiebiorstwa. \Viedzieć bowiem należy. 
że Be- De-Te posiada dwie komplelne 
drużyny sanitarne Czerwonego Krzyia, 
zaopatrzone w przybory ratownicze. 
a nawet proporce, ufundowane pnez 
opiekunów dMlłyn, dyrektor6w pp. 
T. Kf'ntzera i W. !\faciejewgkie
o. JP!'t 
równiez wyszkolone Koło L. O. P- P. 
Pracownicy zorganizowani sQ. nadto 
w kilku organizal'jach łlPOrtOW} ch. 
Istnieje pomVIUnie rozwijajeca lIię 
sekcfa kolanka. ..kcJa IIlmnaltyczna 
Pań. oraz dołć liczne kolo wIoMarzy. 
Po
ł
"lenfu fachowej wif'''z
' ku- 


Wieś a bojkot żydów w BydgoSZ(zy. 


W zwię.zku z prowad.zonł na tere- 
nie miasta Bydgoszczy akcJ, anty- 
żydowskł proszę Pana Redaktora o za- 
mieszczenie na łamach "KurJera" na- 
stępujących moich uwag: . 
Jest faktem bardzo pocieszajęcym. 
że Bydgoszcz z każdym dniem lepiej 
rozumie akcję antyżydowskQ.. prowa- 
dzon, przez narodowców. Jeśli idzie 
o miasto. to akcja ta wydała już t.ar- 
dzo duże rezultaty. 
Gorz
j jest. gdy idzie o wieś. Kto 
w dni targowe zajrzy na ulicę Dług, 
i słsiednie za!ydzone. ten widzi, Jak 
często nasz lud wiejski zaglQ.da do 
składów f;ydowskich. Zapewne czyni 
to nieświadomie. Dlatego i ten lud 
należałoby uświadomić. 
Ucieszyłem się, gdy na ostatnim 
zebraniu Stron. Nar. w Resunie do- 
wiedziałem si
, że już w najbliższym 
czasie w dni targowe pikietować skła- 
dy żydowskie przy ulicy Długiej będt 
narodowcy ze wsi. To Jest bardzo do- 
bry pomysł. Należałoby go zrealizo- 
wać jak najprędzej. Teraz przecież. 
jak wiemy. lud wiejski najwięcej 
RPrzedaje swoich produktów, m. in. 
owoce i kartofle Pieniędzy lud wiej- 
ski ani do domu nie wozi. ani do ban- 
ków nie nosi. tylko Je nat1.chm1ut 
 


daje. Niechaj więc ten pieniedz pol- 
ski. od polskiego robotnika, urzędnika 
i mieszczanina otrzymany. nie nosi do 
żyda. tylko zostawia go u kupca Po- 
laka. 
Wiem, że na wsi wzrosło już także 
bardzo uśwIadomienie narodowe. Ci 
wieśniacy pikiet nie potrzebuj/). Ale 
chodzi o tych. którzy jeszcze nie Sł 
dostatecznie uświadomieni. 
Do kupców chrześcijańskich z ulfcy 
Długiej apeluję, aby swoje szyldy i na- 
pisy: .,Firma chrześciJańska" powięk- 
szyli. Czasami s, one tak małe, że 
jakiś słabowidz ich wcale nie przeczy- 
ta. Ka!dy z nas musi uczynić WSZ} st- 
ko, aby żydzi nie mogli wprowadzić 
w błłłd mniej uświadomionego Polaka. 
tydzi, którym bojkot daje się jut 
bardzo we znaki, wpadli na Je!lzcze 
jeden .,trick". Przepisuj, swe składy 
na nazwI!lka .,szabesgojów". czasami 
nawrt na swoje polskie ekspedientki. 
i nazwiska te umieszczaj, przed skła- 
dem. Takiego Rkładu nigdy nie wolno 
nam uznać za chrześcijańskI. 
tydów musimy w Bydgoszczy wy- 
głodzić bojkotem. tak fak to uczyniły 
jut niektóre miasteczka i wielka iJość 
wio
ek w Kongresówce. za co Im "ześćl 
ł..,czę wyrazy poważania 
J6zaI B-IL 


Zmian, w gmachu. 
Z okazji lQ-lecia istnienia. w gma, 
chu przeprowadzono !"zereg zmIan. 
W pierwszym rzędzie odnowiono haU 
gł6wny, a nastepnie pnagrapowPDD 
poszczególne działy. 
Całe trzecie piętro. gdzie dawniej 
była w
-stawa dywanów. zajmuje"obec- 
nie dział dywanów, firan, gobelinów 
i t. p. 
Drugie piętro przeznaczone jest na 
konfekcję damską i stróJ- Dział ten 
znacznie powiększono. Tu r6wnid 
znajduje się dział zabawek. - 
Dwie windy pracowicie zwożę klien. 
telę na piętra. Jak się dowiadujemy - 
istniał nawet projekt zbudowania ru- 
chomych schod6w wzorem firm sagra- 
nleznych. Niestety na przes
kQ::izie 
stanęła konstrukcja gmachu. & ściślej 
mówI,c wielkie żelazne dżwigary. 
wmurowane w iciany. 
Pierwsze piętro obejmuje dział kon- 
fekcji męskiej, dział miarowy pod kie- 
rownictwem pierwszorzędnego krój. 
czego, obuwie, kapelusze męskie i t. d. 
Na parterze zmian większych nie 
uskuteczniono. z wyj,tkiem znacZDł'go 
rozszerzenia działu bielizny niemowlo' 
cej. 


Europejskie neon,. 
Nie szczędz,c kosztów, z okazji 
jubileuszu Bydgoski Dom Towarowy 
instaluje obecnie na zewn,trz gmachu 
światła neonowe. Wzdłuż ulicy Gdań. 
skiej i Dworcowej będ, biegły poziomo 
linie czerwone. Na szczycie gmachu 
pionowo zainstalowane zostanI róW- 
nież dwie czerwone linie, a pomięd7Y 
nimi u góry w zieleni utrzymany napis 
Be-De-Te. Neony te dodadz, śród- 
mieściu Bydgoszczy europejskiego wy- 
gl
du I zapłon, podobno już w sobotę. 
Stały rozwój przedsiębiorstwR. 
wprowadzenie nowych rozszerzonych 
działów, skłoniło Zarz,d firmy do 
dokooptowania trzeciego dyrektora, 
którym jest p. Bolesław Wajs. 
Bydgo!'lki Dom Towarowy, jakO 
ważna i prestiżowa placówka gospo- 
darcza w Bydgoszczy. przejawiajV1 
tyle dbałości o cele społeczne - winien 
też znaleźć poparcie wśród społeczeń
 
ptwa. oraz czynników państwowych 
i samorządowych. 
W okresie, gdy na Ziemie Zacho- 
dnie v'dziera się tandeciarski handel 
żydowski, zadaniem naczelnym każrle- 
go Polaka jest popieranie tych firm. 
które stoj, niewzruszenie na strażY 
moralności kupif'ckiej. Firnll
 tak. 
jeat Bydgoski Dom :r01V
. (ek" 


1111 
dl< 
rZI 
III
		

/kb_1937_09_12_nr21000011_0001.djvu

			Nr. 210 

 


KURIER BYDGUSI' niedziela. dnia 12 wrzełnla 1137 r. 


Korowód regionalny na Brdzie. 
l)Jislaj motemy podzielić si., z blitUY- 1 Pocztową zł 050 
1111 IZczeiolami programu Korowodu re. 5) WE'jście . . I Be d .. 
l1;onaluego .na Brdzie. urzą.dzonego stara. Henu. Franke;o u ZI o
nar ysklE') na ul. 
niem Polskiego Białego KrzytL Pftl!J11'll, 6) W .ś I l B . 
kaplectwo I mmlosro bydgoskie wystllplll GrodzkąeJZłc;
 u. ernardyńskiej na ul. 
I pl,kal. dekDr
....a
1 b.rkaml. Towa- 7) Wejści
 ; ul. Karmelick' . 
rzyltwo hodowli gOlebl pocztowych. fIi- brzete przed Ogrodem Teatr
ln;: n
:
 
lIlCY. organlzac
e społea.ne oraz kluby mostu Teatralnego) zł 050 
sportowe 
rześclg
ją IIlę wzaj
mnle w po- 8) Dla młodziety I 
e
egowc6w. Mie.. 
IIIYlłOw I Oi d CI. Powiat bydgoski WY8tępuje scn stojące na lewym I prawym brzeg
 
z przeg ą em poszczególnych działów rol- 
nictwL Nad całokształtem artystycznym 
imprezy czuwa P. lał. OrUcz. dyr. GlIat. 
zel. oraz ut,'cl: p. Ha...ryłklewlcz . de- 
koralor Ta.tra I p. proł. Frydrych. 
Bilety ... cenie 2 zł na -trybuny. 1 zł 
(lIIiejsca lIiedz!\ce). 50 gr IItojące dla star- 
szych. SO gr stojące dla młodziety I Sze- 
regowych do nabycia w przedsprzedaty w 
Firmll FrambolI I Rzanny od poniedział- 
ku popołudnltL 


BDet, aa ..Eoro...6d ragloaa1a, aa Bnlzll 
1) Trybuny. na Rybim Rynku, wejście 
z ul. Mostowej. przez ul. Grodzką na Rybi 
Ry11E'k zł 2,-. 
2) 'Vejście z Placu Teatralneio na ul. 
Hermana Frankego zł 0,50. 
3) Wej'cie z uj. Mostowej na taralI 
Banku Bydgoskiego i na nadbrzete przed 
śpichrzami (do Rybiego Rynku) zł 1.-. 
') WejAcle z ul. Jagiellomklej na ul. 


Saanoli restauratorz,! 
W związku z pobytem wojska i powi- 
tamem II!n
i1 w dniach Ił I I
 hm. mogą 
poszczegolm członkowie otrzymać zezwo- 
leUle na przedłutenie godzin policyjnych, 
Ulllteresowanl mogą stawiać indywidual. 
ni.. o{jpowiednie wnioski do Starostwa 
Grcdzkiell'o w Bydgoszczy. 
Zarllld atowal.,.lzeaia B..taaratoriw 
... Bydgosicz)'. 


