/Vilniana_027_04_001_0001.djvu

			. 


STANISŁAW TRZEBIŃSKI 


WYDZIAŁ LEKARSKI 


UNIWERSYTETU STEFANA BATOREGO 


W LATACH 1919-1929 


. 


WILNO 1931 
DRUK JÓZEFA ZAWADZKIEGO
		

/Vilniana_027_04_003_0001.djvu

			ST ANISŁA W TRZEBIŃSKI 


WYDZIAŁ LEKARSKI 


UNIWERSYTETU STEFANA BATOREGO 


W LATACH 1919-1929 


.. 


WILNO 1931 
DRUK JÓZEFA ZA W ADZKIEGO
		

/Vilniana_027_04_004_0001.djvu

			ODBITKA Z «KSIĘGI PAMIĄTKO\VIEJ KU UCZCZENIU 
350 ROCZNICY ZAŁOŻENIA UNIWERSYTETU WILEŃSKIEG O)) 


J;! ?J1/4 


-. 

 


oJ 


r- 
.
		

/Vilniana_027_04_005_0001.djvu

			ROZDZIAŁ I 


WSTĘPNY OKRES ORGANIZACJI WYDZIAŁU 
(4. I. - 11. X. 1919 R.) 1 


Komitet warszawski Odrodzenia Wszechnicy Polskiej w Wilnie, 
jak również Komitet Polski w Wilnie w swych uchwałach (por. wyżej 
str. 35) ustaliły, iż w jesieni 1919 roku należy uruchomić Uniwersytet 
w pełnym składzie, w tern też i wydział lekarski z pododdziałami: 
weterynaryjnym i farmaceutycznym. Dla rozpoczfCcia niezbfCdnych prac, 
które by doprowadziły do otwarcia nanowo wszechnicy wileńskiej, Komitet 
Edukacyjny, upełnomocniony przez Komitet Polski, na posiedzeniu dnia 
4.1. 1919 r., powołał do życia tymczasowy Senat akademicki, w którego 
skład wszedł prof. Stanisław Władyczko, jako dziekan wydziału lekar- 
skiego we wstfCpnym okresie organizacyjnym. Otrzymał on w tej 
sprawie pismo treści nastfCpującej: 


W. P. Profesor Stanisław \VIładyczko. 
Komitet Polski w \VIiinie dn. 30 grudnia r. 1918 ogłosił ponowne powołanie 
do życia zamkniętego w r. 1832 Uniwersytetu \VIileńskiego. Dn. 4 stycznia r. 1919 
Komitet Edukacyjny, upełnomocniony przez Komitet Polski w \VIiinie, uchwalił powołać 
Pana na dziekana wydziału lekarskiego Uniwersytetu \VIileńskiego i na członka t. cz. Senatu 
akademickiego. Oznajmiając o tem, mam honor prosić Szanownego Pana, by zechciał 
podjąć stosowną akcję w celu zorganizowania wydziału lekarskiego z pododdziałami 
weterynaryjnym i farmaceutycznym. 
\VIykłady rozpoczną się, o ile pozwolą warunki polityczne, od jesieni r. 1919. 
(-) J. Ziemac
i 
t. cz. Rektor Uniwersytetu \VIileńskiego. 


I Rozdział ten opracował St. \VIładyczko.
		

/Vilniana_027_04_006_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


2 


Niezwłocznie zostały rozpoczfCte wstfCpne prace nad organizacją 
wydziału lekarskiego łącznie ze studjum weterynaryjne m oraz farma- 
ceutycznem. Szły one jednocześnie w kilku kierunkach, chodziło o l) 
zorganizowanie ciała profesorskiego oraz pomocniczego personelu nauko- 
wego dla pierwszego roku studjów, 2) opracowanie preliminarza budże- 
towego, 3) otrzymanie niezbfCdnych gmachów dla zakładów pierwszego 
roku studjów, jak również zdobycie gmachów niezbfCdnych dla dalszego 
rozwoju wydziału lekarskiego dla wyższych lat studjów (zakłady i kli- 
niki), 4) odpowiednie przystosowanie gmachów, 5) jednocześnie rozpoczfCto 
pracfC nad regulaminem posiedzeń Rady wydziałowej, programem studjów 
i t. d. 


l. CIAŁO PROFESORSKIE 


Początkowe zabiegi o zorganizowanie ciała profesorskiego na wy- 
dziale lekarskim zostały przedstawione na poprzednich kartach tej ksifCgi 
(por. wyżej str. 40 - 42). Tutaj dodać tylko należy, że w sprawach 
personalnych i zakładowych korzystano wiele z życzliwych rad profesorów 
z innych polskich uczelni akademickich; prócz wymienionych już wyżej 
(str. 40) służyli niemi ochotnie prof.: Kostanecki Kazimierz (Kraków), 
Dzierzgowski Sz. (Warszawa), Heryng T. (Warszawa), Talko-Hryncewicz 
(Kraków), Kryński L. (Warszawa), Leśniewski A. (Warszawa), Rydygier 
L. (Lwów), Weigel (Warszawa), Zaleski J. (Warszawa). Po tych przy- 
gotowaniach dziekan St. Władyczko zwrócił sifC do szeregu uczonych 
polskich i zaproponował im imieniem tymczasowego Senatu objfCcie 
katedr na wydziale lekarskim (zob. wyżej str. 41 n.). SprawfC pomoc- 
niczego personelu naukowego omówiono już powyżej (por. str. 44). 
Grono profesorskie wzrastało jednakże bardzo powoli, tak że 
program wykładów na półrocze zimowe 1919/20 można było ułożyć tylko 
przy pomocy kolegów z wydziału matematyczno-przyrodniczego. Ogłosili 
mianowicie wykłady na tym kursie: z wydziału lekarskiego: prof. Zie- 
macki J., Władyczko St., zast. prof. Alexandrowicz J.; z wydziału 
matematyczno-przyrodniczego: prof. Siedlecki M., Sławiński K., zast. 
prof. Dziewulski Wad., Patko wsk i J. 


2. BUDŻET \VIYDZIAŁU 


Pierwszy budżet wydziału lekarskiego, opracowany na okres od l-go 
lipca do 31 grudnia 1919 r. przewidywał: cztery katedry dla profesorów 
zwyczajnych (anatomji, biologji, histoIogji i higjeny wraz z bakterjologją). 
jedną płatną docenturfC (propedeutyki lekarskiej i historji medycyny),
		

/Vilniana_027_04_007_0001.djvu

			3 


ORGANIZACJA \VIYDZIAtU 


pozatem pifCĆ etatów starszych asystentów i trzy młodszych. Ogólna suma 
przewidzianych na ten okres wydatków personalnych i rzeczowych 
wynosiła 1.020.350 mk. Budżet za okres nast«	
			

/Vilniana_027_04_008_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


4 


majątek ruchomy wojskowego szpitala chirurgicznego na Wilczej Łapie, 
którego wartość, według obliczeń wówczas majora D-ra J. Bohuszewicza, 
wynosiła koło 100 miljonów mk. polsko Dawało to możność uruchomienia 
odrazu kilku klinik na ogólną liczbfC do 400 łóżek, gdyż cały niezbfCdny 
inwentarz, zaczynając od instrumentów chirurgicznych, był na miejscu 
i w porządku, Co zaś do kompleksu gmachów na Wilczej Łapie, 
w których sifC mieścił wojskowy szpital chirurgiczny, powiedzieć należy, 
że kolejnictwo w osobie prezesa Dyrekcji Wileńskiej p. Emila Landsberga 
dało zasadniczą zgodę na oddanie do rozporządzenia Uniwersytetu 
całego kompleksu gmachów wraz z przyległym terenem (koło 12 hek- 
tarów) dla urządzenia w szpitalu kolejowym klinik uniwersyteckich. 
Jednocześnie kolejnictwo zgadzało sifC na udzielenie specjalnych pociągów 
dla przewożenia uczącej sifC młodzieży, zanim nie ukończy sifC budowa 
wąsko - torowej kolejki łączącej Wielką PohulankfC z Wilczą Łapą, 
co też rychło zostało przez DyrekcjfC Kolei dokonane. 
W myśl tych poczynań w lutym roku 1920 skierowano z rektoratu 
U. S. B. do szefostwa sanitarnego Naczelnego Dowództwa W. P. stosowne 
pismo, wraz z projektem umowy. 


I ' 
ł 


Uniwersytet Stefana Batorego w \VIiInie - czytamy tam - postanowił urucho_ 
mić w jak najbliższym czasie kliniki na wydziale lekarskim, niezbędne w nadchodzącym 
roku szkolnym jak dla studentów, którzy w roku zeszłym naukę rozpoczęli, tak i dla 
licznych zastępów młodzieży z wyższych semestrów, bądź młodszych lekarzy. Nie 
mając w pierwszym roku swego istnienia ani środków dostatecznych ani sił po temu, 
Uniwersytet zawarł umowę z Amerykańskim Czerwonym Krzyżem, iż ten zainstaluje 
się w gmachu należącym do Uniwersytetu (Collegium Czartoryskiego) i urządzi szpital, 
przeznaczony tymczasem dla wojska, który następnie przejdzie na własność Uniwer- 
sytetu. Wskutek wypadków wojennych szpital Ameryk. Czerw. Krzyża wyjechał, 
a pozostałe po nim urządzenie objął tymczasem szpital chirurgiczny wojsk polskich, 
mieszczący się obecnie w \VIiinie na \VIilczej Łapie. 
Uniwersytet, znalazłszy się w położeniu jeszcze trudniejsze m niż w roku 
:zeszłym, gdyż konieczność zorganizowania klinik stała się jeszcze bardziej pilną, zwraca 
się do \VIładz wojskowych z prośbą o udzielenie mu podobnej pomocy, jaką zaofiaro- 
wał mu rok temu Ameryk. Czerwony Krzyż, t. j. aby obecny szpital wojskowy 
na \VIilczej Łapie był w ten sposób urządzony, iżby mógł służyć w latach najbliższych 
jako kliniki uniwersyteckie. Przy środkach, jakie posiada wojsko, zwłaszcza wobec 
demobilizacji armji, można stworzyć coś, co naprawdę na wysokości zadania będzie 
stało, a przecież jest i dla wojska rzeczą pierwszorzędnej wagi, aby młodzi lekarze 
mieli podczas klinicznych studjów jak najlepsze wzory dla swej przyszłej działalności. 
Przy niniejszem przedkładamy szereg punktów, które określają stosunek Uniwer- 
sytetu do tego szpitala "woj3kowo-klinicznego", gdyż taką nazwę mógłby on nosić. 
Punkty te zapewniają najważniejsze prawa, jakieby wojsko mogło sobie zastrzec, tak 
aby nadal wojskowi chorzy, wymagający klinicznego leczenia, byli tam przyjmowani. 
Przewidziane jest stopniowe obejmowanie kierownictwa oddziałów przez profesorów 
Uniwersytetu, którzy przecież i podczas wojny we wszystkich armjach podobne stano- 
wiska w szpitalach głównych zajmują. Przyjęcie ostateczne administracji nastąpiłoby 
wówczas, gdy przy normalniejszych warunkach będzie możliwe prowadzenie takiej
		

/Vilniana_027_04_009_0001.djvu

			5 


ORGANIZACJA WYDZIAŁU 


gospodarki, jaka obecnie, wobec prerogatyw, jakie posiada wojsko, jest dla niego 
rzeczą nietrudną. Co do przyjmowania chorych cywilnych, to już wśród lekarzy woj- 
skowych dają się bardzo często słyszeć głosy, że jednostajność materjału wojskowego 
ogromnie źle wpływa na całokształt ich wiedzy lekarskiej; dlatego ciekawsze wypadki 
z ambulatorjum miejskiego powinny się znaleźć w takim wojskowo-klinicznym szpitalu. 
Ze swej strony Uniwersytet dołoży wszelkich starań, ażeby spełnić swój obo- 
wiązek krzewienia wiedzy i utrzymywania jej na jak najwyższym poziomie; w tym 
celu ma zamiar, oprócz uwzględniania w przedmiotach wykładowych specjalnie woj- 
skowo-lekarskiej wiedzy, urządzania kursów dla lekarzy wojskowych. Myśl ta już 
w pierwszym roku istnienia wydziału lekarskiego była podniesiona, a tylko wobec 
wyjątkowych warunków nie została urzeczywistniona. 


Projekt wysunifCty przez Uniwersytet nie doszedł jednakże do 
realizacji; sprawa inwentarza, przeznaczonego dla Uniwersytetu przez 
pierwotnych właścicieli, a pozostającego nadal w szpitalu kolejowym 
na Wilczej Łapie, parokrotnie później podejmowana, nie doczekała 
sifC również jeszcze pozytywnego załatwienia. 
P r o j e k t u t w o r z e n i a k l i n i k w s z p i t a lu woj s k o w y m 
n a A n t o k o l u. Jeszcze w roku 1920 gen. F. Zwierzchowski oraz 
pułk. Dr. Trzemeski poczynili odpowiednie zarządzenia, by szpital 
wojskowy na Antokolu mógł służyć dla celów naukowych wydziału 
lekarskiego. Wojskowość wówczas miała urządzić sale wykładowe oraz 
różne pracownie kosztem M. S. Wojsk. po zatwierdzeniu planów przez 
wydz. lekarski, oraz przez Senat Uniwersytetu. PracfC nad urucho- 
mieniem pracowni anatomopatologicznej na Antokolu rozpoczfCto już 
w r. 1920. Jak wiadomo, dalszy rozwój klinik poszedł po linji tej 
właśnie koncepcji. W latach późniejszych przeprowadzono układ z woj- 
skowością i dzisiaj wifCkszość klinik uniwersyteckich mieści sifC na 
Antokolu w obrfCbie szpitala wojskowego, na zasadzie współdziałania. 
A wifCC znajdują sifC tam kliniki: chirurgiczna, II chorób wewnfCtrznych, 
pedjatryczna, oto-laryngologiczna, okulistyczna, dermatologiczna, zakład 
anatomji patologicznej i zakład higjeny. 
Z dalszych zamiarów rozmieszczenia klinik doczekały si«; realizacji 
cZfCściowej lub całkowitej: Projekt zużytkowania miejskiego szpitala 
u św. Jakóba jako zakładu uniwersyteckiego; tam mieszczą sifC obecnie 
kliniki: I chorób wewnfCtrznych, neurologiczna i zakład medycyny sądo- 
wej. Doszedł również do skutku projekt wykupienia przez Uniwersy1:et 
zakładu ginekologiczno-położniczego przy ul. Bogusławskiej, stanowią- 
cego dawniej własność Stowarzyszenia Lekarzy. Zgodnie z dawnym 
zamiarem pomieszczono też klinikfC psychjatryczną w gmachu przy ul. 
Letniej Nr. 5. 
Osobno wreszcie wspomnieć należy o niezrealizowanym później, 
choć dość szczegółowo traktowanym, projekcie przejfCcia przez Uniwer- 
sytet miejskiego szpitala przy ulicy Sawicz. Orjentuje w nim
		

/Vilniana_027_04_010_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


6 


dostatecznie protokół oglfCdzin gmachu tego szpitala, dokonanych 
przez komisjfC, składającą sifC z prof. Uniwers. Warsz. D-ra Stanisława 
Bądzyńskiego, lekarza naczelnego szpitala przy ul. Sawicz D-ra Michała 
Minkiewicza, oraz dziekana wydz. lekarskiego prof. D-ra St. Władyczki, 
w dn. 23 VI 1919 roku: 


Szpital Sawicz, mieszczący się w starym budynku, wybudowanym przed stu 
kilkudziesięciu laty i przebudowywanym kilkakrotnie, jest urządzony na 200-250 łóżek. 
\VI tym budynku rozlokowane są sale dla chorych, przeważnie małe, choć nie brak 
i sal wielkich, dość ciemne, bo z małemi oknami, bez wentylacji, opalane pi
cami, 
niemożebne do użytkowania na sale dla chorych. Ogólna ilość sal i pokoi przekracza 
liczbę sto. 
Zarząd m. \VIilna życzy sobie przenieś6 ten szpital do innego, bardziej odpo- 
wiedniego budynku w inne m, bardziej odpowiedniem miejscu, bo położenie szpitala 
Sawicz w ciasnej, wąskiej ulicy, w dzielnicy gęsto zabudowanej i niechlujnej, zawsze 
ujemnie wpływać będzie na stan sanitarny tego szpitala, gdyby on miał pozostać 
w tejże okolicy miasta. Zarząd m. Wilna jest gotów oddać ten gmach wydzialowi 
lekarskiemu Uniwersytetu wileńskiego. 
Ofertę miasta należy przyjąć niezwłocznie, bo caly kompleks gmachu szpitala 
Sawicz mógłby być czasowo użyty dla umieszczenia zakładów anatomji opisowej wydz. 
lekarskiego, a oprócz tego także dla przyszłego instytutu weterynaryjnego, po 
odpowiedniej rekonstrukcji i adaptacji. 
Projekt ten, jak wspomniano, nie doszedł do skutku. 
S p r a w a p o w o ł a n i a p r o f e s o rów k l i n i c y s t ó w, którzy 
rozpoczęliby organizacjfC klinik, była podnoszona jeszcze w pierwszym, 
wstfCpnym okresie organizacyinym: 
Na katedrfC chorób wewnętrznych m. i. był upatrzony prof. zwy- 
czajny Uniwersytetu w Charkowie Dr. Edward Żebrowski, który po 
przybyciu do Wilna, w dniu 10 maja 1920 roku, wybrany został przez 
RadfC wydz. lekarskiego profesorem zwyczajnym na katedrfC chorób 
wewnfCtrznych. Wybór ten został zatwierdzony przez Senat, jednakże 
prof. Żebrowski, wobec załamania sifC frontu polskiego na wschodzie, 
wstąpił do służby wojskowej, w której już pozostał całkowicie. W ten 
sposób nominacja jego ostatecznie nie doszła do skutku. Później, 
w czerwcu 1921 r., Rada wydz. lekarskjego powołała na katedry chorób 
wewnfCtrznych w charakterze profesorów zwyczajnych Dr. Aleksandra 
Januszkiewicza i D-ra Kazimierza BylinfC, b. profesora w Uniwersytecie 
dorpackim. Ten jednakże wyboru nie przyjął. 
KatedrfC chirurgji miał objąć narazie prof. Józef Ziemacki!.. który 
miał za zadanie zorganizować pierwszą klinikfC chirurgiczną, tymczasowo 
zaś w pierwszych latach wykładał krótko an
tomjfC opisową, później 
anatomjfC topograficzną i chirurgję operacyjną. Wo hec c i-ę żkje j choroby 
musiał on jednakże zrezygnować z myśli zorganizowania kliniki chirur- 
gicznej. Zadanie to przypadło powołanemu później prof. Dr. Kornelowi 
Michejdzie. 


I 


, 
I 


I 

 


-
		

/Vilniana_027_04_011_0001.djvu

			j 


ł 


j 



 
J 


ł 


f 



 


7 


ORGANIZACJA \VIYDZIAŁU 


OrganizacjfC kliniki neurologicznej podjął jeszcze w pierwszym 
okresie prof. Stanisław Władyczko, stojąc przy zasadzie oddzielenia 
neurologji od psychjatrji, jak to zresztą było już przeprowadzone w Uniw. 
Warszawskim. Na kierownika katedry psychjatrycznej, również jeszcze 
w pierwszej połowie 1919 r., upatrzony był Dr. Rafał Radziwiłłowicz. 



 STUDJUM FARMACEUTYCZNE 


PrzystfCpując w myśl otrzymanych dyrektyw do organizowania 
studjum farmaceutycznego przy wydziale lekarskim, musiał pamifCtać 
dziekan, o czem wiadomo choćby od J. Bielińskiego, że studjum to ma 
w dawnym Uniwersytecie Wileńskim pifCkną tradycjfC, i że taka tra- 
dycja obowiązuje na przyszłość. Zabiegał wifCC, żeby zarówno orga- 
nizacjfC studjum opierać na dobrym planie, jak też i grono profesorskie 
jak najstosowniej skompletować. 
W sprawie ustalenia planu studjum odbył organizator szereg kon- 
ferencyj w owoczesnem Ministerstwie Zdrowia Publ., tudzież z profe- 
sorami studjum farmaceutycznego w Uniwersytecie Warsz., p. p. Wł. 
Mazurkiewiczem, Br. Koskowskim, T. Kożniewskim i J. Zaleskim. 
W rezultacie tych narad zdecydowano oprzeć studjum wileńskie na 
wzorze studjum farmaceutycznego warszawskiego. 
Program tak pojtCtego studjum farmaceutycznego w Wilnie prze- 
widywał wykłady na I roku w półroczu zimowem z nastfCpujących 
przedmiotów: fizyka doświadczalna 4 g. tyg., botanika ogólna 4 g., 
ćwiczenia z anatomji roślin 6 g., zoologja i parazytologja, wraz z ogólnemi 
wiadomościami z anatomji i fizjologji 4 g., chemja nieorganiczna 5 g., 
cwiczenia z chemji ogólnej (analiza jakościowa) 15 g., propedeutyka 
farmacji l g.; razem 18 g. wykładów i 25 g. ćwiczeń. W drugiem pół- 
roczu: fizyka doświadcz. 4 g., ćwiczenia z fizyki 4 g., botanika (syste- 
matyka roślin) 5 g., ćwiczenia w oznaczeniu roślin 6 g., repertorjum 
z analizy roślin l g., wycieczki botaniczne 3 g., chemja organiczna 4 g., 
ćwiczenia z chemji ogólnej (podstawy analizy ilościowej) 12 g., prope- 
deutyka farmacji l g.; razem 15 g. wykładów i 25 g. ćwiczeń tygod- 
nIOwo. 
Taki program studjów przyjfCto na l rok; wogóle zaś zamierzano 
ułożyć studja farmaceutyczne tak, żeby po ich ukończeniu i ewentualnie 
po uzupełnieniu na dodatkowych kursach absolwent farmacji mógł 
pracować nie tylko w aptece, lecz również w przemyśle chemiczno- 
farmaceutycznym. Po wielu konferencjach z przedstawicielami Wi1. 
Tow. Farmaceutycznego, dziekan St. Władyczko z prezesem Towa- 
rzystwa p. K, Stefanowskim ustalili, jakie typy absolwentów - farma- 
ceutów powinnoby przygotować studjum uniwersyteckie. A mianowicie:
		

/Vilniana_027_04_012_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


8 


1. Aptekarz dyplomowany. Po odbyciu studjów uniwersyteckich ze stopniem 
magistra farmacji chcący poświęcić się aptekarstwu musi odbyć przynajmniej jedno- 
roczną praktykę w normalnej aptece dla obznajomienia się z handlową stroną, jak 
również z tem, co od apteki jako "officina sanitatis" wymaga Państwo, lekarze 
i publiczność. Byłoby rzeczą konieczną, aby .przy uniwersytetach były urządzone 
apteki, gdzieby studenci mogli odbyć praktyczne zajęcia z farmacji stosowanej. Oprócz 
tego podczas studjów w uniwersytecie, w czasie feryj letnich i świątecznych, studenci 
farmacji mogliby pracować w aptekach, podobnie jak studenci politechniki na fabrykach. 
2. Chemik farmaceutyczny - po ukończeniu studjów w uniwersytecie musiałby 
specjalizować się teoretycznie i praktycznie w przemyśle chemiczno-farmaceutycznym, 
poczem stałby się wytwórcą leków, kierownikiem specjalnych fabryk i zakładów. 
3. Botanik-farmakognosta, który po skończeniu studjów musiałby specjalizować 
się w kierunku botanicznym i farmakognostycznym. Praktyczne zastosowanie: kultura 
roślin lekarskich i wszelkich surowców roślinnych do fabryk chemiczno-farmaceuty- 
cznych, a także kierownictwo w zbieraniu, przechowywaniu i zbyciu dziko rosnących 
roślin lekarskich. 
4. Chemik sanitarny (higjenista) - oprócz ogólnych studjów farmaceutycznych 
musi odbyć specjalne z dziedziny chemji, higjeny, aby mógł samodzielnie pracować 
w zarządach miast jako chemik przy kanalizacji, wodociągach, dezynfekcji, badać pro- 
dukty spożywcze, powietrze i t. d.; w przyszłości będą to najodpowiedniejsi kandydaci 
na inspektorów sanitarnych. 
5. Chemik bakterjolog musi odbyć specjalne studja, oprócz prowadzenia gabi- 
netów i laboratorjów bakterjologicznych jako analizatyki, mógłby z pożytkiem praco- 
wać jako wytwórca przy wyrobie wszelkiego rodzaju surowic i szczepionek, a także 
w pokrewnej organoterapji. 
6. Chemik-rzeczoznawca na komorach celnych. Farmaceuta po skończeniu uni- 
wersytetu byłby najbardziej odpowiednim kandydatem na rzeczoznawcę w dziale:: goto- 
wych leków, specyfików, wszelkiego rodzaju przetworów chemicznych, związanych 
z medycyną i farmacją, jak również i surowców lekarskich. 
7. Chemik-rzeczoznawca sądowy. Farmaceuci, pomimo swego niedostatecznego 
wykształcenia, byli przeważnie ekspertami sądowymi w Rosji i naogół dobrze się 
wywillzywali ze swych obowiązków; obecnie mając na uwadze te zadania, należałoby 
tylko pogłębić studja z chemji sądowej i toksykologji. 
8. Inspektor farmaceutyczny. \VIobec ogólnego prądu wyemancypowania się far- 
macji i farmaceutów z pod opieki lekarskiej, instytut inspektorów farmaceutycznych 
został już wprowadzony w b. Kongresówce i działał zupełnie samodzielnie, z pożytkiem 
dla państwa i całej korporacji. 
9. Działalność naukowo-pedagogiczna. Po skończeniu uniwersytetu jednostki 
zdolniejsze i czujące do tego powołanie poświęcałyby się nauce, by się przygotować 
do objęcia katedr farmacji, farmakognozji i chemji w naszych uniwersytetach, poli- 
technikach i szkołach średnich, a także zasilałyby swemi pracami piśmiennictwo 
zawodowe I. 


Jak widzimy z powyższego, działalność i praca farmaceutów poza 
apteką zakrojone są na ogromną miarfC i bardzo wszechstronnie. Chodziło 
o to, aby stworzyć nowy typ farmaceuty, który po maturze i ukończeniu 
studjów zawodowych stanąłby narówni z tymi, co kończą inne wydziały 


1 Por. artykuł K. Stefanowskiego, ,,\VIyższe studja farmaceutyczne-a zawodowe 
społeczne stanowisko farmaceutów w Polsce". RzeczpoJpo[ila (dod. wileń.) 1921 r.
		

/Vilniana_027_04_013_0001.djvu

			9 


ORGANIZACJA \VIYDZIAŁU 


Uniwersytetu. Ustalając w ten sposób studia, zmierzano do tego, żeby 
zlikwidować powoli dotychczasowe stopnie pomocnika prowizora i pro- 
wizora, t. zn. ażeby na przyszłość istniały tylko stopnie magistra oraz 
doktora farmacji. 
W r. ak. 1919/20 wykładali na pierwszym roku studjum profeso- 
rowie wydziału matem.-przyrodn. Z zaproszeniem na katedry specjalnie 
farmaceutyczne zwracano sifC do prof. St. Przybytka z Akademji 
Lekarskiej w Petersburgu (farmakognozja), prof. St. Czyrwińskiego 
z Uniwersytetu w Moskwie (farmakologja); pertraktowano też z prof. 
J. Zaleskim, Dr. Weilem i Dr. J. M. Dobrowolskim z Warszawy. 
W r. 1921 katedrfC farmakognozji i właściwe kierownictwo studjum objął 
prof. Jan Muszyński. 


