/DZS_008_16_001_0001.djvu

			. 

 ' 
.) 


.{i 


... ' ,1 ...." 
, ... ." 
. < ,-:. 
 
. 
. i'f1;" -l
>:" 


'
'--'- 
" f 


k 


" 
'
"i(
'y
: 
x' « ...+, "V ' 
»
.

\;:..
:
{:f JK, -;- 
-l 
}
 t .;
 
;f..;: , w 




':
;

.: 
w..< . 


-< 


"::i . 


..,..., 


0,:" 
 


l. ' 

:ł':-' . 


," 


:-v ') 


JCi.'V-2!o... : 


« 
Z 
N 
U 
>- 

 
cn = 
-IM 
W....... 

« 
::::!Z 
L1..« 
« U 

Z 
«ffi 
ł-c.. 
cno 

u 
X 
«W 

-I 
o
 

e:::: 

o
		

/DZS_008_16_002_0001.djvu

			I 

 
l 


... 


z 
;
		

/DZS_008_16_003_0001.djvu

			POLSKI ZWIĄZEK FILATElISTÓW 
OKRĘG W BYDGOSZCZY. ODDZIAŁ W TORUNIU 


X
IV- tJ-j'tL 


KRAJOWA WYSTAWA 
FilATELISTYCZNA 
"TORPHILEX COPERNICANA 73" 


.. 
- 

 
I 


'
 
-
 


TORUN. 27. V. - 3. VI. 1973 R.
		

/DZS_008_16_004_0001.djvu

			: 
';".< 


.-::?;
.y. 
" 
' 
> :]i; ł :- 
I "::'jt. 

 ,. "'<8>" 'ot 
:
 

'. J
o4

: . . 


'""
-.. _A-.;,c< 
 
"": _ :

.' . 


ł
 
't
 


o.
 ' 
, "
."'ii:,it':: 
'.' 
 "';i.d: 
.....',......, tit' 
. .':w . 
 -, .
:0" 



 
';: 


,"'
 


-

- - 


 

: 
.:
, 
.
 >
 
--.:.
 . 
-=-
. 


::fJj 




-=- 
<-
?- 


, ' 



-, :
,. - 


, 4
 ' 
....Ił 
. 


" 
4: 
;Jł 
$
 
" . 


. 
i;:
: " ' , '.
 
' .
::,",'.
 :;
 ",::. 
 łł 
. 


:

 



:;... 


","".., ' 


" 



 


I
 
-
 


.,ł.' 


.. - 

 
 
:
 
:1_-.-> 
,.,.- .....- 


"" . . 
:' A<3I'".-:" "'"'. 


,> 
.,", 

 .,- 
.
, 
'. 
. :
"!-:.V 


'.'ł ł 


'"" 


PROTEKTOR WYSTAWY 
doc. dr EDWARD KOWALCZYK 


Minister Łączności 
Polskiej Rzeczpospolitej ludowej 
przemawia podczas inauguracji 
ogólnopolskich obchodów kopernikowskich 
przez PZF. zorganizowanych w Toruniu. 


J/. hit Iw
		

/DZS_008_16_005_0001.djvu

			KOMITET HONOROWY 


KRAJOWEJ WYSTAWY FILATElISTYCZNEJ 
..TORPHILEX COPERNICANA 73" 


ZBIGNIEW ZIELIŃSKI 
Prezes Zarządu Głównego Polskiego Związku Filatelistów 


ZYGMUNT KAŁAMAGA 
Przewodniczący Ogólnopolskiego Komitetu 
Obchodów Kopernikowskich przy PZF 


CZESŁAW KOŚCIECHA 
Kierownik Wydz. Kultury 
Wojewódzkiej Rady Narodowej 


ZENON GŁóWCZYK 
Dyrektor Dyrekcji Okręgu Poczty i Telekomunikacji 
w Gdańsku 


TADEUSZ KONARSKI 
Przewodniczący Miejskiej Rady Narodowej 
w Toruniu 


WITOLD ŁUKASZEWICZ 
Rektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 
w Toruniu 


ZDZISŁAW ClARA 
Dyrektor Muzeum Okręgowego 
w Toruniu 


JANUSZ KSIĘSKI 
Prezes Zarządu Okręgu PZF 
w Bydgoszczy 


WŁADYSŁAW GOSIENIECKI 
Nestor pomorskich filatelistów 


MICHAŁ KRUSZCZYŃSKI 
Przewodniczący Komitetu Obchodów Kopernikowskich 
przy Polskim Zwiqzku Filatelistów - Okręg w Bydgoszczy
		

/DZS_008_16_006_0001.djvu

			KOMITET ORGANIZACYJNY 


KRAJOWEJ WYSTAWY FILATELISTYCZNEJ 
.,TORPHILEX COPERNICANA" 


TADEUSZ KAS ELA - Przew odniczący 
I JAN SAWCZAK-KNIHINICKI I - Zastępca 
ALOJZY SOBCZYŃSKI - Zastępca 
KAROL GUTTMANN - Skarbnik 


Kierownicy sekcji 


Alfons Fifelski 
Paweł Mełnicki 
lech Popielewski 
Marian Sytek 
Bolesław Szymański 
Marian Ways 


Członkowie 


Stefan Burchardt 
Bogdan Burchat 
Norbert Kowalski 
Maksymilian laskowski 
Józef Marcula 
Janina Mazurkiewicz 
Alojzy Oszuscik 
Karol Piotrowicz 
lucjan Węgrzyn 
Wiesław Żyła 


Kierownik biura 


Henryk loboda
		

/DZS_008_16_007_0001.djvu

			JURY 


KRAJOWEJ WYSTAWY FILATELISTYCZNEJ 
"TORPHILEX COPERNICANA" 


Maria Groer - Warszawo 
Jan Hołotek - Katowice 
Bolesław Kaczmarek - Poznań 
Władysław Kuśpik - Gdańsk 
Stefan Ożga - Gdańsk 
Jerzy Piechowicz - Kroków 
Bernard Stępczyński - Poznań 


Aspiranci 


Zbigniew Wiatrowski 
Henryk Chmielewski 
Alojzy Sobczyński 
Marian Ways
		

/DZS_008_16_009_0001.djvu

			TORUŃ - GRÓD KOPERNIKA 


Mikolaj Kopernik, choć większą część życia spedzil poza Toru- 
niem, czul się zawsze ściśle związany z miastem swego urodzenia 
i mlodości. Dal też temu wyraz na karcie tytułowej dzieła De re- 
volutionibus, przedstawiając się światu jako Nicolaus Copernicus 
T orunensis. 
Toruń w czasach Kopernika należał do ośrodków dobrze znanych 
na arenie handlu międzynarodowego ówczesnej Europy, od Fran- 
cji aż po Nowagród i od Węgier aż po kraje skandynawskie. "Nie 
od razu" jednak wyrósł na tak wielkie miasto, ale rozbudował się 
z czasem. Wzniesiony został w 1231 r. przez Krzyżaków, sprowa- 
dzonych przez księcia mazowieckiego Konrada, na miejscu pra- 
starej osady polskiej. Tutaj bowiem istniały doskonałe warunki 
osadnicze i geograficzne, dzięki krzyżowaniu się pradawnega szla- 
ku handlawego - Wisly z drogą lądową łączącą ziemię chełmiń- 
ską z Kujawami. W roku 1283 nowo powstała osada otrzymała 
z rąk krzyżackich prawa miejskie, gwarantujące jej szeroki sa- 
morząd. Młoda osada. da której napływała ludność z Niemiec, 
jak też z obszaru między Odrą a Łabą - z Łużyc, Turyngii, Mar- 
chii Brandenburgii oraz Śląska, dzieliła losy formułującego się 
państwa zakonnego. Gdy stała się zbyt ciasna dla szybko wzra- 
stającej ludności zalożono w roku 1264 obok już istniejącego 
miasta, tzw. starego, jeszcze "nowe". Między te dwa organizmy 
klinem od strony Wisly wciskal się zamek feudala krzyżackiego. 
Toruń, a zatem dzisiejsze zabytkowe śródmieście, ukształtowal się 
w swym zasadniczym układzie przestrzennym już w ciągu XIII stu- 
leciu, na który zlożyły się trzy elementy: dwa samodzielne orga- 
nizmy miejskie aż do 1454 r. - Stare i Nowe Miasto oraz zamek 
krzyżacki. 
Kupcy Starega Miasta, wykorzystując naturalne polożenie swego 
miasta nad wielką splawną rzeką, wcześnie też zaczęli uczestni- 
czyć w handlu na morzu. Nawiązali oni ściślejsze kontakty z ryn- 
kami zachodniej Europy, zwlaszcza z miastami dolnoniemieckimi, 
ale także z silnie uprzemysłowionymi ośrodkami Flandrii, w któ- 
rych koncentrował się handel suknem. Wielki handel, pośredni- 
czący między wschodem a zachodem, Morzem Baltyckim a Pól- 
nocnym, od Flandrii aż hen po Nowogród, znalazl się w rękach 
dynamicznych kupców miast dolnoniemieckich z Lubeką na czele, 
którzy w celu zmonopolizowania go utworzyli w końcu XIII wieku 
związek, zwany Hanzą. Hanza nie posiadala stalej organizacji, 


7
		

/DZS_008_16_010_0001.djvu

			'. 
::;r
<
:' ' 
I, ,;tł
y 
<'>.

:i::
:< : 


.......
. 


;,1 
ł' 


l 
i 
1 
I 


ł 


')o 



. 
,/!
(
 I ....--.-", 
/ ' /' 
Ą>' , 


!1"., 
>":;


J -:: \\ 
41:i "#;f<> y < I 
,:''- ><
 '
ł 
. .:
;: :?"t. f . 
v'< .J'
:
J

5;x m. t !. 


. \> 


J 
" ','j 
'..',;,/-W 
I
:-:-' ,.:

" 1 


41' 



 
" 
. 


, "",.,' 


""f.-Fs Y i 
,,;. '\> 
.
' ..,.: t 
"'
i/J 
i" 
:t' 


'" 
I 


\11
> 
'7 <
..... 
'}:';
 ". 