Brdy, z wyjątkiem Rybiego Rynku, tara. 
lU Danku Byd,OIki8io I n_dbn:et_ pned 
Apichn:aml _ł 0,30. 
9) Wejicie z ul. JagielloiJskiej pnez ul. 
Lube
kiego przed pach Un:ędu Poczto. 
V\< ego. 11ł- Herm. ł"rankego. tylko dla za- 
m:ejscowych. za okazanipm karty uctest- 
nietwa Lfgł Poplirania Turystyki. wstęp 
bezpłatny. 
Przedsprzedat biletów od poniel1ziałku 
po południu w firmie Framboli - pl. Tea- 
tralny i K"lektune Loterii Państwowej 
- Rzanny - ul. Gdaf1akL 


Strajk demonstrac,Jny 
druż,n parowozowYch. 
. Drutyny parowozowe węzla bydgo- ISlutby. jaką pełni., domagają si
 stanowo 
lIkiego na nadzwyczajnym zel'lraniu w czo zmiany danego zarządzenia Idotrzy. 
Bydg08Zcz.y obradowały nad sprawą s1&- mania obietnic p. MinistrL Zebrani wy- 
wek gOdZlD!ly
h, obnitka których siega I.rall delegacJ'. kt6ra z ramienia druayn 
SO?,. Wymlemona obnltk_ w myśl obie- bydgoskich wyjedzie i sprawe przedstawi 
twc Ministra Kom. miała sie wahać około w mlni"terstswie. Jako wyru: wielkiego 
10%. W obecnej. jednak wysokoścf pod- niezadowolenia uchwam ogół nie podej- 
wata katl\strofalme budtet domowy. Dru. mf)wać w dniu I
 bm. obnitonej wypłaty 
t).?y parowozowe mają bardzo odpowie- n'l. przeciąg 3 dni. Demonstracyjny ten 
dZlalną słuthe, odpowiednie tet musi być ItraJk drutyn parowozowych wywołał w 
ich wynagrodzenie. Drutyny parowozo- IIferach kolejowych zrozumiałe 
atenle. 
we owiane troską o swój 108. jak I o. dobro 


Warszawianka - reprezentacja Pomorza 


Ligowa Warszawianka przyjet!!ta w 
składzie: brllmkarz - Jachimek. obrona 
- Martyna i Joksch, pomoc - Sorhan. 
Cebulak i Sroczyński, atak - Pyrich. 
Swięcki. Smoczek, Knloła i Krawczyk. 


Program jubileuszu 
POJD. OkrtłłO"qo Z....ipka PUkI Koi..J. 
Godz. 10.30: Kaboteństwo w kotciele 
Klięt, ).Iisjonarzy na Blelawkach. 
Gad7-. lł.OO: Zaw'OdY drutyn młod'uych. 
Godz. 1;'.80: Mecz piłki nntnej Warsta- 
wianka - Pomorze. 
Godz. 18.80: W Resunie Kupieckiej Aka- 
demia Jubileuszowa. 
Godz. 21.00: Wieczorek toV\l-ebkl damskie z zawartoAcią. kOBZ z za- 
wartością mięsa i zeszyty szkolne. Ponad. 
tu z
łoszonf) jedno przybłąkane prosi.. 
- Uwaga elr04alc,. Egzaminy dl. 
uczniów ogl''Odnlczych odbędą Ile dnia 2ł 
bm. w piątek od rodz. 9 w InowrocławitL 
Przypomina sle zainteresowanym. hy 
urznlów swych nalltyefe przygotowali 
I przeprowadzi1f przedegzamin. Blltne 
Izczeg61y p. Lendlion. ul. Jackow
kiego l. 


Str. 11 


- Nlemcz.WlkI ali Jlst bado....lc
. 
Związek Techników R2:plitej w 8ydgosz. 
ezy w zwl4zku Zl sprawozdaniem sądo- 
wym z procesu przeciwko Brunonowi 
NiE'mczew>!kiemu informuje nas. te nie 
Jelt on technikiem bUdowlanym i te dy. 
plomu nie posiada. Według obowiązujące- 
go ustawodaWItwa tytuł "technika budow- 
lanego d przysługuje wyłącznie osooom 7:e 
Areduim wrksztalcenie (lIzkoly budowni- 
ctwa). Osoby tl po odp<)wlE'dniPj praktyr.e 
i zdamu egzaminu państwowł'go otrzy- 
mują tytuł budowniczego. 
- Uwaga paalel Z dniE'm !\z",!łf)o.1!'O 
"''''
śnia 193; r. 2JOSt.aje uruchoml()JJ8 pra. 
cowała Suklea DlIDlIkfeh Spółdz.ielni 
..Ws,półpraoea" AbiIoJwenlki S;r;kół Zawodo- 
wych przy ul. Gamma 6 I pl'. 1_'0 pod 
fa.chowym kierown:dwem miS'trz} ni. która 
prowed 7 ila przez kilka Jat pra.rownię kra- 
wiecką zagr3.nką I w Poznaniu. przyj- 
meju się pra.ce z zakresu konfekrjj d.l\m- 
sklej i dz:ie;:i
eJ. SpeocjaJnie I roz.pouę- 
ciem nk.Q slJkolnrso przyjmuje !lię mun- 
durk:!. fal"tl1t'J'ki szkolne. kostiumy barcer- 
IIk:e. p. W. i gimnutyczne v.'P. teay prz,. 
Iluae - w,koaanle lachowI. Pracowuia 
czynna od good!£. 
17-teJ. n31177 
- U...ag. SokołL Posiedzenie Nsrzf'l- 
rtictwa Okręgu 12 bm. o godz. 9 w Sokolnl. 
Zbiórka drutyn «'"lezących 13 bm. o ,odz. 
20 w szkole Sw. Trójcy. 
- 


Zwiqzak Beemlgrant6... I Oplutów R. 
P.. Koło Bydgoazcz-Waeh6d. W niedzielę. 
h! bm. o godz. 14.30 odbędzie się plenarne 
7,E'branie w lokalu R7rini MiejlIlkiej. 
Pl'aco'Ił'Dlc, krawilcc, I pobewa. za- 
wod,. Dnia 13 bm. o godz. 20 u p. Melle- 
rowej zebranie organizac) jne. 
Sokół IV Bleławy. Dnia 12 bm. wycie- 
czka do Sf>koła VII Zimne Wody. Tam za- 
wody l"kl..oatletyczne (mlędzYl!"niazdowE'). 
Zbiórka cal
j drutyny u !:,o,Jz. 13.30 na 
Zbotowym Rynku. 



o (lytelni
ów na!lY[
 I 


Zdllrza się, te ten I ów z SZlln. 
Czytelników nie otrzymujQ regular- 
nie ..Kurjerll Bydgoskiego". w nll- 
stępstwie czego móglby Zllrzucić 
nam niedblllstwo. ProsImy zatem 
opowilldomienie nlls klltdorllzowo 
i Jllkn!ljśpiesznieJ o wszelkich nie- 
punktualnościllch lub Innych uster- 
kllch w dostllwie nllszego pismll 
II postaramy się o Ich usunięcie. 
Wszyscy Czytelnicy nasi otrZY:T1Y. 
WIIĆ winni ..Kurjer Bydgoski" re. 
gulornie i punktualnie. 
UadlllllI'aala 
.,Karjer. .,dgosklego.. 
Brdloan, lhnuJU reala. ,I. 


W niedzielę, o godz. 15,3() oglll.dać bIJ. 
dziemy na Stadionie Miejskim niezwykle 
atrakcyjne zawody. Ligowa 'Varszawian- 
kił przyjetdta do Bydgoszczy w pełnym 
składzie. Silnemu zespołowi ligowemu, 
który m. in. rozgromił w blet. sezonie gro- 
tną drutynę A. K. S., przeciwstawi sie 
piłkarska reprezentacja Pomorza. Kto 
zwycięty? Na to pytanie trudno odpo 
_ Bezpl_ta, karl robót l'ęCZIIyeh ... B.. wiE'dzief. Zgrana ze lobą drutyna ligowa 
De-Te. Bydgoski Dom TowJJlOWY Be-De- Itanowl bardzt; grotnpgo prz
ciwnika dla 
Te un
 w cusie od 
2.'i b. m. bez. Zł'Fpołu najlf'ptlz).ch piłkarzy Pomon:s. 
płatny kurs robót 
eznycb. Kura odby- Mamy jedMk nadzieję. 
e naBi chłOpcy 
wat sie będzie codziennie od godz. 9-13 zagrają amh
tnie i nie poniosą, kl
ki na 
! '3d. go1z. 1
18 w gmachu wła.snym 001 wtd
ny
 bOisku. Za"..ody. te od
ed" si, 
II plętrJlo
 Zgłoszeni!!. przyjmuje kierowo w medzlel.. 12 hm. z okazjI 1
-lecla litnil. 
niaka działu Ftalanteryj':Jego. r nia Pom. Oz,pN. 
-.Al" - taka Jut auwa ae"lgo bana 
I kawIen" przy Placu Teatrala,p' .. I p., 
v"IMe. E. Witter8heim. W lObotę. dnia 11 
bm. nastąpi otwarcie tego 
ałkowlcfe od- 
nowionego i gulltownle urządzonego loka. 
lu. Poza bufetem obficie zaopatrzonvm w 
wszelkiego rodzaju doskonałe z;k ą.sk i 
I dom ze pielęgnowanł' napoje goście bedą 
mipJj motnolić korzystanie z rótnych roz. 
rywek towarzyskich. jak: bilardów plra. 
midkowych. karambulowych I automat y- 
Pm
-ch. dalE'j szachów. bridta itp. Jakość 
konsumcji pierwszorzedna, reny przystep- 
np. a obslug. skora i lumlenna. Nowej 
POlskiej placówce tycia towarzyskiego, 
połotonej w sarcu miasta, tyczymy po- 
myślnego rozwoju. 


!1AU1dem Ci fdm jesteś! 


II. 
Nietylko wlelkośt oczu 6wladczy o cha 
fakterze człowiekL Watn" rzeczą przy 
badaDIu ulIpOlIobienia jest zwrócenie u- 
wagi na odltęp mIęd.,. oczamL Na ry- 
Iuaka l - widać daleko od siebie osadzo- 
np, a na ryllunku 2 - oczy hlisko siebie 
oSadzone oczy. Mierząc odltęp ocz - krl- 
ślimy w wyobratnl prostą linię od środka 
lrenlcy od AMdka drugipj. 




 


ponad I cm. 
RYI. I. 




 


I
 om. 
RYI. 2- 
Wyobrdmy sobie człowieka, poslad_- 
JII. ce 8'O małe Ichowane i bllllko siebie oss 
dlOne. tak jak na rysunku 1'. Odraz1J od. 
rlU\\	
			

/kb_1937_09_12_nr21000012_0001.djvu

			Str. 12 


..KURIER BYDGOSKI". niedziela. dnia 12 września 1937 r. 


Nr 210 


- 


\II niedziele wszyscy na Stadion 
na WIELKIE PIŁKl\RSKIE Z1\WODY PROP1\G1\NDOWE 
Warszawianka Pomorze 
LIGA REPREZENTACjA 
z przedmeczem Junlor6w na Stadionie im. Marsz. Piłsudskiego. 