5. STUDJUM \VIETERYNARYJNE 


Również i studjum weterynaryjne stało sifC - zgodnie z wolą 
Komitetu Polskiego-przedmiotem troski organizatora zaraz od początku 
roku 1919; prace wstfCpne podjfCto już w styczniu t. r. Wówczas to przy 
komisji organizacyjno - rewindykacyjnej utworzono osobną sekcjfC wete- 
rynaryjną. O zadaniach jej i zamierzeniach poinform
wać mogą uchwały- 
Zjazdu lekarzy weterynaryjnych, odbytego w Wilnie w dn. 24 i 25 listop. 
1918 r. W odezwie do społeczeństwa, podpisanej przez sekretarza Zjazdu 
Stanisława Bakuna, zjazd zaznaczył co nastfCpuje: 
Cała Litwa była bezpośrednio objęta morzem wojny. Stoimy na zgliszczach 
gospodarki narodowej z tem mocnC!m przeświadczeniem, że należy nam od fundamentów 
rozpocząć pracę nad jej odbudowaniem. Zwierzostan kraju zost6ł bardzo uszczuplony. 
Brak przestrzegania wymagań ustawy weterynaryjnej, jako bezpośrednie następstwo 
wojny, przyczyni się do wybuchu licznych ognisk chorób pomorkowych. Zarządzenia 
weterynaryjne w dziedzinie ochrony zdrowia publicznego zostały pominięte, wobec 
czego ludność, pomimo kl,.ski głodowej, wywołanej zmniejszaniem się ilości produktów 
żywnościowych, padała ofiarą nie odpowiedniej ich jakości, co musiało ujemnie wpłynąć 
nietylko na odżywianie si,. ludności miejskiej, lecz było przyczyną bezpośredniego 
wywołania całego szeregu chorób, nie wykluczając zakaźnych. 
Dziś, gdy nadchodzi czas pracy na zagonie ojczystym, przejęci powagą chwili 
bieżącej, stajemy w zwartych szeregach na usługi kraju. Nasz zjazd, odbyty w Wilnie 
w czasie 24-25 listopada r. b., w ożywionych debatach uwydatnił cele i zadania 
naszej pracy zawodowej, jak również warunki, w jakich ta praca może stać się 
najproduktywniejszą. 
Świeżo wtedy utworzone Wileńskie Tow. Lekarzy Weterynaryjnych 
już na pierwszych swych posiedzeniach omawiało sprawfC zorganizowania 
studjów weterynaryjnych w organizującym sifC nanowo Uniwersytecie. 
Prezes Towarzystwa A. Głuchowski pisał w tej sprawie w osobnym 
memorjale :
		

/Vilniana_027_04_014_0001.djvu

			r 


WYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


10 


, . . Polska, jako kraj wybitnie rolniczy, wymagać będzie zwiększonej liczby 
personelu weterynaryjnego. Pomnąc na sławne tradycje Uniw. Wileńskiego. gdzie .- 
wykłady weterynarji prowadzone były od 1806 r. przez profesora Bojanusa, a po 
przemianowaniu Uniwersytetu w 1832 r. na Akademję Medyczno-Chirurgiczną powstała 
wyższa uczelnia weterynaryjna w postaci Instytutu \VI eterynaryjnego, - uznawano, że te 
tradycje winny być nadal utrzymane i że z chwilą wznowienia Uniw. wileńskiego, 
który był kolebką polskiej weterynarji, przywrócony zostanie fakultet weterynaryjny. 


Do sekcji weterynaryjnej przy komisji organizacyjno-rewindyka- 
cyjnej Uniwersytetu wileńskiego weszli p. p.: Apolonjusz Głuchowski, 
Lucjan Kojałłowicz, Henryk Wińcza, Władysław Kurnatowski, Stefan 
Malicki i Stanisław Bakun; oprócz tego wchodził do niej ex officio 
dziekan prof. St. Władyczko, oraz prezes Wileńskiego T owa Rolniczego 
Bronisław Umiastowski. Sekcja odbyła cały szereg posiedzeń, na których 
szeroko omawiano sprawy związane z otwarciem wydziału weteryna- 
ryjnego. Ostateczną konkluzjfC tych debat znajdujemy w sprawozdaniu 
z działalności sekcji, przedstawionem przez Lucjana Kojałłowicza: 



 


Mając na względzie, iż utworzenie wydziału weterynaryjnego w \VIiłnie mogłoby 
natrafić na wielkie trudności natury finansowej, oraz przewidując, że wobec mającego 
powstać wydziału weterynaryjnego w \VIarszawie może zabraknąć sił profesorskich 
dla takie
oż wydziału w \VIiinie, sekcja doszła do następujących wniosków. Pożądane 
jest: l) uruchomienie przy wydziale lekarskim Uniwersytetu wil. narazie studjum 
weterynaryjnego, na które m studenci weterynarji l-go kursu mają mieć wykłady, 
prócz zootomji, wspólne ze studentami medycyny; 2) utworzenie dla studentów 
weterynarji tylko jednego etatu profesora zootomji i zaproszenie na ten etat D-ra 
nauk weterynar. Henryka Wińczy, który pracował w dziedzinie anatomii. ,,,J 
,.... 
SekcjfC weterynaryjną należy uważać jakby ekspozyturfC T owarzy- 
stwa Lekarzy Weterynaryjnych, gdyż działała ona "pod wpływem... 
przekonań miejscowej korporacji wt"terynaryjnej", to zn. tegoż Towa- 
rzystwa. Poglądy zaś i zapatrywania ówczesnych rządowych czynników 
widzimy w opinji wydziału weterynaryjnego Zarządu Cywilnego Ziem 
Wschodnich, wyrażonej w osobnym memorjale. Opowiedziano sifC tam 
również za utworzeniem wydziału weterynaryjnego i potrzebfC jego 
wyczerpująco umotywowano. 


l 
., 


Uwzględniając - czytamy tam przy odbudowie wydziału weterynaryjnego 
naukowo - praktyczne stanowisko weterynarji w gospodarce krajowej, należy utworzyć 
nową konstrukcję studjów weterynaryjnych, odpowiadającą wszechstronnym wymaga- 
niom nauki, zataczającej coraz szersze koła w zdobyczach wiedzy biologicznej. Nowo- 
czesne studja weterynaryjne powinny obejmować wszystkie naukowo - praktyczne 
kierunki, w zastosowaniu do nowych potrzeb, związanych z hodowlą. rolnictwem oraz 
przemysłem. \VI tym celu wydzial weterynaryjny musi mieć katedry mięsoznawstwa, 
mleczarstwa, hodowli drobnych zwierząt, drobiu, ryb i t. p. 
Wobec tak potężnego rozgałęzienia się wiedzy weterynaryjnej, adepci jej winni 
wyjść ze sfery encyklopedycznego wyksztalcenia i skierować swe dążenia do specja- 
lizacji różnych odłamów tej wiedzy, przez co stworzą się warunki do pogłębienia 
zdobyczy naukowych, jak również do osiągnięcia inten'lywniejszej pracy na niwie 


t \ 


1 


{ 
I 
ł 


........
		

/Vilniana_027_04_015_0001.djvu

			11 


ORGANIZACJA \VIYDZIAŁU 


weterynaryjnej. Wreszcie, aby uzupełnić znaczenie weterynarji i nadać jej w społe- 
czeństwie należyty walor, pod względem naukowym i socjalnym zupełnie zrównany 
z innemi specjalnościami, wymagającemi studjów uniwersyteckich, należy ustalić wyższe 
stopnie naukowo - weterynaryjne. 
Reasumując powyższe motywy, wydzial weterynaryjny Zarządu Cyw. Ziem 
Wschodnich, odczuwając potrzebę założenia nowych podwalin wykształcenia wetery- 
naryjnego w \VIiinie, wyraża swą opinję o konieczności utworzenia wydziału wetery- 
naryjnego w Uniwersytecie imienia Stefana Batorego w następujących postulatach: 
1) wznowiony wydział weterynaryjny w Uniwersytecie wileńskim winien stać na 
poziomie wied 
y nowoczesnej, mając cały aparat środków naukowo - pomocniczych, 
mianowicie: kliniki, laboratorja, gabinety, muzea, bibljotekę; 2) kurs nauk na wydziale 
winien być 5-cioletni z uwzględnieniem zajęć praktycznych; 3) kandydaci na studja 
weterynaryjne muszą być maturzystami szkół średnich i są przyjmowani na równych 
prawach z innymi kandydatami wyższych szkół naukowych; 4) dla adeptów nauk 
weterynaryjnych winny być ustalone stopnie naukowe: a) lekarz weterynarji - dla 
tych, co ukończ.yli 5 letni kurs nauk i złożyli ustanowiony egzamin państwowy, 
b) doktór weterynarji-dla tych lekarzy weterynarji, którzy, pracując na polu naukowem, 
przedstawili w tym względzie oryginalne prace; 5) przy wydziale weterynaryjnym winny 
być utworzone kursy dla powtórzenia ważniejszych przedmiotów, mających znaczenie 
naukowo-praktyczne. Wszyscy lekarze weterynaryjni, pragnący odświeżyć swą wiedzę, 
winni uczęszczać na takie kursy; 6) studja w laboratorjach wydziału weterynaryjnego 
winny być tak prowadzone, aby się wytworzyło ścisłe uzgodnienie badań naukowych 
z miejscowe mi potrzebami życia bieżącego, - w tym celu prowadzenie badań naukowo- 
praktycznych winno być możliwie uprzystępnione dla wszystkich adeptów wiedzy 
weterynaryjnej. 


SIanialaw Szczulea 
Naczelnik wydziału weterynaryjnego. 


I 
r 
I 


C i a ł o p r o f e s o r s k i e dla studjum weterynaryjnego. Z ramienia 
Tymczasowego Senatu akademickiego dziekan St. Władyczko odbył 
kilka narad z prof. Stanisławem Królikowskim, b. rektorem Akademji 
Weterynarji we Lwowie, w sprawie objfCcia przez niego obowiązków 
organizatora studjum weterynaryjnego w Wilnie, na co ś. p. prof. St. 
Królikowski dał swą zasadniczą zgodfC. Ponadto, zgodnie z wnioskiem 
sekcji weterynaryjnej, brano w rachubfC Dr. H. WińcZfC jako kandydata 
na katedrfC zootomji. 
Sprawy studjum weterynaryjnego w Wilnie omawiane były z prof. 
8natomji porównawczej zwierząt domowych w warszawskiem studjum 
weterynaryjne m Eugenjuszem Kiernikiem. W organizacji mieliśmy narazie 
wzorować sifC na studjum weterynaryjnem warszawskiem, które zorga- 
nizowało sifC według osobnego rozporządzenia Ministerstwa W. R. i O. P. 
G m a c h d l a s t u d j u m. Jak widać z protokółu oglfCdzin gmachu 
miejskiego Szpitala Sawicz w Wilnie, dokonanych przez komisję 
Uniwersytetu wi1. z dn. 23 czerwca 1919 r. (zob. wyżej, str. 382) - 
projektowane było urządzenie tam zakładów studjum.
		

/Vilniana_027_04_016_0001.djvu

			T 


\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


12 


B u d ż e t studjum weterynaryjnego. W pierwszym ogólnym budżecie 
Uniwersytetu, jakoteż w projekcie preliminarza budżetowego na r.1920'21, 
przewidziano dla mającego powstać studjum następujące pozycje: l pro- 
fesor zwycz., l asystent starszy, l młodszy, l demonstrator, 2 woźnych; 
ponadto dotacja naukowa zwyczajna, wreszcie nadzwyczajna na pokrycie 
kosztów urządzenia zakładów, gabinetów i muzeum. 
Ostatecznie jednak w nawale pracy i z powodu trudności komitet 
wykonawczy i Tymczasowy Senat nie zdążyły sformować wydziału 
weterynaryjnego i sprawa poszła w odwłokfC. Zaniepokoiło to w wysokim 
stopniu Towarzystwo Lekarzy Weterynaryjnych, które raz jeszcze spró- 
bowało wpłynąć na bieg sprawy; na posiedzeniu dn. 22 listop. 1919 r. 
wybrano osobną komisjfC, która miała wejść w kontakt z władzami 
unjwersyteckiemi w celu przyśpieszenia formacji wydziału weterynaryj- 
nego. Wynik i tym razem był ujemny, sprawa odsunifCta została na czas 
dłuższy. 1 
Aktem Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego z dn. 28 sierpnia 
1919 r. został mianowany Senat akademicki na r. 1919':20. Dziekanem 
wydziału lekarskiego został prof. Emil Godlewski (junior) z Krakowa, 
prodziekanem zaś prof. St. Władyczko. Wobec stałej nieobecności 
w Wilnie prof. E. Godlewskiego, który był naczelnym komisarzem 
do walki z epidemjami (z siedzibą w Warszawie), czynności dziekana 
i w tym okresie pełnił faktycznie prof. St. Władyczko w przeciągu 
całego roku akademickiego. 


1 Ostatnio od r. akad. 1929/30 ogłoszono na studjum rolniczem U. S. B. wykłady 
higjeny i weterynarji dla III roku (Dr. Antoni Nowicki, 2 godz. tyg.), tudzież ćwiczenia 
z weterynarji. 
\VI sprawie studjum weterynaryjnego odbyła się w lutym 1930 r. w inspektoracie 
weterynaryjnym wileńskiego urzędu wojewódzkiego konferencja, w której wzięli 
udział: inspektor weter. Miecz. Rymkiewicz, jego zastępca L. Kojałłowicz, b. inspektor 
i prezes Towarzystwa Lekarzy \VIeteryn. Ap. Głuchowski, oraz prof. St. \VIładyczko. 
Konferencja opowiedziała się przy wniosku, że, gdy w przyszłości okaże się koniecz- 
nością utworzenie trzeciego ośrodka studjów weterynaryjnych (poza Lwowem - 
Akademja, i Warszaw" - wydział), pożądane jest zarówno ze względów rzeczowych 
jak i tradycyjnych, by wydział taki mógł powstać znowu jako część składowa Uniwer- 
sytetu wileńskiego.
		

/Vilniana_027_04_017_0001.djvu

			13 


ROZWÓJ \VIYDZIAŁU 


ROZDZIAŁ II 


ROZWÓJ WYDZIAŁU W LATACH 1919-1929 


Naczelnik Państwa mianował dnia 23 VIII 1919 r. prof. Michała 
Siedleckiego rektorem, a prof. Józefa Ziernackiego prorektorem wskrze- 
szonego Uniwersytetu wileńskiego, nadając mu w odezwie do Senatu 
z dnia 28 VIII t. r. miano Uniwersytetu Stefana Batorego. Uroczyste 
otwarcie nastąpiło 11. X. tegoż roku. 
Poprzednio jeszcze dnia l IX 1919 r. ogłoszono nominacje: D-ra 
Jerzego Alexandrowicza na zastfCpcfC prof. anatomji opisowej, oraz 
Dr. Jana Wilczyńskiego na zastfCpcfC prof. biologji. W dn. 14 IX 1919 r. 
prorektor Józef Ziemacki został mianowany nadzwyczajnym profesorem 
chirurgji ogólnej i anatomji topograficznej, a l X 1919 r. prof. Stanisław 
Władyczko profesorem nadzwyczajnym neurologji. Na dziekana wydziału 
lekarskiego otrzymał dnia l IX 1919 r. nominacjfC prof. Emil Godlewski, 
a że jednocześnie zorganizowano na wydziale matemat. - przyrodn. 
nauczanie chemji i fizyki dla medyków, których z liczby 460 kandydatów 
przyjfCto na kurs pierwszy medycyny 100, a na studjum farmaceutyczne, 
urządzone przy wydziale lekarskim, 8 zwyczajnych i 36 nadzwyczajnych 
słuchaczów, sprawfC pierwotnego urządzenia studjów na wydziale lekar- 
skim można było uważać narazie za puszczoną w ruch. 
Również istniały już zaczątki Rady wydziałowej, której pierwsze 
posiedzenie pod przewodnictwem dziekana, z udziałem profesorów: 
Władyczki, Ziemackiego i Alexandrowicza, odbyło sifC dnia 16 X 1919 r. 
NastfCpne posiedzenia tego ciała odbywały sifC już przeważnie pod 
przewodnictwem prof. Władyczki z racji nieobecności dziekana Godlew- 
skiego. Na posiedzeniach uczestniczyli, prócz wyżej wymienionych, 
także niektórzy profesorowie wydz. matemat.- przyrodn.: K. Sławiński, 
J. Patkowski, Wacław Dziewulski, a par«: razy również szef sekcji 
Ministerstwa W. R. i O. P. prof. Wrzosek. Dnia 25 IV 1920 r. Dr. K. 
Opoczyński otrzymał nominacjfC na zast. prof. histologji, a dn. lVII t. r. 
Dr. St. Władyczko zamianowany został profesorem zwycz. neurologji. 
W semestrze wiosennym 1920 r. wydział lekarski liczył już 130 medyków \ 
i 40 farmaceutów. Dalszy jego rozwój powstrzymały wyp"';dki wojenne, 
zaszłe latem 1920 roku i dopiero późną jesienią życie zaczfCło wracać 
do dawnego stanu. 
W listopadzie 1920 r. ukonstytuowała się z profesorów wydziału 
lekarskiego i niektórych profesorów wydz. matem.- przyrodn. komisja 
do spraw wydziału lekarskiego, której przewodniczącym był początkowo 
prof. Staniewicz (zastfCpcą prof. Władyczko), a nastfCpnie prof. E. Maydell.
		

/Vilniana_027_04_018_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


14 


Komisja ta zajfCła sifC dalszą organizacją wydziału. Zresztą niekiedy też 
oba wydziały w pełnym składzie obradowały wspólnie. Na posiedzeniu 
z dn. 2 XI 1920 r. postanowiono, wobec zrzeczenia sifC nauczania anatomji 
opisowej ze strony Dr. J. Alexandrowicza, powierzyć nauczanie tego 
przedmiotu Dr. Michałowi Reicherowi, Dr. J. Alexandrowiczowi zaś 
poruczono wykład histologji i embrjologji szczegółowej, podczas gdy 
ogólną embrjologjfC miał wykładać Dr. J. Wilczyński. Tymczasowo zaś 
prowadzenia wykładów i ćwiczeń z anatomji opisowej podjął sifC, 
na prośbfC komisji, prof. Ziernacki, a pomagać mu w charakterze bez- 
płatnego prosektora ofiarował sifC Dr. M. Moszyński. Na dalszych 
posiedzeniach dyskutowano kwest je, związane ze sprawą rozmieszczenia 
zakładów oraz przyszłych klinik, zaopatrzenia zakładów w najpotrzeb- 
niejsze pomoce naukowe, zajmowano sifC obsadzeniem niezajfCtych jeszcze 
katedr i innemi bieżącemi sprawami organizacyjnemi. 
W r. ]921 przyszły nowe nominacje: dnia 7 V zast. prof. Dr. J. 
Alexandrowicza na profesora nadzwyczajnego histologji; 20 VII Dr. 
Aleksandra januszkiewicza na profesora zwycz. medycyny wewnfCtrznej 
i kierownjka kliniki diagnostycznej; l VIII Dr. Cezara Traczewskiego 
na profesora zwycz. farmakologji; 31 VIII Dr. Teofila Gryglewicza 
na profesora zwycz. bakterjologji; 9 IX Mr. farm. Jana Muszyńskiego 
na zast. profesora farmakognozji; 13 IX Dr. juljusza Retingera na profe- 
sora zwycz. chemji fizjologicznej; l X Dr. Mieczysława Boguckiego 
na zast. profesora embrjologji; 4 X Dr. Michała Reichera na zast. 
profesora anatomji opisowej, 24 XII zast. prof. Dr. Kazimierza Opoczyń- 
ski ego na profesora nadzw. anatomji patologicznej. Wykłady fizjologji 
prowadził prowizorycznie, na mocy urlopu, otrzymanego od wydziału 
lekarskiego Uniwersytetu jagiel!., od dnia 2 marca 1921 r. prof. Ernest 
Maydell, który dn. 25 października 1921 r. został wybrany na dziekana 
wydziału lekarskiego U. S. B. Prodziekanem został prof. A. januszkie- 
wicz, a Rada wydziałowa, jednocześnie ze znaczne m zwifCkszeniem się 
liczby członków, mogła teraz na nowo zacząć funkcjonować jako ciało 
odrfCbne i stałe, zamiast prowizorycznej komisji do spraw lekarskich, 
z udziałem tych tylko członków wydziału matem. - przyrodn., którzy 
prowadzili nauczanie medyków i farmaceutów w dziedzinie chemji 
i fizyki (profesorowie: Sławiński, Hłasko, Dziewulski Wacław, Patkowski 
i Kraszewski). Wykłady chemji fizjologicznej i ćwiczenia z tego przed- 
miotu prowadził do chwili objfCcia katedry przez prof. J. Retingera 
Dr. Aleksander Safarewicz, a wykład podstaw higjeny i bakterjologji 
dla farmaceutów ofiarował sifC prowadzić tymczasowo prof. Władyczko, 
podczas gdy zoologjfC systematyczną, również dla farmaceutów jako 
obowiązkowy, a dla medyków jako polecony przedmiot, prowadził 
prof. Siedlecki. 


. 



 


..ł.ł
		

/Vilniana_027_04_019_0001.djvu

			- 


.. 


-. 


15 


ROZ\VIÓJ \VIYDZIAŁU 


Ponieważ na wydziale lekarskim odraz u weszło w życie rozpo- 
rządzenie ministerjalne z 18 października 1920 r. o porządku studjów 
i egzaminów lekarskich, przewidujące na trzech niższych kursach skła- 
danie egzaminów kursowych, wypadło Radzie wydziałowej zająć sifC 
nietylko ułożeniem regulaminu egzaminacyjnego w ramach owego rozpo- 
rządzenia, lecz też załatwianiem rozmaitych komplikacyj, wyrastających 
łatwo na tle zastosowania nowego porządku, tem wifCcej, że studenci 
drugiego kursu, mający przechodzić na kurs III, musieli mifCdzy końcem 
starego a początkiem nowego roku akademickiego poskładać nietylko 
egzamina z II, lecz też z pierwszego kursu, których wobec nieistnienia 
przymusu egzaminacyjnego we właściwym czasie nie składali. To też 
jeszcze na posiedzeniu z dn. 28 IX 1921 r. zajfCto sifC uregulowaniem spraw 
takich, jak przyjmowanie studentów z innych uniwersytetów, warunki 
przechodzenia z kursów niższych na wyższe, oraz uzupełnianie świadectw 
maturalnych przez tych studentów, w których kwalifikacjach pod tym 
wzglfCdem dawały sifC zauważyć braki. 
Ostatecznie na rok akademicki 1921/22 było na trzech kursach 
321 medyków, z tego na trzecim 56. Ponieważ wydział lekarski Uniw. 
Jagiell. dalszego urlopu profesorowi Maycłellowi udzielić już nie chciał, 
oddano kierownictwo zakładu fizjologji tymczasowo prof. Traczewskiemu, 
który też podjął sifC prowadzenia wykładów tego przedmiotu; wykłady 
patologji ogólnej zaś dla III kursu zlecono profesorowi Januszkiewiczowi. 
Na stanowisko dziekana, opróżnione po wyjeździe prof. Maydella, 
wybrano prof. Januszkiewicza dnia 20 ł 1922 roku, a na prodziekana 
prof. St. WładyczkfC. 
Dnia 17 maja 1922 r. nastąpiła nominacja Dr. Stan. Trzebińskiego 
na prof. zwycz. historji i filozofji medycyny i propedeutyki lekarskiej 
z obowiązkiem wykładania jednocześnie patologji ogólnej i doświad- 
czalnej, oraz prowadzenia odnośnego zakładu, dnia 12 VII tegoż roku 
Dr. Kornela Michejdy na prof. nadzwycz. chirurgji i kierownika kliniki 
chirurgicznej, dn. 4 VIII Dr. Wacława Jasińskiego na prof. nadzwycz. 
chorób dziecifCcych i kierownika kliniki pedjatrycznej, dnia 16 VIII 
Dr. Kazimierza Karaffy-Korbutta na profesora zwycz. higjeny; dn. l IX 
Dr. Tadeusza Burdzińskiego na prof. zwycz. położnictwa i chorób 
kobiecych; dnia 23 IX tegoż roku b. prof. uniwersytetu w Saratowie, 
pułkownika Dr. Zdzisława Sowińskiego na zastfCpcfC profesora chorób 
skórnych i wenerycznych, dn. 11 X profesora okulistyki w Paranie 
Dr. Juljana Szymańskiego na prof. zwycz. chorób ocznych; dnia 19 X 
Dr. Zenona Orłowskiego na profesora zwycz. medycyny wewnfCtrznej; 
dn. 11 XI Dr. Marjana Eigera na profesora zwycz. fizjologji. Prócz tego 
otrzymali: dnia 11 X 1922 r. zasttCPca prof. anatomji Dr. M. Reicher 
nominacjfC na profesora nadzw., a dn. 17 XII t. r. prof. nadzw. chirurgji
		

/Vilniana_027_04_020_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


16 


ogólnej i anatomji topograficznej Dr. Józef Ziemacki nominacjfC na prof. 
zwyczajnego tychże przedmiotów. 
Na posiedzeniu odbytem dn. 22 VIII 1922 r. postanowiono podzielić 
-nauczanie medycyny wewnfCtrznej w ten sposób, żeby klinikfC, mającą si«( 
zorganizować w szpitalu miejskim Św. Jakóba, nazwać I kliniką chorób 
wewnfCtrznych, powierzając jej prowadzenie prof. Z. Orłowskiemu, 
którego nominacji i przybycia do Wilna należało sifC w prfCdkim czasie 
spodziewać, klinice zaś, prowadzonej przez prof. Januszkiewicza na terenie 
.szpitala garnizonowego na Antokolu, nadać miano II kliniki tychże 
chorób. Na nastc:;pnem posiedzeniu określono liczbfC studentów, których 
można bfCdzie przyjąć na I kurs medycyny w nowym roku akademickim, 
na 150, farmaceutów zaś na 40. 
_:::...:..Y 
- Wykłady oraz ćwiczenia z chemji nieorgan. i organ. dla medyków 
podjął sifC prowadzić odtąd prof. Retinger, dzifCki czemu dla medyków 
na wydziale matematyczno-przyrodniczym pozostały nadal tylko jeszcze 
wykłady i ćwiczenia z fizyki. Na dalszych posiedzeniach roku 1922 
Rada zajmowała sifC sprawą obsadzenia katedr jeszcze wakujących, 
licznemi sprawami bieżącemi, miC(dzy któremi należy wymienić sprawc:; 
rewindykacji 3 adjunktur i 5 asystentur młodszych, skreślonych przez 
Ministerstwo z budżetu wydziału lekarskiego, którą udało sifC narazie 
w dodatnim sensie przeprowadzić, nastfCpnie sprawfC nabycia prywatnej 
lecznicy ginekologicznej przy ul. Bogusławskiej na klinikfC położniczo- 
ginekologiczną, uregulowania warunków odbywania jednorocznej praktyki 
lekarskiej przez świeżo dyplomowanych lekarzy, przewidzianej przez 
ustawfC, ale dotychczas w życie nie wprowadzonej, sprawfC strajku 
egzaminacyjnego studentów pierwszych dwóch kursów, wynikłego na tle 
wprowadzenia nowego porządku egzaminacyjnego; wreszcie projektami, 
zmierzającemi do poprawy losu asystentów. 
W roku akademickim 1923/24 dziekanem był z początku (do połowy 
listopada) prof. S. Trzebiński, wybrany 11 VI, potem prof. Z. Orłowski, 
wybrany 6 XI, prodziekanem prof. Januszkiewicz. Nowe nominacje 
otrzymali w roku 1923: Dr. Antoni Mikulski na profesora zwyczajnego 
psychjatrji dn. 1 V 1923 r.; zast. prof. Mr. Jan Muszyński na profesora 
nadzw. farmakognozji dn. 9 VII 1923 r. i Dr. Jan Szmurło na profesora 
zwyczajnego laryngologji i otjatrji dn. 31 VII t. r., wreszcie Inż. Wład. 
Karaffa-Korbutt na prof. nadzw. chemji farmaceutycznej dn. 23 VIII t. r. 
Wydział w tym czasie miał wiele kłopotu z trudnościami pienifCż- 
nemi, wynikającemi z dewaluacji marki polskiej, wskutek czego kredyty, 
poprzednio przez Ministerstwo przyznane, przedstawiały już tylko 
niewielką CZfCŚĆ pierwotnej nabywczej wartości w chwili, w której 
nareszcie poszczególne katedry i zakłady mogły je realizować. NastfCp- 
stwem tego było zadłużenie sifC poszczególnych zakładów u różnych
		

/Vilniana_027_04_021_0001.djvu

			17 


ROZ\VIÓJ \VIYDZIAŁU 


firm, zwłaszcza zagranicznych, dostarczających na kredyt pomocy nau- 
kowych. Powstające na tem tle nieporozumienia, pociągające za sobą 
w niektórych razach nawet interwencję M. S. Z., wypadało załatwić 
nie tak jakby należało, lecz tak jak było można, a znalezienie możliwie 
naj odpowiedniejszej drogi wymagało tem usilniejszej pracy ze strony 
Rady wydziałowej, że żaden jeszcze zakład wówczas nie był zakończył 
swego organizacyjnego okresu, a wiele dopiero w ten okres wchodziło. 
Tak np. dn. 12 IX 1923 r. prof. Szmurło złożył deklaracjfC o niemożności 
rozpoczfCcia wykładów w czasie początkowo przewidzianym ze wzglfCdu 
na niewykończenie robót w zakładzie, a w podobny sposób i z tej 
samej racji musiało się opóźnić znacznie otwarcie I kliniki chorób 
wewn. prof. Orłowskiego i innych zakładów, wporę nie gotowych. 
Dopiero wiosną 1924 roku, jednocześnie z przeprowadzonem wówczas 
uregulowaniem spraw walutowych, stan rzeczy zaczął sifC nieco popra- 
wiać. Dotacje pozostały wprawdzie nadal nie dostateczne w stosunku 
do istotnych potrzeb wydziału, ale przynajmniej wiedziało się, że ten, 
kto potrafi wyjść zwycifCsko ze wszystkich manewrów, stosowanych 
rozmyślnie przez władze skarbowe w celu utrudnienia całkowitego 
wyzyskania kredytów miesifCcznych, bfCdzie mógł korzystać z ich siły 
nabywczej, zmniejszającej sifC - z powodu stale wzmagającej sifC dro- 
żyzny - w tempie znacznie powolniejszem niż dawniej, kiedy wchodziła 
w grfC jeszcze szybko PostfCpująca dewaluacja znaków obiegowych. 
Niestety poprawa ta trwała krótko i jednocześnie z załamaniem się 
-złotego w r. 1925 rozpoczął sifC okres nowych niespodzianek finansowych. 
Dnia 7 VII 1923 r. uchwalono wydać dyplomy 26 pomocnikom 
aptekarskim, a 12 IX naznaczono prof. Muszyńskiego dyrektorem 
studjum farmaceutycznego, które m on dotychczas kierował w charakterze 
zastfCpcy, jednocześnie ustanawiając liczbfC studentów, których można 
bfCdzie przyjąć w nowym roku akademickim, na 150 medyków i 80 
.... - .-..J. 
farmaceutów. .J - 
 
Początek tego roku akademickiego
rzyniósł niestety nowe kompli- 
kacje z powodu skreślenia przez władze skarbowe etatów 6 asystentów 
i 21 niższych funkcjonarjuszów wydziału lekarskiego, pomimo poprzednio 
niejednokrotnie zgłaszanych, a, jak sifC zdawało, dostatecznie umotywo- 
wanych remonstracyj wydziału. ..J 
Dn. 29 11924 r. Rada wydziałowa, która od dłuższego czasu praco- 
wała nad regulaminem swoich obrad, przyjfCła go w ostatecznej redakcji, 
normując w ten sposób definitywnie sposób prowadzenia posiedzeń. 
Ponieważ władze skarbowe wstrzymały kredyty budowlane na czas 
nieograniczony, na tem samem posiedzeniu postanowiono ofiarowaną 
swojego czasu przez Marszałka Piłsudskiego sumfC 3.000 dol. wydać 
do dyspozycji wydziału tytułem pożyczki na wykończenie nieodzownych 


,0'1". 