:A, 
,A,' 



y 

;--,.>
Ą-.f:

 ".-.' ",'
 



.;




 
:fI' 


,P' 
,# 
,[ 


i:.I 


Pomnik Mikołaja Kopernika w Toruniu
 


a jedynym czynnikiem spajajqcym jej członków był wspólny inte- 
res handlawy, który też zadecydawał, że da niej zaliczał się także 
coraz patężniejszy ekanamicznie Taruń. W wielkim handlu rala 
Torunia palegała przede wszystkim na tranzycie. Eksportawana 
głównie tawary zakupywane w Polsce lub u jej sqsiadów na Rusi 
i Węgrzech, jak drzewo i produkty rolno-leśne, miedź i wino, 
artykuły kolonialne i futra. W roku 1403 Toruń otrzymał od pa- 
nów zwierzchnich nawet prawo składu, które nakazywało obcym 
kupcom zatrzymywanie się i wyprzedaż wiezionego towaru na 
targu w mieście pod karq ich konfiskaty. 
Sukcesy gospodarcze kupiectwa staromiejskiego znalazły odbicie 
w architekturze tak budowli sakralnych i świeckich o charakterze 
publicznym, jak i wreszcie kamieniczek mieszczańskich. Podróżni 


... 
» 

 


8
		

/DZS_008_16_011_0001.djvu

			'-< 
» 
:E 


zbliżający się tu w XIV stuleciu z dala widzieli piękne czerwone, 
bo wówczas już całkowicie ceglane miasto, otoczone murami, po- 
przecinanymi basztami i bramami, nad którymi górowały ciężkie 
bry/y kościołów i wieża Ratusza. Nowe Miasto, zachowując cha- 
rakter rzemieślniczej osady, by/o tylko ubogim krewnym Starego, 
co uwidacznia się jeszcze dziś dla zwiedzających jego zabytki. 
Polityka ucisku ekonomicznego stosowana przez Zakon wobec To- 
runia przyczyni/a się w znacznej mierze do jego osłabienia go- 
spodarczego. Pc klęsce Zakonu w 1410 r. wzrasta niechęć ogółu 
społeczeństwa pomorskiego do władzy krzyżackiej. Z/ożyły się na 
nią z jednej strony trudności gospodarcze, pogłębiane dalszymi 
wojnami, toczonymi z Polską przez Zakon, pragnqcy odwetu za 
klęskę na polach Grunwaldu, a z drugiej strony rosnące nieza- 
dowolenie poddanych z formy rządów krzyżackich. W państwie 
krzyżackim bowiem rządy nad krajem znajdowały się w rękach 
członków zakonu, rekrutujących się z przybyszów z Niemiec, któ- 
rzy tworzyli ściśle zamkniętą kastę i nie dopuszczali miejscowej 
ludności do współrządów. Mimo, że ona jedynie ponosi/a ciężary 
państwowe, !lie mogla zabierać głosu w żywotnych interesach 
kraju. Krzyżacy, nie mając więc nad sobą kontroli, uciekali się 
do nadużyć, stosując zasady polityki kolonialnej, której głównym 
celem by/o własne bogacenie się. 
W związku ze wzmagającym się bezprawiem w/adż zakonnych, 
miasta, także Toruń, i rycerstwo państwa krzyżackiego postano- 
wi/y się zespolić w obronie swych praw i przywilejów, powołując 
w roku 1440 konfederację pod nazwą Związek Pruski. Aktywną 
rolę w założeniu Związku odegra/ Toruń. W Ratuszu Staromiej- 
skim działała również Tajna Rada Związku, na czele której stal 
przywódca opozycji antykrzyżackiej - Jan Bażyński. Mieszkańcy 
Torunia uderzając w dniu 4 lutego 1454 r. na zamek dali sygnał 
do wzniecenia powstania w całym kraju przeciw znienawidzonym 
Krzyżakom. Ostatecznie mieszczanie zajęli zamek po czterech 
dniach walki i od razu przystqpili do jego wyburzenia. Odtąd 
teren zamkowy służył za wysypisko śmieci. Dopiero po 512 latach 
z okazji obchodów 500-lecia pokoju toruńskiego archeolodzy od- 
kryli ruiny zamku, odsłaniając także jego piwnice. Ruiny te to 
pomnik krwawej przesz/ości panów zakonnych. 
Dnia 28 maja 1454 r. miasto z/ożyło uroczysty ho/d Kazimierzowi 
Jagiellończykowi na Rynku Staromiejskim. Toruń wraz z innymi 
miastami i ziemiami Pomorza ponownie przyłączony został do 
Królestwa Polskiego. Jednakże wojna, która ostatecznie zmusi/a 
Zakon do odstqpienia Pomorza Gdańskiego, ziemi che/mińskiej 
z Toruniem, Powiśla z Malborkiem i Elblągiem oraz Warmii za- 
kończy/a się dopiero w roku 1466 opieczętowaniem traktatu po- 
kojowego w Toruniu. 
Toruń za ofiarny udział w walce z Zakonem uzyska/ od króla Ka- 
zimierza Jagiellończyka liczne nadania i przywileje, które miały 
mu w części zrekompensować straty materialne i wkład finanso- 


ł 


'" 


9
		

/DZS_008_16_012_0001.djvu

			r 


.'_ lir-:" 
 
-.
--.
"-.,...,,,..;.'Iii 
.V .
.. 


.., 


\, 



"- 
.
 
'Ś,
 
:J;'-,..:
_, 
I... .
 

y.( .Y 


""" 


:J
 


..... 
'., 


Dom Koperniko po rekonstrukcji w 1966 r. 


wy poniesiony na prowadzenie wojny trzynastoletniej. Poszczególni 
członkowie bogatych rodzin kupieckich Starego Miasta również 
nie żałowali pieniędzy na wojnę, udzielając radzie miejskiej po- 
każnych pożyczek. Wśród nich widzimy np. dziadka Mikołaja 
Kopernika, Łukasza Watzenrodego, jak i jego ojca, Mikołaja, 
nazywanego Starszym dla odróżnienia od genialnego astronoma, 
który udzielił pożyczki w postaci sukna długości 38 łokci i war- 
tości 18 grzywien. 
Najcenniejszym przywilejem uzyskanym od króla, to nadanie roz- 
szerzające posiadłości ziemskie Torunia z około 4 tys. ha do prze- 
szło 30 tys. ha. Miasto, będące ośrodkiem handlu i rzemiosła, stało 
się teraz właścicielem ziemskim. Z tych posiadłości, które zresztą 
były wydzierżawiane zamożnym mieszczanom, dostarczano pro- 


10
		

/DZS_008_16_013_0001.djvu

			dukty rolne nie tylko na rynek wewnętrzny, ale także na eksport. 
Na przełomie XV i XVI w. wzrastał bowiem pobyt na te produkty 
wraz z możliwością ich eksportu znad Bałtyku do uprzemysłowio- 
nych okręgów zachodniej Europy, szczególnie Niderlandów. Naj- 
większe naturalnie możliwości w tym zakresie posiadał Gdańsk 
jako wielki ośrodek handlu morskiego, starając się przy tym uzy- 
skać pozycję monopolisty w pośrednictwie sprzedaży produktów 
rolno-leśnych między Polską a odbiorcami zachodnioeuropejskimi. 
Kupiectwo toruńskie poniesione straty materialne w rywalizacji 
z Gdańskiem próbowało odzyskać na innym polu, mianowicie 
przez ożywienie jarmarków, które jednak nabrały znaczenia do- 
piero w połowie XVI w" gdy przekształciły się w sławne kontrakty 
toruńskie, gromadzące kupców polskich i zagranicznych. 
Rozwój gospodarczy po wyczerpującej wojnie następował wpraw- 
dzie powoli, lecz systematycznie. Kasa miejska zaczęła się napeł- 
niać. Toruń znów mógł sobie pozwolić na nowe inwestycje, Znacz- 
ną sumę funduszy pochłaniało prawie dwukrotne podwyższenie 
naw kościoła parafialnego Starego Miasta - Św. Jana, oraz bu- 
dowa w roku 1495 pierwszego stałego mostu na Wiśle, co było 
nie lada przedsięwzięciem budowlanym i technicznym na owe 
czasy. Na podkreślenie zasługuje, że rada miejska nigdy nie ską- 
piła grosza na inwestycje miejskie. Ulice miasta były całkowicie 
wybrukowane, co prawda "kocimi łbami". Do studni rozmieszczo- 
nych w różnych punktach miasta wodę doprowadzały wodociągi 
ze żródeł daleko spoza Torunia. Toteż nie powinno nas zbytnio 
dziwić, że w czasach Kopernika dość powszechnie sławiono jego 
urodę. Już nieco wcześniej napisał polski dziejopis, Jan Długosz 
w swojej Historii Polski, że "Toruń słynie z naj piękniejszych bu- 
dynków o dachach z palonej cegły, że prawie żadne miasto nie 
może się z nim równać pod względem piękności położenia i świet- 
ności wyglądu". 
Największe owoce z tej korzystnej koniunktury gospodarczej na 
przełomie XV i XVI w. czerpała jednak nieliczna grupa mieszkań- 
ców Torunia. W skład jej nazywanej patrycjatem wchodzili wielcy 
kupcy, finansiści, spekulanci nieruchomości i właściciele ziemscy. 
Oni skupiali w swym ręku władzę w mieście, pełniąc urzędy 
burmistrzów i rajców. W skarbcach patrycjatu nagromadzone zo- 
stały olbrzymie fortuny. Niemałe jej części szły na bogate stroje 
i klejnoty oraz na upiększanie kamienic według nowych gustów 
i na coraz wygodniejsze urządzanie ich wnętrz. 
Do tej elity społecznej w mieście należała rodzina Watzenrodów 
i Koperników. Ojciec Mikołaja Kopernika był kupcem-hurtowni- 
kiem, przybyłym z Krakowa. Obywatelstwo miasta Torunia uzyskał 
zapewne na krótko przed 1458 r., ale z tutejszymi kupcami od 
dawna utrzymywał stosunki handlowe. W skład patrycjatu toruń- 
skiego wszedł poprzez ożenek z córką Łukasza Watzenrodego, 
Barbarą. Rodzina Watzenrodów, pochodząca ze Śląska, osiadła 
w Toruniu w drugiej połowie XIV w. Gdy w roku 1464 zmarł stary 


11
		

/DZS_008_16_014_0001.djvu

			' ,< :;v:,::
;':::


';
:'>:

::i


C
 ,::i;
:
1L;/L -;; ,.: 

 r -", 


 , 
 , 
 ,, 
 " '

 . :.
) 
:. -.' .;.
!'''+ 


. <. ,+<1>..... 