."HUUlUlIIUUUIIIIlIIllIIIllIIlUlllllllllllIWURUIIIIIIIIIUUHftlIIUlllIIIIIIIIIIIIIII
 
12 września 1937 r. 
 =_ 
 
O godzinie 15 30 r 


nI... ..... po --' e .a-a.ln
 Z-gl dzłe6 cllIgnlenla. 111)2 )41 414 628 )CI 701 815 110 110)7 l) I li. 2000 na tI
1 621U lSI58 21494 51051 
._ _ .... _____.,. 137 51 "7 484 530 I 6<4785 69150 70203 89496 97632 97921 1052D1 
B E L 1\ L O T E R I I 10050 140 '06 g, 74' B46 5155 11158 '71 ł 1299110 133111 144159 168655 181160 19-43'18 
T 1]( 485 565 !106 1211B 44 62 " 2151 7B3 BOO I li. 1000 na tI-ry: <1852 9656 14174 1467) 

 :
 


 
g
 

61

21
': 
g; 

 I 1
 46:

B26
 96
f6 = I
 
Z dnia 10 wrzemia I 

 U1 786 65 _2,19 43.5 " 622 !I8B 151101 241 1 "8816 129331 130383 133075 135046 1
19 156867 

 

 152925 156032 160756 174463 175638 177733 11842A 
_ 216 )6 4' 465 " SM ", !14064 ln)60 g
oo
lr 4
 23'łsr:ol1f5 r
o
lbP
 1 181571 190661 
Cłągll1ell1e I I D 422 71 B05 50 110' 5150051 48' '10 26 60' '26 600 25l.3g '751 577 26144 '40 42 '21 zł 
.... ó 
 E WYGRANE 52857 961S6 30299 4110 B41 '2 B9 97269 1 270-'724' B3 47B 652 2853S 99129196 270 Wygraae po ZOO 

 ..,." .1""1 416 " 67' 98040 98 130 188 128 2!16 390 SB "1 557 I 
92 434 572 611 
 B5B 990051 " 2B5 88 30124 41 SB )Q5 14 1101 )1034 624 BOl 85 '46 476 57' 6" 
28 638 B35 984 95 
. dzi_ W)lraoA :rI_ 5.000 ... _. ł6064II l 440 723 61 B3B 44 98 63 ,22S1. 410 '451 651 630 986 "1" 50 '24 2046 7B7 5156 g, '2.50 7251 '"', 71 775 5146 
I ZL 15.000 ... at.: 174411 100111 58 96 g, 451 B3 526 92 96 BU 492 7514 3403B "1 474 BO 85' 35
g 301 '032'2"6 710 '7 858 5144 6181 284 99 

 
Offfj :: :::: =- I

 5171 1010-'5 130 451 304 '2 SB5 7" 1020551 423 24 62 502 22 BSI 654 BIlO !i27 BSI 36017 'Bb 507 74'1 655 1)81 454 582 716 816 
Zł. 2.000 Da nry: 121W6 30730 31397 45663 lOB 2451 BSI '44 g, 2B4 511 23 " 42 BIlO 64B '700B "51 730 BI!7 3B5
 7B3 3S1411' 1 51710060 151' 23B 45 B31 65 11256 !I6B 73' 
65 73QS5 76564 785B7 129649 162186 51551 10'117 28 52 6451 7'51 85 B41 104082 735 " 60 962 77 77 B05 l' 56 12321 5131 62 1301!5 835 !166 

 1::59 113 2!10 '98 463 562 7251 B3g g()2 '7 74 40448'25 4110' 262 501 7B 616 71' 14226 544 47 817 15109 '00 !125 16533 772 
li. 1-1100 ... wy: 9719 Ic«)ł 161
 16902 10i
:'2'2f305: 

 
 r481
g
 :

 
007
::5
4
;2299
1
 :
: 
 1 92417817 !111. lB389 73071151100 B 5146 
18632 25334 30102 38578 
4 Sl321 58281 108001 156 4751 540 707 )51 BIlO 97' 1090
 !125 45109 2.36 4' 744 855 51'1 46170 46B 20002 216 65' 727'2 81B 21656 706 
6229S 79090 10189 8Q519 M453 804534 106566 11B " 551 '00 B,7 555 696!104 47270 41' 48067 714 BSB 22599 701 997 230117 242 47 24060 4751 654 
112820 114169 117957 I23OBO 124572 12S?22 110025)6 145 2l.) 714 47 62 971 111075 49055 lBO 220 '8 44 110 400 60 96 571 B!l4 1 2.5212 599 26281 7351 B81 27146 471 906 
121013 13IXJII 13092S 13S065 13n85 144300 221 51 " '16 641 836 g" 4' 59 22 112163 5;)560 51100 5251 830 '212B 427 ,,, 671 29135 304 644 71B 83' 5130 
165883 17249 ImZl 177450 18nn 181714 20' 355 494 673 727 B30 " 5154 113565 I as, "174 310 '7 704 70 833 7B 54127 SB ,0069 556 695 5130 '10451 179 246 51 "1 

 lN606 77 797 5141 511 457 '96 576 550'1.'48 77' 56142 312 52 48' 570 74B '214' 53 217 502 50 758 
zł 140062 417 50S 50 94 631 '7 747 94B 511 515 '.w, 51751 57437 BSl3 58041 108 577 651' 1146 !104 33043 Ul 60' 5157 340!17 109 '87 
Wygraae po ZOO 1
532 4' 644 721 B33 116096 )5IB 4'51 "5"!1250 97 '77 630 B41 900 '94 "O B63 35317 5751 757 BOl 2 !lU »447 
60 7)6 1170351 216 411 g, 60' 817 !165 I 60409 98 ", 7B7 B4' 61460 6207' 36S , 6751 92 B31 9B4 ,701' 27 504 )51'17 5" 853 
sa IM 210 ST 441 B05 11 l:/

\ 
 :: 

 118049 306 40' 61B 81 7351 514' 50 119000 - 63116 412 7B 636 513 845 5131 650517 199 1 '51122 5BS1 730 811 7' 

 3

 1
3 Jr13
 :::9 47 511 I>ó 
 794 1 92 141 59 SB 511 201 514 43B '24 36 51 61 I 428 58 54' 696 66197 229 86 571 615 835 40882 41148 37' 701 63 42011 753 43185 
B70 901 1S 24 &4 40M 101 31 511 143 tiO 772 719 B81 glB 62 5710' '71 472 602 SB07' "2 44 50!1 1 201 486 6U 58 862 44259 962 45226 528 
1 11 BI2 5124 m 773 11048 79 IM 211 90 341 120054 81 124 316 18 523 606 18 " 69"B 65 499 657 61 754 B71 46167 453 54' 601 61 76 47051 164 
10 91 524 1175 7051 IM 150 3511 424 725 890 1 !165 12114' 546 751' 800 58 122081 lOB B4; 70028 82 514 124 '7' B56 71191 2151 72001 BO' 512 991 482B5 71B 83' 81 49170 414 5T1 
BI35 n IM 220 38:i M5 80 835 70 941 71 9139 216 82 558 81 726 962 l23OB' lB5 22.3 505 - 14 17' '40 466 548 631 BO 744 B56 73547 85 62.5 64 76 
lOt 13 !la 4 
 
I 153 II 875 935 P2 644 73 71B 72 B04 514' 56 96 124127 243 . B50 7' 5157 741BO 2.0 66S 7'200 310 409 20 I 50'" g, 627 8M 83 51101 )6 7' "2 
10178 439 528 957 85 11306 50 76<4 811 74 381 454 62 572 67B 710 BSI B63 l.2509!I ;'26 64B 5151 76037 176 547 7720B 686 7SB 7" 861 g
 52035 344 99 428 514 " '33OB 
1%431 550 nB 57 870 11M 25 13110 33 61 403 1 122 70 "g 65' 724 B61 513 l26023 57 7B . 9C4 786151 7151 79167 244 '" 490 I 441 502 B74 920 54026 53 171 548 798 BSl3 
137 723 4 31 801 9d5 14038 89 318 41 b70 907 244 361 425 501 2 32 52 604 51151 251 12701!! I 80070 447 57' 81273 351' B99 82136 220 '!II1. '5OOB 452 616 56010 31 214 57'25 501 
15066 141 18 ze7 IIZ 7 454 555 791 978 881 107 250 '30 515 744 56 12800' 2!12 334 58 ł B3017 436 71 5751 6B7 758 B412!1 251' 36S I ' 632 762 58102 4751 592.37 52 65 B2 5751 826 
11345 M' 114 725 138 170lS 21 32 115 203 7B 409 50 96 501 31 61.3 12!1007 52 71 318 , 737 50 815 85057 ,,, 430 64 glS 86182 284 l'" 2651 700 B45 51'1 62199 
S60 IM 801 18001 1B SIl 313 90 481 569 6<41 517 445 65B 751' BOSI 41 . 527 B7074 265 398 492 694 BOI! 96B B8122 - 60723 61074 937 636715 880 641.J6 2511 
167 1075 212 312 411 71 5!i5 702 91 849 75 907 41 551 !162 1'1151' I 244 451 567 862 B9020 13B 55 636 I 302 71 427 758 
:!OI31 &4 255 79 551 155 17 729 1171 21030 13OO2B 119 54 7' 234 006 2.5 138 I 901BS1 2351 485 662 788 81' 64 5143 511220 466 606 47 790 6520' lB 357 777 B60 66022 
.. -IJt :!05 62 5 584 718 !1%2 62 82 22111 55 270 464 56B 660 513 815 !IB6 132 '92070 235 460 57' 51451 930" 6I!l 7'1 g
 1 88 99 190 635 996 57122 110 247 656 6I!l5O 
75 "M 3%3 71 &41 5111 178 705 41 73 5 Pi 808 240 54 388 59B 731 76 5136 1"007 511 lB3 I 436 567 515047 3!14 47' 6511 726 94' 96236 211 663 7
 6!IOS4 257 551 6351 
łoJ 9zs 23122 223 . 414 MI eeo 3 837 IIZ l1li4 91 )60 41 070 560 674 784 134125 352 409 1404 12 742 97lB!1 982851 734 B4g 99171 2.36 70451' 660 711Bg 2.36 56 72130 "B SS, 
24171 490 4 575 117 789 25028 190 329 909 45 4B 5154 135084 432 " 63 544 603 " 774 ,340 756 817 72 5121 73046 7B 750 74496 BOB 7'2.5' "1 651!1 
26898 1102 27209 t3 413 133 798 834 929 28019 81' 1.J6209 '16 401 561. 627 g() 751' 824 75 I 100125 226 '34 422 25 646 B22 101463 I B80 761151 234 426 46 721 B64 7B638 B47 
78 122 273 420 514 892 5 937 117 29139 487 117 92 5113 1'7050 395 529 42 łn;B 


g2 g
 I 70B 90' 7' 513 102004 1'1 211 'B3 625 57 ł 7515517 64' 92 
i53 
2 157 1171 '28 l38535 511 690 222 BSI !i23 81 852 517' 103510 742 977 515 10406' 168 I BOl'8 507 699 5172 81350 495 B06 B2l3O 
10211 m 500 35 1134 310« II 239 550 1 521 7' B4g " 907 B04 1050!17 422 25 7" B!I4 51351 " 1061SIB 1 53 326 83511 77B B4
0 99 334 492 726 g" 
M07ł :I0Il 49 433 99 522 11M BI 721 II 12 27 140001 27 102 74 40B 602 727 ' 3 , 1 il6
 . 4ft 546 81B 5157 107225 5651 1546 7651 B46 B5071 20' B' 361 8B9 86364 B3 462 57 71 
33014 tt 2 117 400 572 1562 830 34035 125 :rp I 816 141030 nil 45& 66 417 543 i 926 lOSOBJ 14' 366 4.50 6U 72 792 109063 1 603 99' 81742 - BB220 BB 424 mo, BO 
:!7!' P2 494 728 35010 110 251 71 342 402 1 9 1 770 851 938 142212 B2 4751 733 B'2 996 . 165 5451 BO' 
.27 48 744 B14 22 511 78 82 923 31172 3M 414 143257 473 BSI 6)51 57 7451 79 !166 144064! 110120 23' '51 6B2 B'B 46 111OB2 52.5 I 90066 116 17 45 2651 97 511341 776 !12075 