,
 
'-.-'
		

/Vilniana_027_04_022_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


18 


robót w gmachu t. zw. "Jura", ustąpionym, również dzifCki interwencji 
Marszałka, Uniwersytetowi przez wojskowość, mieszczącym sifC na 
rogu ul. Objazdowej i Zakretowej, a przeznaczonym na różne zakłady 
lekarskie i przyrodnicze, których otwarcie było koniecznością nie 
cierpiącą zwłoki '. 
Wykłady fizjologji, w zastfCpstwie prof. Eigera, nieobecnego przez 
czas dłuższy z powodu choroby, powierzono znowu czasowo prof. 
Traczewskiemu, podobnie jak prowadzenie zakładu fizjologji. Zważywszy, 
że układy, prowadzone z prof. Szafranem w sprawie objfCcia przezeń 
katedry stomatologji, nie doprowadziły do pozytywnego rezultatu, 
zwrócono się tymczasem do prof. Michejdy i Szmurły z prośbą o uwzglfCd- 
nianie tego przedmiotu w wykładach, a nauczanie z działu pierwszej 
pomocy w nagłych wypadkach zlecono prof. Władyczce. Na nastfCpnych 
posiedzeniach zajmowano sifC mifCdzy innemi sprawą ułatwienia starszym 
studentom i asystentom wyjazdu zagranicfC w celach naukowych 
i uchwalono w tym sensie półroczny płatny urlop prosektorowi Dr. K. 
Kosińskiemu w celu uzupełnienia wykształcenia anatomicznego w Anglji, 
zgodzono sifC na udzielenie dwumiesięcznego urlopu wakacyjnego 
asystentom, którzyby pragnfCli wyjechać do Nancy w celu uzupełnienia 
studjów, a Dr. Marcińczykowi, adjunktowi I kliniki chorób wewnfCtrznych, 
przyznano półroczny płatny urlop na wyjazd do Wiednia w celu 
wykształcenia sifC w roentgenologji pod kierunkiem prof. Holzknechta. 
Dnia 17 kwietnia 1924 r. wybrano na dziekana na rok 1924,'25 
prof. Zenona Orłowskiego, prodziekanem został prof. Al. Januszkiewicz. 
LiczbfC wakansów na pierwszy rok medycyny ustanowiono na 100, 
a na studjum farmaceutyczne na 50 studentów. 
Dnia 31 lipca 1924 r. zlecono nauczanie stomatologji prosektorowi 
zakładu anatomji opisowej Dr. Eugenjuszowi _Mancewiczo
, a 24 
września tegoż roku wykłady i ćwiczenia z analizy surowców prof. J. 
Muszyńskiemu, nauczanie zaś chirurgji ogólnej, z powodu przeciągającej 
sifC choroby prof. Ziernackiego, prof. K. Michejdzie. W ciągu roku 1924 
liczba profesorów wydziału lekarskiego powifCkszyła sifC wskutek 
nominacji docenta Uniwersytetu Jana Kazimierza Dr. Sergjusza Schilling- 
Siengalewicza na profesora nadzw. medycyny sądowej. Budynek t. zw. 
"Jura" ze wzglfCdu na to, że nietylko oddanie go do dyspozycji U. S. B. lecz 
też fundusze, nieodzowne na odrestaurowanie lokalów, przeznaczonych 
tam na użytek wydziałów lekarskiego i przyrodniczego, zawdzifCczał 
Uniwersytet przedewszystkiem Marszałkowi Piłsudskiemu, postanowiono 
na posiedzeniu z dnia 30 października 19
4 r. nazwać Collegium Józefa 
Piłsudskiego. Dnia 28 X t. r. musiał wydział pod naciski
m władz 


I Zwrot tej sumy ze strony władz skarbowych, niestety, dotychczas nie nastąpił.
		

/Vilniana_027_04_023_0001.djvu

			\ 


19 


ROZ\VIÓJ WYDZIAŁU 


skarbowych dokonać dalszej redukcji czterech niższych funkcjonarjuszów, 
wskutek czego np. zakład fizjologji został z jednym tylko woźnym, 
pomimo tego, że miał bardzo obszerne ubikacje do utrzymania 
w porządku i dwadzieścia kilka pieców do opalania. 
Dnia 24 XI 1924 r. Rada wydziału lekarskiego przyznała pierwszy 
od czasu istnienia wskrzeszonego Uniwersytetu dyplom doktora medy- 
cyny Stefanowi Bagińskiemu, asystentowi katedry histologji, a drugi 
takiż dyplom Aleksandrowi Safarewiczowi, asystentowi katedry higjeny 
dn. 9 XII 1924 r. Na tem miejscu wypadnie nam zatrzymać sifC nieco 
w celu wyjaśnienia, w jaki sposób ułożyło sifC wydawanie stopni lekarskich 
na naszym wydziale. Ponieważ Uniwersytet Stefana Batorego zaczął sifC 
urządzać dopiero jesienią 1919 r., a już dn. 18 X 1920 r. Ministerstwo 
W. R. i O. P., na podstawie ustawy o szkołach akademickich z dnia 
13 l i

 t. r., wydało rozporządzenie o organizacji studjów lekarskich, 
wydzia lekarski U. S. B. postanowił zastosować je natychmiast wzglfCdem 
wszystkich studentów. Pierwsze dyplomy na przewidziany uchwałą 
sejmową aż do jesieni 1926 r. stopień "doktorów wszech nauk lekarskich", 
nie mogły być wydane wcześniej niż z końcem roku akad. 1924/25 
tym, którzy odbyli normalny kurs nauk na naszym Uniwersytecie. 
Natomiast stopnie owe nie mogły być udzielone tym, którzy, posiadając 
już uznane w Polsce dyplomy na stopień "lekarza", wydane przez 
odpowiednie instytucje naukowe rosyjskie przed dniem 27 listopada 
1917 r., pragnfCli otrzymać doktorat, podpadając pod normy 

 15 i 16 
tego samego rozporządzenia, gdyż takie osoby powinny zgodnie 
z brzmieniem ustawy ubiegać sifC o stopień "doktora medycyny" w wa- 
runkach odrfCbnych, a powołane mi paragrafami wyraźnie określonych. 
Znalazła sifC ich u nas liczba pokaźna. O dwu pierwszych dyplomach 
na stopień doktora medycyny, według takiego właśnie trybu wydanych, 
wspomnieliśmy powyżej; do końca roku akad. 1928/29, wifCC w ciągu 
niespełna 5 lat, wydano ich ogółem 16. Że zaś tymczasem w r. 1925 
zaczfCto wydawać w myśl prowizorycznych przepisów osobom, kończącym 
nauki na naszym wydziale lekarskim, dyplomy na stopień doktora 
wszech nauk lekarskich, siłą rzeczy zapanować u nas musiały pod tym 
wzglfCdem stosu
ki paradoksalne. Jedni bowiem uzyskiwali stopień 
doktora medicinae univeriJae, brzmiący tak, jakgdyby był nawet czemś 
wifCcej od stopnia doktora medycyny (tylko), automatycznie, po zdaniu 
zwykłych egzaminów lekarskich, drudzy zaś, posiadający oddawna 
kwalifikacje. conajmniej zupełnie równorzędne, musieli pisać rozprawfC 
i poddawać sifC dodatkowemu egzaminowi. Paradoksalność tfC zwifCksza 
jeszcze okoliczność, że wszystkie dysertacje doktorskie, wydziałowi 
naszemu przedkładane, były w istocie wynikiem poważnych i zwykle 
długo sifC ciągnących badań naukowych.
		

/Vilniana_027_04_024_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


20 


Jest rzeczą łatwo zrozumiałą, że dążenia wifCkszości studentów idą 
w kierunku utrzymania stanu rzeczy, umożliwiającego zdobycie pifCknie 
brzmiącego tytułu za cenfC minimalnego wysiłku, mniej natomiast 
zrozumiałą chyba być musi, z punktu widzenia dobra publicznego, 
psychologja posłów sejmowych, którzy po raz trzeci to szczególne 
"prowizorjum" uchwalają, nie licząc sifC wcale z jednomyślną opinją 
wydziałów lekarskich i naczelnych władz oświatowych, jakby sifC zdawało, 
przecie w tych rzeczach najkompetentniejszych. Grozi to odebraniem 
na trwałe doktoratowi starego i zupełnie dobrze uprawnionego charak- 
teru świadectwa, że ten, kto go posiadł, starał sifC coś dla nauki 
uczynić. Poniżej (przy zakładach) podajemy wykaz prac, przedłożonych 
naszemu wydziałowi w celu otrzymania stopnia doktora medycyny, 
tu zaś nadmieniamy, że mogą one być ostatniemi tego rodzaju pracami, 
jeżeli nie ulegnie zmianie sytuacja uchwałami ciał prawodawczych 
wytworzona. 
W tym samym roku rozpoczfCto przyjmowanie podań o nostryfikacj«1 
dyplomów lekarskich, ewentualnie dyplomów na stopień doktora med., 
wydanych na zagranicznych uniwersytetach, ustanawiając 30 IX 1924 r. 
komisjfC nostryfikacyjną w składzie profesorów: J. Alexandrowicza, 
K. Karaffy-Korbutta i St. Trzebińskiego pod przewodnictwem dziekana. 
Po zrzeczeniu sifC prof. Alexandrowicza dnia 28 X t. r. postanowiono 
tymczasem miejsca opróżnionego nie obsadzać, tak, że komisja 
funkcjonowała nadal w składzie dwóch członków z dziekanem jako 
przewodniczącym. 
W połowie lutego 1925 r. wydział poniósł cifCŻką stratfC wskutek 
śmierci prof. Tadeusza Burdzińskiego. Uczczeniu jego pamifCci Rada 
wydziałowa poświfCciła posiedzenie z dnia 17 lutego. W dwa miesiące 
później drugim, równie cifCżkim ciosem był zgon prof. Antoniego 
Mikulskiego. Aż do chwili ponownego obsadzenia osieroconych w ten 
sposób katedr polecono prowadzić wykłady położnictwa i ginekologji 
Dr. Wad. Zaleskiemu, wykłady psychjatrji zaś Dr. Falkowskiemu, 
zapraszając jednocześnie prof. K. MichejdfC do przyjfCcia ogólnego dozoru 
nad sprawami kliniki położniczo-ginekologicznej, a prof. Władyczkę 
nad kliniką psychjatryczną. 
Dn. 21 IV 1925 r. uchwalił wydział nadać prof. Ziernackiemu tytuł 
prof. honorowego ze względu na wielkie zasługi, położone przezeń 
około wskrzeszenia Uniwersytetu i wydziału. W tym samym czasie 
przyznano stopnie doktorów medycyny honoris causa: na wniosek prof. 
Szmurły Dr. Guranowskiemu z Warszawy, a na wniosek prof. Jasińskiego 
i Trzebińskiego Dr. Wład. Zahorskiemu z Wilna. 
Dnia 16 VI 1925 roku wybrano na dziekana ponownie prof. 
Z. Orłowskiego, a na nastfCpnem posiedzeniu na prodzie
ana prof.
		

/Vilniana_027_04_025_0001.djvu

			21 


ROZ\VIÓJ \VIYDZIAŁU 


K. KaraHfC-Korbutta. Z powodu udzielenia prof. Władyczce urlopu nauko- 
wego na wyjazd zagranicfC, powierzono nadzór nad kliniką psychjatryczną 
zastfCpczo prof. Szmurle, a kierowanie egzaminami z akuszerji i chorób 
kobiecych tymczasowo prof. Michejdzie. Uchwalono też ustąpić na wniosek 
prof. Retingera dwa pokoje z zakładu chemji fizjologicznej wydziałowi 
przyrodniczemu na tymczasowe pomieszczenie zakładu chemji technicznej. 
W nowym roku akadem. postanowiono przyiąć na I kurs 110 medyków. 
W roku akad. 1925/26 na posiedzeniu z dn. 6 X 1925 r. uczczono 
pamifCć zmarłego dn. 30 IX t. r. prof. Ziernackiego, polecono kierownictwo 
zakładu anatomji topograficznej zastfCpczo prof. Reicherowi, wybrano 
komisjfC, składającą sifC z prof. K. KaraHy - Korbutta, Trzebińskiego 
i Szmurły, do wypracowania regulaminu nostryfikacji dyplomów zagra- 
nicznych, a wobec przyjfCcia przez Ministerstwo rezygnacji prof. Trze- 
bińskiego z prowadzenia nauczania patologji ogólnej, wykłady tego 
przedmiotu powierzono prof. Siengalewiczowi; wreszcie postanowiono 
zorganizować kursy "gazowe" dla studentów. Prócz tego wydział 
zajął stanowisko w sprawie wykonywania sekcyj anatom o-patologicznych 
na zwłokach osób zmarłych w szpitalach i klinikach, zważywszy, 
że z powodu braku dostatecznie jasnych przepisów obowiązujących 
ostatniemi czasy wynikały na tern tle niepożądane zajścia. 
W ciągu roku 1925 Min. W. R. i O. P. mianowało na wniosek 
wydziału zast. prof. Dr. Jana Wilczyńskiego profesorem nadzwycz. 
biologji (17 IlI), a Dr. Wład. Jakowickiego prof. nadzwycz. położnictwa 
i ginekologjj (11 XII). W styczniu 1926 r. udzielono z powodu choroby 
urlopu na resztfC trimestru zimowego prof. W. Jasińskiemu, powierzając 
na czas jego nieobecności prowadzenie kliniki pedjatrycznej Dr. Łukow- 
skiemu. W marcu (2 III) uchwalono listfC starszeństwa profesorów 
wydziału na zasadach nominacji polskiej, opracowano przedłożony przez 
prof. januszkiewicza projekt kursów wakacyjnych dokształcających dla 
lekarzy, postanawiaiąc odbywać je w przerwie mifCdzy zimowym a wio- 
sennym trimestrem, a 17 III t. r. przyjfCto regulamin habilitacyjny, 
wypracowany przez komisjfC (prof. K. KaraHa-Korbutt i Trzebiński, pod 
przewodn. dziekana). W kwietniu tegoż roku postanowiono wystąpić 
ponownie do Ministerstwa o jednorazową dotacjfC na pokrycie zobowiązań 
pienifCżnych, związanych z organizacją zakładu fizjologji, a dotychczas 
nie załatwionych z powodu nieoczekiwanych ograniczeń kredytowych. 
Dnia 6 lipca t. r., przeprowadziwszy odpowiednie PostfCpowanie, 
dokonano habilitacji na docenta higjeny Dr. med. A. Safarewicza, 
powierzono egzaminowanie z patologji ogólnej prof. Siengalewiczowi, 
a wreszcie ustanowiono liczbfC wakansów na I kursie medycyny na rok 
akademicki 1926/27 w liczbie 100, a dla studjum farmaceutycznego 
w liczbie 40 studentów.
		

/Vilniana_027_04_026_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


22 


W nowym roku akad. 1926/27 powierzono zorganizowanie wykładów 
deontologii lekarskiej dla studentów medycyny prof. K. Karaffie-Korbut- 
towi i Trzebińskiemu, rozpisano konkurs na prace naukowe studentów 
z sumy 500 zł., ofiarowanych przez Stow. Lekarzy Polaków i przyjfCto 
regulamin PostfCpowania konkursowego, a wreszcie zajmowano sifC 
załatwieniem studenckich zatargów, zapowiadających sifC oddawna, 
a wynikłych ostatniemi czasy w formie ostrej na tle dostarczania 
do prosektorjum anatomji opisowej zwłok żydowskich, w liczbie nie 
odpowiadającej ilości medyków żydów tam pracujących. 
Dnia l I 1927 r. Ministerstwo mianowało docenta Uniwersytetu 
Warszawskiego Dr. med. Rafała Radziwiłłowicza, którego wydział podał 
na prof. zwyczajnego jednomyślnie i unico loco, profesorem kontraktowym 
psychjatrji U. S. B. z poborami profesora zwyczajnego, a to z powodu 
wieku, nie pozwalającego na mianowanie go profesorem zwyczajnym. 
SumfC 598 zł., pierwotnie złożoną na portret prof. Ziernackiego, a zwróconą 
przez wydział sztuk pifCknych, uchwalono posłać do Paryża asystentowi 
patologji ogólnej Dr. E. Czarneckiemu tytułem jednorazowej zapomogi, 
przedłużając mu urlop do l VII 1927 r. Dr. Hurynowiczównie, asystentce 
kliniki neurologicznej, przyznano półroczny płatny urlop na wyjazd 
zagrani cfC w celu dalszego kształcenia sifC. 
Po zrzeczeniu sifC dziekanatu przez prof. Orłowskiego wybrano 
dnia 21 II 1927 r. na dziekana prof. Traczewskiego, na prodziekana 
prof. MichejdfC. W maju t. r. delegowano prof. SzmurłfC i Trzebińskiego 
na zjazd przedstawicieli wydziałów lekarskich w sprawie reformy 
studjów i egzaminów (10 V). Wysłuchano sprawozdania prof. A. Ja- 
nuszkiewicza z dwutygodniowych kursów dokształcających dla lekarzy, 
odbytych w czasie wielkanocnych feryj według programu, ułożonego 
poprzednio przez wydział. W wykładach, demonstracjach i ćwiczeniach, 
urządzonych przez profesorów wydziału lekarskiego z udziałem sił 
pomocniczych, uczestniczyło 57 lekarzy (36 miejscowych i 21 zamiej- 
scowych). W tym samym miesiącu (12 V) PrzyjfCto do wiadomości 
podanie sifC do dymisji ze strony prof. Retingera. 
Dnia 14 VI t. r. wybrano na dziekana prof. SzmurłfC, a 20 VI 
PrzyjfCto do wiadomości zgłaszaną już poprzednio kilkakrotnie dymisjfC 
prof. Alexandrowicza. 
W nast
pnym roku akad. 1927/28 uchwalono przyjąć na I kurs 
medycyny 120, a na I kurs farmacji 40-50 studentów. Selekcji kandy- 
datów, ubiegających sifC o przyjfCcie, postanowiono dokonać na podstawie 
cyfrowego ujfCcia kwalifikacyj, z których jedną miał być też wynik 
konkursowego psychologicznego egzaminu. Do komisji, mającej prze- 
prowadzać ocenfC kwalifikacyj, wybrano profesorów: WładyczkfC, 
Trzebińskiego, Opoczyńskiego, oraz prodziekana i dziekana. 


! 
I
		

/Vilniana_027_04_027_0001.djvu

			23 


ROZWÓJ \VIYDZIAŁU 


W tymże roku akad. 1927/28 udzielono dnia 18 X 1927 r. trzy- 
miesifCcznego płatnego urlopu Dr. Wąsowskiemu, asystentowi kliniki 
oto -laryngologicznej, na wyjazd naukowy zagranicfC; zajmowano sifC 
likwidacją dawnej składnicy klinicznej, uchwalono na wniosek prof. 
Muszyńskiego dopuszczać na studjum farmaceutycznem jednorazowe 
tylko repetowanie tego samego kursu; uchwalono specjalne świadczenia 
z ogólnych dotacyj wydziałowych, oraz z sum, już przyznanych poszcze- 
gólnym zakładom, tym katedrom, które dokonując prac organizacyjnych 
w mniej pomyślnych od innych warunkach, bardziej od nich potrzebowały 
pomocy (medycyna sądowa i psychjatrja). Przyznano Dr. Mahrburgowi, 
asystentowi zakładu anatomji patol., 500 zł. jednorazowej zapomogi na 
wydanie pracy naukowej, wreszcie załatwiano konflikty, w dalszym 
ciągu trwające na tle sprawy dostarczania do prosektorjum zwłok 
żydowskich. 
Sprawa pr osektoryjna , która zresztą stawała sifC powodem nie- 
poro
 ł ócającyc h wewnfCtrzne życie nietylko naszego wydziału 
lekarskiego, zasługuje na to, aby jej na tern miejscu poświfCCić słów 
kilka. Pierwotnych jej przyczyn szukać należy w niechfCciach rasowych, 
które, przeniesione na grunt uniwersytecki, wyraziły sifC w szeregu 
konfliktów mifCdzy studentami aryjskiego i semickiego pochodzenia, 
rozgrywających sifC przeważnie na terenie prosektorjum anatomji opisowej. 
Oddawna mianowicie zauważono, że liczba zwłok żydowskich, 
dostarczanych do wymienionego zakładu, wyrażajątsi
u 
procentami ogólnej liczby zwłok tam wpływających, nietylko bywa 
stale mniejsza od liczby, której należałoby oczekiwać ze wzglfCdu na 
stosunek liczbowy ludności żydowskiej do chrześcijańskiej, - w danym 
przypadku w mieście Wilnie,-lecz też zupełnie nie odpowiada takiemuż 
stosunkowi medyków żydów i nieżydów, pracujących w prosektorjum. 
Stąd wniosek chrześcijańskiej cZfCści studentów, że żydzi mają prawo 
do brania udziału w ćwiczeniach prosektoryjnych o tyle tylko, o ile 
znajdzie sifC tam odpowiednia liczba zwłok żydowskich. Na odmiennym 
punkcie widzenia stanfCła żydowska cZfCŚĆ ludności wileńskiej, oraz 
medycy żydzi, twierdząc, że ani konstytucja państwa polskiego, ani 
ustawy uniwersyteckie nie zawierają żadnych zastrzeżeń, któreby sifC 
dały w takim sensie tłumaczyć, i że przeciwnie na ich podstawie każdy 
student żyd, zostając przyjfCty w charakterze studenta na wydział 
lekarski, tem samem nabywa prawo do korzystania ze wszystkich 
pomocy naukowych w tym samym zakresie, co każdy inny student. 
Zapatrywania, tak daleko od siebie stojące, nie łatwe były do 
pogodzenia, tern wifCcej, że walka była ciągle podsycana zzewnątrz. 
To też w celu zapobieżenia ostrym starciom, których wybuch groził 
co chwila, wydział widział sifC zmuszonym do dwukrotnego za:nykania 


I 
I
		

/Vilniana_027_04_028_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI W LATACH 1919-1929 


24 


prosektorjum na czas pewien i wzglfCdnie prawidłowa praca w tym 
zakładzie mogła sifC rozpocząć dopiero wtedy, kiedy Senat postanowił 
dnia 18 XI 1927 r., aby zakład anatomji opisowej zatrzymał cały zapas 
materjału prosektoryjnego (coprawda wskutek rozwinifCcia odnośnej 
agitacji w pewnych warstwach społeczeństwa znacznie uszczuplony 
w porównaniu z dawniejszemi latami) na wewnfCtrzne potrzeby swoje 
(preparaty, szkielety i t. p. przedmioty muzealne), z tych zaś zwłok, 
które po tej dacie wpływać bfCdą, oddawał do ćwiczeń zwłoki 
chrześcijańskie chrześcijanom, a żydowskie żydom. 
Dnia 6 XII 1927 r. uznano Pamiętnik Wileńskiego Towarzystwa Lekar- 
skiego za organ wydziału i postanowiono wypłacać mu subwencjfC w sumie 
1.500 zł. rocznie. Równocześnie przyjfCto do wiadomości dnia 15 XII 
rezygnacjfC pułk. Dr. Sowińskiego ze stanowiska zastfCpcy profesora 
dermatologji i kierownika kliniki dermatologiczno - wenerologicznej, 
polecając prowizoryczne prowadzenie wykładów i kliniki Dr. Mienic- 
kiemu pod dozorem prof. Szymańskiego. Wreszcie wybrano jako 
delegata do Państwowej Naczelnej Rady zdrowia prof. K. KarafffC- 
Korbutta, a na zastfCpcóW prof. Januszkiewicza i SzmurłfC. Dnia 6 III 
1928 r. wybrano prof. Radziwiłłowicza na profesora honorowego, 
a dnia 24 IV takim samym tytułem odznaczono Dr. Bolesława Motza 
z Paryża. Dnia 20 III 1928 r. habilitowano Dr. Ignacego Abramowicza 
na docenta okulistyki, a dn. 15 V postanowiono wydać Dr. Stanisławowi 
Peszyńskiemu, w celu uczczenia jego półwiekowej pracy zawodowej, 
nowy dyplom doktora wszech nauk lekarskich. -- 
Dnia 12 VI 1928 r. wybrano na dziekana na rok ak ad. 1928/29 
prof. Kornela MichejdfC. Równocześnie ustanowiono liczbę wakansów 
na r. 1928,'29 na 120 miejsc dla medyków, a 45 dla farmaceutów I-go 
kursu. Ograniczono też okres przyjmowania podań, poprzednio trwający 
aż do l-go października, na czas mifCdzy 10 a 20 września, w celu 
uzgodnienia go z terminami, 'l stosowanemi na innych wydziałach 
i wyznaczono komisjfC, mającą decydować w sprawach przyjfCć (Wła- 
dyczko, Safarewicz, Trzebiński). Na temże posiedzeniu wyasygnowano 
z funduszów wydziałowych Dr. Bortkiewiczównie 250 zł. na wydruko- 
wanie pracy doktorskiej. -. 
 .). 
Dnia 26 VI 1928 r. przyjfCto sprawozdanie prof. Januszkiewicza 
z kursów dokształcających dla lekarzy, odbytych podczas feryj wielka- 
nocnych, według którego w kursach tych brało udział 33 lekarzy 
(9 miejscowych i 24 zamiejscowych). Jako kandydatów do stypendjów 
na wyjazd zagranicfC podano Doktorów: Bowkiewicza, Dylewskiego 
i OlechnowiczównfC, a wreszcie udzielono prof. Traczewskiemu absolu- 
torjum z zarządu składnicą kliniczną. 
W roku akadem. 1928/29 Rada wydziałowa odbyła posiedzeń 18. 