.,
:

:
:
I 

j 


Rektoro.t UMK w Toruniu no Bielanach 


t ukasz Watzenrode. Mikołaj Kopernik w spadku po teściu otrzy- 
mał m. in. dom przy ulicy św. Anny, obecnie Kopernika nr 17, 
i narożny przy ulicy Starotoruńskiej, dzisiaj również Kopernika, 
oraz winnicę w Kaszczorku. Był to majątek niemały, który zapew- 
niał dostatek i pozycję wśród patrycjatu toruńskiego. Ponadto 
dokupił jeszcze pół domu przy Rynku Staromiejskim 36 (obecnie 
w tym miejscu mieści się Dom Towarowy). Badania naukowe, 
zresztą dopiero pod koniec XIX w., pozwoliły stwierdzić. że w chwili 
urodzenia Mikołaja, tj. dnia 19 lutego 1473 r., rodzina Koperni- 
ków mieszkała w domu przy ulicy św. Anny. Siedem lat później, 
jak się przypuszcza, Kopernikowie przenieśli się do bardziej oka- 
załej kamienicy przy Rynku Staromiejskim 36. której drugą poło- 
wę wówczas nabyli. Latem cała rodzina wzorem zamożnego mie- 
szczaństwa wypoczywała poza miastem na winnicy w Kaszczorku, 


12 


j 
,.. '."..,1 
" 
:j 
!
		

/DZS_008_16_015_0001.djvu

			położonego opodal Torunia. Ogrody i winnice, w nich dworki 
bogatych mieszczan, rozciągały się wokół miasta, szczególnie 
w nasłonecznianych stokach apadających ku Wiśle, ca plastycz- 
nie opisał poeta Sebastian Klonowic w swym poemacie "Flis". 
...gdzie wdzięczne winnice. wiszą nad Wisłą, w nich 'rywe krynice; 
uyźrzysz lusthauzy y ogrody śliczne... 
Środowisko patrycjuszawskie wykształciło odrębne wartości i wzo- 
ry postępowania, które wyróżniały je od innych grup spałecznych 
miasta. Żyło we własnym, zamkniętym kręgu towarzyskim, spoty- 
kając się przy piwie i tańcach w domu, dziś powiedzielibyśmy 
klubie, nazywanym Dwarem Artusa, położonym przy Rynku Staro- 
miejskim. o bogato zdobianej fasadzie. Rzemieślnicy, należący 
do poszczególnych cechów, gromadzili się przy kuflu piwa także 
we własnych gospodach. Na Rynku Nowomiejskim w gospodzie 
pad "Modrym Fartuchem" spotykali się ślusarze, w której po prze- 
prowadzanej modernizacji mieści się kawiarnia. 
Wraz ze wzrostem majątkowym wśród mieszczaństwa, zwłaszcza 
patrycjuszy budziły się zainteresowania intelektualne. Kolekcjono- 
wali książki i obrazy, ciekawiła ich przeszłość i tradycja swojego 
miasta. Z początku była to nieśmiała pasja, która rodziła się pod 
wpływem nowych czasów i prądów umysłowych. Większą troską 
niż dotąd otaczano szkołę, przypisując jej coraz ważniejszą rolę 
w życiu człowieka. W związku ze zmianą form i organizacji han- 
dlu, kiedy kupcy przestali sami jeździć z towarami, a zaczęli po- 
sługiwać się wekslami i kwitami kredytowymi, niezbędną umiejęt- 
nością stała się dla nich sztuka czytania i pisania. Poza tym 
wszystkie operacje handlowe były odnotowywane w księgach, pro- 
wadzanych od przełomu XV i XVI w. według nowego systemu 
buchalteryjnego. Szacunkowo przypuszcza się, że akało 80% lud- 
ności miasta opanowało umiejętnaść pisania i czytania. 
W Toruniu w latach młodości Kopernika istniały dwie szkoły. Każ- 
de miasto, Stare i Nowe. miało własną szkołę. Znajdowały się 
one przy kościołach parafialnych, chociaż pozostawały w wy- 
łącznej gestii rady miejskiej. Szkoła na Starym Mieście, nazy- 
wana Św. Jana, położona była przy dzisiejszej ulicy Łaziennej, 
a wówczas Szkolnej, w miejscu byłego Kalegium Jezuickiega. 
W budynku szkolnym mieściła się też łaźnia publiczna. W szkale 
staromiejskiej uczyło się około 400 uczniów. Część spaśród nich 
pochodziła spoza Tarunia. W jej ławkach zawsze siedziała spara 
grupka synów szlachty chełmińskiej. Zatrudniała naturalnie dość 
liczną kadrę nauczycielską na czele z rektorem jako kierownikiem 
placówki. Na rektorów angażowano tylka ludzi z cenzusem aka- 
demickim. Uczniem szkoły u św. Jana był niewątpliwie Mikołaj 
Kopernik. Albowiem szkoła staromiejska reprezentowała wysoki 
poziom nauczania, dając młodzieży mieszczańskiej salidne kwan- 
tum wiedzy i umiejętności potrzebne nie tylka dla przyszłych kup- 
ców i rzemieślników, ale także dla podjęcia studiów na uniwer- 
syteci e. 


13
		

/DZS_008_16_016_0001.djvu

			'4, . 


"3\... 
"" 


'- 


'?1 


<, 


.
1
 


.,." 

,. 


,- 


t, 
'''>- 

 

 


\-. 
...,) 


.1""4:..... 


: ,1>\; , 


i 
,',," 
rę- 
"'
 



:i,
. . 
, ,': 


.::.,; 


.
.'«'! 

,;
'. 


>A......., _ 
'II'< .s-4> 
. 5 
I . 


>f" 
. 

.

, 

, 
1
:
 J , -, ",' 
. ." 'Ii. 
,
. 
 
'. ' .
i 

, 
! . 
, ." 
';.J 



. 



 
'.-" 
.;1!'! 


'
*' 
il 


i 
ł 
;:\. 
;.,V
' , 


,
 . 


H. 


'." 


..
 


- 


, 
:'':- 
'ł{ 


., 


H .., 


.ł. . 


:'} . 


:'-
..ę"!>: .. 
"- 
, 



, -;" 
- i' 


,,- r
:,.: 

; ;I8F"'><
-'* 


""
;,
'

< 


;!", ,
 


ir.:\ 
+n

 . \Ą, ';; 
r

', 


>Kit 
Yf 


1-: 


:f' 
. 
1." 


;;.., 


Inauguracja ogólnopolskich obchodów kopernikowskich odbyła się w lutym 
1973 r. w Toruniu. Główne uroczystości zorganizowano w nowoczesnej auli 
Uniwersytetu M. Kopernika na Bielanach. Z tej okazji odbył się również uro- 
czysty koncert. podczas którego wykonana została m.in. ..Kosmogonia"' skom. 
ponowa na przez Krzysztofa Pendereckiego dla uczczenia jubileuszu wielkiego 
polskiego astronoma. 


Z Torunia każdego roku wybierała się na dolekq wędrówkę do 
uniwersytetów grupka młodzieży, przy czym część jej to synowie 
rzemieślników i drobnych kupców, których hojnie stypendiami 
wspomagała rada miejska. Toruńczycy figurują w albumach pra- 
wie wszystkich sławnych uniwersytetów europejskich na terenie 
Niemiec. Francji i Włoch. Jednakże najliczniejszy strumień mło- 
dzieży podążał do Krakowa. by studiować w murach Almoe Mo- 
tris Cracoviensis. Na okres wspaniałego rozwoju uczelni kra- 
kowskiej przypadły studia Mikołaja Kopernika (1491-1495). lata 


14
		

/DZS_008_16_017_0001.djvu

			spędzone w Krakowie przygotowały go wszechstronnie do dalszych 
studiów i jednocześnie ukierunkowały jego zainteresowania. Po 
dalsze wykształcenie podążył za Alpy na uniwersytety Bolonii, 
Padwy i Ferrary, uwieńczone tam promocją doktorską w zakresie 
prawa kanonicznego. Wychowankowie licznych uniwersytetów po 
powrocie do domu zasilali kadrę inteligencji. pełniąc funkcje 
urzędników kancelarii miejskiej, nauczycieli i duchownych. pro- 
boszczów i wikariuszy, a patrycjusze z czasem natomiast obowiąz- 
ki burmistrzów i rajców, nie przestając naturalnie przy tym po- 
mnażać fortuny odziedziczonej po ojcach. Wszyscy oni odegrali 
doniosłą rolę kulturalną. przyczyniając się do ożywienia intelek- 
tualnego rodzinnego miasta. Inni, mniej liczni zaś jak np. Mikołaj 
Kopernik, czy jego wuj, Łukasz Watzenrode, biskup warmiński 
(1489-1512) pięli się po szczeblach kariery duchowej. 
Młodość Kopernika upływała więc w jednym z największych miast 
Polski. a średnim w skali europejskiej. Toruń liczył wówczas około 
12 tys. mieszkańców, Gdańsk natomiast prawie dwukrotnie tyle. 
Umysł jego zaś kształtował się w środowisku patrycjatu, którego 
wykształcenie zawodowe, niezbędne w wielkim handlu. wymagało 
szerokich horyzontów i żywości intelektualnej. Toruń, podobnie 
jak inne wielkie miasta Prus Królewskich, pozostawał w bliższych 
kontaktach gospodarczych i kulturalnych z Niderlandami, jednym 
z większych regionów przemysłowych i najważniejszych ognisk 
życia umysłowego i kulturalnego Europy. Pod wpływem tych kon- 
taktów kształtowała się architektura Torunia. Drugim czynnikiem 
kształtującym środowisko społeczne Kopernika. to silne poczucie 
związku z resztą ziem polskich. a także stosunek wierności i lo- 
jalności do monarchy polskiego. 
Na trzy lata przed śmiercią Mikołaja Kopernika jego przyjaciel 
i uczeń Jerzy Joachim Retyk napisał. że ..Toruń słynny był ongiś 
z powodu swojego handlu, a obecnie dzięki swemu wielkiemu 
synowi. a mojemu nauczycielowi". Przyszłość potwierdziła te sło- 
wa. Sława genialnego astronoma spływa po dziś na jego rodzin- 
ne miasto, ale też ono potrafiło się za to odwdzięczyć. czcząc 
pamięć Mikołaja Kopernika, gdy nawet system heliocentryczny był 
wyklinany. 
Pierwszą tablicę pamiątkową poświęconą astronomowi ufundował 
w roku 1580 humanista i lekarz miejski Melchior Pirnesius w ko- 
ściele Św. Jana w kaplicy, w której mały Mikołaj był niegdyś 
ochrzczony. Po prawie dwóch wiekach w tej kaplicy umieszczono 
popiersie Kopernika ufundowane przez ks. Aleksandra Jabłonow- 
skiego, wielkiego magnata o szerokich zainteresowaniach nau- 
kowych. 
Żywa tradycja jego kultu istniała tu w założonym 1568 r. akade- 
mickim gimnazjum, o którym rozgłos wykraczał daleko poza gra- 
nice Polski. W murach tej uczelni pieczołowicie przechowywano 
najstarszy portret Kopernika. pochodzący z XV w., a obecnie wy- 
stawiony w Muzeum (Ratusz Staromiejski). Profesorowie gimna- 


15
		

/DZS_008_16_018_0001.djvu

			f 


,


y: 
 
 
>.'r 



; 
,u
.t
""''''''
'-: 


-m 



1i 
';'-' ,'" 
* 
,
. 