I 7M 15 . 841 91!1 371111 281 357 41B 15 11B 82 81 445 692 723 145417 56 '21 " I 709 112302 607 B05 996 113110 '40 66S. 7B 2!18 3451 '40 7B3 B09 513002 745 92 94026 
125 148 "5 

 
 5 , !H154 102 260 45B 1617 46 757 74 811 1460J4 7' g, 1'2 7 )51 1 976 11417B 115161! 28' "0 70B 116028 106 151561.0 741 96223 617 764 9703' 4' 66' 720 
:30411 76 447 

 u 246 651 313 82 400 " 751 5B5 61.3 61 '2 , 73 25B '36 46 58' 617 772 BSl5 967 117155 812!111.00 2751 645 gg2!I!I 453 53.5 6B6 !125 
U 
 626 820 500 652 BI!7 41125 212 !lO!! SB 147292 401 50 500 B3 616 44 7Si1 2BB B34 llB058 625 61 IlOO l19447 7251 SB2 i 75 
4!1!27 269 412 14B012 22.3 46 557 628 5152 14!1064 20' 365 I 51)6 I 100035 347 664 101168 '" eo6 41 705 
50 354 ..ł, U 50' BSI B48 56 514' 46 42026 484 610 64 71' BSI 906 12 I 120024 110 BB :57, BI!7 947 74 117 121!125 102986 9' 103023 561 1144 104G0' -- 

 /?1 Z
i
/WSri"tJ
2
7 :{SI5: 

 150046 2.5, )64 71 514 401 549 1 
 
 768 B25 514' 122143 383 B26 123413 761 t 10'04B 261 326 10607B lig 622 28 B60 
'792 826 83 gag 450
 l38 261 38!1 412 501 17 SOl !166 151061 96 496 564 153 124265 537 636 12.5386 459 75 714 12621' : 107'28 Bs) 971 108074 '25 94' 10914' 2.54 
76 611 77 7514 5141 46102 47 73 217 81 152067 122 )64 41!6 5517 642 8 B01 7 ' 8 7 7 4 8 1 7 5 9 '0 9 2 3 0 8 '99 434 630 127027 7'51 74 !177 l29233 B56 409 706 
1 21 ft 
 40' 19% 238 406 28 653 633 31 3 ,g 5157 11 - ' 2 257 -o 
&23 723 !111. 47062 117 B 
 
 1.4421 839 156069 254 94 619 634 91 760 13052.5 632 1'1000 132125 229 444 60 721 11014' 7' 512 647!104 u,
 
. 

 = 
, 

7 6
 4

6
 8
g2 

7 ':
 63 1% 74 94 830 901 151166 252 m 81 85 !JOB l')()Ol 264 50' B06 Bg 134241 4ll '7 . 

 
; :ł:l
:8B:.ł2!l7:1:'

 

o

g 
156 124 48 97 4151 64 65 BO "5 58 61 572 .SB 157170 221 23 30' 511 2
551


g7
 6" 742 972 135OB!1 122 47'0 136041 595 970 342 7B7 11701' '20 23 520 606 21 907 17 
768 814 110 158003 17' 2!16 470 606 B44 g 137247 8151 13BU1 )62 527 701 1351143 457 '118117 476 522 BO' 119119 
50310 UB " BIlO 51' 51060 268 4)6 816 B3 2514 517 3'2 530 575 85 730 B5 S36 81 1 609 B28 SB 924 )51 I 120010 34' " 121201 27 6].15 n 7'0' 8551 
tl !JOB 52067 124 451 2D 4B7 522 624 712 !IB6 140041 62 410 141124 58 '4' 142471 . 122085 ,g, BI!6 902' 123176 B51 90' 
53377 4)51 7" !125 42 54075 1'7 40 451 16029' 434 7'1 44 161085 10' 25B 

 14'205 '751 85 52B 637 B40 144'57 474 99 124321 610 797 B2' 1256" 57 126311 '4 
'10 g, 42!1 :57 "g BO 7" 57 514 976 '5122 777 5117 g, 16203B BSI 226 g() 4110 '" I ' 548 644 B48 145381 402 27 515 57' 1460" 70 588 BOSI 9751 128548 651 834 129014 111 
'22 47' S36 n 56074 B5 109 72 47B B6 25 1185 !JOB 16'189 250 77 )OSI 451 423 701 154 470 865 14704' 112 20 707 148762 817 5B4 
502 80 781 57013 109 232 :JOl 54 4!10 749 43 164
0 4'1 1157 7B 511 165O
='
 I 14g309 " ,OS 774 B21 .

.
 I 130622!14O 1310'2 ,)51 5110 132166 271 
l19li !165 57 5B2!I!I 594 730 59109 28 )6 466 625 !IBl 166508 732 ,g 66 
0035 180 400 65 ", 771 B56 
'""'" 'Bl '86 60B 51)51 133428 504 734 134265 
461'1 
 727 51)51 47 50 99 57' 716 73 997 168076 101 92 )64 445 B40 152.534 B5 661 B05 153BO' 154651 757 9" 730 135OS6 359 556 1362)51 B5g 97 1'70451 
60068 g, 2!12 )751 519 612 44 B!i2 61165 1692O!1 352 69' 7BS1 BOl 
37 25' "g 776 822 156066 217 344 58 10' 65 747 826 960 651 13B15g 254 422 
"2 6611 797 84' 927 62004 '72 7B 517 170540 57B ln082 110 97 3IIZ 435 65 725 "06 11 57 B20 974 15735B 5T1 72.5 
B'84 768 97 1'9075 120 2B3 '27 4251 59 
 
44 1551 747 812 63061 302 7B3 81B )6 )51 76 850 17200B " '12 50 696 713 1101 '3 5!10 701 l!!!I062 391 70' 
." 511 97 905 77 64076 SB 127 2451 304 401! 173042 406 751 7' 174264 '12 581 92 B30 160'21 48 47' B05 161175 229 92 651' 140250 661 7'51 141062 20'''7 7M 
723 B21 927 6513B '" 50' 576 g() 724 
 47 175141 498 591 95 6B6 BO' !125 B40 162515 52 644 B20 96' 163176 601 768 14201B 126 315 50 110' 143285 5142 144035 
BB1 !106 66230 57058 106 302 527 " 176100'7 64 276 g, 97 B42 923 177043 196 7!1 16417B '" 599 7Bg 165312 79 '51 732 B3g 145069 2215 40 46' 510 35" 717 
68322 824 50 !161 69047 416 44 '" 727 1 5751 845 97' 514 17BO)6 10' )02 SB 626 7415 47 BO 96' 166601 755 BOl 1670751 571 73B 146091 424 565 65' 14m '18 97 901 
.,7 73 812 451 70 915 17!MID7 106 82 23' '16 84' 16B!14' 169147 507 1481'4 591 699 14904' 551 !144 
7t'26O '" 544 ')51 71034 141 2!18 '54 
 56 "g 170252 '91 63' 810 215 51451 171017 71 221 150399 487 151025 52 B99 152004 '2 118 
58 61 422 717 57 B33 96B 72070 7B 121 1 4 , 12 Bg _ ')51 719 986 181422 ,,, 354 72 447 '40 784 172048 240 65' g
 242 350 63' 707 900 1"232 '" 
4812 
82 '13 402 17 95 514 820 5114 73127 32 1802 B 5157 1820)6 110 156 B6 34' 7B 17307' 227 91 57' 627 731 B!IB !187 174292 15514' BB '515 770 812 1560!17 17' 262 47' 
'26 421 612 758 74032 82 126 70 252 540 
 7
: 
2 42 615 861 651 90' '8 1B31.25 570 796 B56 51" 17'452 698 924 17600'" 98 5121 157
9 '44 417 721 II!III l'8261 718 
422 57 751 65' 754 1124 75162 65 202 438 1213 352 B6 B29 lB4063 135 2GB 75 '50 413 88 2514 1770115 46 64 64' 783 
7 17B042 "5137 1)!1061 1
 B4 538 
711 451 99 ' 
8B 707 28 1B5l72 425 651 707 81 B64 13 132 '72 641 951 179197 2SB !MlD 160'35 656 7'2 161611 162052 423 951 
":::J 76172 232 
 70 466 5651 614 4' B44 60 I 91 lB6051 55 81 'BB 656 712 1194 928 58 180"51 457 923 181035 "g 716 902 1112042 163074 211'18 42S 609 28 164671 811 
7'719!1 207 16 305 54 497 50!1 251 751 661 lB7226 40 62 BB g, '21 4)0 7" 5150 188116 57/ió 783 lII3566 I14B 18409' 4117 503 51 621 165260 514 '76 "4 760 922 4' 167127 4151 
'746 56 BB 711232 46 340 "'3 Bs) 81 78""...,2 '13 470 723 846 ". J..II!IOB) 136 651 212 7:57 185224 406'00 1B609' 1514 74' BO 5117 16B165 57B 972 1.65257 )01 " 1523 76 
46 340 4" B63 81 79001 '2 107 2B4 5B6 997 44B 62 110 732 181052 3111 BB1 9' 970 71 1IIB5l' 24 815 7B4 
BOO62 208 '" 42.5 634 7114 85' 902 B Ul 30U n 115 15 MI ll10a2 12 111 1190" 1711 60!1 802 7B B4 170062 1n B6 404 14 548 625 92 74' 
5' B1l56 501 44 644 !187 82011 12 '7 200 loJ
 418 J6 541 76 696 192129 69 525 603 32 1.905" B45 191425 su 625 63 96' 19250S 171065 172467 64B 710 18 815 1731B7 505 
U 57 '11 )CI 46 416 40 510 54 62 72 693 796 893 19:1)49 705 11 112 1'41
 66 n 22J Ił 700 193322 432 74 1940B2 208 " 3B1 945 7751 B' 174271 441! 570 606 17503B 281 34B 
:70' 97 B64 165 B3011 BO 124 20!1 )51 75 56 353 425 31 52A 631 741 861 979 
""-' ea1 IV 402 727 40 977 1762.5' 40' B30 177122 
60 '19 '51 73 797 114077 114 246 4U7 63 _
 e 1711299 757 8B3 976 179026 104 207 97 814 
,., 570 7B 674 730 " 928 850'B 35' 4B3 
 i "'''-;ea1e m lB0029 1351 211 60 4B6 5B2 1180 920 
520 626 747 950 76 86120 68 "7 424 '" '" 
 GŁóWNE WYGRANE 1810151 282 33' 881 182004 314 451' 1B305' 
504 515 64 641 651 _ B7127 81 '11 99 463 _. zoo 752 !161 184083 204 '2 446 72 51)6 185"2 
574 727 BB5 9
3 118030 140 450 96 70B Wygraae po ;&a MIla *'- ..,... 
 2l1OOO - w. 615 917 186422 lB70l3 5651 lBB265 lB!I2!I2 
22 800 934 40 65 B!IlII7 267 B4 493 572 .-. ..", 1198 lOn 1711113 )64 B32 
74 734 9B5 I UlI 46 4110 13BCI 4
 ..u zt. 15 CIOO _ ....,.. 35!111 11_ 1d1!1 190239 347 98 795 191027 :57 '50 528 BB 
g()270 4'7 606 
 937 511003 22 1151 21;: 1513 4151 g, 736 81B g
 