l 


I
		

/Vilniana_027_04_029_0001.djvu

			25 


ROZ\VIÓJ \VIYDZIAŁU 


Poza załatwianiem zwykłych spraw bieżących do zanotowania w ciągu 
tego okresu byłyby fakty nastfCpujące: Dnia 16 X sprawozdanie prof. 
Radziwiłłowicza ze zjazdu antyalkoholowego w Antwerpji, oraz udzielenie 
veniae legendi Dr. Czarneckiemu z zakresu fizjologji. Dn. 30 X przyjfCcie 
do wiadomości nominacji na profesorów honorowych wydz. lekarskiego 
U. S. B. prof. R. Radziwiłłowicza i Dr. Bolesława Motza z Paryża 
(wskutek odnośnych wniosków wydziału). Dnia 6 XI prowizoryczne 
zlecenie wykładów chemji lekarskiej docentowi Seńkowskiemu z Krakowa, 
którego nominacja na profesora wówczas jeszcze nie była nastąpiła. 
Dn. 11 XII przyjfCcie regulaminu egzaminacyjnego w opracowaniu prof. 
K. Karaffy - Korbutta. Na tern samem posiedzeniu Rada wydziałowa 
zaprotokółowała, że ponowne przedłużenie przez izby prawodawcze 
prowizorjum, dotyczącego uzyskania stopni doktorskich na wydziałach 
lekarskich, uważa za rzecz szkodliwą. Dn. 8 I 1929 r. zlecono prowa- 
dzenie nauczania chorób skórnych i wenerologji Dr. Mienickiemu aż do 
chwili nominacji nowego profesora tych przedmiotów. 
Na temże posiedzeniu przyjfCto do wiadomości oświadczenie prof. 
Jakowickiego o czasowe m zamknifCciu kliniki położniczej z racji wystą- 
pienia tam kilku wypadków gorączki połogowej, bfCdących oddawna 
przewidywanem następstwem wprost niemożliwego przepełnienia tej 
kliniki. Przy tej sposobności Rada musiała stwierdzić, że i poprzedni 
kierownik kliniki ś. p. prof. Burdziński i obecny równie wytrwale jak 
bezskutecznie kołatali u władz wyższych o poprawfC stosunków, do czego 
najlepszym sposobem było nabycie sąsiadującej z kliniką parceli, bo to 
pozwoliłoby na rozszerzenie jej stosunkowo nieznacznym kosztem i że 
te starania spotkały sifC z niepowodzeniem ze wzglfCdów czysto kance- 
laryjnej natury nawet wtedy, kiedy prof. Jakowicki wystąpił z projektem 
nabycia tej parceli bez żadnych osobnych świadczeń ze strony władz 
skarbowych. Tymczasem ową parcelfC nabył kto inny i dziś skarb, 
któremu wypadnie przecie coś zrobić prfCdzej czy później w celu poprawy 
warunków funkcjonowania kliniki, zapłacić bfCdzie musiał kiedyś sumę 
zapewne kilkakrotnie wyższą, nie mówiąc już o licznych szkodach, 
wynikających obecnie z takiego braku' zrozumienia żywotnych interesów 
społeczeństwa, uniwersytetu i państwa. 
Dnia 15 I 1929 roku przyjfCto do wiadomości oświadczenie prof. 
Jakowickiego, że klinikfC otworzył po dokonaniu w niej gruntownej 
dezynfekcji; powierzono prowadzenie nauczania histologji tymczasowo 
Dr. Bagińskiemu w formie wykładów zleconych, wystąpiono też do Min. 
W. R. i O. P. o przedłużenie terminu prekluzyjnego służby dla szeregu 
asystentów, którym ten termin upływał. 
Dnia 29 I 1929 r. przyjfCto regulamin egzaminacyjny dla nostry- 
fikantów według projektu opracowanego przez prof. K. KarafffC-Korbutta
		

/Vilniana_027_04_030_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 - 1929 


26 


i Trzebińskiego. Dnia 19 II t. r. przyjfCto do wiadomości sprawozdanie 
prof. Radziwiłłowicza w sprawie udziału w pracach komisji rzeczo- 
znawców do walki z alkoholizmem. Dnia 12 marca poparto wniosek 
prof. Wilczyńskiego o udzielenie mu rocznego naukowego płatnego 
urlopu, oraz zlecono prof. Kraszewskiemu wykłady z chemji nieorga- 
nicznej i organicznej aż do czasu ostatecznego uregulowania sprawy 
nominacji prof. Seńkowskiego, wreszcie wybrano na reprezentantów 
wydziału w komitecie redakcyjnym Pamiętnilea Wil. Tow. Le.
. prof. 
Jasińskiego i Siengalewicza. 
\SLP{' Dn. 23 IV podano doc. Ma
go z Warszawy na prof. nad zw. 
dermatologji i wenerologji. Na posiedzeniu 30 IV zajmowano się sprawą 
zorganizowania nauczania 
 na wydziale lekarskim, postanawiając 
tymczasowo zorganizować je własnemi siłami, a wstawiając do budżetu 
nastfCpnego pozycje na katedrfC tego przedmiotu, wreszcie wybrano 
na prof. nadzwyczajnego histologji i embrjologji docenta Dr. St. 
 
z Krakowa. Dn. 14 V 1929 r. udzielono veniam legendi z zakresu histologji 
Dr. Stefanowi Bagińskiemu, poparto wniosek prof. Eigera o udzielenie 
mu płatnego rocznego urlopu naukowego i wydelegowano prof. Jakowic- 
kiego na konferencjfC przedstawicieli wydziałów lekarskich w Warszawie. 
Dn. 4 czerwca 1929 r. wybrano na dziekana na rok akad. 1928/29 
prof. Władysława Jakowickiego, udzielono veniam legendi z zakresu 
neurologji Dr. Adolfowi Falkowskiemu. postanowiono poprzeć podania 
Dr. Kaulbersz - Marynowskiej i Dr. Wacława Zaleskiego o stypendja 
naukowe z funduszu kultury, jakoteż poprzeć propozycjfC prof. Z. Orłow- 
skiego co do zorganizowania przezeń w okresie wakacyjnym 
}' cieczki 

 lneologi cznej do zdrojowisk polskich dla starszych studentów i asysten- 
tów. Dn. 18V1 ustanowiono 
e'us clausus dla I roku studjów lekarskich 
na 120, dla studjum farmaceutycznego na 45 studentów, a okres zgłoszeń 
ustalono na czas od l do 15 września. Dn. 2 lipca 1929 r., w związku ze 
zbliżającym sifC obchodem 350-1ecia Uniwersytetu, rozdzielono pomifCdzy 
poszczególnych profesorów obowiązek zajfCcia sifC doprowadzeniem do 
porządku grobów profesorów wydz. lekarskiego dawnego Uniwersytetu 
Wileńsko i Akademji Medyko-chirurgicznej, a mianowicie: prof. Muszyń- 
skiemu (cmentarz Bernardyński), docentowi Abramowiczowi (cmentarz 
przy kościele Ś-go Stefana). prof. Trzebińskiemu (cmentarz Rossa), 
dziekanowi Michejdzie (cmentarz ewangelicki). Na temże posiedzeniu 
postanowiono, nawiązując do projektu komisji, która rozważała wniosek 
o ustaleniu na rok akad. 1929/30 warunków przyjmowania kandydatów 
na I kurs studjów wydziału lekarskiego (prof.: Siengalewicz, Muszyński 
i Trzebiński), aby przyjmowanie odbywało sifC na podstawie eg zaminu 
konkursowego z chemji i fizyki, przyczem dziekanowi przyzna
o prawo 
poddawania badaniu lekarskiemu tych kandydatów, których stan zdrowia 
...---- ---- 


j
		

/Vilniana_027_04_031_0001.djvu

			j 


I 
I 


27 


ROZ\VIÓJ \VIYDZIAŁU 


nasuwa podejrzenia co do niezdatności ich do zawodu lekarskiego. 
PrzyjfCto z zadowoleniem do wiadomości informacje prof. K. Karaffy. 
Korbutta o zorganizowaniu przez profesora higjeny, z udziałem Magistratu, 
kursów dla lekarzy szkolnych. już po posiedzeniu dziekanat otrzymał 
wiadomość o podpisaniu dnia 9 VI 1929 r. przez p. Prezydenta Rzplit. 
nominacji docenta Dr. Seńkowskiego na prof. zwycz. chemji lekarskiej. 
W ciągu pierwszych 10 lat istnienia (1919 - 1929) Rada wydziału 
lekarskiego odbyła wszystkich posiedzeń 249, a wifCC przecifCtnie 24-25 
posiedzeń rocznie. Jeżeli zważymy, że posiedzenia te ciągnfCły sifC nieraz 
po 4-5 godzin, a czasem jeszcze dłużej, wypadnie stwierdzić, że wydział 
poświfCcał stosunkowo wiele czasu i pracy sprawom, tyczącym jego 
rozwoju. Tłumaczy sifC to okolicznością, że cały prawie ten okres był 
okresem organizowania sifC nietylko poszczególnych katedr i zakładów, 
lecz też całego wydziału jako jednostki zbiorowej, szukającej najodpo- 
wiedniejszych dróg do spełnienia zadań na nią włożonych i to nieraz 
w warunkach niezupełnie pomyślnych. 
W dziale historji katedr i zakładów wydziału lekarskiego, oraz w życio- 
rysach profesorów i docentów podajemy wyszczególnienie wszystkich 
prac naukowych, stanowiących dorobek wydziału w ciągu ubiegłego 
dziesifCciolecia, o ile otrzymaliśmy o nich informacje. jest ich znacznie 
ponad 500, w tern podrfCczników 13. Do liczby tej nie wchodzą drukowane 
chociażby oceny i recenzje prac cudzych, o ile nie posiadają charakteru 
artykułów poglądowych, traktujących pewne zagadnienie jako całość, 
nekrologi i wspomnienia pośmiertne, oraz referaty, odczyty i wykłady 
naukowe, nie ogłoszone drukiem in extenso albo przynajmniej w obszernem 
streszczeniu, artykuły ogłaszane ponownie, bez poważniejszych zmian 
w tekście, w innym jfCzyku albo w innych czasopismach, wreszcie wszystko 
to, co dane osoby ogłaszały przed wejściem w skład osobisty naszego 
wydziału, albo po wyjściu z niego. 


ROZDZIAŁ III 


ODDZIAŁ FAR MACEUTYCZNY l 


Studja farmaceutyczne istniały już w dawnym Uniwersytecie Wileń- 
skim. W spisie wykładów nauk lekarskich z roku 1787 i 1788 znajdujemy 
farmacjfC, którą wykładał wraz z chemją prof. józef Sartoris; w roku 
1798/99 wykładał ją już po polsku prof. JfCdrzej Śniadecki, a od roku 
1807 obejmuje wykłady farmacji i farmakologji (która odpowiada dzisiejszej 


l Rozdział ten opracował J. Muszyński.
		

/Vilniana_027_04_032_0001.djvu

			, 


\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 -1929 


28 


t 


farmakognozji) Mr. Jan Wolfgang i prowadzi je aż do zamknifCcia Uniwer- 
sytetu. O stanie ówczesnym nauk farmaceutycznych w Wilnie daje chlubne 
świadectwo w swej historji uczelni wileńskiej Dr. J. Bieliński (Uniwer- 
sytet Wileński, II, 320). Wydawany przez J. Wolfganga Pamiętnik Farma- 
ceutyczny Wileński (1820 - 1822) był jednem z naj cenniejszych polskich 
czasopism przyrodniczych owej doby. Dlatego też wskrzeszenie, mających 
świetną tradycjfC, studjów farmaceutycznych stało sifC odraz u serdeczną 
troską tego szczupłego grona profesorów, którzy rozpoczfCli odbudowfC 
wszechnicy wileńskiej. 
Dnia 6 XII 1920 r. Rada połączonych wydziałów matematyczno- 
przyrodniczego i lekarskiego powołała komisjfC w osobach prof. J. Zie- 
macki ego, prof. St. Władyczki i zast. prof. Dr. J. Alexandrowicza, której 
poleciła organizacjfC studjum farmaceutycznego, albowiem wśród słuchaczy 
było już sporo kandydatów, pragnących studjować farmacjfC. Wzór 
organizacji był już gotowy; w r. 1920 Uniwersytet Warszawski posiadał 
sformowane już studjum farmaceutyczne. Pozatem Min. W. R. i O. P. 
wydało w dn. 19 X 1920 r. "Statut Oddziału farmaceutycznego przy 
uniwersytetach", obejmujący szczegółowy program nauk. Pierwszy 
paragraf tego statutu głosił: 


Oddziały farmaceutyczne w uniwersytetach utworzone są jako organizacje 
przejściowe aż do chwili powstania wydziałów farmaceutycznych. Zadaniem ich jest: 
a) umożliwić przysposabiającym się do zawodu farmaceutycznego nabycie gruntowneKo 
wykształcenia naukowego, ogólnego i zawodowego; b) ułatwić gruntowne wykształcenie 
w obranym kierunku osobom, mającym zamiar pracować zawodowo lub naukowo 
w którejkolwiek ze specjalnych gałęzi farmacji; c) dać możność studentom innych 
wydziałów nabycia niektórych wiadomości z dziedziny farmacji, któreby mogli zużyt- 
kować w przyszłym swoim zawodzie. 


Program nauczania według tego "Statutu" rozłożony był na trzy 
lata. Po ukończeniu studjów kandydat otrzymywał stopień magistra 
farmacji. Koniecznym warunkiem do wstąpienia na studja było posiadanie 
świadectwa dojrzałości. Statut ten zaczynał obowiązywać od r. 1921/22. 
W roku 1920/21 mogli być przyjmowani adepci farmacji bez matury,. 
lecz posiadający stopień pomocnika aptekarskiego, otrzymywany 
po złożeniu przed komisjami uniwersyteckie mi specjalnych egzaminów 
z dziedziny nauk przyrodniczych i farmaceutycznych. 
Ponieważ pierwszf kurs nauk farmaceutycznych według statutu 
obejmował tylko przedmioty przyrodnicze: fizykfC, botanikfC, zoologję 
i chemjfC nieorganiczną, przeto już w r. 1920/21 możliwe było całkowite 
uruchomienie pierwszego roku studjów, katedry tych przedmiotów 
istniały bowiem w U. S. B. W dniu 24 VI 1921 r. Rada obu wydziałów 
powołała na katedrfC farmakognozji w charakterze zastfCpcy profesora 
Mr. Jana Muszyńskiego, byłego inspektora uniwersyteckiego ogrodu
		

/Vilniana_027_04_033_0001.djvu

			, 


29 


ROZ\VIÓJ WYDZIAŁU 


botanicznego w Dorpacie. Mr. J. Muszyński, przybywszy do Wilna 
w pierwszych dniach listopada 1921 r., objął wykłady i ćwiczenia 
z farmakognozji i hodowli roślin lekarskich, ćwiczenia z botaniki 
lekarskiej i analizy surowców sproszkowanych, na rozpoczynającym sifC 
drugim i zbliżającym sifC trzecim kursie nauk farmaceutycznych. Oprócz 
tego prowadził on bezinteresownie wykłady farmakognozji dla studentów 
medycyny III kursu przez szereg lat, aż do skasowania tego przedmiotu 
w nowym programie studjów lekarskich. 
Na początku r. 1921,22, gdy nastąpiło usamodzielnienie sifC wydziału 
lekarskiego, oddział farmaceutyczny stał sifC CZfCścią tego wydziału, 
który też rzeczywiście wykazywał zawsze szczerą troskfC o rozwój 
oddziału. Na dyrektora oddziału powołała Rada wydziału lekarskiego 
zast. prof. Mr. J. Muszyńskiego. Pewną trudność w przeprowadzeniu 
podstawowego planu studjów farmaceutycznych stanowił początkowo 
brak katedry chemji farmaceutycznej i katedry farmacji stosowanej 
i receptury. W r. 1922/23 chemjfC farmaceutyczną wykładał i ćwiczenia 
z tego przedmiotu prowadził adjunkt zakładu chemji organicznej Inż. 
W. Kraszewski. FarmacjfC stosowaną i recepturfC uwzglfCdniał w swych 
wykładach i ćwiczeniach zast. prof. Mr. J. Muszyński. W roku 1923 
na katedrfC chemii farmaceutycznej powołany został w charakterze 
profesora nadzwyczajnego Inż. Wł. Karaffa-Korbutt, a w lipcu tegoż 
roku dotychczasowy zastfCpca profesora Mr. J. Muszyński zamianowany 
został profesorem nadzwyczajnym na katedrze farmakognozji i hodowli 
roślin lekarskich. Te dwie specjalne katedry, t. j. farmakognozji i chemji 
farmaceutycznej, musiały aż do chwili obecnej uwzglfCdniać najważniejsze 
działy specjalnego wyks1:tałcenia farmaceutycznego. Wogóle słuchacze 
farmacji przechodzą całokształt swych studjów w jedenastu różnych 
zakładach, z których 6 należy do wydziału matematyczno-przyrodniczego 
a 5 do wydziału lekarskiego. 
Niezmiernie trudne były pierwsze lata pracy, albowiem do końca 
r. 1924 zakłady farmakognozji i chemji farmaceutycznej mieściły sifC 
w ciasnych, prowizorycznych i nie przystosowanych do rodzaju zajfCć, 
lokalach przy ul. Zamkowej Nr. 11. Dopiero w grudniu 1924 r. otrzymały 
one pomieszczenie w ColI. J. Piłsudskiego, zbyt jednak małe (pracownia 
chemji farmaceutycznej zaledwie na 20 miejsc), żeby sifC mogły w niem 
należycie rozwinąć. W r. 1923 został założony, jako instytucja zakładu 
farmakognozji, ogród roślin lekarskich U. S. B. na CZfCści terenów 
folwarku Zakret. Na inspektora tego ogrodu powołano W. Strażewicza, 
wychowanka oddz. farm. U. S. B.; kierownictwo ogrodu wydaje corocznie 
katalogi nasion roślin hodowanych i dzikich, które rozsyła do wszystkich 
ważniejszych ogrodów botanicznych w Europie i poza Europą i prowadzi 
z niemi wymianfC nasion. Obećnie uprawiana powierzchnia obejmuje
		

/Vilniana_027_04_034_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 -1929 


30 


około 3 ha, nie licząc terenów zalesionych, które są przeznaczone 
na rezerwat flory miejscowej. Z roślin leczniczych, hodowanych w ogrodzie 
na wifCkszą skalfC, należy wymienić: naparstnicfC, kozłek, mifCtfC pieprzową, 
drapacz i sojfC brunatną, aklimatyzowaną w ogrodzie od r. 1925, a dziś 
znaną już w całej Polsce pod nazwą soi wileńskiej. 
Pomimo trudnych warunków organizacyjnych i bardzo skromnych 
środków, udzielanych na potrzeby oddziału, studja farmaceutyczne 
zostały całkowicie zorganizowane już w 1923 r., dzifCki czemu pierwsze 
dyplomy magistra farmacji U. S. B. mogły być przyznane już w maju 
1923 r. Pierwszymi magistrami byli Franciszek Sianko, obecny asystent 
zakładu farmakognozji i hod. roś1. lekarskich i Matylda Chorzelska, która 
nastfCpnie uzyskała jeszcze doktorat farmacji na wydz. farmaceutycznym 
w Nancy i pracuje obecnie jako starsza asystentka przy zakładzie chemji 
farmaceutycznej. 
Z powodu szczupłości pracowni uniwersyteckich, zwłaszcza zakładów 
farmakognozji i chemii farmaceutycznej, liczba kandydatów przyjmowa- 
nych na pierwszy kurs nie może przekraczać 50 osób. Liczba kandydatów 
zgłaszających sifC corocznie na I kurs wynosi 100 do 200 osób. Chcąc 
wybierać naj zdolniejszych, wprowadzono od r. 1926 egzamin wstfCpny 
z zakresu nauk przyrodniczych. NastfCpstwem tej selekcji jest znaczne 
podniesienie sifC poziomu umysłowego słuchaczy i wzmożenie tempa 
pracy, tak iż w jednym roku 1928/29 ukończyło studja 38 osób. W ciągu 
dziesifCciu lat istnienia U. S. B. uzyskało dyplom magistra farmacji 128 
kandydatów. 


ZAKŁADY I KLINIKI WYDZIAŁU 


1. ZAKŁAD ANA TOMJI OPISO\VIEJ 


Katedra anatomji opisowej zaczęła funkcjonować jeszcze w roku 
1919/20. 
P e r s o n e l. Pierwotnie kierownikiem był prof. Dr. J. Alexandro- 
wicz (1919/20). Od roku akad. 1920/21 kierownictwo objął prof. M. 
Reicher. W czasie ostatnich kilku tygodni 1920 r., przed przybyciem 
prof. M. Reichera, zastfCpował kierownika prof. J. Ziernacki. Zakład 
rozporządza jednym etatem prosektora, dwoma etatami asystentów 
starszych i trzema niepełnemi etatami, płatnemi z ryczałtu, które 
dzielone są mifCdzy asystentów młodszych, demonstratorów (studentów) 
i rysownika, zależnie od ich kwalifikacyj i godzin pracy. 
Skład pomocniczego personelu naukowego przedstawiał sifC w ciągu 
dziesifCciolecia nastfCpująCO: Bądzyński W. st. asyst. w latach 1919/20-
		

/Vilniana_027_04_035_0001.djvu

			31 


ZAKŁADY I KLINIKI 


# 


192021; Dr. med. Jakubowski Z. st. asyst. w l. 1919/20 - 1920/21. 
Achmatowicz A. mI. asyst. w r. 1920/21, starszy w l. 1921/22-1923/24. 
Dr. Nowokuńska G. mI. asyst. w l. 1920/21 - 1925/26, starsza w I. 
1926/27 - 1927/28; Niedźwiedzki M. st. asyst. w l. 1921/22 - 1922/23; 
Pakowski W. st. asyst. w l. 1921/22 - 1925/26; Dr. Womperski WI. 
mI. asyst. w l. 1921/22-1927/28, starszy w r. 1928.'29; Dr. Jasiewicz St. 
mI. asyst. w l. 1921/22-1925126; Dr. med. Mancewicz E. st. asyst. w l. 
1922/23-1923:24, prosektor od r. 1925126; Dr. med. Zaleski A. st. asyst. 
w l. 1924'25 - 1927/28; Sylwanowicz W. mI. asyst. od r. 1926;27; Dr. 
Grabiński B. mI. asyst. w I. 1926/27 - 1927/28, starszy od r. 1928129; 
Szyran W., Śmigielski j., Szmigielski St. demonstratorzy od r. 1928/29; 
rysownikami byli: Lenartowa P. (1920/21), Świdówna H. (1921/22- 
1922/23), Achrem-Achremowicz Gr. (1923/24 -1924/25) i MifCdzybłocki A. 
(od r. 1926/27). Pozatern w ćwiczeniach prosektoryjnych i w ćwiczeniach 
z mózgowia stale brał udział st. asy:st. zakładu anatomji topograficznej, 
Dr. Karol Kosiński. ( \ 
Personel niższy zakładu składa sifC z l laboranta, 2 służ ących 
prosektoryjnych i l woźnego. J 
L o k a l . Zakład anatomji prawidłowej mieści się prowizorycznie 
w Coli. J. Śniadeckiego. Na parterze znajduje sifC mieszkanie portjera, 
szatnia, prosektorjum i preparatorjum; na I pifCtrze - sala wykładowa, 
dwie sale do nauki dla studentów, w których równocześnie umieszczone 
są zbiory muzealne, pokój preparatora, trzy pracownie i gabinet 
kierownika. Wreszcie w piwnicy znajduje sifC trupiarnia i składy. 
Powierzchnia użytkowa wynosi około 1.000 m 2 . 
 
Zakład obecny zarówno pod wzglfCdem swego obszaru, jak również 
urządzeń technicznych, nie odpowiada swemu celowi i dlatego sprawa 
budowy nowego lokalu dla anatomji stała sifC sprawą aktualną już 
w parfC miesifCcy po objfCciu kierownictwa przez prof. Reichera. Wreszcie 
w r. 1928 przystąpiono do budowy znacznej cz«ości nowego pomieszczenia 
dla instytutu anatomicznego, który znajdować sifC bfCdzie wraz z zakładem 
anatomji topograficznej i histologji CZfCściowo w CZfCści zachodniej 
ColI. Czartoryskiego, CZfCściowo w przylegającem nowobudującem sifC 
skrzydle. .. 
 