'!t. :-,,__
 
,}':j 



_k
; 


.
'
 
'

 


... .
 , 
'Y." 
;'*':,..Ot
: ....... 


::'! 

, 


._.
-



,

 


." '. -.
. 

....Y ,:.; Y.tf 

.*.. 
'-o. ;
; ":

:;:



 
,-;.;

 'Jw:' 
. " 
*»?<>.'t
.:

:



 


*.; -

.. 


, « 


Z okazji Roku Kopernikowskiego młodzież toruńsl	
			

/DZS_008_16_019_0001.djvu

			m 


światowej w wyniku doniosłych przemian, zachodzących w naszym 
kraju. Pozwoliły one na kontynuację dzieła Mikołaja Kopernika 
w dosłownym znaczeniu tego słowa, W roku 1945 w mieście ro- 
dzinnym Kopernika powołano uniwersytet, nazwany jego imieniem. 
W ten sposób po wielu wiekach starań zostały zrealizowane pra- 
gnienia społeczeństwa pomorskiego. Uczelnia ta jest ważnym 
ośrodkiem nauki i życia kulturalnego dla samego Torunia i Polski 
północnej. Jej absolwenci stanowią kadrę dla szybko rozwijają- 
cego się przemysłu miasta i jego regionu. W dziedzinie nauki 
najbliższej Kopernikowi - astronomii, Alma Mater Copernicana 
zajmuje nie tylko czołowe miejsce w Polsce, ale jej uczeni dzięki 
wybitnym osiągnięciom są znani w całym świecie, Dysponują tak- 
że własnym, dobrze wyposażonym obserwatorium, jednym z naj- 
większych w kraju, położonym w Piwnicach pod Toruniem. W rocz- 
nicę 500-lecia urodzin swego patrona uczelnia toruńska przenio- 
sła się do nowo wybudowanego miasteczka akademickiego, 
o pięknej i funkcyjnej architekturze. W dziejach Uniwersytetu 
Mikołaja Kopernika rozpoczął się nowy etap, Miasteczko to jest 
najwspanialszym pomnikiem wzniesionym Mikołajowi Kopernikowi. 
W Toruniu, zabytkowym śródmieściu, właściwie w swym kształcie 
niezmienionym od wieków zachowało się wiele z epoki Koper- 
nika. Najlepiej też architektura Starego Miasta wprowadza nas 
w atmosferę tamtych lat, gdy Kopernik spędzał w nim młodość. 
W ostatnich latach konserwatorzy zabytków włożyli wiele trudu 
w odnowienie tych pamiątek. Troskliwie została odrestaurowana 
kamienica rodziny Koperników przy ulicy św. Anny (obecnie Ko- 
pernika 17), a także kamienica obok (pod nr 15), o jeszcze wspa- 
nialszej fasadzie, stanowiąca przykład zamożności i smaku arty- 
stycznego patrycjatu toruńskiego. Trudno tu nawet wymienić domy 
z tamtej epoki, które odkryte zostały dla nas na nowo, dzięki 
zabiegom konserwatorów. W kamienicy rodziny Koperników złą- 
czonej z kamienicą nr 15 mieści się muzeum kultu Kopernika oraz 
jego epoki. 
Toruń nazywa się powszechnie miastem muzeów, spośród których 
na szczególną uwagę zasługuje Muzeum Okręgowe, mieszczące 
się w najpiękniejszym, zabytkowym ratuszu Europy północnej, któ- 
rego metryka sięga połowy XIII w. Większość ekspozycji poświę- 
conych jest epoce Kopernika. 
Wielkie nakłady finansowe miasta na opiekę śródmieścia zabyt- 
kowego, a także rozwój nowych dzielnic mieszkaniowych, otacza- 
jących wokół Toruń, mogły nastąpić jedynie w oparciu o szybko 
rozwijający się tu przemysł, zwłaszcza w ciągu ostatnich lat. Ro- 
dzinne miasto Kopernika obok poważnego ośrodka uniwersytec- 
kiego i kulturalnego niespodziewanie stało się dużym i nowo- 
czesnym centrum przemysłowym. Do największych zakładów prze- 
mysłowych również w skali kraju zalicza się przede wszystkim 
..Elanę" i "Merinotex". Nazwy tych zakładów są już dobrze znane 
w całej Polsce. 


Zenon Nowak 


LO 


'" 
.; 
., 
.., 
z
		

/DZS_008_16_020_0001.djvu

			ZARYS DZIEJÓW RUCHU 
FILATELISTYCZNEGO W TORUNIU 


Początek zorgonizowonego życio filotelistycznego w Toruniu do-' 
tuje się od roku 1921. Wówczos to grupko mlodych entuzjostów 
z Gimnozjum im. Mikolojo Koperniko, dzięki inicjotywie profesora 
gimnazjum Józefa Zawirowskiego, zolożyla Kólko Mlodzieży Fila- 
telistycznej. Przed utworzeniem Związku dzialalność filatelistyczna 
koncentrowala się w lokalu handlowym Stanislawa Krzyżanowskie- 
go przy ul. Żeglarskiej. 
Z początkiem marca 1923 r. ukazolo się w miejscowej prasie 
ogloszenie zopraszające filatelistów Torunia do przybycia na ze- 
branie, w czwartek 15 marca 1923 r. Na zebraniu uchwalono za- 
lożenie Związku Filatelistów. Pierwszymi czlonkami - zolożycielami 
byli: J. Chrapowicki, P. Jabloński, M. Koralewski, S, Krzyżanowski, 
A. Myśliwiec, A. Niklewski i 1. Przysiecki. 
Już w pierwszych dniach Związek przejawial żywą dzialalność. 
Ludwik Steinbach organizuje i prowadzi sekcję wymiany znacz- 
ków. Ponieważ czlonkowie interesowali się problematyką badaw- 
czą, Henryk Kamiński zoklada i finansuje czosopismo filateli- 
styczne "Ilustrowany Przegląd Filatelistyczny", organ Związku To- 
ruńskiego, później również Polsl	
			

/DZS_008_16_021_0001.djvu

			""
"'<}i
 II!IIIIIIIIP: 
,>
? 
"
>
-
"":,?
 .-_-....:-
.<'=";-i...:
.-::: 
." - . _.__0_.." , 


"',..' ..r!:¥",: 


,
 
, 'j 
1: 



' 


. <.
 
>"'t>" 


'
 


f. 

 



 


''i. 
". ,',:
 
.' """' 


;:! 


, 


"W' 
Jt' 
". <":
 . 
'J 
& 


Reprodukcjo plo kotu propogującego II Wszechpolską Wystowę Filatelistyczną. 
jcka w 1933 r. odbyła się w Toruniu. 


dzenie W 1927 r. nadała Włodzimierzowi Polariskiemu godność 
członka honorowego Zwiqzku Filatelistów w Toruniu. 
Członkowie Związku wzięli udział w urządzanej I Wszechpolskiej 
Wystawie Filatelistycznej (1928 r.). zaś na Walnym Zgromadzeniu 
4 lutego 1929 r. uchwalili. iż II Wszechpolską Wystawę przygotuje 
i urządzi Zwiąwk w Toruniu. Na posiedzeniu tym Marian MikIew- 
ski wysunął propozycję powolania Ogólnopolskiego Związku Sto- 
warzyszen Filatelistycznych. 


19
		

/DZS_008_16_022_0001.djvu

			II Wszechpolska Wystawa Filatelistyczna z okazji JaJ-lecia miasta 
i la-lecia Związku Filatelistów w Toruniu została zorganizowana 
w dniach 21-28. V. 1933 r. Na prośbę Komitetu Wystawy zostal 
wydany okolicznościowy znaczek z widokiem Ratusza w Toruniu 
w kolorze brunatno-czerwonym. W ostatnim dniu wystawy odbyi 
się I Zjazd Delegatów, na którym powolano Związek Stowarzyszeń 
Filatelistycznych w Polsce. 
Na nadzwyczajnym zebraniu powystawowym w dniu 19 lipca 1933 
roku nadano czlonkostwo honorowe prof. Stanislawowi Miksteino- 
wi, jako dowód uznania za zaslugi polożone dla polskiej filateli- 
styki. W dniu 8 lutego 1936 r. czlonkostwo honorowe Związku To- 
ruńskiego otrzymał prof. Antoni Łaszkiewicz, na Zjeżdzie Związku 
Stowarzyszeń Filatelistycznych IN 19:::6 r. w Kielcach. 
Uroczystości jubileuszowe XV-lecia Związku w grudniu 1938 r. 
zgromadziły licznych, czolowych przedstawicieli filatelistycznych 
z calego kraju. Byla to ostatnia, wielka uroczystoś: filatelistyczna 
w przedwojennym Toruniu. 
II wojna światowa przerwała działalność Związku, a ciężkie lata j 
okupacji pozbawily życia wielu członków. W dniu 8 lipca 1946 r. 
pod przewodnictwem kol. Mariana Niklewskiego odbylo się pierw- 
sze, powojenne Walne Zgromadzenie, na k!órym postanowiono 
kontynuować dziclalność organizacyjną. Prace Związku szly w kie- 


.V,..A..-A<>_V 
/_


Iy' i:fJ'


1 
". 
....'\- :.';. 
'oil
; 


,.' 
, 
 ,.,.. 
.;:'
/7
;. 
,!",,""f" 


4V ",-' 


.1 


" , 


r 


> . 


,..t 


1, 
iil 




.:
;.. 
'--"", 
'.:
 " 


,+ 
¥. 


.;:7....-. 


, . 