 
 
7 
 zt. 1OIioo _ II'4YI 832911 11011 9'0 192430 605 63 7BO 8551 193165 "' 160 
50 420 75 751 51' 714 831 !12056 104 206 B74 4137 ,7B 7'B B47 49 


 1 A'" _....... __ - 11OI5P 112M lII5M4 194072 168 111 ')6 69 654 794 1106 
a:! 61 "'" 
 n m 632 'i. m :Ił ')!lU I n R .5a6 
 320];L . »4 84Q 700' ...... - - - 
.... .- 



=- 


Nielylko 


Ksiądz 
Profesor 
Lekarz 
Adwokat 
In*ynler 
Ziemianin 
Przemysłowiec 
Kaplec 
Wojskowy 
Urz
dnlk 


ule tukie 


tntehgenm1e]BZY 
Rzemieślnik 
Rolnik 
Robotnik 
pyta 
n1. prasę- krwaWI[ .... 
brukową. przekupną 
I demoralizującą. leC2 
szeroko rozpowueeb. 
nloną I jedynie .'e- 
..Ieialł gaaetę 
kulturalno-goepodar-- 
cz" Polski Zachodule
 
..&!ii 


H urii ]y

m
 

l ...... 
 
l umlelzczane w niw 


ogłoszenia 


Sqd tak wielka leb 
skuleanośl! 




 


- 


-. 


110 wygrał? 
. PołYezoe In--łJCJ'Jnel. 
(Bez ocłpowi e4z1abojct) . 
Pa 511 zł na. n-ry: 27
 508-21 M 
2603-21 282f.ł.-29 
 2636--ł8 
 
1811>--4.3 3000-1 ro7
1 3106-1 318
23 
SZI0.-43 3216-2ł :wQ-29 
1 3ł56--35 
:US7-21 3482-1 S63:J-.-21 
23 3700-21 
379";-35 
 397
23 
1 ł221-12 
ł
 ł292-2' 4320---29 ł358-ł8 ł40
 

 ł5óV--2ł 
 ł.91
1 5069-35 
5093-1 5217-35 
12 5303-29 531()-23 
5352-48 537"-23 5410-23 549f}-48 5548-48 
r,673-ł3 5806-29 58ł6-23 5853-M 58911-ł3 
fI288---21 6294--4-8 6296-1 
12 6413-35 
6łm-48 6600--21 6513-12 &')4;'";-1 6589--43 
6581-1 
 672-4-23 684
23 
12 
7("'
ł3 7018-24 701
23 7
23 7()5.
1 
72J:J.-:fi 7353--48 7381-ł3 7
23 7
1 

 7583-1 7678-48 7679-21 76811-12 


1
 
12 15323--21 119700-48 19716-12 19863--29 20001.48 

 16f.tU.--21 15M,11-36 20015-1 20045--43 ro1
 2017
12 
157
 15795-12 1592
 roJ.7
 2D2I().....$ 
1 20071-23 
16071-3) 1611
 161601-12 2O'l70--3S 
 2Oł8B--J2 2ffi7!ł-12 
17007-----U 17Q1
 1706ł---23 20671
1 2079
1 ro8a-1 
12 
17
1 17312-12 17ł12-ł3 2Q962,-3.') 20987-12 

 21
 
17115-29 17118-23 17181f-1 21
2ł 21308-12 21313-1 21
 
178łO-2' 178'1&--4 1
 21ł66-ł1 21565--12 21583-1 21770-23 
1821
 1827th!1. 18371-21 21781-12 2187
 21893-21 2197aH1i 
18431,
 18591-ł8 1863
-21 22000-2ł 22OOł-21 
 22I)92-ł3 
18698---408 19039-35 100sz-..,u 2211
 22260-21 22426-29 225&7-ł8 
19ł28-ł3 1
 19621ł-43 22609-29 22730-1 
 2287
' 
--:::::::iii 


mł---28 8OOO---f11rohtł 
 
 , 162ał-36 
91ł8-35 82-0-1 
 
 8554---ł8 1
12 
8f«r-23 8621-21 
 
12 S'19:h'U 15713-21 

 
 901!9--35 91oc)-ł.S 917d---48 15
8 
9211-23 923S--tliS 908S-1 
 93121-23 1636tł-e3 

1
 9312.-29 9ł3{H!G lIIruł-2ł D6ł8-ł8 171
 
9663-2ł 9753--ł8 11811
 984ś-12 9M'i\-23 17512-21 
11931
 1()(d......21 1015--tł 1
 17711(ł-29 
1
 1016ł--2ł 1013l)..-fł.8 101łD--29 181ł7-29 
1Q1
 1o:m-2t 10621.....fU 1
 18U:f-23 
111796-12 10790-35 10820-29 1
 18658-12 
1081
ł3 1ł'J88h.--2ł 10938-35 1008!ł-ł03 1
 
110Z1.r..-23 11153-.'!6 11162--2ł 11260-12 
11
 l1ł86---ł3 11523-36 1161
 
11826-48 11916-29 11930--ł8 1199'.oł-1 
12184ł-24 12212--1 122łł-ł3 1237a--408 
12ł4&-1 1:/637-ł8 1256ł-2S 12566-1 
126!a-21 1271	
			

/kb_1937_09_12_nr21000013_0001.djvu

			Ił 
w 
)f 
\T 
, 
F 
C 
, 
p 
wz 
lal 
Po 
-a 
lIR., 
1Iy<: 
Mf. 
- 
Po 
lab 
Rp 
1910 
- 
II.. 
prz 
kal. 
Cen 
kic 
- 
Nab 
nllc 
tute 
Dw 


.. 


Nr. 210. 


,.KlffilER BYDGOSKI". niedziela. dnia 12 września 1937 r. 


Str. J:J 


;;L 


Groźne poiar, pod B,dgoszcza 
w Go4cierac1211. gdzie przed tygo- 50.000 zł. 
dniem wybuchł poż":l' 'ł! zabudowa. I W mniej'!zych rozmiarach poż!lr 
niacb posł.a l. Dudziń:Jkle
o. WCZOfl\j I mi&.ł miejsce w Czarnówku (pow. byd. 
za
a
Iła su; zagroda rolmka Kaw
i. gO'3ki). gdzie spłoneł prowizoryczny 
Of
en wybuchł w stodole. przepełmo. dom rolnika Szostkowskiego. 
nei tegorocznymi zbiorami. i podsyca- 
nV wiatrem, szybko przeniósł się na 
s
iednie zahudowania. W jedn"r 
chwili rale go'!pod8.l"!two stało w pł..- 
mieniach. ,V"zwana strai ogniowa z 
Koronowa i prz.!chodzQ.cy przypadko- 
wo odd2'iał woj,;ka, zlokalizował ogień 
w:elkim WY'3iłk:em. 
Straty oblicza pogorzelec na około 


- 
ty uprzeiinto otrzymać z miejskiego Koła BOZOLOjNIA POZNAIQ"SKA. 
przekaz I uregulować tam składkL (poza programem og6lnopolsldm). 
P. o. W. Plpacy lite. Zebranie 12-go 8,35 Mw:yka (pI)"!y). 8,50 Pogad. roln. 
bm. o godz. 15 u p. Nowaka vis a vis 12.03 Utwory IDUZY'ki p:»lekiej. 12.'0 Trans. 
Teatru Miejskiego. ze Zj80d'll Okręg. D7MLlaozy Wiejsk. (JZ
. 
P. W. Kobiet. Zebranie plen. 21 bm. 13,00 Pogad przyrodn.U.'O Aud. d]a d-zie- 
D godz. lS. Zebranie walne 28 bm. o godz. ci. 20,00 Konoort rmrywlkowy (pl) ty). 20,35 
18 (Focha 39). Wiad. s.port. 23,00 MuzY'k.a taneczna. 
L. o. P.' P. BeJon IL Zebranie komen- Poniedziałek. dnia 13 września 1937 r. 
dantów Ił bm. ogodz.12w Ratuszu. I PBOGRAM OGOLNOPOLSKL 
Tow. Kat. Bzem. Polskich. Zebranie &.15 Aud. por. 6.18 Gimnaslyka 6.38 
12 bm. o godz. Ił w Domu Kat. przy Farze Muzyka (plyty). 7.00 Dzien. por. 7.10 
Iu. 
zyka (plyty). 8.00 Aud. dla szkól. l1,t5 
And. dla szkół. 11.'0 Muzyka (P!yly) 11,57 
Czas I hejnał. 12.03 Dzien. pol. 12,15 
Pogad. 12.25 Pll ty. 12,'0 Audycja. 
15.'5 Wiad. gosp. 16,00 Opowiadanie 
dla dzieci. 16.15 Koncert Orko Filh. Warsz. 
10.65 Odczyt. 17," Reportat muz. 17.50 
Pogadanka. 18.
 Skrzynka techniczna. 
18,10 Progr. na jutro. 18,15 Płyty. 18,50 
Spraw. z przebiegu Kongr. Intynir6w ze 
Lwowa. 19,00 Henryk MeIcer. 19,'0 Pogad. 
sport. 19,30 \Viad. sportowe. 28," Konc. 
rczrywkowy. 20,65 Dzien. wiecz. i pogat1. 
akt 22.00 Koncert muz. polskiej z Kongr. 
przeciwalkohol. 22,50 Ostatn. wiad. dzien. 
wiecz.. przegl. prasy i Komunikat meteor. 
ROZGLOŚNIA TORu:BSKA. 
(poza programem og6Inopolsklm). 
11,'0 Plyty. 12.15 Pogadanka. 12,21 
Płyty. 13.
 Fragm. operowe (płyty). 15." 
KCJnc. rozrywkowy (płyty). 15." \Viadom. 
z Pomorza. 18.08 Pogad. aktualna. 18.18 
PI)1:Y. 18,60 Progr. na jutro. 18,65 Wiad. 
sport. z Pomorza. 23," Płyty. 
ROZGLOŚNIA POZNAIQ"SKA. 
(poza programem og6Inopolsklm). 
11,60 Plyty. 12,15 Muz. dla wsi (płyty). 
12,25 Piyty. 13," :2:ycie kult. i 8poł. Po- 
znania. 13.05 Koncert tyczeń z płyt. Ił,es 
Przegl. giełdowy. 1ł.15 D. c. koncertu t y- 
czPń. 18," Skrzynka og6lna. 18,10 Aud. 
fortep. 18.'0 Program na jutro. 18,65 Wiad. 
sport. lokalne. 23,00 Płyty. 