I n wen t a r z. Już w r. 1921/22' zakład posiadał, prócz naj potrzeb- 
niejszych mebli i narzfCdzi, okolo 150 preparatów muzealnych, przygo- 
towanych przez personel zakładowy, oraz kilkanaście szkieletów. 
W nastfCpnym roku akad. było już 467 tablic wykładowych, bibljoteka 
zaś liczyła 408 tomów książek, 95 broszur i 80 t. czasopism. W roku 
1924/25 dział mebli obejmował 936 poz., instrum. 413, tablic wykI. 512, 
a bibljoteka 518 pozycyj. W muzeum znajdowało sifC 320 preparatów. 
Wreszcie w r. 1928/29 dział mebli obejmuje 1.020 poz., cena przybliżona
		

/Vilniana_027_04_036_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI W LATACH 1919-1929 


32 


wynosi zł. 16.000; dział instrumentów i narzfCdzi obejmuje 462 pozycyj, 
cena przybliżona zł. 6.967; bibljoteka składa sifC z 978 numerów, cena 
około zł. 23.500; tablic wykładowych posiada zakład 554 na sumfC około 
zł. 4.432, preparatów muzealnych i modeli 430 wartości około zł. 5.000. 
Pozatem zakład posiada zbiory czaszek (dotychczas nie zainwentary- 
zowane) z dawnych cmentarzy wileńskich w ilości 533 sztuk. 
Praca pedagogiczna. Wykłady z anatomji odbywają sifC 
po 5 godzin tygodniowo w ciągu całego roku dla studentów I i II kursu, 
pozatern od r. 1925.'26 również wykłady z antropologji dla studentów 
II roku l godz. tyg. w ciągu dwóch trimestrów. 
Ćwiczenia prosektoryjne odbywają si(( dla studentów I i II roku 
codziennie oprócz sobót wg. 3-7 pp. w 1,2,4 i 5 trimestrze, a ćwiczenia 
z mózgowia dla studentów II roku 2 godz. tygodn. w 6 trimestrze. 
W r. 1919/20 pracowało w prosektorjum 102 studentów, z pomifCdzy 
których dostateczną liczbfC ćwiczeń wykonało 71,5 %, w r. 1920/21 
pracowało 138, a z nich dostateczną liczbfC ćwiczeń odrobiło 84 0 10 I 
i 70 % II kursu. W r. 1921/22 zakład miał do rozporządzenia 52 zwłok 
dorosłych i 7 zwłok dziecifCcych. Kurs I odrobił 91,5 %, a II 65 % 
przepisowych ćwiczeń. Jeszcze wifCkszy procent przepisanych prac 
prosektoryjnych odrobiono, pomimo dość znacznej liczby studentów 
pracujących w prosektorjum (250), w r. 1922/23, a mianowicie: I kurs 
99 %, Il - 86 %. Co prawda w roku tym wpłynfCło już zwłok 107. 
Najobfitszym dopływem materjału prosektoryjnego zaznaczył sifC jednak 
rok akad. 1922/23 (114 zwłok), z których na ćwiczenia z anatomji 
opisowej, topograficznej i chirurgji operacyjnej zużyto 69. Reszta poszła 
na preparaty muzealne, albo pozostała jako zapas na rok nastfCpny. 
W r. 1925/26 na 185 studentów bezmała 100 % odrobiło wszystkie 
ćwiczenia przepisowe; równocześnie jednak zaczfCła sifC zmniejszać liczba 
zwłok, dostawionych do zakładu, a w r. 1926/27 wpłynfCło ich już tylko 54, 
grożąc nietylko prfCdkiem wyczerpaniem dawnych zapasów, lecz wprost 
niemożnością zadośćuczynienia bieżącym potrzebom zakładu. Najważ- 
niejszą przyczyną tego niepożądanego objawu był zatarg prosektoryjny 
na tle rozdziału preparatów w zależności od dostarczania zwłok 
chrześcijańskich i żydowskich. Podając bardziej szczegółową o nim 
wzmiank(( na innem miejscu (zob. wyżej, str. 23), tutaj zaznaczymy 
tylko, że uniemożliwił on pewnej kategorji studentów odrobienie 
obowiązkowej liczby ćwiczeń, obniżając gwałtownie przypływ świeżego 
materjału prosektoryjnego, a jednocześnie wpłynął paraliżująco na życie 
zakładu, przerywając parokrotnie na czas dłuższy normalny bieg zajfCć. 
To też np. w r. 1927/28 odrobiono na I kursie tylko 56%, a na II 66% 
przepisowych ćwiczeń. Zwłok w tym okresie wpłynfCło nie wifCcej jak 38. 
Aczkolwiek wifCC ostre zatargi zakończyły sifC po uchwale Senatu akad.
		

/Vilniana_027_04_037_0001.djvu

			33 


ZAKŁADY I KLINIKI 


z dnia 18 XI 1927 r., nie możemy do dziś dnia uważać funkcjonowania 
zakładu jako zadowalające. 
Statystyka zwłok przedstawia SlfC nash.pująco: 


r 
II Rok 


akadem. 


CI! 
-= 

 


N 


J 


1919/20 31 
1920/21 32 
1921/22 52 
1922.:23 107 
1923/24 114 
1924.25 56 
1925 26 56 
1926/27 54 
1927/28 32 


II 


Z\VIŁOK \VIPŁYNĘŁO 


CI! 
C 
"O 
o 
O 
N 


ej 
..
. Razem 

 
 
oC >. 
U 'N 


...10: 
"'"' o 

 .. 

= 
o 
.. .- 
0..... 


6 




! = I 
52\ - 
107 I - 
I 
114 1 - 
56 
54 
48 
34 


2 
6 
4 


31 
32 
52 
107 
114 
56 
56 
54 
38 


t 30 
26 
42 
51 
55 
53 
44 
37 
35 


ZWŁOK ZUŻYTO 


II 


ci. 
o 
.."'"' 
<.> 
.
 
 
'U 
 


6 
8 
14 
10 
6 
6 
6 


RAZEM. . 


E 
l) 

 
CI! 
o:: 


30 
26 
48 
59 
69 
63 
50 
43 
41 


RAZEM. . .11 540 RAZEM. . . 
Pozostaje na r. 1928/29 


ci. 
l) 
.. 
C. 
CI! 
Z 


Razem 


l 
6 
6 
21 
28 
16 
l 
4 
4 


31 
32 
54 
80 
97 
79 
51 
47 
45 


516 
24 


.11 540 


P r a c a n a u k o w a. Kierownicy i personel zakładu brali czynny 
udział w życiu Wil. Tow. Lekarskiego, wydziału II Tow. Przyj. Nauk, 
Tow. im. Kopernika, oraz w zjazdach (MifCdzynar. Antropolog. w Pradze, 
1924; XII Zjazd Lek. i Przyr. Polskich w Warszawie, 1925; Zjazd An. 
i Zoo l. P. w Warszawie, 1926, oraz Zjazd Anat. w Londynie, 1927, 
Amsterdamie, 1927 i Pradze, 1924), wygłaszając tam referaty i wykonując 
pokazy. Wreszcie prof. Reicher z CZfCścią personelu prowadzi w ciągu 
lat ostatnich w czasie wakacyjnym antropologiczne badania Karaimów 
w Trokach i w Wilnie. 
Prace naukowe kierowników wykazane zostaną na nastfCpnych 
kartach. Z prac personelu naukowego ogłoszono drukiem: 
Dr. \VI. Pakowski, Obustronne przebicie żyły szyjnej zewnętrznej przez nerw 
skórny szyi, Księga Pam. Xl1 Zjazdu Lekarzy i Przyrodn. Pol., Warszawa, 1926.
		

/Vilniana_027_04_038_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 -1929 


34 


A. Zaleski: l. O naczyniach chłonnych stawu skokowego górnego u człowieka 
tamże. - 2. Naczynia limfatyczne stawu skokowego górnego u człowieka, Prace 
Wydzialu 11 Tow. Przyj Nauk w Wilnie, 1926, III, z. 2. - J. Naczynia chłonne torebki 
stawowej u człowieka, Pamiętnik l Zjazdu Anatomiczno - Zoologicznego w Warszawie, 
1927. - 4. O naczyniach limfatycznych torebki stawowej u człowieka i o resorbcji 
stawowej, Prace Wydzialu 11 Tow. Przyj. Nauk w Wilnie, 1928, IV, z. 3. - Po franc., 
Vaisseaux limphatiques de la capsule articulaire chez I'homme, Comptes Rendus de 
J'Association des Anatomistes, XXIII, 1928. 


2. ZAKŁAD HISTOLOGJI 


Ponieważ już 2 listopada 1920 roku wydział lekarski postanowił, 
po zrzeczeniu sifC ze strony prof. Alexandrowicza wykładów anatomji 
opisowej, oddać mu prowadzenie zakładu histologji, organizacja tego 
zakładu rozpoczfCła sifC jeszcze w marcu 1921 r. Wykłady rozpoczfCły 
sifC z początkiem lutego 1921 r., a ćwiczenia jesienią 1921 r. 
p e r s o n e l n a u k o w y. Asystenci zakładu: Dr. S. Bagiński od 
kwietnia 1926 roku; Dr. S. Dziekiewiczówna w latach 1921-1925; Dr. 
M. Bujwid w l. 1921-1922; Dr. Gronkowski od listopada 1921 roku 
do marca 1922 roku; Dr. Rudzki od marca do września 1922 roku; Dr. 
K. Wyrzykowski od października 1922 r. do stycznia 1923 r.; Dr. H. Po- 
pławska w październiku 1923 r.; Dr. K. Stawiarska w l. 1922 -1927 r.; 
J. Kruszyński od roku 1925; Z. Opoczyńska od roku 1928; W. Adolph 
do jesieni 1927 r.; H. Lewińska w l. 1925-1928 r. 
L o k a l. Początkowo w r. 1921 posiadał zakład 3 pokoje w gmachu 
uniwersyteckim przy ul. Zamkowej 11. W marcu 1922 r. przeniósł si
 
na II pifCtro zach. skrzydła Coll. Czartoryskiego, gdzie otrzymał zarazem 
do czasowego rozporządzenia CZfCŚĆ I pifCtra. Jednakże roboty instalacyjne 
można było wykończyć jedynie cZfCściowo, a dalsze roboty w tym 
kierunku spotykały sifC z wielkiemi trudnościami z racji ciągłego braku 
odpowiednich funduszów. Obecnie zakład obeimuje 15 ubikacyj, o ogólnej 
kwadraturze 918 m.:! 
I Ił wen t a r z zakładu wykazywał z końcem 1928 r.: mebli 212 
poz., aparatów i przyrządów naukowych 446 poz.; wtem wifCkszych 
przyrządów, np. mikroskopów 52, mikrotomów 7, cieplarek 6. Jeszcze 
jesienią 1921 r. nabyto 50 mikroskopów. Dalszy rozwój odbywał sifC 
nader powoli, albo był całkiem zahamowany brakiem kredytów. Bibljoteka 
ma 339 poz.; w tern: książek 324 poz., czasopism prenumerowanych 
w r. 1927/28 - 15 poz. Tablice, kolekcje preparatów, okazy muzealne 
372 szt., embrjologiczne 20 szt. 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a i s p o ł e c z n a p e r s o n e l u. 
W zakładzie histologji pracują stale asystenci innych zakładów, wyko- 


...
		

/Vilniana_027_04_039_0001.djvu

			35 


ZAKŁADY I KLINIKI 


nując prace z zakresu histologji; w ich liczbie Dr.: Czarnecki, Falkowski, 
Zaleski, Adolph, Jakubowski, RacifCcka, Wąsowski, Jagodowski, Łobza, 
Zagajski, Jaźwiński. I naodwrót asystenci zakładu pracowali poza 
zakładem. I tak: Dr. Stawiarska w żłobku Marji i na oddziale nowo- 
rodków w szpitalu św. Jakóba; Dr. Dziekiewiczówna w ambulansie dla 
bezrobotnych i na oddziale położniczym szpitala św. Jakóba; Dr. Halina 
Popław ska pracowała w przychodni przeciwgruźliczej, oraz brała udział 
w kursie, urządzonym w Warszawie dla dokształcania lekarzy w fizjologji. 
Dr. St. Bagiński był 5 lat nauczycielem przyrodoznawstwa w gimnazjum 
Zygmunta Augusta (1921-1926), od r. 1927 zaś prowadzi stacjfC dla 
dzieci gruźliczych. Ponadto był on przez rok 1926 sekretarzem Wi1. 
Tow. Lek., a od grudnia do połowy czerwca 1927 r., po otrzymaniu 
urlopu naukowego, pracował u prof. Policarda w Lyonie, oraz na stacji 
zoologicznej w Banyuls-sur-mer, nastfCpnie zaś u prof. Gleya w Paryżu. 
Prace ogłoszone przez St. Bagińskiego wymieniono dalej, w dziale 
życiorysów docentów. 


3. SEMINARJUM HISTORjl I FILOZOF jl MEDYCYNY ORAZ 
PROPEDEUTYKI LEKARSKIEJ 


Kierownik seminarjum, prof. Stanisław Trzebiński, otrzymawszy 
dn. 17 V 1922 roku nominacjfC na katedrfC historji i filozofji medycyny 
z obowiązkiem wykładania patologji ogólnej, po wykładzie inaugura- 
cyjnym "O zadaniach propedeutyki lekarskiej", odbytym dn. 12 X t. r., 
rozpoczął organizacjfC seminarjum od nabywania najpotrzebniejszych 
książek. Personelu osobnego pomocniczego seminarjum z początku nie 
posiadało. Dopiero w r. 1925/26 otrzymało asystentkfC ryczałtową o poło- 
wicznym wymiarze pracy, Dr. StefanjfC DziekiewiczównfC, którą w roku 
nastfCpnym zastąpiła Marja Pfaffiusówna. W 1929 r. asystentami były: 
Dr. Władysława Kieljotisówna, a od l III Dr. Alina Trusiewiczówna. 
Aż do jesieni 1927 roku nie posiadało seminarjum własnego lokalu, 
korzystając z lokalu patologji ogólnej. Na początku r. akad. 1927/28 
otrzymało lokal, składający sifC z jednego pokoju i małego przedpokoju 
w Collegium Vetus, obok V audytorjum, skąd w końcu roku akadem. 
1928i29 przeniosło sifC do osobnego lokalu, składającego sifC z dwóch 
pokojów z ubikacjami przy ulicy Zamkowej Nr. 11, w dziedzińcu 
Smuglewicza. 
I n wen t a r z meblowy i sprzfCtowy obejmuje razem pozycyj 35. 
Książek i broszur obecnie 902 numery (w tem dość znaczna CZfCŚĆ 
darowanych przez różne osoby i instytucje, zwłaszcza przez seminarjum 


-..
		

/Vilniana_027_04_040_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


36 


historji medycyny Uniwersytetu Poznańskiego), czasopism 10, (polskich, 
niemieckich, francuskich i angielskich). 
Działalność pedagogiczna. W pierwszych latach odby- 
wały sifC tylko wykłady propedeutyki lekarskiej i logiki dla medyków 
studentów I kursu, po l godzinie tygodniowo w ciągu całego roku. 
Od r. akad. 1924/25 także wykłady historji medycyny dla VI i V kursu 
po 2 godz. w ciągu dwóch pierwszych trimestrów oraz godzina wykładów 
etyki lekarskiej dla VI roku i 2 godziny seminarjum: jedno i drugie 
w trimestrze jesiennym. Po uzyskaniu w roku akad. 1925/26 uwolnienia 
od obowiązku prowadzenia katedry patologji ogólnej, kierownik 
wprowadził odpowiednie zmiany do sprawy nauczania swego przedmiotu, 
przedewszystkiem dodając do wykładów propedeutyki i logiki dla 
medyków, jeszcze także w trimestrach zimowym i wiosennym, prosem i- 
narjum dla studentów I kursu. Na proseminarjum tern, na którem 
czytuje sifC i dyskutuje prace, przeważnie z zakresu filozofji medycyny 
i nauk przyrodniczych, frekwencja jest bardzo znaczna, pomimo tego, 
że nie jest ono obowiązkowe. 
Inne wykłady i ćwiczenia zorganizowano za zgodą wydziału w ten 
sposób, że odbywają sifC one bez żadnych ograniczeń w sensie 
przynależności słuchaczów do określonego kursu. Mają też na nie prawo 
zapisywać sifC wszyscy, z tem tylko zastrzeżeniem, że do tego, aby 
brać udział w seminarjum, potrzebne jest wysłuchanie poprzednio 
wykładów historji medycyny w ciągu jednego przynajmniej trimestru, 
albo przejście przez proseminarjum. Inowacja ta, której myśl pochodzi 
od prof. Szumowskiego z Krakowa, okazała sifC bardzo pożyteczną 
i dzifCki jej zamiast kilkunastu albo nawet kilku słuchaczów, którzy 
chodzili na dane wykłady i ćwiczenia w czasach dawniejszych, kiedy 
sifC je ogłaszało specjalnie dla V i VI kursu, obecnie bywa po kilkudzie- 
sifCciu. Nic w tern dziwnego. Studenci V i VI kursu, stojąc przed 
egzaminami, z natury rzeczy mniej sifC interesują historją medycyny, 
która przedmiotem egzaminacyjnym nie jest, podczas gdy medycy lat 
wcześniejszych, mniej obarczeni pracą, wifCcej mają czasu i ochoty 
do zajmowania sifC takiemi ogólno-kształcącemi, choć nie obowiązkowemi 
wykładami. 
Medycy, uCzfCszczający na seminarjum, wszyscy przed otrzymaniem 
testacji obowiązani są do przedłożenia pracy pisemnej na temat 
zaaprobowany przez kierownika. Niektóre z tych prac bywają czytane 
i dyskutowane na seminarjach, pozatem czyta sifC tam i objaśnia 
Hipokratesa, Biegańskiego, Biernackiego, Kramsztyka etc.
		

/Vilniana_027_04_041_0001.djvu

			37 


ZAKŁADY I KLINIKI 


4. ZAKŁAD CHEMJI FIZJOLOGICZNEJ 


W lutym 1921 r. został mianowany st. asystentem przy katedrze 
chemji fizjologicznej Dr. Aleksander Safarewicz, któremu zlecono 
organizacjfC zakładu, wykładów i ćwiczeń. Dr. A. Safarewicz rozpoczął 
wykłady w marcu t. r., odbywały sifC one w zakładach anatomji 
i fizjologji. Ćwiczenia rozpoczfCto w kwietniu w miejskiej pracowni 
analitycznej przy ul. Hetmańskiej 3. Tu też odbyły sifC w czerwcu t. r. 
pierwsze egzamina z chemji fizjologicznej. Dr. A. Safarewicz był star- 
szym asystentem w latach 1921,122 i 1922/23. 
Nominacja prof. J. Retingera na kierownika zakładu nastąpiła 
wprawdzie 13 IX 1921 r., jednakże z powodu trudności natury technicznej, 
zwłaszcza zaś niedostarczenia wporfC nieodzownych chemikalij i naczyń, 
ćwiczenia w zakresie przewidzianym programowo mogły sifC r07.począć 
dopiero w marcu 1922 r.; w dalszym ciągu odbywały sifC regularnie 
aż do chwili ustąpienia z katedry prof. Retingera z końcem roku akad. 
1926/27. Ponieważ w ciągu tego okresu dziekanat nie otrzymywał 
rocznych sprawozdań zakładu, bliższych więc szczegółów, dotyczących 
jego historji, podać nie możemy. 
W r. akad. 1927/28 zastfCpcze kierownictwo zakładu i katedry objął 
prof. Eiger. Zakład mieści sifC na parterze w prawem skrzydle Collegium 
Czartoryskiego; posiada m. i. wielką salfC ćwiczeń dla 160 pracujących. 
Majątek zakładu obejmuje w dziale mebli: stoły do ćwiczeń 
chemicznych, digestorja, stołki laboratoryjne, biurka, krzesła, ławki, 
szaragi i t. p., ogółem 172 poz.; w dziale aparatów do badań naukowych 
i ćwiczeń praktycznych 156 poz., w bibljotece 420 tomów. Pozatem 
znaczne zapasy szkła chemicznego i innych materjałów. 
Wykonano w zakładzie prace: 
Szantyr-Dowgielewiczowa H.: l. Zawartość i odosobnianie aminokwasów w seradeli 
w rozm'łitych okresach wegetacji (rozprawa magist.). - 2. Oleje kiełkujących zbóż. 
Krejwisówna M.: Kondensacja acetofenonu. 
Sławiński L.: Nowe metody otrzymywania tlenków glinu. 


5. ZAKŁAD FIZJOLOGJI 


Od marca 1921 r. wykładał fizjologjfC tymczasowo prof. Ernest 
Maydell, po jego zaś odjeździe do Krakowa, również zastfCpczo, pro£' 
Traczewski. Dopiero w grudniu 1922 roku przybył obecny kierownik 
zakładu prof. M. Eiger. Zastał on zakład jeszcze prawie zupełnie 
nieurządzony, to też musiał przedewszystkiem zająć sifC jego organizacją.
		

/Vilniana_027_04_042_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 -1929 


38 


P e r s o n e l naukowy zakładu od stycznia 1923 r.: st. asystent 
Dr. Kasper Rymaszewski; młodsi asystenci, wówczas stud. med" teraz 
Dr. wszech nauk lek.: Władysław Żemojtel i Władysław Łobza; od r. 1924 
Michał Jagodowski. Od roku 1926 st. asystentem zakładu został Inż. 
chemji Felix Grossmann, a od początku r. 1928 Dr. med. E. Czarnecki; 
asystentami młodszymi są: Mr. Michał Rubinsztejn, Kazimierz Dowgie- 
lewicz, Juljan Dąbrowski. Służba niższa: l laborant, l mechanik, l woźny. 
L o k a I mieści sifC w zachodniem skrzydle Collegium Czartoryskiego 
na I pifCtrze, zajmując 15 ubikacyj. Ogólna jego kwadratura wynosi 
1214 m 2 . Prace nad przystosowaniem zakładu do potrzeb pedagogicznych 
i naukowych dotychczas jeszcze nie są w zupełności zakończone, co sifC 
tłumaczy brakiem odpowiednich funduszów. PomifCdzy najważniejszemi 
potrzebami na jednem z pierwszych miejsc stoi urządzenie odpowiedniej 
sali wykładowej oraz zaopatrzenie jej w przyrządy, jak np. epidjaskop, 
z odpowiedniemi instalacjami. Brak to tern dotkliwszy, że z audytorjum 
fizjologji korzysta szereg katedr, nie posiadających własnych sal wykła- 
dowych, np. patologia ogólna, histologja i chemja fizjologiczna. Brak 
całego szeregu nieodzownych przyrządów z działów: zmysłów, systemu 
nerwowego i t. d., oraz dostatecznej ilości przyrządów niezbędnych 
do ćwiczeń praktycznych, z uwzględnieniem liczby studentów (130-150), 
pracujących jednocześnie w grupach po 60-75. r 
L I n wen t a r z. Na początku 1923 r. zakład posiadał, prócz nielicznych 
mebli, właściwie tylko jeszcze pewną liczbfC tablic ściennych. Nabywanie 
najpotrzebniejszego inwentarza ,szło i idzie nader opornie z powodu 
ciągłych trudności finansowych. /'- 
Obecnie zakład posiada: w dziale mebli-poz. 231 (wartość ogólna 
w przyb1. 8.700 zł.), w dziale aparatury 1009 poz. (wartość około 3.500 zł.), 
w tern kilka wifCkszych aparatów (strunowy elektrokardjograf Einthovena, 
galwanometr lusterkowy Echelmanna, mikroskopy, kimograf jony, skiro- 
metry i t. d.). W dziale bibljotecznym: ksjążek i broszur 689 poz., 
tablic 237 poz., czasopism prenumerowanych 3 poz. 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a. Wykłady odbywają si« po 
4 godz, tyg. Prócz tego jednfC godz. tyg. wyznaczono na demonstracje, 
których np. w r. akad. 1925/26 odbyło sifC 63. Ćwiczenia prakt. 4 godz. 
tyg. Opracowano na nich np. w roku 1925,'26 - 25 tematów. Ponadto 
kierownik zakładu prowadzi jeszcze 3 godzinne wykłady i 2 godziny 
ćwicz. prakt. z zakresu fizjologji zwierząt na studjum rolniczem. 
D z i a ł a l n ość n a u k o wa. Z prac personelu naukowego ogło- 
szono drukiem: 
M. Eiger i Dr. J. Hurynowiczówna: \Vlpływ insuliny na układ wegetacyjny, 
Neurol. Pol., 1927 (donies. tymczas.). 
Dr. J. Hurynowiczówna: \Vlpływ insuliny na układ nerwowy wegetacyjny, Pam. 
WiI. Tow. LIIk., 1927 r. 


i
		

/Vilniana_027_04_043_0001.djvu

			39 


ZAKŁADY I KLINIKI 


M. Eiger, Grossmann i Klemczyński: Badanie interferometryczne krwi w ciąży 
i raku, Warszaw. Czasop. Lek., 1927 r. (don. tymcz.), Oinekol. Pol., 1927 r. 
F. Grossmann: ,. Zastosowanie elektrody chinhydrynowej do oznaczenia Ph 
. w ustroju, tamże, 1926 r. (don. tymcz.). - 2. Elektrody chinhydrynowa, hydrochinhy- 
drynowa i chinochininhydrynowa, oraz zastosowanie ich w chemji i biochemji do 
oznaczania Ph, WF., 1927 r. 
F. Grossmann i Dr. Abramowicz: Dalsze badania doświadczalne nad wprowa- 
dzeniem neosalwasanu do oka zapomocą jontoforezy, Warsz. Czasop. Lek., 1926. 
Eiger i Rubinsztejn: O zależności ciał bezbiałkowych od układu nerwowego 
współczulnego i obokwspółczulnego, Warszaw. Czasop. Lek., 1927 r. 
Prace powyższe referowano na posiedzeniu \VIii. Tow. Lek., oraz drukowano 
w tłumacz. na obce języki we właściwych czasopismach zagranicznych. 


6. ZAKŁAD BIOLOGJI OGÓLNEJ 


Początkową organizacjfC katedry biologji ogólnej U. S. B. przepro- 
wadził w r. 1919120 prof. Dr. Emil Godlewski junior, polecając ówczesnej 
st. asystentce tejże katedry Dr. Marji Krahelskiej - Tołwińskiej czynić 
zakupy dzieł naukowych (nabyto wówczas 118 tomów) oraz zająć sił( 
stworzeniem kompletu tablic do wykładów. Prace te wykonywano 
w Krakowie, wykłady biologji jednak nie odbywały sifC i zakład nie 
posiadał lokalu. Właściwą organizacjfC zakładu podjął Dr. Jan Wilczyński, 
mianowany (początkowo w charakterze zast. profesora) jego kierownikiem 
od dnia l stycznia 1921 r. 
P e r s o n e l: W roku 1921/22 jedyną siłą pomocniczą przy zakładzie 
była absolwentka Wyższych Kursów Żeńskich w Petersburgu Kazimiera 
Urbanowiczówna w charakterze mł. asystentki. Jej to przypadła w udziale 
najcifCższa praca wykonawcza w dziedzinie pierwszej organizacji bibljoteki, 
kompletowania pomocy naukowych i organizacji pierwszych ćwiczeń. 
W roku 1925 złożyła o na doktorat filozo fji. W latach nastfCpnych skład 
personelU;akładu był nast«pujący: 1) 
 Bowkiewicz, w l. 1922-24 
młodszy, nast«pnie po uzyskaniu stopnia Dr. filozofji (1924) starszy 
asystent zakładu. 2) Kazimiera Urbanowiczówna, młodsza asystentka, 
od roku 1926 p. o. st. asystentki. 3) Eugenja Kowalska, rysowniczka. 
4) Adolf Matoszko, preparator; 5) dwóch woźnych. Ponadto posiadał 
zakład czasowo (1925-1927) etat trzeciego asystenta, zajmowany zastfCpczO 
przez Leonarda Dąbrowskiego. Etat ten nastfCpnie uległ redukcji. 
L o k a l mieści sifC na parterze i I pifCtrze oddzielnego budynku 
w podwórzu Collegium Czartoryskiego. Budynek ten był najwifCcej 
zniszczony z całego zabudowania i wymagał bardzo radykalnych prze- 
róbek. SalfC wykładową dwupifCtrowej wysokości udało sifC skonstruować 
przez włączenie do zakładu dawniejszej sceny i kulis szkoły junkrów. 
W przerobieniu jej na amfiteatr wzi«ły udział finansowy również urzfCdy 


...
		