.a: .... 
, , 


.' 
:
...' 


l 


." ,"Y. 
/' " "'
 
,'":'

i
:
::: 
'.., , ;

 J!
'<' "..)o 
'<:t?
'
\:

:-;L,' ' 


': 
:t
l 
. g., , 
'!: .7,.....,"- 
".-:: ,0-'>' 


-'.,g;" 


......AI 
',.,' 


Z okozji Wystowy Filotelistycznej w 1933 r. wybity zosto/ tokże medol, który 
dziś ma już dużą wartość historyczną, bowiem niewiele zachowało się jego 
egzemplarzy. 


20
		

/DZS_008_16_023_0001.djvu

			*....-
..r 


£. o u b t 
 , 
 
 t 



 >; 
A
-
 ", " 
\ -
..< 
. I-"'
 


J 
.'51111 .. " 


'\ 


Nt
h()}"!:! P'!"1 


t 



 



 


__k__:J_P_!i____ 
uJ.Ko6,t!1!Hltt 1 


"';'fg],g/!fł!łJJ_L_ 
.' , ' 



 


. ,,
.

 

 .'-: . 
j,!.._.

 .
 ;i.i..':". 


fRi. 
 


W 1933 r. w Toruniu odbyła się II Wszechpolska Wystawa Filatelistyczna. 
Z tej okazji przygotowano kasownik i okolicznościowQ "erkę". 


runku zwołania Walnego Zgromadzenia Związku Stowarzyszeń Fi- 
latelistycznych i przygotowania obchodów XXV-lecia zorganizowa- 
nego ruchu filatelistycznego w Toruniu, 
1 września 1948 r. rozpoczęły się uroczystości jubileuszowe orar 
odbył się Zjazd Związku Stowarzyszeń Filatelistycznych w Polsce, 
Toruń był w tym okresie siedzibą władz centralnych, reaktywo- 
wanego Związku. Z okazji Zjazdu wydano okolicznościowy znaczek 
z widokiem Bramy Mostowej w Toruniu, według projekt
 artysty 
plastyka A, Suchanka. 
Stopniowo dojrzewała myśl, aby wszystkie stowarzyszenia filate- 
listyczne w kraju scentralizować w jednolitym związku z siedzibą 
w Warszawie, zaś oddziały zlokalizować w miastach wojewódz- 
kich. W Toruniu Związek przekształcono w samodzielny oddział 
PZF. Pierwsze zebranie odbyło się 3 listopada 1951 r. Aktywnie 
działający oddział powołuje koła terenowe na całym obszarze 
woj. bydgoskiego, 
W październiku 1954 r. zwołano w Toruniu Plenum Zarządu Głów- 
nego połączone z obchodami 500-lecia powrotu Pomorza do Pol- 
ski. Ministerstwo Łączności na tę okoliczność wydało serię znacz- 
ków pocztowych, Na 60 groszowym znaczku przedstawiono fra- 
gment architektury systemu obronnego miasta. Znaczek ten 
w zmienionej barwie i nieperforowany - delegat Ministerstwa 
Łączności przekazał oddziałowi toruńskiemu, jako specjalny dar 
Ministra. Drugi egzemplarz tego znaczka znajduje się w Muzeum 
Poczty we Wrocławiu. 
22 września 1963 r. otwarcie wystawy filatelistycznej w salach 


21
		

/DZS_008_16_024_0001.djvu

			25-letie Qllfiąeku (liJ(lft>/ilMm lU '0t1'lIllli/: 


't 


';'

"';Ii 


!'!W' 


',ii
, 
",<, .-< 
.,...,.". : 
"-';. St. ::

;:.;ł 



 


j 



 


W 1948 r. w grodzie Kopernika odbyły się uroczystości związane z 25-leciem 
zorganizowanego ruchu filatelistycznego w Toruniu. M.in. przygotowano zosłało 
okolicznościowo karto i kasownik. 


toruńskiego Dworu Artusa. zainagurowało obchody 40-lecia 
Zrzeszenia Filatelistów w Toruniu. Ministerstwo Łączności wydało 
z tej okazji pamiątkową kartę pocztową. a oddział wybił pamiąt- 
kowy medal. 
Rok 1966. ostatni rok obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego 
i SOO-Iecia Pokoju Toruńskiego dało okazję do licznych pokazów 
znaczków we wszystkich większych kołach Oddziału. a przede 
wszystkim w Toruniu. gdzie oprócz ekspozycji zbiorów wygłoszono 


22
		

/DZS_008_16_025_0001.djvu

			szereg referatów o problemotyce filatelistycznej, nawiązując do 
tematu rocznic. 
Pokaźny dorobek prac badawczych środowiska toruńskiego stwo- 
rzył warunki dla powołania w kwietniu 1957 r. Oddziałowej Ko- 
misji Naukowo-badawczej. Prace członków komisji od wielu lat są 
zamieszczone w "Filateliście" oraz w fachowej prasie zagranicz- 
nej. 
Z dniem 1 stycznia 1970 r. oddział toruński przestał istnieć jako 
samodzielna jednostka organizacyjna, podlega bezpośrednio Za- 
rządowi Głównemu w Warszawie. Utworzano Oddział Powiatowy, 
który włączono do Okręgu PZF w Bydgoszczy. 
Wielu wybitnych filatelistów i serdecznych kolegów odeszło na 
zawsze - wśród nich: członek honorowy Polskiego Związku Fila- 
telistów, współzołożyciel toruńskiego Związku a także Ogólnopol- 
skiego Związku Stowarzyszeń Filatelistów kol. Marian Niklewski 
(1900-1970); postać znana zarówno starszej, jak i młodszej ge- 
neracji zbieraczy w kraju, długoletni prezes PZF Oddziału w To- 
runiu kol. Jan Sawczak-Knihinicki (1896-1973). 
Obecnie kiedy oczy całego świata zwrócone są na Toruń - mia- 
sto, w którym przed 500 laty urodził się jeden z największych 
geniuszów świata - Mikołaj Kopernik - Wystawa "Torphilex - 
Copernicana" jest m.in. hołdem oddanym wielkiemu uczonemu, 
To ważna data zbiega się z półwiecznym jubileuszem zorganizo- 
wanego ruchu filatelistycznego w Toruniu. 


Marian Ways
		

/DZS_008_16_026_0001.djvu

			REGULAMIN 


KRAJOWEJ WYSTAWY FilATELISTYCZNEJ 
"TORPHllEX-COPERNICANA" 1973 


1. Krajowo Wystawo Filatelistyczno p.n, "Torphilex-Copernica- 
no" jest organizowano przez Polski Związek Filatelistów w ro- 
mach obchodów 500-lecia urodzin Mikołaja Kopernika. 
2. Wystawo odbędzie się w dniach 27. V. - 3. VI. 1973 r. w To- 
runiu - mieście. w którym urodził się wielki Polak i uczony. 
Wystawo będzie czynno w Ratuszu Staromiejskim i Collegium 
Maximum (tzw. "Dwór Artusa"). 
3. Organizatorem wystawy jest Zarząd Okręgu PZF w Bydgo- 
szczy i Zarząd Oddziału PZF w Toruniu. Dla sprawnego prze- 
prowadzenia wystawy powołany został Komitet Wykonawczy. 
4, Biuro wystawy i Komitetu Wykonawczego mieści się w Toru- 
niu. Korespondencję dotyczącą wystawy kierować należy no 
adres: Wystawo Filatelistyczno "TORPHILEX-COPERNICANA" 
Toruń 1. skrytko 50. 
5. Wystawcami mogą być: 
o) muzea pocztowe. organizacje, zarządy pocztowe; 
b) organizacje i ogniwo filatelistyczne PZF oraz zagraniczne; 
c) członkowie i uczestnicy PZF oraz zaproszeni wystawcy za- 
graniczni. 
6. No wystawę mogą być zgłoszone zbiory filatelistyczne i lite- 
raturo filatelistyczno t e m o t y c z n i e związane z życiem 
i dziełem M. Kopernika oraz tymi dziedzinami wiedzy, nauki 
i sztuki jakie były związane z Jego zainteresowaniami (np.: 
astronomio. medycyno. fizyko, matematyko. ekonomio. budow- 
nictwo obronne i irygacyjne oraz drogo człowieka do gwiazd 
przez bodonie i zdobywanie kosmosu), 
7. Do ekspozycji będą przyjęte zbiory opracowane no kortach 
albumowych znormalizowanego formatu (nie dotyczy to lite- 
ratury). 
8. Za zgłoszenie i wystawienie zbioru (eksponatu) nie będą po- 
bierane żadne opłaty. 
9. Zgłoszenia. no dostarczonych przez Komitet Wykonawczy wy- 
stawy drukach. należy kierować za pośrednictwem i opinią 
właściwych Komisji Wystaw no adres Komitetu Wykonawcze- 
go wystawy w terminie do dnia 15. I. 1973 r. 
10. Komitet Wykonawczy zastrzega sobie prawo przydzielania po- 
wierzchni wystawowej poszczególnym wystawcom. względnie 


l 
, 


( 
, 


ł 
I 


24 


-
		

/DZS_008_16_027_0001.djvu

			{ 
, 


c
t. \ 
.f5" ". . 
:\fG1i,..:: 
"""\ 
PamiQtkowy medal wybity z okazji Krajowej Wystawy Filatelistycznej "Torphi- 
lex Copernicana 73". Autorem projektu medalu jest znany artysta-plastyk 
Jarnuszkiewicz. 