- Związek PodoI. Rez. B. p.. koło Byd- 
goszcz" urządza w sobotę. dnia 11 bm. w 
salach pod ..Lwem" ul. Marszałka Focha 
wieczorek taneczny polączonY:l rozda- 
niem nagr6d z strzelania o mistrzostwo 
koła. Początek o godz. 20. Orkiestra do- 
torowa. Goście i sympatycy mile widzia- 
nL dł086 


RADIO 


" 


PBOGBAM OGOLNOPOLSKL 
Niedziela. dnia 12 września 1937 r. 
8.00 Aud. por. 8,03 D2J1en. por. 8,15 
Aud. dla wsL 9,00 Koncert Orko R- 
lidrowi. 5000 2'l 8'QtÓlVką. Oferty Kurier 
Bydgoski pod 5836. 


"""""'-"",.- 
 



 


RZEPBOWADZK! miejaoowe t HlID!ej- 
lCOWe wyśCiełanymi wozami meblowymi 
gl
e 8&IDOChod&mi IrW'J)elnfe kry'ty- 

 zw6z.1l:i 
nowo I dl'obn
 wy- 
konuje azyb1to, wmiennle Wł. Poczekaj. 
DmI Spedycyjny. włMc. A. Wo1!kowski, 
IIIoOO"8ka 62, tel. 30-65. 41309 


KUPNO 


I 
Od
 hreCiZan8f!O. OZ) stops2!CZelnego 5.000 
kg lub mniej, do sukcesywnego oobionl 
poszuk
je pow:itne przed.-"Jf:bJOII'Sł.wo. Zgło- 
szenia do Kurie
 Bydgoskiego pod 6013. 
DrogerIQ maIą kupię okazyjnie, t.aIlito. 
Oferty do Kuriera Byd
kiego pod 6070. 
Maszyny do trawienia metaLi nowej lub 
utywanej. poszukujemy. Zgloszenia. do 
Kuriel"a Bydgot\kie@O pod 5858. 


tyrandole - Lampy 
ŻARÓWKI 
pol_ .. wIelkIa W7bo1R 
R " DIOFON ",1. Roman Smierniak 
II Iydgau£z. &Ula. L III. ]]-9& 
ABAŻURY 


,( "'f'.
 
e 
 \ 'a;'.. eleaMdd 
a) 
,..;;.;: 
 .klIwn.1.k 

ower. nojwuźszęjjakDścI -" _ _ o 1.u!9B 
.Do nah!lcia w skladach'"braniów!lch. _ .. . - ,'.' -- 
Sprzedaż hur/owa: Nur/. Rovyerów M!lyJah
 Byt/!JO!zcz- 


SZJIIY biurowe oraz k.e.By rejeet.racyjne 
rawia fachowo I po ceD&Ch przystQI)- 
b konc. wll!'82ltU precyzyjny A. Wende, 
ni. Focba 5. teleJQn 1175. n1ł23 


BziBłnIcIwo spmedaID. wyj8lOO. AdJre-s w Konia z biegunami, kasa National, dobrym Knpi, utywany s.amochód Han98 lub Fiat 
Kurierze Bydgos.kim. dł034 st.&.nie, tanio. Warsztat, Bramka 1. d2595 
 


oszen.ita do Kuriera Bydgl1Skiego 
BzeŻDlcłwo tanio oddam. Ugory 12. (d-ł039 Fortepian (skrzydło) tsnio na sprzedat. 
Ul. Sw. Tr6jcy 35 m. 9. d2588 


wozy nowe I na zamówienie dostarcza 
tyka powozów Mo LatoB. Koronowo. 
peracJe - Odlakierowania. Bydgoszcz. 
- Medal złoty. d-2565 
taarllCJa .,Do krewnego" Bydgosza:- 
edmt8Ścle Szwederowo poleca IIwój 10- 
piwa. zakąski. Bilard na miejscu. 
y przystf:;me - facbowa Ob8ługa. Wł&- 
iel: Ludwik Fengier. d-2578 


Sprzedam wózek dziecięcy. biały firmy 
Kon-kon, podwozie niklowane. mało ut)'- 
wany. Pl. poznański 1 - 6. d-2581 


Kt6ra odlewnia knpnJe 
ula[
etny ml
i

l 


Dom pIętrowy z dutym ogrodem owoco- 
wym 1 placem budowlanym w centrum 
sprzedam. Adrell wskate Kurier Bydgoski. 
d2584 


Zakład rryzjerski w centrum miasta do- 
brze zaprowadzony z powodu wyjazdu na 
8przedat. gł. w Kurierze Bydg. d-2580 Place budowlane na sprzedat. Dąbro\\. 
8kiego 19. d2597 


Adres uprasza 
Ekspedycja Kuriera Bydgoskiego. 


ol.. broJ1, amunicję, przybory. po ce- lIeJ. NIeciszewo poa:. Pruszcz ma na 
b najnitszycb _ zegarki. budziki, bi- sprzeda! trzyletnią klacz kasztankę, do- Sklep galanleryjny dobrze prosperujący 
rł, _ poleca A. L Hanelt. Bydgoszcz. brego pochodzenia, nieoprzęganą. Zgło- w dutym mieście kolo KrlLkowa okazyj- 
OTCowa 16. d-2577 szenia na miejscu. d-2579 nie do 8prr:edanioa. Orerty Kurif'll" pod 5
4. 


Wł
		

/kb_1937_09_12_nr21000014_0001.djvu

			Str _ Ił 
-- 


..KURIER BYDGOSKI". niedziela. dnia 12 września 1937 r. 


iIlr. 210. 


-== 


. _.l" , . 
-....-..- .-'- «
 
 ' 
 --
 -.' .
"

_.",,", -. t
. 
-.' '.,:\
 
'.0. , , .... , '" _, :<''''1I,i.'
 ,
.'
. _' . 
 o 
 .' 
--'- - r'- 
.. ' - 
"'4' '. -t.o;'<"'!" -...".- 
..
'. - '. 
 ;'h -. -. ,-J_rOj .-. ':" Ą"?,. _":)., 
 ' ...' -,-,,<0_,. -.:.. ,_----' 
.
 fi 2!:'f, 
 
 ''''. J
 . ':.t,.' '_
 . -'NO-< . 'o,d.;.
:- 
'.:-t'... 
 .' 'ł.;"';:-':
' 
.;... ...... ..\:;-." .......... 
-'S.. ......
 

.
:& 'ł ,

 -
 "::.... -.ł,'f: . .<-.. 
;...< 
., -- 
 '. 
'-'0" ;1 ' 
 : o
) .... -.,' - L - < -- 'T_ -

 '.'J., 4.OS 
-,....... Y1 - ::>.' 
n' . - . ... , .
..=-- 
. i. \ <.
 ,- - 
, : / :'
-, . ." .,- 
"'Y-łł.;. '


" -. .. -":f
'" 

r' } ii 
\-- 
:;;: '
 ; 
-4r .""..!&- 
 ' 

.", .... ;3 t łRJi 
> ' 


Xin;ejszym podsję do wiadomości 
iż urllchomiłem 


karawan - samCKbodowJ 
do 
rzewozn zwłok w_ mlejSCU- i -poza: 
miejscowe na c a ł ą P o I s k ę. 
nowy Rynek 12, tel. 2313 


W.iboje mYśliwskie _ _ 


..._ "IIułw.- 
ww. lo .. - .łł.7f'" 
po cenacb konkurencv. 
Jlych W y II T łka od 
50.- zł mnco. BroA 
myślIw _ ka I przyborJ' 
korzystnie 


.- 
"'""'-. 


'"' 


t.H U B E R T U S"" 
III. Grodzka 8 (róg Mostowej), tel. 365
. 
Napnnra broni. - Kupno okszyjne_ 


ME 


L 


r6żnego 
rodzaju 


soli.lnie wykonane po cenach 
ściśle fabrycznych poleca 

I. ROSSOWSKA 
8,.łgonn, .Iica PemaUka 8. 


PRZYSZł.ośt TWOJĄ WIDZI 
najs.łynnlejS'ZY jasnow.dz 
f 
..:. ps)"Cho - gl'8.folog, uztI8Jly 
Jł :..:.....' 'przez Z.w. Międ
yD.al". Me- 
J/! tapsyochtbków. Mistrz WIe- 
_:1 wy Tajemnej WOMOUTH I 
obdarrony fenomenalnym 
da.re-m 
ia w 
Il"ansie medialnym. Powie. 

 ozy ma.ez i kiedy szczęicie 
w grze lotel"yjnej onu: wy- 
b:
J'Z8 zupelnie bupla.tnie 
śl.iwy nu- 
mer !Mu. który pod gwarancją musi być 
wygra.ny. 
'ieza.motnrm - jedna.lt ma.ją.. 
cym ezozęśoie w grze lotec'yjnej - wyłotę 
.. IN'Olch pienięd2:y zł 10...- BIby p
 
o pr_.d
woścl wygra.11f'j. Doowod.u le80 
q w moim poaioBda.nlU eetkl 1i8tów dzięk- 
czynnych od oeób które 
 ygnły pr2eZ8 
mnJe po 100 000. 50.000 i inne. Na 
ie 
pn:epowiadam pr.zeezl.l¥ć I 
Iość, 
opracowuje horoekopy I ana1Jq gra.fologl- 
cme. Daję motność zoobycl& ml.1'*2 po.. 

d8.nej O8Oby, Nie z\\.lekaJ pisz jeezcze 
dziś. nic nie l"Y'Zykują,c a 8korzysta8Z wiele. 
Podaj iIWę i naewie\o, datę tmJdzeni& 01"84 
....łącz zł 1,-- zn&CZik. poczt. na k08'Zlty pOr- 
łOW'O-kanceI. Bez z.&ł
n.iJa zma.czków od_ 
pov.iedzi nie udzielam. Junow1dz wO- 
aroUTH. K.ra.k.ów, Lena.rł.awliar& 11}6. 
D1!e 


#' 
4r 

 


że pranie ipwi sprawiać wjele kJopoł1I 
i trudu. - Od czasu. kiedy po:r.nałam 
Penit i Jtosujt go umiejttnie. przek
 
nałam si
. ie niema nic prostszego. jak 
gotowanie- bielizny w Persilul I 
\ 


""opieraJcie składy chrześclJatiskie na ulicy Długiej 
- 
Uwapl 


a.etelna I fachowa obsłaga t 
Porcelana. fajan.. IIzklo. kotły. wanny do prania, 
artykuły emaliowane l aluminiowe. oraz wszelkie 
spn,ły wchodqoe w zakres gospodarstwa domowego 
poleca tanio 
Fr. Kaczmarek - ul. Długa 64 


P. S. Nallry.cla .tolowe 
w włelldm WJ'bon.. 


MEBLE WYTWÓRNiA 
TAPICERSKA 
Jan D.wldzlllsld 
poleca 
"'ykwiatne meble najnowszycb modeli 
tapczany, fotele, le:łankl Itp_ 
Bydgoszcz. DługZl 28 
FIrma chrześcllańskl!. 


DO niskich cenZIch polecZl 



- 
CO Persil tO. 'Persi I 
/: 
- 

 
' ...,.- 
\ "",- , / f- _i;..
 
 
łllr ",C'" / 
 
\
a" . 4'
" 
f 

! l!
i!
 : f
 
-
- 
 
 
 ,
 
 
;>:/
" 
 
-ł
. 
 .--
 
 
'\.
 