/Vilniana_027_04_044_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 - 1929 


40 


wojskowe w Wilnie wywdzifCczając sifC kierownikowi zakładu za wykłady 
na wojskowych kursach maturalnych. Zakład obejmuje 12 ubikacyj, 
rozlokowanych w ten sposób, że parter został przeznaczony na cele 
pedagogiczne, I pifCtro na naukowe. Przed zakładem znajduje sifC 
niewielki ogródek, w którym w roku 1922/23 zainstalowano aquarium 
podwórzowe (sadzawka betonowana, rozmiarów 4 X 8 X 2 m.). Dotych- 
czas pozostają dla braku kredytów niewykończone : pokój akwarjalny 
i pokój chemiczny. Z powodu dawniejszej wilgoci grzyb zniszczył był 
podłogfC w sali ćwiczeń. Po wielu staraniach uzyskano potrzebne kredyty 
na posadzkfC terakotową. 
I n wen t a r z. DzifCki wczesnemu rozpoczfCciu pracy organizacyjnej 
oraz osobistym podróżom kierownika po zakupy zagraniczne, katedra 
biologji mogła stawiać pierwsze kroki na tem polu w warunkach dogod- 
niejszych niż w wielu innych zakładach wydziału lekarskiego: udało się 
zdobyć początkowo w wifCkszym zakresie najpotrzebniejsze artykuły 
instalacyjne, oraz pomoce naukowe. Niestety, ten pierwszy rozmach 
nie dał sifC długo utrzymać, a z nastąpieniem "lat chudych" wypadło 
nietylko zrzec się powifCkszania poszczególnych działów inwentarza, 
lecz, co gorsza, zahamować naturalny a konieczny rozwój tego, co 
stworzono poprzednio, zaprzestając np. prenumeraty pism naukowych, 
których komplety dotychczasowe zakład już posiadał. Z tego wzgh,du 
stosunki inwentarzowe uważać należy za niekorzystne. W roku 1928, 
w związku ze zmianą prądu, zakład musiał sifC pozbyć epidjaskopu, 
stanowiącego własność wydziału lekarskiego. Straciły na tern wykłady, 
na których w ciągu roku można było poprzednio zademonstrować 
około 500 obrazów świetlnych. 
Obecny stan inwentarza przedstawia sifC w sposób następujący: 
dział meblowy 87 poz., aparaty i przyrządy 152 poz., książki i broszury 
857 poz. 1, czasopism w kompletach obecnie 18, tablic 220, preparatów, 
okazów muzealnych etc. 110. Wartość całego inwentarza możnaby 
określić w przybliżeniu sumą 107.800 zł. 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a . Wykłady z biologji ogólnej 
odbywały sifC z reguły po 5 godzin tygodniowo w trzech trimestrach, 
przyczem w trimestrze pierwszym we wstfCpie do biologji były wykładane 
podstawy zoologji ze szczególnem uwzglfCdnieniem parazytologii. 
W latach 1922/23 i 1923/24 wyłożone zostały kursy specjalne dla 
przyrodników z zakresu teorji ewolucji. Ćwiczenia praktyczne nie- 
obowiązkowe były po 7 godz. na l i 2 trimestrze II kursu. Pomimo 
tego brali w nich udział wszyscy słuchacze medycyny i farmacji. Tak 


l Bibljoteka zakładu biologji U. S. B. jest największą ze s p e c j a I n y c h 
bibljotek biologicznych w kraju.
		

/Vilniana_027_04_045_0001.djvu

			41 


ZAKŁADY I KLINIKI 


np. w r. 1922,23 było 138, w nash,pnym roku aż 172, w r. 1924:25 _ 
148, a w r. 1927/28 - 142 studentów, których przeważna wifCkszość 
uczfCszczała tak pilnie, że np. w r. 1927/28 - 92 % zdało pomyślnie 
kolokwja po ukończeniu' ćwiczeń. Na ćwiczeniach opracowywano około 
20 tematów każdego roku. Oprócz studentów, zapisanych na ćwiczenia 
programowe, pracowało w zakładzie kilku medyków i przyrodników 
dla własnego pożytku nad specjalnemi zagadnieniami. 
D z i a ł a l n ość n a u k o w a. W pierwszych latach istnienia starano 
sifC nadać pracom naukowym kierunek hydrobiologiczny, stwarzając 
prowizoryczną stacjfC biologiczną nad Zielonemi Jeziorami, zaopatrzoną 
w łódź i niezbfCdne aparaty naukowe. W pracach tych najwifCkszy 
udział brał asystent Dr. J. Bowkiewicz. 
Z prac personelu naukowego, wykonanych w zakładzie, ogłoszono 
drukiem: 
Dr. Jan Bowkiewicz: l. Biolog. Beobachtungen uber das Vorkommen von 
Apusiden in Sibirien, Zool. Anz., 1923. - 2. Z badań nad Daphnia pulex de GEER.- 
J. Lynceus acanthorrhynchus, Prace Wydzialu II Tow. Przyj. Nauk w Wilnie, 1923.- 
4. \VIioślarki Zielonych Jezior (praca doktorska), tamże, 1924. - 5. Lynceus brachiurus 
im Lichte des Gesetzes der weiblichen Praeponderanz, Zool. Anz., 1924. - 6. O rzadkich 
skorupiakach fauny polskiej, Prace Wydz. łl Tow. Przyj. Nauk, 1925. - 7. Cladoceren- 
fauna von Nordostpolen, Zool. Anz., 1926. - 8. Cladocera Poloniae indigena, Prace 
Muzeum Zoo/., 1926. - 9. W sprawie występowania Camptocercus Liljeborgi-8cb6dler, 
Wilno, 1926. - 10. Zjawisko heterochelji u Potamobius astacus, Prace Wydz 11 Tow. 
Przyj. Nauk, 1926. - 11. O występowaniu wioślarek eupelagicznych, Arcb. Hydrob. 
i Ryb., 1926. - 12. Haementaria costata w jeziorze Krzyżaki pod Wilnem, tamże, 1927.- 
lJ. Przyczynek do fauny widłonogów Wileńszczyzny z rodzaju Heterocope, tamże, 
1927. - 14. Życie wód slodkicb, "Bibljoteka Biologiczna", Nr. 3, \VIarszawa, 1927. _ 
15. Rak, "Bibljoteka Biolog.", Nr. 6, \VIarszawa, 1928. - 16. Cyclops scutifer w jeziorze 
Krzyżaki pod \VIiInem, Arcb. Hydrob. i Rybactwa, 1928. - 17. Ryby -wędkarze, Przegl. 
Rybacki, 1928. 
Dr. Kazimiera Urbanowiczówna: l. O zmienności macrobiotus Oberhauseri, 
Prace Wydz. 11 Tow. Przyj. Nauk, Wilno, 1924; po franc., Buli. Biol. de France et de 
Belgique, 1925. - 2. Gurwitsch's mitogenetische Strahlen an Paramaecienteilungen 
gepruft, Arcb. f. Enwickl. Mecb., CLXX, 1927. - J. Ameba ; wymoczek, "Bibljoteka 
Biologiczna", Nr. 10, Warszawa, 1929. 
Witold Adolf, Żaba, podręcznik dla ćwiczeń zootomicznych, "Bibljoteka Biolog." 
Nr. 1, Warszawa, 1927. 


7. ZAKŁAD PATOLOGJI OGÓLNEJ 


Zaczął sifC on organizować jesienią 1922 roku, po przybyciu do Wilna 
prof. S. Trzebińskiego, na którego włożono obowiązek prowadzenia 
zakładu tego obok katedry historji medycyny. Z obowiązku tego 
zwolniono go z początkiem roku 1926, poczem kierownictwo tymczasowe 
zakładu objął prof. S. Schilling - Siengalewicz.
		

/Vilniana_027_04_046_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 -1929 


42 


P e r s o n e l składał sifC początkowo, prócz kierownika, z dwóch 
asystentów: starszego (Dr. med. E. Czarnecki) i młodszego (stud. med. 
M. Jagodowski). Po zwinifCciu ze wzglfCdów oszczfCdnościowych etatu 
młodszej asystentury, zakład od stycznia 1924 r. do 1925 roku musiał 
sifC obywać jednym tylko starszym asystentem, a dopiero w wyżej 
wymienionym terminie otrzymał zastfCpczą asystenturfC o połowicznym 
wymiarze pracy, płatną z ryczałtu, którą objfCła studentka med. Marja 
Pfaffiusówna. Przeszła ona jednak w roku 1926 do katedry historji 
medycyny, a miejsce przy katedrze patologji zajfCła Dr. Stefanja Dzie- 
kiewiczówna. Asystent Czarnecki, otrzymawszy w r. 1925 od wydziału 
lekarskiego U. S. B. stopień Dr. medycyny, wyjechał na podstawie urlopu 
naukowego do Paryża, gdzie przebył całe dwa lata na studjach 
w pracowniach prof. Gleya, Jollyego, Lapicque'a i Clerca. Po powrocie 
z Paryża Dr. Czarnecki w r. 1928 habilitował sifC jako docent fizjologji 
tutejszego Uniwersytetu i przeszedł do tej katedry. Obecnie zakład 
ma dwóch asystentów: obowiązki starszego asystenta pełni absolwent 
medycyny Bronisław Puchowski, obowiązki młodszego studentka med. 
Bronisława Smolska. 
L o k a l. Narazie oddano zakładowi do tymczasowego użytku 
3 pokoje w zachodniem skrzydle Collegium Czartoryskiego, na I pifCtrze, 
o ogólnej kwadraturze 133,5 m. 2 ; w najwifCkszej z tych ubikacyj umiesz- 
czono po przeprowadzeniu koniecznych adaptacyj pracownifC, w drugiej 
gabinet, trzeci, najmniejszy, obrócono na lokal dla zwierząt. Skoro w roku 
1925/26 zakład powifCkszył sifC o jeden pokój, ustąpiony przez zakład 
histologji, przeniesiono tam gabinet, zamieniając dotychczasowy gabinet 
na muzeum. 
I n wen t a r z. W pierwszych latach istnienia zakładu nabyto, oprócz 
najpotrzebniejszych mebli, dwa mikroskopy, mikrotom, kilka mniejszych 
aparatów pomocniczych, centryfugfC elektryczną i wagfC chemiczną, oraz 
najpotrzebniejsze książki, zaprenumerowano czasopisma (w r. 1923;24-9), 
wreszcie przygotowano 97 tablic. W roku 1924 Wi1. Tow. Lekarskie 
darowało zakładowi kolekcjfC preparatów, .przeważnie teratologicznych 
i parazytologicznych, które po odpowiedniem odświeżeniu i doprowa- 
dzeniu do porządku posłużyły jako fundament do zbiorów muzealnych. 
W r. 1927/28 zakład posiadał w dziale mebli - poz. inwent. 113, 
w dziale pomocy nauk.-aparatów etc. 225, książek i broszur 107, tablic 
97, ponadto prenumerował 3 czasopisma. 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a. W latach 1922/23 wykłady 
odbywały sifC po 5 godz. tygodn. i l godz. konwersatorjum. Od roku 
1924/25 w I trimestrze po 2 godz. tyg., w nastfCpnych po 4 godz.; prócz 
tego konwersatorjum. Później, od chwili objfCcia wykładów przez prof. 
Schilling - Siengalewicza, wykłady odbywały sifC 5 godzin tygodniowo
		

/Vilniana_027_04_047_0001.djvu

			l 


43 


ZAKŁADY I KLINIKI 


w I trimestrze po 3 g. tyg. w II i III trimestrach, w sali wykładowej 
farmakologji. 
D z i a ł a l n ość n a u k o w a p e r s o n e I u. Z prac wykonanych 
w zakładzie ogłoszono drukiem: 
M. Pfaffiusówna, Ciała tłuszczowe w komórkach nerwowych jąder oliwy rdzenia 
prz
dłużonego królików, Pam. WiI. Tow. Lek., 1926. 


8. ZAKŁAD ANATOMJI TOPOGRAFICZNEJ 


Zakład ten dzielił losy katedry chirurgji ogólnej, z którą łączyła 
go osoba kierownika, prof. J. Ziemackiego. 
p e r s o n e l, prócz kierownika, stanowili we wcześniejszych okresach 
istnienia wydziału lekarskiego: starsi asystenci Dr. K. Kosiński i Dr. 
A. Zalewski, młodszy asystent Dr. C. Skarbek-Telszewski, rysowniczka 
E. Kowalska, a nastfCpnie P. Lenartowa, bibljotekarka M. Rymkiewi- 
czówna, wreszcie l woźny. W końcu r. 1923 ministerstwo zredukowało 
cały prawie personel katedry anatomji topograficznej z chirurgją 
operacyjną, a również chirurgji ogólnej, pozostawiając tylko prof. 
Ziernackiego i st. asystenta Dr. Kosińskiego. Zredukowano też woźnego. 
W czasie choroby prof. Ziernackiego wydział uregulował nauczanie 
przedmiotów do tych katedr należących w ten sposób, że ćwiczenia 
z Bnatomji topograf. prowadził Dr. Kosiński, podczas gdy chirurgjfC 
ogólną i operacyjną oddano prof. Michejdzie, przydzielając te przedmioty 
do katedry chirurgji szczegółowej. T en stan utrzymuje sifC do niniejszego 
czasu. 
L o k a l. Katedra mieści sifC w lokalu anatomji opisowej, oczekując 
na własny, mający powstać w Collegium Czartoryskiego. 
I n wen t a r z. Własność katedry stanowią obecnie (koniec roku 
1928): Dział meblowy 76 poz.; dział instrumentów i narzfCdzi 483 poz.; 
tablic wykładowych zakład posiada 223; bibljoteka składa sifC z 236 
numerów, preparatów muzealnych posiada zakład 62. Ogólna wartość 
inwentarza określa sifC mniej wifCcej sumą 13.400 zł. 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a: Wykłady i ćwiczenia dla 
studentów III kursu odbywały sifC z początku po 9 godz. tyg. w letnim 
trimestrze z anat. topograf. i po 3 godz. tyg. z chirurgji operacyjnej 
w tymże trimestrze. Z początku prowadził je prof. Ziernacki, później 
zajfCcia z anat. topograf. Dr. Kosiński, a z chir. operac. prof. Michejda, 
który też wykłada chirurgifC ogólną po 2 godz. w jesiennym i po l godz. 
tyg. w zimowym trimestrze. 
D z i a ł a l n ość n a u k o w a. Z prac personelu naukowego ogłoszono 
drukiem:
		

/Vilniana_027_04_048_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


44 


Dr. Karol Kosiński: l. Nerwy skórne podudzia i stopy u człowieka (okolica 
metazonalna), Arcb. Nauk Antropolog., Warszawa, 1925. - 2. The course, mutual 
relations and the distrib. of the cut. nerves of leg a. foot, Journal of Anatomy, 
vol. LX, London, 1926. - J. Spostrzeżenia nad powierzchownym układem żylnym 
kończyny dolnej, A reb. Nauk Antropolog., II, 1926. - 4. Szczególny układ fałdów 
otrzewny w miednicy małej. Tamże. - S. Kilka uwag o anatomji okolicy gałęzi żuchwy 
w zw. z zewnątrzustnym sposobem zniecz. nerwu zc:bod. d., Przegląd Dent., 1925. - 
6. Observations on the superficial venous system of the lower extremity, Journal 
o/ Anatomy, voI. LX, 1926. - 7. Anatomja topograficzna kończyny górnej, \VIii no, 1926.- 
8. Znaczenie badań nerwów skórnych dla nauki antropologji, A reb. Nauk Antropolog., 
II, 1926. - 9. \VI sprawie operacyjnego leczenia zapaleń ropnych stawu kolanowego. 
Pam. WiI. Tow. Lek., II, 1926. - 10. La valeur anthropolog. des variations dans l'innerv. 
out. d. membres inf., C. R. de /'Ass. d. Anatom., Liege, 1926. - 11. L'innervation cutanee 
de la face dors. de la main. Tamże, London, 1927. - 12. Quelques observations- 
sur les rameaux du tronc coeliaque et des art. mes'enteriques. Tamże, Prague, 1928. - 
IJ. Sur la ramification des arteres iliaques chez I'homme. Tamże, Bordeaux, 1929. - 
14. Unerwienie skórne str. grzbiet. ręki u człowieka i małp. Prace Iłydz. 11 Tow. 
Przyj. Nauk, \VIiIno, 1929. - 15. Szczypczyki własnego pomysłu dla niepalcowego wią- 
zania szwów. Pam. WiI. Tow. Lek., II, 1928. - 16. Prof. Dr. Józef Ziemacki. \VIspom- 
nienie pośmiertne. Tamże, I, 1925. - 17. O nauczaniu anatomiczne m we Francji i Anglji. 
Tamże, II. - 18. Redakcja przekładu Podręcznika Anatomji Czlowieka, G. Broesikego. 
Warszawa, 1924 i 1925, tomów 2. 


9. ZAKŁAD ANATOMJI PATOLOGICZNEJ 


Wiosną 1922 roku kierownik zakładu prof. Opoczyński rozpoczął 
po wykładzie inauguracyjnym wykłady dla studentów i organizacjfC 
zakładu. 
W skład p e r s o n e l u naukowego wchodzili w pierwszych czasach: 
prosektor Dr. Zygmunt Jakubowski, starsi asyst.: Dr. Marjan Siedlecki 
i major Dr. Kazimierz Malanowicz; pełniący obow. mI. asyst. wówczas 
studenci dziś doktorowie wszechnauk lekarskich: Aleksander Haniewicz, 
Feliks Dźwill, Jan Bublej i Helena Leśniewska-Lewińska. Z niższego 
personelu trzech woźnych. W roku 1923/24 ustąpił Haniewicz, a major 
Malanowicz przeszedł na stanowisko oficera łącznikowego, natomiast 
starszym asystentem został Dr. Stanisław Mahrburg. W latach następnych 
przybyli: Dr. Michał Jagodowski i Dr. Franciszka Hryniewiczówna 
(1927-28). W roku 1928 po ustąpieniu Dr. Jakubowskiego i Dr. Jago- 
dowskiego mianowany został prosektorem Dr. Mahrburg, starszym 
asystentem Dr. Samborski, młodszymi asystentami Dr. Hryniewiczówna 
i Dr. Łuczyński. 
L o k a l. Z początku katedra nie rozporządzała własnym lokalem, 
który dopiero przygotowywano. Wykłady i ćwiczenia odbywały się 
CZfCściowo w klinice chorób wewnfCtrznych na Antokolu, CZfCściowo zaś.
		

/Vilniana_027_04_049_0001.djvu

			45 


ZAKŁADY I KLINIKI 


w gmachu głównym Collegium Vetus, w szpitalu miejskim św. Jakóba 
oraz w zakładzie histologji (Collegium Czartoryskiego). Konieczność 
odbywania ciągłych wfCdrówek z jednego miejsca na drugie, utrudniona 
jeszcze zupełnym brakiem odpowiedniej komunikacji, stwarzała warunki 
niesłychanie uciążliwe dla personelu zakładowego i studentów. Pierwsi 
i drudzy musieli nieraz dwukrotnie w ciągu jednego dnia przebyć, 
przeważnie pieszo, przestrzeń dzielącą szpital wojskowy od Collegium 
Czartoryskiego na Zakrecie, równającą sifC w jednym tylko kierunku 
przeszło 4 km., robiąc w ten sposób po 16 km. dziennie. Sekcje wyko- 
nywano w szpitalu miejskim św. Jakóba, oraz w szpitalu garnizonowym, 
z wielką niewygodą, w pomieszczeniach ciasnych, ciemnych, zimnych 
i wilgotnych. Dopiero w roku 1923/24 zakład mógł sifC już całkowicie 
zainstalować w lokalu własnym, zastosowanym od biedy do najkoniecz- 
niejszych potrzeb, i uzupełniać nastfCpnie różnorodne braki, których 
dziś jeszcze wiele sifC daje zauważyć. Jednym z nich, prócz niedostatków 
wewnfCtrznego urządzenia, jest konieczność przenoszenia zwłok z kostnicy 
do zakładu na przestrzeni kilkuset kroków. -J 
Zakład mieści sifC obecnie w budynku koszarowym na terenie 
szpitala wojskowego przy ulicy Senatorskiej na Antokolu. Składa sifC 
z 17 ubikacyj, z których 4 są zajfCte jako pokoje pracowniane, l bibljoteka, 
l sala wykładowa, l muzeum, l sala sekcyjna, l pokój przygotowawczy, 
2 ciemnie fotograficzne, l zwierzyniec, l pokój dla zajfCć studenckich 
prywatnych, l szatnia, 3 mieszkania woźnych. Kwadratura ogólna zakładu 
wynosi 750 m 2. 
I n wen t a r z. Na tern polu zakład walczyć musiał z wielkiemi 
trudnościami natury finansowej. Tak np. narazie brakło zupełnie mikro- 
skopów do ćwiczeń histologicznych, które prowadzono jedynie dzifCki 
temu, że zakład histologji oddawał anatomji patologicznej w pewnych 
godzinach do rozporządzenia swoje mikroskopy oraz inne pomoce 
naukowe. Jeszcze bowiem w końcu r. akad. 1922/23 anatomja patolog. 
własnych mikroskopów posiadała nie wifCcej niż 15, a w roku 1928/29 
zaledwie 25, czyli zapas całkiem niewystarczający ze wzglfCdu na liczbfC 
studentów, biorących udział w ćwiczeniach. Podobne braki panują też 
jeszcze dziś w zakresie innych działów inwentarza. Obejmował on w roku 
akad. 1927/28: meble pozycyj 368 w cenie 11.000 zł.; aparaty, przyrządy, 
narzfCdzia pozycyj 363 w cenie 12.900 zł.; książki, broszury, czasopisma 
(komplety) pozycyj 615 wartości 20.000 zł.; tablic etc. za 200 zł.; preparaty 
makroskopowe i mikroskopowe w cenie 2.500 zł. 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a. Wykład inauguracyjny prof. 
Opoczyńskiego odbył sifC dn. 3 kwietnia 1922 r. Wiosną 1922 r. zaczfCły 
sifC wykłady dla studentów III kursu, oraz ćwiczenia z zakresu anat. 
patol. mikroskop.
		

/Vilniana_027_04_050_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI W LATACH 1919-1929 


46 


W roku akad. 1922/23 personel naukowy zakładu przygotował już 
66 seryj preparatów histologicznych (po 50 preparatów każda), dzifCki 
czemu można było prowadzić w tym okresie ćwiczenia mikroskopowe 
w zakresie przepisowo ustalonym. Wykładów teoretycznych było: 
w dwóch pierwszych trimestrach po 6 godz., w ostatnim trimestrze po 9 
godz. tyg., ćwiczeń praktycznych po 7 godz. w zimowych i wiosennych 
trimestrach i 4 godz. w jesiennym. Liczba sekcyj wynosiła 110, spadła 
jednak znowu w latach późniejszych (1925/29 - 96, a w roku 1926'27- 
108). Spadek ten tłumaczy sifC z jednej strony wykonywaniem nietylko 
sądowo-lekarskich, lecz też anatomo-patologicznych badań pośmiertnych 
w szpitalu św. Jakóba przez zakład medycyny sądowej, z drugiej zaś 
strony tą okolicznością, że kliniki, z racji nieuregulowania sprawy prze- 
pisowego przymusu sekcyjnego i wskutek wypływającego stąd oporu 
publiczności, nie mogły dostarczać w dostatecznej ilości materjału 
sekcyjnego. Korzystniej sifC przedstawia sprawa badań pooperacyjnych, 
których wykonano np. w r. 1926/27 - 248. 
Działalność naukowa. Wspomnieć tu należy referaty i pokazy, 
przedstawione w Wił. Tow. Lek. przez asystentów zakładu i studentów: 
Z. Golczyńskiego, J. Bubleja, F. Dźwilla, A. TotwenównfC i S. Dziekie- 
wiczównfC; streszczenia ich znajdują sifC w protokółach Towarzystwa. 
Z prac naukowych personelu ogłoszono drukiem: 
Dr. Z. Jakubowski, Kosmetyczny sposób sekcji czaszki, Nowiny Lekarskie, 1925. 
Dr. S. Mahrburg: l. Badania anatom o-patologiczne nad zaburzeniami odżywiania 
u niemowląt - dysertacja na stopień Dr. med., Prace Wy dz. 11 Tow. Przyj. Nauk, IV, 
1928 (ref. w WTL, 1928). - 2. Przypadek ostrej martwicy trzustki, Pam. WiI. Tow. 
Lekarskiego, 1928. - J. O nadnerczakach. Tamże. - 4. Przypadek olbrzymiego tętniaka 
oraz zmian, spowodowanych przez niego w naczyniach kończyn górnych. Tamże, V, 
1929. To samo w języku niemieckim w Vircbow's Arcbiv. - 5. Haematoma perirenale. 
Tamże. 


10. ZAKŁAD BAKTERJOLOGJI 


Kierownik zakładu prof. T. Gryglewicz rozpoczął organizacj«t 
zakładu w jesieni 1921 r. 
p e r s o n e I. Asystenci: Dr. Stefan Salmonowicz do roku 1927; 
Dr. Helena Kulikowska od r. 1927. 
L o k a l. Początkowo zakład mieścił sifC w prowizorycznym lokalu 
przy ul. Zamkowej 11 i dopiero w roku 1924 przeniósł sifC do stałego 
lokalu w Collegium Piłsudskiego. Zajmuje on tam ubikacyj ogółem 9, 
ogólnej powierzchni 274 m 2. 
I n wen t a r z. Z końcem roku kalendarzowego 1928 posiadał 
zakład: Mebli na cenfC ogólną 4.294 zł., aparatów i przyrządów
		

/Vilniana_027_04_051_0001.djvu

			47 


ZAKŁADY I KLINIKI 


naukowych za 14.671 zł. (w tem mikroskopów 23, autoklaw, wirówka 
elektryczna, 2 cieplarki, waga analityczna); książek i broszur 205 egz. 
na sumfC 6.436 zł. Czasopism prenumeruje sifC obecnie 6. Tablic posiada 
zakład 41. 
Działalność pedagogiczna. W r. akademickim 1921122 
odbyło sifC ogółem 60 godzin wykładów kierownika. Ćwiczeń odrobił 
każdy student 50 godz. W r. 1924/25 wykłady odbywały sifC po 4 godz. 
tygodniowo, a ćwiczenia po 6 godz. tygodniowo we wszystkich trzech 
trimestrach dla medyków i farmaceutów. Od r. 192526 po 3 godziny 
tygodniowo wykładów. Ćwiczenia jak poprzednio. Każdy student musiał 
odrobić po 50 godzin. Poza obowiązkowemi ćwiczeniami pracowali 
w zakładzie, począwszy od r. 1924/25, wifCcej zaawansowani w bakterjo- 
logji studenci i lekarze nad tematami, danemi przez kierownika (razem 
10 osób). Prócz tego zakład brał udział w kursach epidemjologicznych 
dla lekarzy wiosną 1925 roku oraz w kursach dokształcających dla 
lekarzy, zorganizowanych przez RadfC wydziałową, a odbywających sifC 
podczas wakacyj wielkanocnych, począwszy od roku 1927, wreszcie 
w kursach zorganizowanych dla lekarzy szkolnych przez prof. K. KaraHfC- 
Korbutta w r. 1928/29. 
D z i a ł a l n ość n a u k o w a. Z prac wykonanych w zakładzie 
ogłoszono drukiem: 
A. Łapiński: l. Znaczenie próby siarkowodorowej w rozpoznawaniu laseczek 
grupy "Typhus-Coli". Pamiętnik WiI. Tow. Lekarskiego. 1928. - 2. O sposobach wykry- 
wania indolu w hodowlach bakteryj. Tamże, 1929. 
H. Kulikowska: l. Streptotryks kwasoodporny w przypadku streptotrychozy 
płuc. Pamiętnik WiI. Tow. Lekarskiego, 1929. - 2. Otrzymywanie hodowli laseczek 
gruźliczych z zastosowaniem sposobu Bossan i Baudy i podłoża Bezredki (dyss. inaug.). 
Tamże, 1930. 