ł'r' : 


I
 


l 
, 


,.; 


ł 
, 


zrezygnowania z wystawienia części lub calości zbioru - 
wstępnie zakwalifikowanego do ekspozycji. 
11. Komitet Wykonawczy zawiadomi wystawców w terminie do 
dnia 30. IV. 1973 r. o przyjęciu eksponatów i wielkości przy- 
znanej powierzchni wystawowej. 
12. Zbiory należy dostarczyć Komitetowi Wykonawczemu na adres 
jak wyżej w czasie od 2 do 15 maja 1973 roku. 
13. Koszty przesIania eksponatów na wystawę ponosi wystawca - 
zwrot natomiast. nastąpi na koszt Polskiego Związku Filate- 
listów. 
14. Komitet Wykonawczy wystawy zapewnia ubezpieczenie zbio- 
rów od ognia oraz ich ochronę od chwili otrzymania prze- 
sylki do czasu wysylki. natomiast ubezpieczenie zbiorów na- 
leży do wystawców. 
15. Wycofanie zbiorów przez wystawcę może nastąpić wylącznie 
po zamknięciu wystawy. 
16. Eksponaty zgloszone na wystawę podzielone zostaną wg na- 
stępującej klasyfikacji: 


25
		

/DZS_008_16_028_0001.djvu

			Klasa Oficjalna - muzea pocztowe, organizacje, zarządy 
pocztowe, organizacje filatelistyczne zagraniczne, ogniw 
związkowe PZF; 
II Klasa Honorowa - zbiory, które w ostatnich 5 latach uzy- 
skały dwukrotnie dyplom w randze medalu złotego na 
wystawach regionalnych i krajowych specjalistycznych, albo 
medal złoty na wystawie ogólnopolskiej, względnie co naj- 
mniej medal srebrny na wystawie międzynarodowej pod 
patronatem FIP; I 
III Klasa Pozakonkursowa - zbiory członków Sądu Konkurso- 
wego; 
IV Klasa Konkursowa - zbiory, które na wystawach okręgo- 
wych otrzymały co najmniej dyplom w randze medalu 
(żetonu) brązowego, lub dyplom I stopnia na wystawach 
lokalnych. 
Klasa Konkursowa zostaje podzielona na następujqce działy: 
A. Zbiory dorosłych 
B. Zbiory młodzieżowe - a) do 14 lat włącznie 
b) od 15 do 18 lat, 
C. Literatura dotycząca tematu wystawy. 
17. Oceny eksponatów dokona Sąd Konkursowy (Jury) do które- 
go powołani zostaną wybitni znawcy filatelistyki i tematu. 
18. Zbiory wystawione w klasie konkursowej mogą uzyskać nastę- 
pujące wyróżnienia: medal złoty, medal pozłacany, medal 
srebrny, medal posrebrzany, medal brązowy i dyplom uzna- 
nia. Zbiory młodzieżowe w klasie konkursowej otrzymają że- 
tony z podziałem jak powyżej. 




 
5-.J
 

- 
fS 
:s 
U 

 

 

 

 


Okolicznościowy kasownik przygotowany według projektu toruńskiego artysty 
plastyko Norberta Kowalskiego z okazji toruńskiej wystawy. 


26
		

/DZS_008_16_029_0001.djvu

			19. Zbiory nie wyroznlone no wystawie - otrzymają zaświadcze- 
nie uczestnictwa. 
20. Zbiory wystawione w klasie oficjalnej, honorowej i pozakon- 
kursowej otrzymają medal i dyplom pamiątkowy. 
21. Wystawcy otrzymają bezpłatnie karty wstępu na wystawę, ka- 
talog wystawy oraz wydawnictwa pamiątkowe. 
22. Przez podpisanie deklaracji zgłoszenia zbiorów, każdy wydaw- 
ca przyjmuje warunki niniejszego regulaminu, którym podpo- 
rządkuje się bez zastrzeżeń. We wszystkich wątpliwych i spor- 
nych wypadkach - rozstrzyga Zarząd Bydgoskiego Okręgu 
Polskiego Związku Filatelistów. 


'Ol; 


-:.
 ł 

 ''"( 

 > 
TORPHlUiX"$ 

 

. S 
.; I 
iiS 
" 
 

! f - ! . 
.; -, - ....... ?J 

 'f 
%!"" _.- 

.......-..........
;r..",r 


- 


.. 



 :i: 



f_< 
 


POI-SKA -,1 Zł. 


.. 
.. 
fi 
i! 
.. 
.. 
.. 
.. 
.. 


.-.?t JlflC1>G'Jł'¥ 


- ?,'
'" 


;:

...yJ;..._ 


._........"IP'>-,..-Y'.. 


- .- 
..;;,:-.....
""""" 


W zwiqzku z 500 rocznicq urodzin M. Kopernika i Krajowq Wystawq Filateli- 
stycznq ..Torphilex Coperniccnc 73" Ministerstwo Łqczności wydało pamiqtko- 
WQ kartę pocztowq.
		

/DZS_008_16_030_0001.djvu

			REGULAMIN SĄDU KONKURSOWEGO 


KRAJOWEJ WYSTAWY FilATELISTYCZNEJ 
.. TORPHllEX-COPERNICANA 73" 


12. 


1. Sąd Konkursowy składa się z 7 członków i 4 aspirantów. 
Aspiranci nie posiadają prawa głosu, lecz uczestniczą w są- 
dzie Ł głosem doradczym. 
2. Ukonstytuowanie się Sądu Konkursowego nastąpi na pierw- 
szym posiedzeniu członków Sądu. 
3. Obrady Sądu Konkursowego są tajne, a orzeczenia osta- 
teczne. 
4. Do dyspozycji Sądu Konkursowego są następujące wyróżnie- 
nia dla wystawców w klasie konkursowej: 
a) dyplom w randze medalu złotego 
b) dyplom w randze medalu pozłacanego 
c) dyplom w randze medalu srebrnego 
d) dyplom w randze medalu posrebrzanego 
e) dyplom w randze medalu brązowego 
f) dyplomy uznania 
5. Zbiory nie nagrodzone otrzymują zaświadczenie uczestnictwa. 
6. Przy ocenach zbiorów Sąd Konkursowy kieruje się wytycznymi 
określanymi w regulaminie wystawy, 
7. Celem usprawnienia pracy, Sąd Konkursowy może pracować 
w wyłonionych przez siebie zespołach problemowych. 
8. Sąd Konkursowy może dokooptować ekspertów spoza swego 
grona i korzystać z ich konsultacji jako głosu doradczego, 
9. Zbiór rozdzielony na części, z których każda jest ekspono- 
wana w innym dziale wystawy, może uzyskać jedynie nagrodę 
łączną. 
Do dyspozycji Sądu Konkursowego oddane zostaną nagrody 
honorowe i rzeczowe dla wystawców w klasie konkursowej. 
Posiedzenia Sądu Konkursowego są protokołowane. Wyniki 
umieszczone będą w protokole końcowym i podane do ogól- 
nej wiadomości po zakończeniu pracy Sądu Konkursowego, 
Ocenę zbiorów Sąd Konkursowy dokona metodą punktową, 
wpisując na odwrotnej stronie ..Zgłoszenie eksponatu" liczbę 
uzyskanych punktów i uwagi o zbiorze. 


oraz medal 


10. 


11. 


28 


-
		

/DZS_008_16_031_0001.djvu

			c=J 
I 
 I " ;TII
 
I I 
 .ho 
 
/l---t UJ g: 

 
3N 
f2 1 I I 
:LL 
L_ .;=J ",I T W3 
I I 
ó 
 C>1
 
I I 
 
 
8 

 
I I 

 
gj 
 
I I 

 
L 

 
 
I .L
 


 
I 

 
) 



 I 
L I 



 I 

 I 



 I 


1 1 



 I 



I 
l 


'4 


w 
3: 
o 
C)
 
W"o 

 
 
:><:0;. 
o "15. 


 
:) o 
w-'" 
N VI 
:) "c 

 S 
U 
I :;; 
Q) 
N -- 
V)
 
:) O 
1-- 
« O 
!k: V)
		

/DZS_008_16_032_0001.djvu

			- 



 
\lEE 

 I I 2 1 0 
:I: 
 
 
(
I \.J 
) I g i D 
 
 
->,J 
eJ) ::J 
I- 
o 
 « 
 
et 
 
(( w w m' 
r, o 
 O I- 3 "C. 
- 
o -' o;:::. 
:D C) '_ 
LU OJ 
O!:; 
>- :>.! VI 
(( 
 o -g 
o N 
2 
 
r 
 1 , 1 ° ::> VI 
cD w .
 
"-J :5 2 
2= 
t o 
I- 
p u N t: 
- 
ł-- - 
« o 

I
		

/DZS_008_16_033_0001.djvu

			1Jf
 
 I "' 
I ó
 ,l l 
.. -.J 
- j I 
 

 
[+ l4 I I I 
 

e 
 
 
l:'1 I j , L J8 


 !J G ZBIORY MŁODZIEŻOWE 
j1r' r-1\.. 


-Ł-./ N 
 l I I I 
 
c 1 6 "'o 
 

 
 
 I I I I 
 

 
 

 
 I I I I t 
l 
 I I -I' I I: 


 11.1 

56 359 


ii 



 
QI' 
 
"Ci 

 
C 
::> 
<: 

 
::> 

 
::> 

 
X 
 
<.? 
LU 
-' 
-' 
O 
U 
I 
 
I- 

 
	
			

/DZS_008_16_034_0001.djvu

			. 


SPIS EKSPONATÓW 


KRAJOWA WYSTAWA FilATELISTYCZNA 
.. Torphilex Copernicono" 


I. K L A S A O F I C J A L N A 


PZF Klub Copernicana - Olsztyn 


II. K L A S A H O N O R O W A 
bez obsady 


III. K L A S A P O Z A K O N KUR S O W A 
bez obsady 


IV. K L A S A K O N KUR S O W A 


A. Zbiory dorosłych 


Roman Hodbod - Warszawa 
M. Kopernik - życie i działalność 


Mieczysław Czernik - Łódź 
"Mik%j Kopernik" 


Bolesław Klimański - Rzeszów 
..Mik%j Kopernik" 


Leon Leszczyński - Wejherowo 
.,Największy Astronom.' 


Antoni Matysik - Kraków 
"Mik%j Kopernik" 


Kazimierz Paśko - Bytom 
..Mik%j Kopernik" 


Maria Toma - Andryehów 
..Mik%j Kopernik" 


Stanisław Szczepanowski - T ezew 
..Kopernik i jego dzielo" 


32 


11-14 


\ 


6-10 


0-5 


15-17 


18-20 


21-25 


26-30 


35-39 


40-44
		

/DZS_008_16_035_0001.djvu

			Michał Rusiński - Gdmisk 
"Jok wyąlQdo/ M. Kopernik" 


45-48 


Tadeusz Rotkiewicz - Szczecin 
"Mikołaj Kopernik" 


49-53 


Kazimierz Ryl - Wroclaw 
..Copernicano" 


54-88 


Wincenty Maciejewski - Katowice 
..Mikołaj Kopernik" 


59-62 


Jan Jura - Bielsko-Biała 
..Czcimy M. Kopernika polskiego astronoma 
w 500-lecie jego urodzin 


63-67 


Tadeusz Adamczyk - Tczew 
"Kopernik 2ycie i Dzieło" 


68-72 


lech Malinowski - Poznań 
.,M. Kopernik Wielki Polski AstronomII 


73-76 


Roman Puchniarski - Częstochowa 
"Wstrzymał Słońce. ruszył Ziemie" 


77-81 


Roman Stu szewski - Warszawa 
"Kopernik jako uczony twórca i obywatelU 


82-86 


lancares Ryszard - Białystok 
..Wstrzymał Słońce. ruszył Ziemie" 


87-90 


Zbigniew Wachowski - Bydgoszcz 
..Wstrzymał Słońce. ruszył Ziemie" 


91-95 


Piotr Skołyszewski - Skawina 
..Mikołaj Kopernik w Filatelistyce" 


96-99 


Jerzy Kłodas - Olsztyn 
..Mikołaj Kopernik - 2ycie i działalność" 


100-104 


Henryk Broncewicz - Kraków 
..2ycie i twórczość M. Kopernika'" 


105-113 


Zbigniew Stasiłowicz - Koszalin 
..2ycie i dzielo M. Kopernika" 


114-118 


Roman Wiatrowski - Zielona Góra 
"Mik%j Kopernik Wielki Polak TysiQclecio" 


119-123 


Antoni Matys - Skarżysko Kam. 
..Mikołaj Kopernik" 


124-128 


Zbigniew Komorowski - Tczew 
..Mikolaj Kopernik - Człowiek Przełomu" 


129-132 


Henryk Komorowski - Tczew 
"M. Kopernik - Syn Narodu Polskiego" 


133-137 


Antoni Burzyński - Grodków 
.,M. Kopernil<, jego życie i dzieło" 


138-142 


Emil Jagustyn - Przemyśl 
.,M. Kopernik - życie i działalność na znaczkach 
pocztowych'. 