. 
 

, 


,:

- "
 
'

,


 ''''''''''
'-- 
 ::-
 '" 

"-"''''''
 
,'o.., . '-," 
Wyr6b Zaklad6w .,Persil" _ Polska Spólka Akcyjna, Bydgoszcz. 
'ł- 
' ': ł. -- 
 
Do moczenia bielizn)'; HENKO. soda do prania i bielenia! 


, óo.a
 B. KAaMAREK 
SłOI. BYDGOSZCZ 
III. Podwale 12 Tel. 2871 


i-
tni
IC ód 
190
 roku 


4ił 


.=ro ' 


EDO.. 


ROWERY NIEOO"CIGNIONEJ JAKO"CI 


DLA. 


WSZYSTKICH SZKÓł 


, 
111 · 
t :t:: 
. NE 


polecZl 

-
-; -; -Ka De Ha" 
" HRRCERSKR SPÓlDZIElNIR 
ODDZIAł.. BYDGOSZCZ 
ul. Gdafl.ka 26 Telefon 34.08 


Wieczne pióra 
reparacJa wszelkich SY8te.nów złote i zwykłe 
stalki - nowe CZęŚCI pe a.i.'iu,.d. 
en.d. 
MonlOwu W:etznyt. Pł8r- 6daOska 59, I Plr, 


.

-,
,
"-,-,
.,' 


 


FU 


lA 


wazelkJego rodz,aju, naj80lwniej wykOlluje 
pr2lOdujące. najpopuluniejaze na P01DOI"2JU 
k1lłDiemwo 


STArtiSŁAW RUDAK 
BJdgo8ZCz. Dworcowa 7.. '.reI. 19-415. 
(na.rółnik ul, M8ItejlU). 



"""""""-.,"" 


Przepisywanie 
na masz,nie 
D 1411 od 2& gr. 
J.Swendrak ;=ł
:' 




 


FUTRA 
z wea.n..o Jak I z do.tar. 
czon ego towaru wykonuje 
Cbrzeidla6aka Pracownia Pllłe, 
Edward Peubel I Dnnat Sl)Jakoiskł 
dypl. mI-łn k"'nlenld 
Bydgoszcz, Dworcowa 84 I p. 


Kupa" kaz" lIDł6 .łu.ł. 
olowiu 


Dn.Jr.amIa Pa
 w BydecIIaą 
iii. ... - lI'odł& Ja.. 


C
Cf!;Z. BYC - 
pIEKNł\? 
. 

 
t 
,.. 
U Y\VI.\J ,
 .. 
MYDłO"'''';- ') 
Fł
[Ił-łW 
. 
liTRA PAZDll
RJKI
'O 
Z 'AC \vn DZIE 




 -._""-".
,--, 


MEBLE 


zawsze kupisz najtanie) trlko .. 
Bernarda "owaka 
Bydgoszcz, Dłaga 10. 
UWlIgą na adres: ulica Długa nr. 10. (n-417 
.

"'


"',.,"""
 


, Ogłaszajcie się , 
. W Kurierze 8,dgoskim . 


FORTEPIANY i PIANINA 
SOMMERFELDA 
moina Ipotkać nie- 
tylko w calej Europie. 
lecz nawet po drugiej 
.tronie Oceanu. Jelt 
todowode.... żeinltru- 
menty te ciel.' lię 
.ulażonym uznaaie1l1 
i powodzeniem. 
Prosimy O i,daaie katalogów j.k również 
O zwiedzenie D..ze&,o skladu. ....1518 
Fab."ka Forteplan6w I PIaniII 
B. SOMMERFELD 
Bydgoszcz, nL Śllladocklch 2. 


.... 



 


-
...::-. 



 


Zboże 
nasiona 
Pasza 
Nawozy __ 
Węgiel 


D 


oferuje 


Sebmldt " Bebelllk. 
BYDGOSZCZ 
Blin: GdaiisKa 24 IIIIIIZJI: lIad POI't.. ł 
tel. 14-11-13.11. tel 12,lL 


,-------, 
I Ambroży Pał[zyński I 
I Bydgo.zcz, Wo'"lany Rynek 8, I 
I Z powodu Inwentllr:J' p ole Ga I 
MED I 
 E r6inegorodzajn po 
 
I LI. . nach znacznie U.'!DJYL'. I 
FAnm MEIU. leJ. 13ł1 . 
,-------. 


FUTRA 
oraz wszelkie prace kUśnier. 
skie wykonuje nl378 
FR. PRZYBYLSKI 
Bydgoszcz, Mostowa S 
. DYPL. YlnSTRZ KUSSIERSKI 
(absol. szkoły kuśn. w Lipsku) 
Modny krdJ, - IOW8£ZeSlle wykonlnie. 


Kamienica piętrowa, bardzo IIOlidnie buw: 
_na. ze skl4!lpami i wysokimi, Jasnymi pl. 
wnicami. nadająca Bi., na cele prv.emy&ło- 
we tanio do sp1":l)8danua. Zgłoeren.!.a do Ku- 
ri«a. Byd8'O$1ciego pod 6000, 


Oszczędza ten, 
kto kupuje wprosI l fabryki 
KRA WATO W, 
SZELEK i CZAPEK 


S'ale nowości 
w wielkim wyborze. 


110 VIT" F. OSIEŃSKI 
Bydgoszcz, Marsz. Focha 18 
HURT DETI\L 


. .. 
Wojna domowa w HiszpanII 
Mf\PR POLITYCZNA 


mszp ANII, wykonana ..edług najnowszych !r6deł oryglnal. 
DYCh. o b. IIzczeg6łow.aa ...uunenlu mieJscowoścI, łorm
 
.62)( łOI) mm. ukazal. ... ..It: ..WiadomoścI Turysłycnyc . 
CENA'40 GROSZY 
I przeayłkl\ pocztoWl\ 50 gr. Księgamiom i hurto
tkom 
rabat. WYllyłka odbywa się po uprzedniem wpłaceOl u 
 
I.inolcl na r.k, Nr. 118Ba . P. K. O. - 
.WI. do III ole I Tli ry. ty c z n o" War. z a wa, III. :t 6 r aur la 8
		

/kb_1937_09_12_nr21000015_0001.djvu

			Sr. 210. 



URIER BYDGO-SXl n . nieaziela. anl& 12 wrześnIa 1937 r. 


- 


"\V sobotę, dnia 11 bm. 
OTVV ARCIE 
- _ .-.......... I. 
 liPI" ...., . ., ...... I
I"_'" 


'" 
... 


BARUi 
KAWIARNI 


A _'ł 
'J
 


-,.yła6c.: E. "W I T T E R S H E I M 
Jlrzy PlaCD Teatral_y.m 6, 
 p. 
Obfity doskonały bufet. 
Dobrze Piell;:gno"W'. napqje, 


Bilardy piramidkowe, karambulowe i automatyczne. :.: Szachy. :-; Bńdge. 



 




I


 I Przylm, administrację domu. Posiadam 
KOŁDRY n-1511 
 dokładną wiadomość buchalterii i znajo- 

 mość IIpraw podatkowych oraz lIądowych. 
watowane I pllcbowe 
 La.6 kaw9 zgłoszenia do Kuriera Bydgo- 
KOCE sklego pod nr. 101. d2591 
liero" lepszej rodziny, proszę uprzejmie 
PLEDY o .pollad, ekspedientki. branty obojętnej, 

Jpjscowość obojętna, znam dobrze pracę 
blUfOWI!. motUw1e Da majątek. względnie 
do towarzystwa starszej pani lub do dzie- 
el Oferty do Kuriera Bydgoskiego pod 
"Slernta... 112598 


poleea .. wielkim wyborze 
Plerw
 
SpecjalnJ Magaun Wypraw 
Je Pilaarński i Ska 
Bydgoszcz, Gdaftska 14.18 
(Hotel pod Orłem). 
I

I
_...W-.....,I. 


DROBNE 


MIESZKANIA 
I POKOJE 


'oUJ umeblQwany II utrzymaniem lub 
łez do w)"naj,da od 15 bm. Grunwalc!z. 
38. m. 6. d-257ł 
meblo.uy pok6j od zaraz do wyoaję- 
wL Chrobrego S, m. 6. d-2573 
Pokój II kuebnla w śródmieściu, dobry 
płatnik, pł&C4 rok 1:8ÓJ'Y. & wyjazdem na 
ręczny wózek. Wiadomość Kurier Bydgo- 

 d
72 
1lIESUANU: 3 pokoJowI komfortowI do 
roynajęcia od l. 10. br. ul Jodłowa. Wia- 
domoAć Pl. Weyssenhoffa 2, m. 3. (d-256 9 
lollJaa poazukuje pok6J & kuchni, na 
lOk/by. płacę pół roką & góry. Zgłoszenia 
do administracji Kuriera. d-2M 8 
UnędD10ua II dwojgiem dzieci 8-11 lat. 
POSZukuje mieszkania 2-3 pokoi od zaraz 
lub l. X. br. Zgłoszenia Kurier Bydgoski 
pI)d ..Urzędniczka". d259ł 
W'.'lmę prótny skład & mieezkaniem 
Kujawska 61. d2592 
liesusDI. jednopokojowe z meblami, 15 
I miesięcznie. rok z góry. W. Kempiński, 
Leśna 35. d2590 
I1mebJo.uy pokój do wyoajęciL Babia 
Wieś 13-2. d2587 
POkoi' z kucbnlą, słoneczne od zaraz do 

najf:cia. Poznańska 28, właściciel. d2583 
Gllńska 69. Cztery pokoje. kuchnia, pelny 
k
mfort, dwa dute warsztaty wynajmie 
gO
podarz. dł038 
IillZkaD1. czteropokojowe oddam. Po- 

af1ska 11, szklarnia. dłOł6 


SZUKA PRACY 


DorodDlk Ipecjalista, gajowy. bartnik. 
'l!ający wszystkie prace poszukuje posa- 
ty, tonaty. bezdzietny, lat 35. od 1 pa. 
dziernika lub pótniej. Oferty Kurlpr 
B'dgoski pod "ł018". d-4018 
- 
lAieUgenłDa w Arednim wieku poszukuje 
POsadę do starszego paf1stwa lub samot- 

ego panL Oferty pod ,,ss" do Kuriera 
Ydg08kiego. d-2576 
- 

r no!.airlaJny pocukuje poNdY. ZfIto. 

'8. do Kuriera 
ego pod 6008. 


lIłynarz z d
ugoletni4 praJttyką i 'Made- 
ot wami poszukuje ea.modzieinego pro"\\.... 
4henla tnłyna. Zg
.i& do Kurier. Byd.. 
roaokltlf!') pod II07ł. 


. 