11. ZAKŁAD FARMAKOLOGjl 


Kierownik zakładu prof. C. Traczewski zaczął swą działalność 
w połowie stycznia 1922 r. 
p e r s o n e L Asystenci zakładu: Tomasz Brokowski, Stanisław 
Totwen, na jego miejsce od 1929 roku Dr. Kontrym, Karol Pacewicz, 
którego w r. 1923 zastąpił Witold Rudzki, od r. 1927 Dr. Władysław 
Rogiński i Frydman. Etatowy laborant Jan Bieliński. Woźnych początkowo 
dwóch, od roku 1924/25 jeden. 
L o k a l. Zakład mieści sifC w zachodniem skrzydle Collegium 
Czartoryskiego na drugiem pifCtrze. Z powodu braku funduszów 
przysposobienie lokalu mogło być mniej wifCcej doprowadzone do końca 
dopiero w r. akadem. 1924,'25, jednakowoż i obecnie jeszcze brak wielu
		

/Vilniana_027_04_052_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI W LATACH 1919-1929 


48 


potrzebnych przysposobień, np. odpowiedniego pomieszczenia dla zwierząt 
pracownianych, podrfCcznej pracowni chemicznej i mikrochemicznej. 
I n wen t a r z. W pierwszych zaraz latach nabyto naj potrzebniejsze 
meble, kilka nieodzownych aparatów (mikroskop) i trochfC książek. 
Z biegiem czasu starano sifC o uzupełnienie aparatury i biblioteki, 
co jednak odbywa sifC z wielkie mi trudnościami ze wzglfCdu na brak 
odpowiednich funduszów, a dziś jeszcze zakład dotkliwie odczuwa 
wielkie luki w zakresie pomocy naukowych. Brak też środków 
na utrzymywanie potrzebnej liczby zwierząt laboratoryjnych. 
D z i a ł a I n ość p e d a g o g i c z n a. Wykłady odbywały sifC od 
początku w wymiarze 5 godz. tygodniowo (z tych tylko 3 obowiązkowe) 
oraz 2 godziny ćwiczeń (nieobowiązkowe). Studenci UCzfCszczali jednak 
na nieobowiązkowe zajfCcia i wykłady na równi z obowiązkowemi. 
Prócz tego w r. 1925/26 kierownik zakładu wygłosił szereg wykładów 
o gazach trujących dla lekarzy, oraz brał udział czynny w kursach 
uzupełniających dla lekarzy, organizowanych w ciągu paru lat ostatnich. 
D z i a ł a l n ość n a u k o w a. Z prac wykonanych w zakładzie 
ogłoszono drukiem: 
Dr. Totwen i Dr. Wąsowski: O psikainie i neopsikainie Mercka. Polskie Tow. 
Lek., 1927. 


12. ZAKŁAD HIGJENY 


Kierownik zakładu prof. Dr. Kazimierz -Wacław Karaffa - KorbuU 
rozpoczął organizacjfC zakładu, narazie bez własnego lokalu, w sierpniu 
1922 roku. 
P e r s o n e l naukowo-pomocniczy od początku organizacji zakładu 
do końca r. 1929 stanowiły następujące osoby: l) Dr. Witold Brynk, 
st. asystent 1923 -1924; 2) Doc. Dr. Aleksander Safarewicz starszy 
asystent od r. 1923, od r. 1929 - adjunkt; 3) Dr. med. Janina Bortkie- 
wiczówna, mI. asystent od roku 1926, starszy od r. 1929; 4) Porucznik 
Dr. Stanisław Rondomański asystent łącznikowy od roku 1926; 5) Jan 
Kiewlicz asystent nadetatowy (bezpłatny) 1925 -1927; 6) Dr. Feliks 
Kasperowicz asystent nadetatowy (bezpłatny) od r. 1928. 
L o k a I. Z początku wykłady odbywały sifC w zakładzie anatomji 
patologicznej (1923i24), nastfCpnie od wiosny 1924 r. w miejskiej stacji 
analitycznej przy ulicy Hetmańskiej Nr. 3; dopiero w kwietniu 1925 r. 
zakład mógł sifC przenieść do własnego lokalu w szpitalu wojskowym 
na Antokolu, gdzie mieści sifC obecnie. Zajmuje on tam osobny budynek 
murowany, pifCtrowy, bez sutereny. Liczba wszystkich ubikacyj wynosi 
17, włączając hall, przedpokoje, ustfCPY; samych ubikacyj dla celów
		

/Vilniana_027_04_053_0001.djvu

			- 


49 


ZAKŁADY I KLINIKI 


pedagogiczno - naukowych jest 11. Ogólna kwadratura 456 m 2. Zakład 
zaopatrzono w wodociąg, kanalizacjfC (z dołami kloacznemi), oświetlenie 
elektryczne i trzy szafy wodociągowe. Miejscowa instalacja gazowa 
("gazol" w cysternach) została uruchomiona dopiero wiosną 1930 r. 
I n wen t a r z zawierał w końcu roku 1928 w dziale mebli 233 
pozycyj, wartości 5.582 zł., w dziale pomocy naukowych 370 pozycyj, 
wartości 7.617 zł.; bibljoteka zakładu posiadała 625 tomów, wartości 
17.395 zł. W bibljotece znajduje sifC m. i. komplet Archiv fiir Hygiene, 
wynoszący 98 tomów. 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a. Wykłady dla studentów 
V kursu rozpoczfCły sifC dn. 14 XI 1923 r. i odbywają sifC po 4 godziny 
tygodniowo. Ćwiczenia 5 godzin tygodniowo odbywały sifC początkowo 
według rozkładu ministerjalnego w trimestrze wiosennym. Od roku 1924, 
po uzyskanej aprobacie Rady wydziałowej, cWlczenia rozszerzono 
na wszystkie trzy trimestry roku akademickiego, a w roku 1927 
wprowadzono, obok grupowych ćwiczeń z zakresu metodyki badań 
higjenicznych, obowiązkowe zadania sanitarne; każdy student według 
swego życzenia wybiera sobie z listy, zawierającej około 200 tematów, 
i wykonywa samodzielnie, pod kierownictwem asystentów zakładu, 
wybrane przez siebie indywidualne zadanie sanitarne. Niektóre z wyko- 
nanych zadań posiadają walory nie tylko pedagogiczne, lecz i naukowe, 
służą jako materjał dla późniejszych opracowań zbiorowych. Frekwencja 
na wykładach wynosi 5 - 30 0 10 ogółu zapisanych studentów, zależnie 
od trimestru, na ćwiczeniach zaś 100 %, 
Od r. akademickiego 1926i27, oprócz wykonywania obowiązkowych 
cWlczeń, zaawansowani studenci opracowują w zakładzie szersze 
tematy, dane im przez kierownika. Do końca roku 1928 pracowało 
ich 4; prace dwóch z nich zostały nagrodzone na konkursie wydziału 
i opublikowane. 
Od roku 1927 docent Dr. A. Safarewicz wykłada systematyczny 
kurs ustawodawstwa sanitarnego. 
Przystępując do organizacji wykładów i ćwiczeń, kierownik zakładu 
stwierdził, że w Polsce nie było żadnego oryginalnego kursu higjeny, 
stojącego na poziomie nauczania akademickiego. Mocno przestarzały 
przekład kursu Fliiggego już sifC nie nadawał w obecnych warunkach. 
Dlatego też powstała nagląca potrzeba napisania i wydania uniwersytec- 
kiego kursu higjeny. Po przeprowadzonych pertraktacjach, gdy wszyscy 
ówcześni profesorowie higjeny na wydziałach lekarskich kategorycznie 
uchylili sifC od układania kursu, kierownik zakładu postanowił sam 
podjąć sifC tej pracy. W ciągu lat akademickich 1922/23 i 1923/24 kurs 
został ułożony i wydany w Wilnie przez ksifCgarnifC J. Zawadzkiego. 
Należy podkreślić, że układanie kursu napotykało wielkie trudności
		

/Vilniana_027_04_054_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


50 


wobec braku w Wilnie odpowiedniego piśmiennictwa i zupełnego jeszcze 
wówczas braku danych ze statystyki sanitarnej Polski. 
W nastfCpnym roku akademickim kierownik zakładu razem z doc. 
A. Safarewiczem ułożyli i wydali Zadania sanitarne, książkfC, mającą 
na celu ułatwienie studentom wykonywanie indywidualnych zadań. 
W tymże roku kierownik zakładu ułożył i wydał podrfCcznik 
higjeny dla szkół średnich. Powodem tej pracy była ta okoliczność, 
że wszystkie podrfCczniki szkolne higjeny, wydane dotychczas w Polsce, 
były napisane nie przez specjalistów higjeny, lecz przez lekarzy różnych 
innych specjalności, kierownikowi zaś zakładu chodziło o ujfCcie szkol- 
nego podrfCcznika z punktu widzenia współczesnej naukowej higjeny. 
Kierownik brał udział w kursach dokształcających dla lekarzy, 
urządzanych przez wydział lekarski od r. 1927, oraz zorganizował 
kursy dla lekarzy sanitarnych m. Wilna (1924i25) i dla lekarzy szkolnych 
(1928/29); na kursach tych wykładali zarówno kierownik jak asystenci. 
Wskutek porozumienia sifC z sekcją zdrowia Magistratu m. Wilna, 
każdy nowozaproszony miejski lekarz sanitarny powinien przez pierwsze 
2 lata pełnić obowiązki nadetatowego asystenta zakładu higjeny, w celu 
naukowej specjalizacji w swej dziedzinie. Zgodnie z tem asystenturfC 
przebyli Dr. K. Rymaszewski i Dr. F. Kasperowicz, obecni lekarze 
sanitarni m. Wilna. 
Od r. 1928 odbywają sifC w lokalu zakładu higjeny teoretyczne 
wykłady na kursach sióstr miłosierdzia, organizowanych przez Polski 
Czerwony Krzyż; higjenfC na tych kursach wykładają asystenci Dr. J. 
Bortkiewiczówna i Dr. F. Kasperowicz. 
D z i a ł a l n ość n a u k o w a. Higjena, jak wiadomo, stanowi naukfC 
o nadzwyczaj różnorodnej treści i metodologji. O ile pod wzglfCdem 
dydaktycznym kierownik zmuszony był, póki nie zostały zróżnicowane 
katedry, objąć i wyłożyć całokształt wiedzy, o tyle naturalnie nie może 
naukowo opanować i przeprowadzać badania we wszystkich dziedzi- 
nach swego przedmiotu, lecz wybiera do badania poszczególne jego 
działy. Otóż naukowe nastawienie katedry higjeny wyraża sifC w sposób 
nastfCpujący: kierownik osobiście przeprowadza badania w dziedzinie 
statystyki sanitarnej i higjeny pracy; doc. A. Safarewicz pracuje labo- 
ratoryjnie w dziedzinie badań produktów spożywczych, wody, ścieków, 
oraz higjenicznych własności tkanin odzienia, z gałfCzi zaś higjeny 
społecznej specjalizował sifC w ustawodawstwie sanitarnem; asystent 
Dr. J. Bortkiewiczówna pracuje w dziedzinie higjeny szkolnej, asy- 
stent zaś Dr. F. Kasperowicz specjalizuje sifC również w dziedzinie 
badań produktów spożywczych, oraz ogłasza artykuły w sprawach 
samorządowej medycyny społecznej. W ten sposób zakład higjeny 
uprawia naukowo nastfCpujące dziedziny: statystyka sanitarna, produkty 


, 
, 
J
		

/Vilniana_027_04_055_0001.djvu

			51 


ZAKŁADY I KLINIKI 


6 


spożywcze, zaopatrywanie miast w wodfC i kanalizacja, odzienie, higjena 
szkolna, higjena pracy i ustawodawstwo sanitarne. Ze wszystkich tych 
dziedzin zostały opublikowane prace. Co się tyczy specjalnie odzienia, 
można tu zaznaczyć, że instytut techniczny intendentury Ministerstwa 
Spraw Wojskowych stale zwraca sifC do zakładu z prośbą o badanie 
tkanin odzienia żołnierskjego i o orzeczenia sanitarne w tej sprawie; 
zlecenia te wykonywa Dr. A. Safarewicz, przyczem kategorycznie 
odmówił przyjfCcia za swą żmudną pracfC wynagrodzenia ze strony 
M. S. Wojsk. 
Od r. 1925 mieściła sifC w lokalu zakładu miejska stacja analityczna; 
analizy wykonywał laborant miejski Jan Kiewlicz. Kierownictwo 
(honorowo, jakby ekwiwalent za to, że zakład higjeny w ciągu roku 
korzystał z lokalu stacji i z jej inwentarza) spoczywało w rfCku profesora 
higjeny. W r. 1928 etat miejskiej stacji został znacznie rozszerzony, 
przyczem sama stacja zpowrotem przeniosła sifC do swego lokalu przy 
ul. Hetmańskiej. Nieco później kierownictwo zakładu badania żywności 
(zmieniona nazwa stacji analitycznej) przyjął docent A. Safarewicz 
i prowadzi zakład w ten sposób, że pod wzglfCdem naukowym zostaje 
on w ścisłym kontakcie z zakładem higjeny. Ta okoliczność umożliwia 
zakładowi higjeny ograniczenie inwentarza naukowego, dając mu spo- 
sobność przeprowadzania CZfCści analiz naukowych w dobrze uposa- 
żonym zakładzie badania żywności. Również wspólnie oba zakłady 
wykonywują, według zgóry ułożonego planu, systematyczne badania 
źródeł zaopatrujących m. Wilno w WOdfC. 
Wobec braku w Polsce osobnego czasopisma, któreby mogło 
zamieszczać prace z dziedziny higjeny o charakterze monograficznym, 
kierownik zakładu i doc. A. Safarewicz od r. 1924 wydają własnym 
kosztem Archiwum Higjeny; zeszyty tego czasopisma rozsyła sifC bez- 
płatnie, początkowo przy czasopiśmie Zdrowie, obecnie przy czasopiśmie 
Lekarz Wojskowy. - 
Kierownik zakładu odbył naukowe podróże zagranicfC, na zlecenie 
i na koszt fundacji Rockefellera, w r. 1923 i 1927, doc. A. Safarewicz 
na własny koszt w r. 1925 i 1927. Zarówno kierownik jak asystenci są 
członkami kilku towarzystw naukowych. Kierownik od r. 1923 jest 
przewodniczącym wileńskiego oddziału Warszawskiego Towarzystwa 
Higjeni<:znego, A. Safarewicz - jego sekretarzem. Kierownik i asystenci 
przyjmowali czynny udział we wszystkich zjazdach higjenistów, odby- 
tych w Polsce od r. 1924. 
Z prac wykonanych w zakładzie ogłoszono drukiem (prócz prac 
kierownika i doc. A. Safarewicza, podanych niżej przy życiorysach): 
J. Kiewlicz: l. Materjaly dla standardyzacji mleka w \VIiInie, Arcbiwum Higjeny. 
t. I, 1925. - 2. Określenie barwników w produktach spożywczych metodą spektro-
		

/Vilniana_027_04_056_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI W LATACH 1919-1929 


52 


skopijną, 8praw. Zjazdu Higjenistów w Wilnie, 1926. - J. W sprawie odżeleziania wody 
wodociągów m. \VIilna (wspólnie z A. Safarewiczem), Lekarz Wojskowy, 1928. 
Stud. med. B. Puchowski: Zależność utlenialności od poziomu wód gruntowych 
(praca nagrodzona przez wydział lekarski), Arcbiwum Higjeny, t. II, 1928. 
F. Kasperowicz: l. Badanie chleba razowego w \VIiinie (praca nagr. przez 
wydział lekarski), tamie. - 2. Badanie limonjad w \VIii nie, Lekarz Wojskowy, 1929.- 
3. W sprawie uporządkowania sanitarnej akcji samorządowej, Nowiny 8poleczno-Lekar- 
skie, 1929. 
Stud. med. M. Gąssowski i D. Kossakowski: Antrokometryczne badanie powietrza 
w kinematografach i teatrach w \VIiinie, Arcbiwum Higjeny, t. III, 1928. 
J. Bortkiewiczówna: Zastosowanie punktow lia, jako metody badania zmęczenia 
(dissert. inauguralis), tamże.' 
 (- ..,r 
K. Rymaszewski: l. Sanitarne opisanie m. Wilna (dissert. inauguralis), tamże. _ 
2. Fabrykacja sztucznych wód mineralnych w \VIiInie pod względem sanitarnym, Lekarz 
Wojskowy, 1929. - t- 
S. Rondomański : l. Badanie powietrza w koszarach na zawartość CO 2 . Tamże, 
1928. - f/. O wodzie gruntowej terenu Wilna w związku z zaopatrywaniem w wodę 
garnizonu, Pamiętnik WiI. Tow. Lek., VI, 1929. 
Razem do r. 1929 zakład ogłosił drukiem 53 publikacyj (kierownik- 
27, A. Safarewicz - 13, inni współpracownicy 13). -::. 

J 


ol 
) 


I 
f'" 
 
- 
r Kierownik 


- 
l o....-ł 
13. ZAKŁAD MEDYCYNY SĄDO\VIEJ J 
I \ l 
 
zakładu prof. Dr. Sergjusz Schilling - Siengalewicz 
rozpoczął swą działalność dn. 10 X 1924 r. wykładem inauguracyjnym 
"Medycyna sądowa jako nauka lekarska i społeczna". Do organizacji 
zakładu przystąpił na początku roku akad. 1924/25. 
W skład p e r s o n e l u wchodził narazie jeden absolwent medycyny, 
p. o. młodszego asystenta Rudolf Łotysz. W nastfCpnym roku akad. 
pracowali w zakładzie: st. asystent Dr. Wacław Lewiński i p. o. mI. 
asystenta student medycyny Karoł Miku ki" którego w r. 1926'27 
zastąpił Dr. Prażmowski......... .--J. \. }- 
Wykłady medycyny sądowej odbywały sifC, wskutek braku własnego 
audytorjum, w sali wykładowej I kliniki chorób wewnfCtrznych przy 
szpitalu św. Jakóba dla medyków i tamże dla prawników (dla pierwszych 
po 5, później po 4 godziny, a dla drugich po 2 godz. tygodniowo). 
Ćwiczenia dla medyków musiały sifC odbywać w niesłychanie szczupłym 
i niewygodnym lokalu, oddanym na ten cel przez szpital św. Jakóba, 
gdzie w czterech maleńkich pokoikach wypadało odbywać sekcje, 
ćwiczenia, badania sądowo-lekarskie; prócz tego zmieścić sifC tam musiał 
jeszcze gabinet profesora i pracownia asystentów. 
Dopiero w roku akad. 1928/29, dzięki przeniesieniu częściowemu 
pracowni do zakładu patologji ogólnej, - którego kierownictwo oddał 
wydział prowizorycznie prof. Siengalewiczowi, - warunki pracy i nau- 


l 


J 
1 


': 


-
		

/Vilniana_027_04_057_0001.djvu

			53 


ZAKŁADY I KLINIKI 


czania nieco sifC poprawiły. Jednakże jest to również tylko tymczasowem 
i niedostatecznem załatwieniem sprawy; o ostatecznem załatwieniu 
można b«dzie mówić dopiero wtedy, kiedy zakład medycyny sądowej 
uzyska wreszcie odpowiedni lokal stały. 
W roku 1928 Ministerstwo W. R. i O. P. przyznało zakładowi 
nadzwyczajne kredyty w wysokości 10.000 zł., za co zostały zakupione 
książki i aparaty laboratoryjne, szczególnie z zakresu mikrochemji. 
Ogólna liczba sekcyj, wykonanych przez profesora, ewentualnie 
przez jego asystentów, która wynosiła w roku akad. 1924 '25 - 67, 
wzrosła w r. 1927/28 do 138, w czem 76 sekcyj sądowo -lekarskich, 
a 62 sekcje anatomo - patologiczne chorych, zmarłych w szpitalu św. 
Jakóba. Liczba innych badań sądowo - lekarskich podniosła si« z 23 
w r. 1924/25 do 89 w r. 1927,28. 
Inwentarz zakładu zawierał w 1927/28 r. w dziale mebli pozycyj 79, 
za które zapłacono 7.669 zł. i 30 gr., w dziale aparatów, narz«dzi 
i przyrządów naukowych - 119, w cenie 9.674 zł. i 35 gr., w tern 
wifCkszych aparatów (mikroskopy i t. d.) 14. Bibljoteka liczy poz. 223, 
w cenie zł. 11.086 i 61 gr. Zakład prenumeruje: l) Zeilschrift f gesamte 
Gericht/iche Medizin, 2) /apan MeJical World, 3) Medycyna Doświadczalna 
i Społeczna. 4) Medizinische Klinik. 
Z p r a c n a u k o w y c h, wykonanych w zakładzie, ogłoszono 
drukiem: 
\VI. Lewiński: l. Rzadki przypadek niedorozwoju nadnercza, Nowiny Lekarskie, 
1927. - 2. Przyczynek do sprawy ran postrzałowych, Medycyna 8ądowo - Lekarska, 
\VIarsz8wa, 1928. - J. Toksyczne działanie glist i wpływ tego działania na powstawanie 
przypadków nagłej śmierci u dzieci, Warszawskie Czasopismo Lekarskie. 1929. 
K. Mikulski. Kilka uwag o zatruciu nowokainą, Nowiny Lekarskie. 1926. 


14. I KLINIKA CHORÓB \VI E \VI N ĘTRZNYCH 


Kierownik prof. Dr. Zenon Orłowski. 
Organizacja I kliniki wewnfCtrznej posuwała sifC bardzo powoli, 
ze wzglfCdu na to. że, pomimo przybycia kierownika do Wilna już 
w początkowym okresie roku akademickiego 1922/23, o lokal w szpitalu 
św. Jakóba, przeznaczony dla I kliniki, toczyły sifC jeszcze ciągłe 
pertraktacje mifCdzy Min. W. R. i O. P. a gminą m. Wilna. W wyniku 
tych pertraktacyj zawarto ostatecznie umowfC na lat 10 (1924 -1934) 
z prawem przedłużenia jej. 
p e r s o n e l. Kierownikiem kliniki od jej otwarcia do dziś dnia 
jest prof. Zenon Orłowski. Załączony niżej spis jasno uwidocznia ruch 
pomocniczych sił naukowych w klinice od początku do dziś dnia:
		

/Vilniana_027_04_058_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


54 


Dr. Jerzy Marcińczyk - p. o. adjunkta od l XI 1922 roku, adjunkt od 
l VIII 1924 r. do 30 IX 1928 r.; ustąpił na własne żądanie. Dr. Zygmunt 
Zawadzki, naczelny lekarz szpitala św. Jakóba,-st. asyst. od l I 1923 r. 
do 31 sierpnia 1924 r.; ustąpił na własne żądanie. Dr. Stefan Tarasiuk 
(Tarasiewicz)-st. asyst. od l XI 1924 r. do dn. 15 I 1928 roku; ustąpił 
na własne żądanie. Dr. Zofja Kuncewiczówna-rnł. asyst. od l XI 1922 r., 
st. asyst. od l II 1924 r. do dn. 30 IX 1928 r.; ustąpiła wskutek ukoń- 
czenia 6-1etniego okresu. Dr. Tomasz Bronowski - mI. asystent od l X 
1924 roku do 30 VI 1926 roku; ustąpił na własne żądanie. Dr. Tamara 
Marczenko - mI. asystent od 15 I 1928 roku do 29 Il 1928 r.; ustąpjła 
na własne żądanie. Dr. Jan Bublej-mł. asystent od l III 1928 r. do 30 
IX 1928 r., st. asystent od l X 1928 r. Dr. Helena Cynkutisówna - mI. 
asystent od l VII 1926 r., st. asystent od 15 I 1928 r., p. o. adjunkta 
od l X 1928 r. Dr. Włodzimierz Krotow - mI. asystent od l X 1928 r. 
Dr. Tadeusz Klekowski-mł. asystent od l I 1929 r. 
Dłuższy czas pracowali w klinice jako hospitanci różnemi czasy: 
Dr. Tamara Marczenko, Dr. Michał Raubo, Dr. Dawid Wohlberger, 
Dr. Jasieńska-Sochaczewska. 
Personel kliniki ilościowo jest niedostateczny, stale przemfCczony; 
niejednokrotne starania o zwifCkszenie go spełzły na niczem. Njższy 
personel składa sifC z 4 sióstr pielfCgniarek i 7 posługaczek oraz 
l woźnego. 
L o k a L Na podstawie umowy zawartej mifCdzy Min. W. R. i O. P. 
a gminą m. Wilna w 1924 r. I klinika wewnętrzna mieści sifC obecnie 
w miejskim szpitalu św. Jakóba, w prawej połowie budynku poklasz- 
tornego na parterze (żeński oddział) i pifCtrze (męski oddział). Na żeńskim 
oddziale (25 łóżek) chore leżą w 2 nieco większych salach, w jednej sali 
na 3 łóżka, jednej na 2 i w jednej separatce. Na męskim oddziale 
(25 łóżek) chorzy leżą w jednej nieco wifCkszej sali, w dwóch mniejszych 
(po 6 łóżek), w jednej na 2 łóżka i w jednej separatce. Pozatem 
na parterze mieści sifC gabinet roentgenowski, pokój dla sióstr, na pifCtrze 
pracownie: studencka i lekarska, gabinet profesora. Razem na oddziale 
mfCskim klinika ma 8 pokoi-297,5 mtr 2 ., na żeńskim 6 pokoi-251 mtr 2 . 
Oprócz tego klinika ma do swego użytku 3 niewielkie pokoiki obok 
sali wykładowej o kwadraturze 143,5 mtr. Sala wykładowa, wspólna 
z kliniką neurologiczną, -141,7 m 2. 
Jak widać z samej nazwy budynku,-poklasztorny,-nie odpowiada 
on wcale wymogom szpitalnym a tembardziej-klinicznym. 1) Korytarze 
wąskie; sale dla chorych są to niewielkie pokoiki, oknami skierowane 
na północ. Są miejsca wprost ciemne, gdzie nigdy niema słońca (naprz. 
korytarz na żeńskim oddziale). 2) Jest niezmiernie ciasno, wskutek czego 
klinika z ogromnym trudem może umieścić przepisanych 50 chorych.
		