143-146 


33
		

/DZS_008_16_036_0001.djvu

			. 


Edmund Haak - Kraków 
..M. Kopernik w Filatelistyce" 


Edmund Kamiński - Tczew 
..o Mikołaju Koperniku" 


Zbigniew Drost - Bydgoszcz 
11M. Kopernik na znaczkach pocztowych" 


Roman Brajczewski - Włocławek 
..2yciorys Kopernika w holdzie Kopernikowi" 


Witold-Lech Rusiniak - Gd-Oliwa 
"Polskie wydoło Go plemię" 


Michał Smoliński - Tczew 
..Kopernik jego życie i działalność" 


Bolesław Łatuszyński - Szczecin 
..M. Kopernik - słowny Polok" 


Jerzy Dadan - Lublin 
..Kartki z życiorysu i pamiątki po M. Koperniku" 


Jan Chustecki - Kielce 
uM. Kopernik - wielki uczony Polski" 


Bronisław Czajkowski - Barcin 
"Mqdre Loto 1473-1543" 
Kazimierz Jakubowski - Katowice 
"M. Kopernik 1473-1543" 


Mieczysław Goidziejewicz - Zielona Góra 
"Odrodzenie - Epoko Koperniko" 


Jerzy Rudek - Kopernik 
"M. Kopernik no tle epoki" 


Jan Obłąk - Olsztyn 
"M. Kopernik - 2yciorys" 


Aleksander Haraburda - Siedlce 
"Polsko Epoki Koperniko" 


Zdzisław Kaul - Poznań 
..Kopernik i jego epoka" 


Antoni Kędzior - Rzeszów 
OlA jednak się poruszali 


Jan Heffner - Opole 
uM. Kopernik - życie. działalność 
i wplyw no epokę" 


Antoni Hartman - Warszawa 
..Wielki Astronom Polski dr M. Koperniku 


Feliks Czapla - Warszawa 
..Copernicana" 


Ferdynand Koczowski - Olsztyn 
..Przewrót Kopernikański w dziejach myśli" 


34 


147-156 


151-160 


161-170 


171-174 


175-177 


178-181 


182-184 


185-190 


181-187 


198-202 


203-207 


208-212 


213-217 


218-224 


225-227 


228-234 


235-237 


238-241 


242-245 


246-250 


251-255
		

/DZS_008_16_037_0001.djvu

			lech Popielewski - Toruń 
..Znaki pocztowe w rodzinnym mieście Kopernika"" 


Tomasz Sobiech - Biała Podlaska 
"w kręgu Koperniko" 


Wiesław Ryszawy - Warszawa 
..M. Kopernik na tle epoki"" 


Jan Olek - Warszawa 
"Fragment zbioru Szlak Kopernika"' 


Aleksander Karmasz - Elblqg 
"Mik%j Ko!)ernik" 


Stefan Brzozowski - Olsztyn 
I.Copernicana 'l 


Stanisław Dobrski - Gdańsk 
..Architekturo zabytkowa na Szlaku Wielkiego Astronoma 
Mikołaja Kopernika" 


Piotr Wieczorek - Warszawa 
.,Filatelistyczne Copernicana"' 


Marian Sytek - Toruń 
..Toruniano - na znakach pocztowych" 


Henryk Bogusz - Swarzędz 
..Piękna Nasza Polska Cała" 


Marian Brzeziński - Zielona Góra 
"Mik%j Kopernik" 


Henryk Mleczek - Gdynia 
..M. Kopernik w malarstwie. grafice rzeźbie" 


Stanisław Kowalski - Kędzierzyn 
"Szlakiem M. Kopernika" 


Jerzy Zielaszczyk - Ostrowiec Swiętok. 
11M. Kopernik w rzeźbie. malarstwie i grafice" 


Józef Basiński - Bydgoszcz 
"Pamięć M. Kopernika na znaku pocztowym"" 


Brunon Michał Kruszczyński - Bydgoszcz 
"M. Kopernik w Filotelistyce Swioto" 


Albin Kreft - Sosnowiec 
..Podobizny M. Kopernika na znak. poczt. 


Stanisław Miernik - Starachowice 
11M. Kopernik w filatelistyce" 


Stanisław Dudulewicz - Kwidzyn 
11M. Kopernik twórca nowej astronomii" 


Mieczysław Kołakowski - Janowiec Wlkp. 
"w kręgu M. Koperniko" 


Stanisław Szumow - Gdynia 
..Człowiek. który utorował drogę w kosmosu 


256-267 


268-270 


271-274 


275-278 


279-282 


282-288 


289-294 


295-300 


301 -304 


305-308 


309-313 


320-323 


324-329 


330-332 


333-338 


339-351 


352-355 


356-359 


369-372 


373-378 


379-381 


35
		

/DZS_008_16_038_0001.djvu

			. 


Rudolf Koliba - Kraków 
"Twórco Kultury Polskiej"' 


383-387 


Kazimierz Bogdanowicz - lublin 
..Astronomia - M. Koperniku 


388-393 


Zygmunt Sędziak - Łomża 
..Mikołaj Kopernik przez procę do słowy" 


394-396 


Stanisław Hajduk - Chojnice 
..Kopernik o człowiek naszych czosów u 


397-400 


Mieczysław Czernik - Łódź 


..Astronomio" 


401-406 


Edmund Cynkiewicz - Białystok 
..Od Kopernika do Copernicuso" 


407-415 


Stanisław Dudlewicz - Kwidzyn 
..Calendarium - zdobywanie Wszechświata" 


416-420 


Marian Giemza - Szczawnica 


..Kosmos" 


421 -424 


Mieczysław Jagielski - Kielce 
..Od Kopernika do ery lotów w kosmos" 


425-428 


Jerzy Kozak - legnica 
..Radzieckie i Ameryk. kosmiczne loty :LO'óg lf 


429-434 


Anna Nałysnyk - Kraków 
"Astronomio świcto" 


435-443 


Henryk Lamparski - Bytom 
..Drogo do gwiazd" 


444-448 


Edward Sobolewski - Toruń 
..Postęp w zdobywaniu przestrzeni kosmicznej" 


449-456 


Kazimierz Rohloff - Zabrze 
"Kosmos - całostki i onologofilie z autogr. 


457-459 


Henryk Kukawka - Brodnica 
.....torowo' drogi człowieka w kosmos" 


460-462 


Witold Olszewski - Skarżysko Kam. 
"Zdobycie Księżyco" 


463-467 


Włodzimierz Androsiuk - Warszawa 
IIDrogo no Księżyc" 


468-471 


Jerzy Amsterdamer - Szczecin 
..Człowiek w Kosmosie" 


472-480 


Roman Rutecki - Ostrów Wlkp. 
..Rokietowe Szlaki" 


481 -490 


TadeuSI Beczek - Warszawa 
..Historio podboju kosmosu w filatelistyce" 


491 -499 


36
		

/DZS_008_16_039_0001.djvu

			ł 


B. Zbiory mlodzieiowe 


a) młodzież do 14 lat włącznie 


Joanna Kowalczyk - Bydgoszcz 
..o Mikołaju Koperniku" 


Andrzej Grzegorczyk - Lublin 
"Mik%j Kopernik" 


Młodzieiowe Koło PZF 
Szkoła nr 7 w Kłodzku - Wrocław 
..Mikołaj Kopernik" 


Zbigniew Wiśniewski - Olsztyn 
..Mikołaj Kopernik" 


Jacek Zwierzchowski - Katowice 
..Szlakiem Kopernika'. 


Krzysztof Brzozowski - Wrocław 
..Kosmos.' 


Wojciech Maniak - Kraków 
..Droga człowieka do gwiazd przez badania 
i zdobywanie Kosmosu" 


Wiesław Bielawski - Gdańsk 
.,Kopernik.. 


Boiena Mańka - Szczecin 
..Mik%j Kopernik" 


Koło szkolne PZF-Folwarki - Łódż 
"Mik%j Kopernik" 


Stanislaw Przezpolewski - Gdańsk 
..Szlakiem Kopernika" 


MKF przy Domu Kultury Dzieci 
i Młodzieży w Żarach - Gorzów Wlkp. 
..Mikołaj Koperniku 


b) młodzież od 15 lat wzwyż 


Koło młodzieżowe PZF przy ZSZ 
Białogard - Koszalin 
"Mik%j Kopernik" 


Jacek Kołakowski - Bydgoszcz 
"Mik%j Kopernik" 


Jarosław Samek - Katowice 
..Kopernik i Jego dzieło" 


Międzyszkolne Koło Filat. POW - Bydgoszcz 
..Kopernik Jego życie i działalność" 


Dariusz Boguta - Lublin 
..Od teoretyków i prekursorów do podboju Kosmosu" 


500-506 


507-510 


511-514 


515-516 


517-518 


519-523 


524-527 


528-530 


531-532 


533-536 


537-540 


541-544 


545-551 


552-558 


559-552 


563-565 


566-571 


37
		

/DZS_008_16_040_0001.djvu

			. 