4 
4 


Str. 15. '\ 


--- --- 


Niniejszym zawiadamiam. ie z dniem dzisiejszym 
OTWIERAM moją 
RES T 
 
 
 


E. Stł lA DAL tł IĘ 
PO GRUntOWnYM R. M O " C I E I P o W I IĘ K S Z E " I U LOKALU 
Polecam plenrazonl!d._ kuchnI, warlzawslą I dobrze pie- 
lęgnowana plwa I w'nUd. napoj. .lkoholo.... Bnfet 
ei!'pły I slmn7 obficie zaopatrzony. równlei na zam6- 
WIenle II dOiła"" .. dom. 
Uprnjmle prolz, San.. Gołei i lympatyk6w o dalsze poparcie 
Fe GABRIEL .. Gdańska 71 


I 
I 
4 

 
. 


- -- 


1J
. kupiec, poe
J 
 
pl'Zec»lębIorItwo. mUlIY"kaln1. oteni -łł z 
mbodą. ład'Dą, 
 ka
. Potłag 
wymqe.ny. . Zgł08il8!1ia do Kuriera Byd80-- 
1I'ItJ
 pod 
. 


pu. 1M 32. Da pow8tDy1D III&DOW'iaku po.. 
lJubi 
. p1'ZJIIIIOtną pani, MaJął- 
W)"1n&g8Ir11. Zgłoszeai& do Kuriera BJ'CI- 
10*. pod 6080. 
w.owleo lat 61), IDtellsent.ny. 
I. 
baz oa.IoSóW. ...,.lIiaJy blaJdlowiec. pozna 
panIą do !et 40, łe.goda1eso 
 
D!ebledną. Oferty do KurIoen Bf'droe1de- 
(PO pod 6031. 


Sklad Futer 
F. Jaworski 
B¥dgoSICI, Dworcowa 35 
znany jest: 


z solidności 
stałych i rzetelnych cen 
wielkiego w"boru 
dobrego towaru 


, -- 


świetnej pracowni kuśnierskiej 
i bezkonkurencyjnie doskonałych 
fasonów. 


I na kaid. futro gwarancja. I 


ZdOlna, miła nauczyciel:ka poszuJmJe pry- 
_tooj posady nauczyei.lltki41j lub biI\Jr)- 
wej. M;ejscowość obojętna. Zgł-nia do 
Ku.ri&ra B
go8k.Ieso pod 606ł. - 


W,ohowawoąnł inteol i 89I11.Da. młoda. emI'- 
gicZII1a, poszukuje posady. DługQletnie 
&W'.adeot""' dobre referencje, keblOW87JCZY- 
zna, roboty ręczne. Oferty do Kuriera Byd. 
g09ki
 pod 0066- 
KupIec. k.a4olik. łat 82. k8lWl81er. r. dobrej 
rodziny. z l().ietnią pralktY'ką w dIMI. JIo. 
lonia.lnJ-&p>ty"\\Uym, poIl!IZUIkuje poNdy 
ki'll'OwniIuI., MiejBCO\\'0ł6 obojoblA. ZI'ło- 
sze-ni.. do Kuriera Byd@OlW4!80 pod 6069. 
Il1048, mi1a panienka poezukuj. poI8dy 
do 8&IDotnej oeoby. Zgłoszenia do Kuriera 
Bydgoskiego pod 6064. 


MATRYMONJALNE 


111515 


J II DUJ luli I -.-...... I 


Kt6lJ z pa.n6w bezinotereaownycb cboł.a.łby 
pośIubif 37-1emią bied'JlII. mot.e za.stą.pi
 
maLkt. Zgłoezenia do Kuil"ien BydgJ09ki&- 
go pod 6005. 
Jtaw
 łat 25, cbla6cijaaiD, ł-mieśJmk, 
na'Pf'&wd, przyetoJD1, Inte.lł.rentny, z 00- 
brą opinią. 
 wad. 
w, powatnIe 
myśiący. poAlubi pannę, wdowę, pod wzglę- 
dem urody. 
ia lIkromne. za:patro- 
j
 lIt mateJialDł.. wiek )bojemy. 
 
zalefJet od &pOdobania pa.rtnerkl. jej Dl&- 
ł-u lub aaroł.ku. 
 do K
 
Bydg08k!.ego pod 6068. 


Połlabł. inteli.gtmtn, przystojną r.amot. 
D4 pADIU:. k&łoliczlt411 do lat 36. T1lko po.. 
wałD8 Dłee.noołmawe 
 z foł.ofpra- 

 do Kuriera BTdg. pod 5808. 
0g6IDla III, PO&Obam, pracuj,. kJtAiligen. 
ma. przy1l(ojna. poAlubi, k&toHk& przy. 
MojD880. s.amodz.ielnego, kolo 
etlt- 

. Oferty do Kuriera BN. pod 
. 


Bruutka Da posadzie, Ikromn.. dzielna PoIIIam kawal.... wdowca 
 ego. 
w awym zawodzie, zdrowa. IOspodarna. 1 wy1uiIZtMcenil pl'lYD&jmDkj ArMD.1.. wj"t?k 
szuka mda o podobnych zaletach. Of.rty po
teJ 12, zawodu naJebttnMj wolnego. 
do Kuriera Bydgosk. pod "Niebrzydka". Cel ma.lteil!l&"\\'O. Zgłoez8ni.a do Kuriera 
d2599 ByqoekietO pod 5898 


OłaDI a.ię 28-IetnI przemrskrwiec kuneł. 
FAIrowr. przyIItojny. I dobrej rod.2Iiny. DJ& 
Wlp6ine8o dobra poe&g. Rl.eu traktuje 
'it powałDIe. Ofert)' Kurier pod 5823. 


ROZMAITE 


....., 


Juaowl4z LewaDdo maay z trafnych pni- 
powłedni "" Polece I 
 - pl'Zyjmu- 
Je od złotego. MOIIiowa S m. 5. dł01S 
IInka11ł w 6r6dmie6du pokoju I Iortepia- 
Dem lub pi:&ninem, w 4>kym _&nie. D& 
I ddeil "" tygodDhJ di& udzieiani& lekcjI. 
Stale mieezlkam pom By
 Zgł.oce- 
nia do Admln. KurieT8 Byd
k
o pI)d 
nr. 2563. dI2563 

a6. śróQmllekle "\\'Oln9 sa.la. biura. 6pi. 
eb1ene. pirwniea, ss.ajnie. Ruteclki, Toru6, 
Rynek 20. dłOOl 


Piekarni. do wydzlertawienia od Z81'U 
lnb od 1. lO. br.. miasto powiatowe. cena 
1200 zł. Oferty Kurier Bydg. pod ,,2564-. 
d-256ł 


liK uśnierzom" 


A1JTOROII ANONDlOW radzę nabycia 
więcej wiedzy fachowej, a wówczas nspe- 
WDO usU\pi zawiś
. Stanislaw Rudak. ku- 
śnIerz, Bydgoszcz, Dworcowa 70. tei. 19-M 
dł04a 


SkJa4 na.rCltBy OdrPmoDłowany, 2 okna 
wytItaWMnI wynajm
. Dworcowa 39, m. 8. 
d-ł031 


Dlugolatal administrator portier, kOlejarz, 
wszeikie naprawy domu sam naprawia, 
za małe mieszkanie przyjąłby administra. 
cję domu. Oferty pod "Wszelki majstł'r'" 
Kcrier Bydgoski. d-2575 


Paałealr.ł WY!1czam szycia, kroju. bardzo 
dobrze. Mistrzyni krawiecka. Warmiil- 
skiego 1
. dłOłS 
3--&... zł na I bipotekę. warioM łO.OOO. 
Ofł'rty K11rier Bydg. pod "łO"". dł1\łł 


Flaa08 truskawek, porzeczek. agrestu, zie- 
mia kompostowa oddam. Adres wska!e 
Kurier BydgoskI. dł0ł2 
Przylmle zaraz współpracownika (czkl1) z 
lOt6wką 600-700 zl. Branta obojętna. Zgl. 
godz. ł-7. w niedzłelę 9-ł popoł. Nakiel- 
ska 127 m. 12. d2582 
PołyczallłCY 10.000 zł, pot.rrebnycb na 8pła- 
tę 9p6Ini3ta z!f4)I'OWI8dzonego pr7J&dsiQbior- 
&twa oIRyma 300 
 miesiQ0Zn8S0 zysku 
i IIOlidne zabeqliec7J9llie. Zgłoezenł.a 60 
Kuriera BydgonK>go pod 6072. 
Znaczki I mooe'y do zbiorów motna z,aJcu- 
pi
 j&k I 
rud8
 D&f]rorzy«.n
j tylko w 
najpowatniejsZi'j firmie poIllOl'Skiei: FIle.- 
telioa.. Bydgoezaz. M_. Focba 3ł. d-2ł79 
Szukam dziert.awy lub administracji po- 
rQClJ&j
j maj_u Wsch. Malopol8ki. bez 
loIIwent&rzy. Ob9zal' łOO-6OO mórg Oferty 
Ku:rler Byd.gosld pod 5820. 
WędUnłarka istniejąca od 1926. dolne 
prosperująca tanio do o	
			

/kb_1937_09_12_nr21000016_0001.djvu

			- . 
 


Str, t8. - 


..KUJUElt :BYDGOSKI". niedziela. dnia 12 września 1937 r. . 


Nr. 110 



 ł . 
 ., ZoAa
 
\ 
I.) ,. 
I 
L IO=do kcia istnienia 

 
::.-.. 
-......:. 
naszej firmy oraz po gruntownym 
odrestaurowaniu naszego magazynu 
i reorganizacji poszczególnych działów 
nastąpi 
otwlnj9 80W9g0 !910nU 
; I III II II 
. . . 
le sienno-ZimOwegO 
W dniu 13.go września br. 
-- - -===--- 
-. 


Wszystkie nasze działy zostały na nowy sezon jesienno-zimowy 
bogato zaopatrzone 
 doborowe towar, o niespotykan,m w,borze 
i bardzo przystępnych cenach. 
"'- 


Parter: 


I. pielro: 


II. Dielro: 


.. 


III. pielro: 


Ponifej podajemy do łask wiadomości nowe rozmieszczenie poszczególnych naszych dzilJł6w: 


Materiały jedwabne i wełniane 
Materiały męskie i dodatki krawieckie 
Materiały bawełniane i lniane - stołowizna - artykuły kąpielowe 
Bielizna damska i dziecięca - rękawiczki - pończochy torebki 
damskie - swetry i pulowery męskie - trykotaże - artykuły 
męskie - parasole -laski - walizki. 
Galanteria: hafty - koronki - włóczki - kroje i t. p. 
Perfumeria. 


--- --- - 
- - ---- - ---- 


Konfekcja męska i chłopięca -:- futra męskie - kapelusze i czapki 
męskie - dział miarowy - bonżurki - konfekcja zawodowa- 
obuwie : damskie - męskie i dziecięce. 


= 


Konfekcja damska i dla dziewcząt - futra damskie - kapelusze 
damskie - dział zabawek. 


------ -- - 


Dywany - firany - chodniki - materiały meblowe i dekoracyjne- 
kołdry - podpinkl- łóżka. 


. .. I. I 
'y. ; 
lJC;,O.S ł< \. ,OOAf 


2 wllldy 
osobowe nynne I 


Tel. 3354 i 3017 



I 
. 
 
1"OW' 
O 


2 windy 
osobowe [lynne 
 
= 


= 


BYDGOSZCZ 


Gdańska 15