Małgorzata Kaczmarek - Poznań 
..Pamięci Mikołaja Kopernika"' 


Barbara Drwal - Rzeszów 
..Kopernik w filatelistyce polskiej" 


Marian Stark - Katowice 
"Kopernik i Jego dzieło" 


Marek Krochmacki - Wroclaw 
"Mik%j Kopernik" 


Wojciech Jarachowski - Poznań 
"Mik%j Kopernik" 


Zofia Szypowska - Szczecin 
..Mikołaj Kopernik twórca nowoźytnej astronomii" 


Młodzieżowe Koło PZF 
przy Techn. Hutn. Katowice - Katowice 
..Szlakiem Kopernika" 


Longin Samic ki - Katowice 
"Mikołaj Koperniku 


Stanisław Herman - Katowice' 
..Mik%j Kopernik" 


Janusz Wordecki - Bydgoszcz 
"Mik%j Kopernik - Wielki Cz/owiek" 


Tadeusz Kropidłowski - Gdańsk 
"Od Koperniko do Apollo 15" 


Piotr Górzny - Gorzów Wlkp. 
I.Mikołaj Kopernik" 


Janusz Tymrakiewicz - Szczecin 
..Mikołaj Kopernik - życie i działalność" 


Małgorzata Rusiniak - Gdańsk 
..Mikołaj Kopernik" 


Piotr Ziołek - Bydgoszcz 
"Mikołaj Koperniku 


K. J. Mencel - Wroclaw 
"No Szloku Kopernika" 


Danuta Erdman - Bydgoszcz 
"Mik%j Kopernik - Jego życie idzie/o" 


Aleksandra Szubka - Katowice 
"Mik%j Kopernik wśród słownych Poloków" 


Mariusz Komorowski - Gdańsk 
..Kopernik i Jego dzieło" 


Gabriela Sokołowska - Gdańsk 
..Mikołaj Kopernik" 


Leszek Nowak - Szczecin 
..Mikołaj Kopernik" 


38 


572-575 


576-579 


580-581 


582-583 


584-585 


580-591 


592-593 


594-595 


596-599 


600-603 


604-605 


606 


607-609 


610-611 


612-614 


615-617 


618-621 


622-624 


625-626 


627-628 


629-631
		

/DZS_008_16_041_0001.djvu

			Katarzyna Siekierzyńska - Rzeszów 
"No Szloku Wielkiego Poloko 
Mik%jo Koperniko" 


Katarzyna Monarcha - Szczecin 
.,Kopernik na znakach pocztowych" 


Marcin Kurosad - Gdańsk 
..Na szlaku Kopernika" 


Jacek Stecewicz - Szczecin 
..Uniwersytet Jagielloński uczelnia M. Kopernika'" 


C. Literatura i towarzyszące 


Czernik Mieczysław - Łódź 
PZP 164 i 166 


Czernik Mieczysław - Łódź 
Literatura filotel. "o znoczkoch PZP 164 i 166" 


Czernik Mieczysław - Łódź 
.
Tematyka kopernikowska w filatelistyce" 


Śniady Stefan - Łódź 
Jak opracować filat. zbiory o Koperniku 


Górecki Tadeusz - Toruń 
Medole 


Sobiech Tadeusz - Biala Podl. 
Medole 


Kamler Stanisław - Warszawa 
Recomando 


Stachowiak Klemens - Toruń 


Narzędzia astronomiczne 


Brzozowski Stefan - ? 
Marginalia Kopernikowskie 


Śniady Stefan - Łódź 
Mikołaj Kopernik - życie i działalność 


632-633 


634-636 


637-639 


640-641 


31-34 


C-I 


C-1 


C-1 


C-2 


C-3 


360-364 


365 


366-368 


314-319
		

/DZS_008_16_042_0001.djvu

			WŁADZE ZARZĄDU 
POLSKIEGO ZWIĄZKU 
FILA TELISTYCZNEGO 


ODDZIAŁ W TORUNIU 


Zarząd Oddziału 


LECH POPIELEWSKI - Prezes 
TADEUSZ KAS ELA - Wiceprezes 
ADAM DRYGAS - Sekretarz 
KAROL GUTTMANN - Skarbnik 


Członkowie Zarządu 


BOGDAN BURCHAT 
ALFONS FIFELSKI 
LUDWIK LORYŃSKI 
JERZY TRZCIŃSKI 
TADEUSZ żYDOWICZ 


Członkowie Komisji Rewizyjnej 


JAN OCHOCKI - Przewodniczący 
MIECZYSŁAW UZIKOWSKI - Sekretarz 
TADEUSZ KLONOWSKI - Członek 
ZENON SOSNOWSKI - Członek 


Kierownik Biura 


EUGENIUSZ DROSTE 


-
		

/DZS_008_16_043_0001.djvu

			Oprocowonie kotologu 
LECH POPIELEWSKI 


Artykuły 
ZENON NOWAK. MARIAN WAYS 


Projekt graficzny kotologu 
ZYGFRYD GARDZIELEWSKI 


Zdjęcio 
JANINA GARDZIELEWSKA. WIESlAW lYlA 


Scenariusz wystawy 
MARIAN SYTEK
		

/DZS_008_16_044_0001.djvu

			P A M I Ę T A J! 


Twoim przewodnikiem w problemach budownictwa rolniczego 
i wiejskiego jest zawsze 


WOJEWÓDZKIE BIURO PROJEKTÓW 
BUDOWNICTWA WIEJSKIEGO W BYDGOSZCZY 
z siedzibą w TORUNIU 
ul. Juliana Nowickiego 30/32, tel. 210-51. 


Biuro wykonuje również: 


Wojewódzkie Biuro Projektów Budownictwa Wiejskiego wykonuje 
dokumentację techniczną dla inwestorów państwowych i uspołecz- 
nionych, resortu rolnictwa z równoczesną obsługą zabudowy mia- 
steczek i wsi. 


projekty zagród dla gospodarstw indywidualnych 
prace typizacyjne i doświadczalne w dziedzinie budownictwa 
rolniczego i zagrodowego 
nowe rozwiqzania ofertowe układów technologicznych i mecha- 
nicznych w budownictwie inwentarskim i składowo-magazyno- 
wym 
prace w zakresie pełnej informacji techniczno-ekonomicznej 
wszystkich uczestników procesu inwestycyjnego w rolnictwie 
katalogi, albumy i prospekty związane tematycznie z zagad- 
nieniem budownictwa rolniczego. 


-
		

/DZS_008_16_045_0001.djvu

			;........ 
,' 


-
, 
'Jj
, 
", 
. 
,;_;."";*"":,,,,..
4i:3'';
:'''C'' ;,
';;'
;" 


.iŁ

 : 
r;
:
 


.
		

/DZS_008_16_046_0001.djvu

			ROBOTNICZA SPÓŁDZIELNIA WYDAWNICZA 
"PRASA-KSIĄŻKA-RUCH" 


PUPiK - Oddział Rejonowy w Toruniu 


zaprasza do 


SKLEPU FILATELISTYCZNEGO 
mieszczącego się przy Rynku Staromiejskim 26. 


Każdy filatelista otrzyma tu bogaty wybór walorów i przyborów 
filatelistycznych. Równocześnie prowadzi się tu sprzedaż klaserów, 
wydawnictw o tematyce filatelistycznej, całostek pocztowych i ko- 
pert pierwszego dnia obiegu FDC. 


Sklep filatelistyczny posiada duży wybór znaczków PRL 
oraz krajów demokracji ludowej. 


Tylko w sklepie filatelistycznym można otrzymać pełen asortyment 
znaczków polskich o tematyce kopernikowskiej. 


.
		

/DZS_008_16_047_0001.djvu

			--A........... -=__::;." 


. 







0«'J
"'fij61- 
 
:
b-:-"'
",!."'
-"''''""._'''
- - 
!':!f"_".
1fUI"'l>'
."'Ił.. ,,1I:"'V...80.j!I.,.1ł..9..."'....ęi!.,....Q"'4Ijt..ł;:

 < 
ł " ł ; "'! ; ffiClT
_tmNłdA 
 
 f5 
, . 9' -It . >I 
 
" . . . " , 
jIi tf. .. 11I= '" ;J 
- 
 
 .. Vi,:} 
. : VI.. 
 
 
: : ZIA7DPZf{ .
 i/jAzD pzr 
 
 _ 
ii E jW.AA.)ZAWA? ,';: . :\VĄ
 5 7f;WA = . l 
. ' 
 <. 1'1 5 <) . .. *. t9! i" 
 

: 

;t: .. : 'o; : iJ 
,
g $ ;
"
::>

 f\ ...
 

...::-'1
t" ..
...S 
"-"
 : POLSł\.ł. : ".
'" " :':POLSKA' ,
"

, .., :'
 
. ł 
: ....;- .' -:.<" ..' 
'ii'ł.: ...-- 7' :::.t, .'" 5".. : 
 
V'. .fI ,>,<1> 
""'.aJ..".'" ......"'.. . . _!><:o...,
-"',...

......"' .. - 4!¥' "'
t:


ł
' 
t 
."' 1 ':' BAW:: r BAWJł-__ :
. 

- : : :; _: :e 
ts I P . "' . 
: . 


 !J . f W:: ... A'i.
 . . . 1 -; ... "lo '
 .. 
ł j . 
8 =Ż,ifL1ZA: .;.:.....-."10: ZBLIZA:r., 
;" 1 :
 
.",,: N..Ą D O.. D ' ,.r: ,.......... ,.,:!'
" r> ' 0. ( ) .. Y " . ' . "'''''0.,' Q . =.
 
.... : i. .', T: P()LSKA
 : '....""'-".:.: PC ) l C KA . <.t. :9 1 

 . 
". -' ..",". 
 . . ł 
t : "'JZł:<
* : 
.JzL:-"__.H,.,_; 
:.. T ';;;:;;:,:
:T Pó'
iNi:qo" ?:::::::::;: . . rP0
s"Ki
o' . . : . .ę . .., 
': : R.. u e H, u : 
 ;1( u c l-tU: $ 

 . . . 
 . .
 

 
 'O	
			

/DZS_008_16_048_0001.djvu

			NOTATKI 


-
		

/DZS_008_16_049_0001.djvu

			NOTATKI
		

/DZS_008_16_050_0001.djvu

			NOTATKI 


Zomo 1024 - 0-7/163 - 700 szt. 
Zok/ody Groficzne w Toruniu
		

/DZS_008_16_052_0001.djvu

			ł 
łi 
.' 


ł 
'! 
f 


I 



 


( 
,i 
. Ą 


t 


. 
,. 
: 


ł