/Vilniana_027_04_059_0001.djvu

			55 


ZAKŁADY I KLINIKI 


Miejsca jest tak mało, że np. czystą bieliznfC przechowuje sifC w odgro- 
dzonych ślepych końcach korytarzy, podrfCczna kuchenka mieścić sifC 
musi również we wgłfCbieniu korytarza. Szafy bibljoteczne i laborato- 
ryjne stoją na korytarzach i bez tego wąskich. Oddzielnego pokoju 
dla asystentów niema wcale, jak niema go i dla dyżurnego lekarza. 
Gorzej jeszcze: klinika nie posiada wcale osobnej szatni dla studentów: 
płaszcze studenckie wiszą tuż na korytarzu. Ciasnota niezmierna panuje 
i w ubikacjach naukowych kliniki: w chemicznej pracowni studenckiej 
naraz może pracować nie wifCcej niż 5 - 6 studentów, w lekarskiej- 
3 lekarzy. W sali Roentgena wifCksza ilość studentów (8-10 osób) może 
sifC zmieścić z wielkim trudem. Pokój dla wywoływania roentgenogramów 
urządzony został w specjalnej zagrodzje na korytarzu i jest tak ciasny, 
że może zmieścić najwyżej 2 osoby. Słowem, w obecnej chwili wyko- 
rzystany jest najmniejszy kąt i dla dalszych inwestycyj, dla dalszej 
ekspansji kliniki niema już absolutnie miejsca, a przecież wymagają 
osobnego pomieszczenia: elektrokardjograf, przyrząd do badania 
podstawowej przemiany materji i t. d. Brak absolutny pomieszczenia 
dla zwierząt, do prac nad niemi. Ambulatorjum (wspólnie z kliniką 
neurologiczną) składa sifC z dwóch malutkich pokoików, szatnia 
stude ncka mieści sifC w sali wykładowej za amfiteatrem. 3) Budynki są 
bardzo stare i wymagają wciąż dużego remontu: klinika musiała już 
dwa razy kapitalnie remontować sufit, któremu groziło zawalenie, bo- 
jak sifC okazało - belki były zupełnie zgniłe. Podczas remontu wyszło 
na jaw, że niektóre piece stoją wprost na drewnianych belkach, nawpół 
zgniłych. W klinice panoszy sifC grzyb, wciąż niszczący podłogi. 
Słowem, potrzebny jest ciągły remont, pochłaniający duże sumy zupełnie 
nieprodukcyjnie dla Ministerstwa, czy też Uniwersytetu. 4) Klinika nie 
posiada gazu i niema najmniejszej nadziei, żeby on był kiedykolwiek. 
5) Jest źle z odżywianiem chorych. O specjalnych dietach niema co 
mówić; trudno wprowadzić nawet dietfC bezsolną. Liczne próby w tym 
kierunku nie dały żadnych wyników. To też klinika zaniechała przyj- 
mowania np. chorych na cukrzycę, bo nie może dać im odpowiedniej 
diety. 6) Magistrat, pobierając opłatfC za ich żywienie, leczenie i t. d., 
jest zainteresowany w tern, żeby płacili wszyscy chorzy i nie zgadza 
sifC trzymać w klinice chorych bezpłatnych, na czem źle wychodzi 
klinika, bo nie może zatrzymać chorego, nie mogącego zapłacić. mimo 
że on bardzo nadaje się jako okaz dla studentów, lub dla tych czy 
innych celów naukowych. Ostatnio Magistrat zabronił przyjmowania 
chorych z prowincji. 
Zespół wszystkich wymienionych czynników sprawia, że dziś, po 
upływie pifCCiu lat istnienia kliniki, kierownictwo jej jasno zdaje sobie 
sprawfC z tego, że w obecnych warunkach nie ma ona najmniej szych wido-
		

/Vilniana_027_04_060_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


56 


ków rozwoju. BezwzglfCdnie konieczna jest budowa nowej kliniki, i to _ 
w porównaniu z innemi klinikami - na pierwsze m miejscu. (Sprawie- 
dliwość każe przyznać, że w tych samych warunkach znajduje sifC też 
i sąsiednia klinika neurologiczna). 
I n wen t a r z z końcem 1928 r. Dział mebli: poz. inw. 498, 
aparatów i przyrządów naukowych (łącznie z gabinetem Roentgena)- 
409. Samo urządzenie gabinetu Roentgena kosztowało 28.950 zł. Książek 
razem z rocznikami czasopism - poz. 665. Klinika abonuje 17 czasopism. 
w tern 8 polskich, 6 niemieckich, 2 francuskie, l rosyjskie. 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a. Wykład inauguracyjny prof. 
Z. Orłowskiego na temat "Drogi rozwoju i zadania nauki w rozpozna- 
waniu chorób" odbył sifC w sali Śniadeckich U. S. B. w dn. 27 stycznia 
1923 r. Dnia l marca rozpoczfCły sifC wykłady diagnostyki chorób 
wewnfCtrznych dla słuchaczów III roku studjów. Wobec braku sali 
wykładowej trzeba było urządzić się w ten sposób, że wykłady 
odbywały sifC w sali wykładowej szkoły akuszeryjnej, mieszczącej sifC 
też przy szpitalu św. Jakóba. Jeszcze gorsza stała sifC sytuacja kliniki 
na początku roku akad. 1923/24, gdyż Magistrat latem 1923 r. zlikwidował 
całkiem salfC wykładową w szkole akuszeryjnej. Poradzono wifCc sobie 
w ten sposób, że przez cały rok akad. 1923:24 wykłady odbywały sifC 
w poczekalni dla chorych w przychodni szpitalnej; odpowiednio do 
godzin wykładów zmieniono godziny przyjfCć chorych. Do pokazów 
podczas wykładów, do ćwiczeń korzystano z materjału szpitalowego, 
aczkolwiek korzystanie to było połączone ze znacznemi trudnościami, 
gdyż na wykłady trzeba było sprowadzać chorych z innych gmachów 
szpitalnych, a podczas ćwiczeń chorzy nieraz stawiali wyraźny opór, 
nie chcąc, żeby ich badali słuchacze. W 1924 r. nareszcie umowa 
z gminą m. Wilna doszła do skutku, ukończono prace nad urządzeniem 
pomieszczenia dla chorych, oraz nad wprowadzeniem naj potrzebniejszych 
instalacyj; letni barak szpitala św. Jakóba przerobiono na salfC wykładową. 
Od tego czasu, t. j. od l X 1924 r., wykłady odbywają sifC we własnej 
sali wykładowej, klinika otwarła swe podwoje dla chorych, praca 
w niej weszła w normfC. 
Klinika ma do czynienia ze słuchaczami III i IV roku studjów 
i XVI trimestru. Słuchacze III roku w zimowym i letnim trimestrach 
(VIII i IX) mają wykłady diagnostyki chorób wewnfCtrznych w ilości 
5 godz. tygodniowo z licznemi pokazami chorych. Oprócz tego grupami 
odbywają ćwiczenia na chorych klinicznych bezpośrednio u łóżka 
chorego. Ćwiczenia te w pierwszych latach spotykały sifC ze strony 
chorych z dużym oporem, który jednak został przełamany. W jesiennym 
trimestrze (VII) odbywają sifC wykłady ogólnej terapji dla studentów 
IV roku w ilości 2 godz. tygodniowo. W tymże trimestrze studenci
		

/Vilniana_027_04_061_0001.djvu

			57 


ZAKŁADY I KLINIKI 


XVI trimestru słuchają wykładów chorób zakaźnych (teoretycznych, 
bo zakaźnego oddziału klinika nie posiada, z wielką szkodą dla 
studentów), a oprócz tego każdy student tego trimestru ma pod swoją 
obserwacją w ciągu trimestru przynajmniej 3 chorych i zdaje ze swych 
spostrzeżeń szczegółowe sprawozdanie kierownikowi kliniki podczas 
wizytacji chorych. W miarfC możności studenci UCzfCszczają też i do 
gabinetu Roentgena, ćwicząc sifC w tłumaczeniu roentgenogramów; 
z powodu jednak nadmiernej ciasnoty, ta strona działalności pedagogicznej 
kliniki nie może być należycie rozwinifCta. Od l X 1924 r. do 31 XII 
1928 r. przeszło przez klinikę 1528 chorych (nie licząc miesifCcy letnich, 
wakacyjnych). Przez ambulatorjum przeszło w 1927/28 roku 308 osób. 
Gabinet Roentgena rozpoczął czynność od l X 1927 roku. Do dnia 
l I 1929 r. zrobiono radjoskopij - 568, radjogramów - 593. Ciekawsze 
pod wzglfCdem pedagogicznym roentgenogramy klinika zachowuje i obecnie 
posiada wcale za
obne muzeum roentgenologiczne (60 zdjfCĆ). 
D z i a ł a l n ość n a u k o w a. Jeżeli uwzglfCdnimy, że z 4 pomoc- 
niczych sił naukowych jedna musi odpaść dla pracy w gabinecie 
Roentgena, że na pozostałych 3 asystentów wypada 45 - 50 chorych, 
t. j. po 15 -17 osób na jednego, że wszystkie badania laboratoryjne 
muszą przerabiać sami asystenci, bo klinika nie posiada laboranta, 
że asystenci razem z kierownikiem kliniki udzielają bardzo dużo czasu 
nauczaniu studentów, gdyż kierownictwo kliniki uważa to za najważniejszy 
jej obowiązek, że bardzo dużo czasu zabierała organizacja kliniki, 
że adjunkt w dodatku był obarczony prowadzeniem rachunkowości 
i korespondencji i t. d., nie bfCdzie dziwić, że taki stan rzeczy wpłynął 
ujemnie na naukową działalność kliniki. Od czasu otwarcia kliniki 
do 31 XII 1928 r. wyszły z kliniki. nastfCpujące prace: 
Dr. Zofja Kuncewiczówna: l. \Vlartość kliniczna badania krwi metodą Arneth- 
SchilIinga (ref. w \VIiI. Tow. Lekarskiem), Polskie Arcbiwum Medycyny U-ewnętrznej, 
1926.- 2. \Vlartość kliniczna badania krwi metodą SchilIinga w gruźliczych schorzeniach 
płuc, Pam. WiI. Tow. Lek., II, 1926 r. 
Dr. Zofja Kuncewiczówna i Dr. A. Borowski, Leczenie gruźlicy pluc aurosanem, 
\VIiino 1927, wydawnictwo Wil. Tow. Przeciwgruźliczego. 
Dr. Stefan Tarasiewicz, Przypadek zakażenia wymoczkowego (balantidium coli) 
Pam. ",i1. Tow. Lek, III, 1927. 
Dr. Antoni Borowski. Leczenie sanokryzyną ostrych i przewlekłych suchot 
płucnych. Tamże, II, 1926 r. 
Dr. farm. Matylda Chorzelska, Kilka uwag nad sztucznemi odżywkami witami- 
nowemi, Polska Oazeta Lekarska, 1928. 


-
		

/Vilniana_027_04_062_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI W LATACH 1919 -1929 


58 


15. II KLINIKA CHORÓB \VIEWNĘTRZNYCH 


Kierownjk prof. Dr. A. Januszkiewicz. 
Organizacja kliniki (pierwotnie jako I diagnostycznej kliniki 
chorób wewnfCtrznych) rozpoczfCła sifC w listopadzie 1921 roku, kiedy 
Naczelnik Państwa wyasygnował z funduszów, bfCdących w jego dyspo- 
zycji, na ten cel 4 miljony marek. Chorych zaczfCto przyjmować 5 III 1922 r., 
urzfCdowe otwarcie nastąpiło zaś 26 marca t. r. Wobec mającego nastąpić 
w r. 1922 otwarcia IV kursu medycyny, wydział lekarski wystąpił z wnio- 
skiem o przeniesienie prof. Januszkiewicza z zajmowanej dotychczas 
katedry diagnostyki i terapji ogólnej chorób wewnfCtrznych na katedrfC 
IV i V kursu. Stało sicc to na mocy aktu nominacyjnego z d. 11 X 1922 r., 
mianującego go profesorem zwyczajnym szczegółowej patologji i terapji 
chorób wewnfCtrznych, z powierzeniem mu kierownictwa I I kliniki 
chorób wewnfCtrznych. 
Spis lekarzy, którzy pracowali w II klinice chorób wewnfCtrznych 
od chwili jej otwarcia, aż do roku akademickiego 1928/29 włącznie: 
Rok 192 1/22: Dr. Karol Kisiel, ordynator wewnfCtrznego 
oddziału wojskowego szpitala i p. o. adjunkta kliniki 1, oraz st. asystenci: 
Dr. M. Swida, Dr. Z. Wasilewska, Dr. W. Bądzyński, Dr. A. Boro:wski, 
Dr. H. Rudziński, wreszcie młodszy asystent Dr. K. Pawłowski. W rok u 
1922/23 ustąpił p. o. adjunkt Dr. K. Kisiel, a jego miejsce zajął 
Dr. H. Dąbrowski, lekarz wojskowy, major, jako p. o. adjunkt. Skład 
osobowy personelu naukowego został niezmieniony. W rok u l 923/24 
ustfCpuje p. o. adjunkt lekarz major H. Dąbrowski z kliniki i z oddziału 
wojskowego. P. o. adjunktem zostaje Dr. H. Rudziński, a ordynator 
oddziału wojskowego kpt. lekarz St. Garniewicz zostaje oficerem 
łącznikowym (st. asystentem). Reszta personelu naukowego bez zmian. 
Przychodzi ponadto Dr. L. Toczyłowski jako hospitant. W r. 1924/25 
skład personelu ten sam, przychodzą ponadto jako hospitanci Dr. 
B. Schermann, Dr. Wł. Chirkowski, Dr. M. Gojdź, Dr. A. Czerniewski 
i Dr. Z. Dziekiewiczówna. 
W rok u l 925/26 zachodzą w składzie personelu asystenckiego 
zmiany; wygląda on nastfCpująCO: Dr. H. Rudziński, adjunkti asystenci 
starsi: Dr. K. Pawłowski i Dr. L. Toczyłowski; asystenci młodsi: Dr. 
A. Czerniewski, Dr. Z. Czerniewska, Dr. M. Gojdź; hospitanci: Dr. 
J. Klukowski, Dr. G. Nowokuńska, Dr. B. Schermann, Dr. R. Szadowski, 
Dr. M. Wołodkowiczówna; wreszcie asystent łącznikowy major Dr. St. 
Garniewicz, oraz Dr. Cypryński - Ciekawy, przydzielony do oddziału 


1 Zgodnie z umową międzyministerjalną obowiązki adjunkta kliniki miał pełnić 
starszy ordynator oddziału wojskowego.
		

/Vilniana_027_04_063_0001.djvu

			59 


ZAKŁADY I KLINIKI 


wojskowego wewnfCtrznego dla dokształcania sifC w klinice na rok jeden. 
Rok l 926/27 przynosi jedną tylko zmianfC, do grona pomocniczych 
sił n
ukowych przybywa Dr. E. Salitówna jako lekarz hospitant. 
W rok u l 927/28 odchodzi asystent łącznikowy major Dr. St. 
Garniewicz, a na jego miejsce przybywa ppłk. Dr. W. Zajączkowski. 
Ponadto przychodzą jako hospitanci: Dr. S. Korman, Dr. I. Szylman, 
Dr. A. Rubczyńska i Dr. L. Pomeranc. W r. 1928/29 ustfCpuje Dr. 
H. Rudziński 15 I 1929 r. i stanowisko adjunkta obejmuje Dr. Leopold 
Toczyłowski. Ponadto odchodzą asystenci: Dr. K. Pawłowski, Dr. A. 
Czerniewski, Dr. Z. Czerniewska; starszymi asystentami zostają: Dr. 
M. Gojdź, Dr. G. Nowokuńska, Dr. J. Klukowski; młodszymi asystentami: 
Dr. E. Salitówna, Dr.
. Łobza; przychodzą ponadto jako hospitanci: 
Dr. Bejnarowiczówna, Dr. Baranowska, Dr. Wasilewska, Dr. Nowicka- 
Piotrowska, Dr. Waśniewska, Dr. Witortowa; wreszcie Mr. chemji 
M. Sokołowska jako nadetatowa asystentka-laborantka. w) 
Niższy personel kliniczny był liczbowo tak dalece niedostateczny, 
że klinika musiała donajmować z własnych funduszów nieraz po kilka- 
,. ' b j J .-I 
nascle oso . .... 
L o k a L Wszystkie kliniki U. S. B. w szpitalu wojskowym, a wifCc 
i II chorób wewnfCtrznych, są na podstawie umowy mifCdzyministerjalnej 
w taki sposób związane z oddziałami wojskowemi odpowiedniej 
specjalności, że profesor jest tyt\ll rnym konsultantem i kierownikiem 
naukowym oddziału wojskowego, a ordynator oddziału wojskowego 
-adjunktem lub st. asystentem kliniki, chorzy zaś oddziału wojskowego 
mogą służyć do ćwiczeń dla studentów i do wykładów profesora, 
a lekarze wojskowi mogą bezpłatnie korzystać z urządzeń klinicznych 
dla prac naukowych. Gospodarka kliniczna ostatecznie uregulowała sifC 
na takich zasadach, że kierownictwo kliniki, korzystając bezpłatnie 
z lokalu, płaci pozatem za wszystko, t. j. za żywienie chorych, za wodfC, 
asenizacjfC, za oświetlenie, pranie bielizny, korzysta z własnego opału 
i t. p., obracając na te wydatki sumy budżetowe. 
Lokal kliniki mieści sifC w garnizonowym szpitalu wojskowym 
na Antokolu, na II pifCtrze budynku, oznaczonego Nr. 30. Zajmuje on 6 sal 
(każda na 13 łóżek). Wszystkich ubikacyj 17. Klinika posiada instalację 
wodną i elektryczną, nie posiada natomiast gazu. Już w roku 1922 
urządzono audytorjum, które w roku nastfCpnym rozszerzono tak, aby 
mogło służyć dla studentów dwóch kursów. W audytorjum tern odbywają 
sifC też wykłady chirurgiczne. 
I n wen t a r z pod koniec 1928 r. wykazywał: mebli na cenfC 
34.443 zł. 11 gr., aparatów i przyrządów naukowych o wartości 
56.663 zł. 31 gr., w tern kardjograf i t. p., książek i broszur na cenfC 

0.487 zł. 30 gr., wreszcie preparaty i przedmioty muzealne.
		

/Vilniana_027_04_064_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 -1929 


60 


D z i a ł a I n ość p e d a g o g i c z n a. Kierownik kliniki ma do 
swego rozporządzenia w celach naukowych, prócz chorych swej kliniki, 
oddział szpitalny, który w r. 1921/22 liczył 150 łóżek, a obecnie liczy 
100 łóżek. Prócz tego, na podstawie specjalnej umowy, do kliniki kieruje 
swych pacjentów Kasa Chorych. W pierwszym roku istnienia kliniki 
ucz«(szczali na nią studenci III kursu, w nast	
			

/Vilniana_027_04_065_0001.djvu

			61 


ZAKŁADY I KLINIKI 


Dr. K. Pawłowski i Dr. B. Schermann: Przypadek czerwienicy (Erythraemia), 
Pol. Arcb. Med. Wllwn., 1927. 
Dr. Henryk Rudziński: l. O leczeniu przewlekłych postaci gośćca stawowego, 
Nowiny Lekarskie, 1925. - 2. Sphymoholometrja i jej wartość kliniczna przy badaniu 
sprawności mięśnia sercowego. Tamże, 1927. - 3. Metody badania ciśnienia żylnego 
w zastosowaniu klinicznem, Tamże. - 4. Wartość kliniczna badania ciśnienia żylnego. 
Rozprawa na stopień doktora medycyny, \VIiino, 1928, i Pol. Arcb.Med. Wewn. VI. 1928.- 
5. Dusznica bolesna, Medycyna, 1928. 
Dr. Jan Klukowski: Przypadek tak zw. leukanemji, Nowiny Lek., 1927. 
Dr. Leopold Toczyłowski : Znaczenie metody wywoływania krwi utajonej 
w stolcu dla rozpoznawania wrzodu okrągłego żołądka i dwunastnicy. Tamże, 1928. 
Dr. Zofja Dziekiewicz - Czerniewska: Dietetyczne leczenie niedokrwistości. 
Tamże, 1928. 
Dr. Marja \VIołodkowiczówna: Dwa przypadki hypoglikemji po insulinie u cho- 
rych na cukrzycę. Tamże. 
Dr. Aleksander Czerniewski: Przypadek mięsaka żołądka, Oastrologja Polska, I, 1928. 


16. ZAKŁAD CHIRURGJI OGÓLNEJ 


Aczkolwiek już we wczesnych okresach istnienia U. S. B. prof. 
Ziemacki otrzymał nominacjfC na katedrfC tego przedmiotu, zakład nie 
mógł sifC narazie organizować, nie posiadając ani lokalu ani pienifCdzy. 
. 
p e r s o n e 1. Prócz prof. Ziernackiego star. asyst. Dr. Stefanja 
Załuska. 
I n wen t a r z liczy w dziale meblowym poz. 60, w dziale aparatów 
5 poz. (mikroskop w cenie 3.500 zł.), bibljoteka 433 książek i broszur, 
oraz 65 tablic. 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a. Rada wydziałowa ze wzglfCdów 
technicznych musiała przenieść wykłady chirurgji ogólnej z trimestru 
IX na VIII. Rozpoczął je prof. J. Ziemacki i prowadził do roku 1923 
z przerwami, spowodowanemi chorobą, podczas których zastfCpował 
go Dr. M. Moszyński. Wykłady odbywały sifC najprzód w zakładzie 
anatomji opisowej, a nastfCpnie w gmachu uniwersyteckim (Zamkowa 11), 
3 razy tygodniowo dla studentów 1-2 trimestru III kursu. Od r. 1924, 
po redukcji personelu katedry chirurgji ogólnej, prowadzi wykłady 
w klinice chirurgicznej prof. K. Michejda. 


17. KLINIKA CHIRURGICZNA 


Kierownik kliniki prof. Dr. Kornel Michejda przybył do Wilna 
30 IX 1922 r. Wykład inauguracyjny wygłosił d. 7 października 1922 r. 
na temat: "Nowsze pogląd}';, na sprawfC leczenia ran".
		

/Vilniana_027_04_066_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI W LATACH 1919-1929 


62 


Na początek wszelkie usiłowania wypadło skierować ku zorgani- 
zowaniu nauczania, do czego absolutnie żadnych przygotowań nie było. 
Niemniej regularne wykłady kliniczne rozpoczfCły sifC dn. 10 października 
1922 r. na razie na materjale chirurgicznego oddziału szpitala wojskowego 
i II kliniki chorób wewnfCtrznych - w sali wykładowej tejże kliniki. 
Chorych pomieszczonych w II klinice chorób wewnfCtrznych operowano 
w sali operacyjnej oddziału położniczego szpitala wojskowego. Tak było 
w ciągu roku akademickiego 1922/23. Operacyj w tym czasie dokonano 
132. W pierwszym trimestrze roku akademickiego 1923!24 stan ten 
o tyle uległ zmianie, że z powodu przeróbki sali wykładowej II kliniki 
chorób wewnfCtrznych wykłady odbywały sifC w lokalu, odnowionym 
naprfCdce w obrfCbie przyszłej kliniki chirurgicznej, który później został 
szatnią, a jeszcze później (r. 1924/25) poczekalnią, przychodnią i gabinetem 
roentgenowskim. 
Parter głównego budynku w szpitalu wojskowym, przeznaczony 
dla kliniki, objfCto w dniu 20 I 1924 r. w stanie dalekim do wykończenia. 
W ciągu lat 1924 -1927 musiano dokonać bardzo licznych przeróbek 
i uzupełnień. W obecnej chwili klinika posiada 5 sal dla chorych, dwa 
pokoje pooperacyjne dla chorych (razem 85 łóżek), salfC opatrunkową, 
salfC operacyjną ropną, przychodnifC z poczekalnią, gabinet Roentgena, 
ciemni cfC, gabinet kierownika, asystentów, kancelarjfC i magazyn (razem 
1415 m 2 ). 
Brak własnej sali operacyjnej aseptycznej; służy za nią wspólna 
sala oddziału wojskowego i kliniki, dostfCpna dla kliniki w 3 dniach 
w tygodniu, urządzona jednak całkowicie inwentarzem klinicznym. Brak 
sali wykładowej; klinika korzysta z sali wykładowej II kliniki chorób 
wewnfCtrznych (H pifCtro tego samego gmachu, brak windy!). Brak 
mieszkań dla asystentów. ZwierzfCta doświadczalne z braku innego 
miejsca trzymane są w oddzielonej CZfCści ustfCpu dla chorych. Instalacji 
gazowej niema, sterylizacja odbywa sifC w trzech autoklawach, ogrze- 
wanych maszynami naftowemi systemu "Primus". 


" 


P e r s o n e l: Etaty: kierownik, adjunkt, 3 starszych asystentów, 
2 młodszych asystentów, 6 sióstr, 2 pielfCgniarzy, 9 posługaczek, 3 woź- 
nych, l urzfCdniczka. Razem 28 etatów, co nie odpowiada średniej 
ogólnie PrzyjfCtej: l etat na 2 chorych (deficyt 14 etatów). Wszelkie 
starania o poprawfC stanu personalnego napotykają na duży opór władz. 
Odczuwa sifC przedewszystkiem brak sióstr, co z jednej strony wytwarza 
ogromne przeciążenie personelu pracą, z drugiej odbija sifC fatalnie 
na organizacji opieki nad chorymi, a szczególnie dyżurów nocnych. 
Uposażenie sióstr jest niższe, niż uposażenie takich samych sióstr 
w szpitalu wojskowym.
		

/Vilniana_027_04_067_0001.djvu

			63 


ZAKŁADY l KLINIKI 


W skład personelu wchodzili nastfCpujący lekarze: Dr. Józefat 
Bohuszewicz od l X 1923 r. do l X 1924 r. jako adjunkt, Dr. Józef 
Kucharski od l X 1923 r. do 30 VI 1926 r. jako starszy asystent, Dr. 
Mieczysław Trzeciak od l X 1923 r. do 30 IX 1928 r. starszy asystent, 
Dr. Apolinary Rudzki od l X 1923 r. do chwili obecnej, Dr. Marjan 
Siedlecki fod 1 X 1925 r. do 31 I 1927 r. jako starszy asystent, Dr. 
Józef Tymiński od l IV do 30 IX 1924 r. jako młodszy asystent, od 
l X 1924 r. dotychczas jako adjunkt. Wyjeżdżał do Francji na studja 
w Paryżu i Strasburgu w 1925 roku. Doktoryzował sifC 1926 roku. 
Dr. Władysław Żemojtel od l Il 1927 r. do chwili obecnej jako starszy 
asystent, Dr. Wiera Gilels od 18 IV 1925 roku do chwili obecnej jako 
woluntarjuszka, Dr. Antoni Zalewski od l X 1928 r. do chwili obecnej 
jako starszy asystent, Dr. Sergjusz Małafiejew od l Il 1927 r. do chwili 
obecnej jako młodszy asystent, Dr. Helena Maciejewska od l II 1929 r. 
do chwili obecnej jako młodsza asystentka, Dr. Dawid Sarnaker od 
1 X 1928 r. do. chwili obecnej jako woluntarjusz, Dr. Wacław Karnicki 
od l X 1927 r. do 30 VIl 1928 r. jako woluntarjusz. 
I n wen t a r z: Bibljoteka posiada 900 tomów, m. i. komplet Lan- 
genbecka Archio fiir Klinische Chirurgie, Hildebranda Jahresberichte iiber 
Jie gesamte Chirurgie, Zentralblatt Jiir Chirurgie. Klinika prenumeruje 20 pism 
chirurgicznych, (3 polskie, 7 niemieckich, 8 francuskich i 2 angielskie). 
Instrumentarjum: nabyte drogą kupna z fabryki Collin w Paryżu, Guyot 
w Paryżu, Stille w Stockholmie. Potrzeby kliniki pod tym wzglfCdem 
nie są jeszcze zaspokojone. Numerów inwentarza operacyjnego 1473. 
Przyrządy naukowe: Jest czynna pracownia Roentgena (diagnostyczna), 
pracownia fotograficzna, chemiczna, bakterjologiczna i histologiczna. 
Zbyt ciasne lokale nie pozwalają na należytą exploatacjfC tych działów. 
Numerów inwentarza w tym dziale 232, w dziale tablic do wykładów 317. 
Inwentarz gospodarczy, prawie w całości nabyty w kraju, 
obejmuje dział meblowy (716 nr. inwentarza), przedmioty kancelaryjne 
(195 nr. inw.) i sprzfCt gospodarczy (69 nr. inwentarza); wymaga jeszcze 
uzupełnień. Tak samo bielizna, której klinika posiada 4 komplety, prócz 
bielizny dla sal operacyjnych i studentów. Z pierwszego okresu, w którym 
klinika była bardzo słabo zaopatrzona w bieliznfC, wielka ilość bielizny 
została zniszczona. 
Jeżeli nawet od ogólnej sumy wydanej na zakupno inwentarza 
nie odejmować nic na amortyzacjfC jego, 
 a przecież w ciągu pifCciu 
lat istnienia kliniki dużo przedmiotów, zwłaszcza w zakresie inwentarza 
gospodarczego, uległo zniszczeniu,-to na jedno łóżko wypada 2.091 zł., 
wobec normy 2.500 - 3.000 marek niemieckich, przyjfCtej w Niemczech 
(5.000 - 6.000 zł.!).
		

/Vilniana_027_04_068_0001.djvu

			\VIYDZIAł. LEKARSKI W LATACH 1919 -1929 


64 


R u c h c h o r y c h ilustruje poniższa tablica 


Liczba dni 
Liczba chorych. 
Stan dzienny. . 
Umarło. . 
Przeciętna liczba dni 
pobytu chorych . 
Liczba chorych 
ambulat. . . . 


leczenia. r=T - 
.1- 
.1- 


1119221192311924 11925 11926 119 27 1 1928 1 1 
I I 1 I I 
112.626 1 16.385 13.887 1 18.224118.954 
- 639 833 764 842 924 
45 , 58 52 61 \ 63 
-! 391 37 37 40 , 72 
(6%) I (4.5%) (4.08°/0) (4.75%) i (7.78%) 
- 1 19 ,75 1 19,06 i 18,18 21,641 20,50 
- I - I 1.364, 2.618, 2.391 2.376 2.673 


1- 


II 


Koszta dzienne 
utrzym. chorego 
(nie wlicz. pobo- 
L rów person. etat.) 
LOperacyj dokonano i 18 


114 


5,23 
551 


6,05 
700 


8,79 
720 


8,79 
721 


-I 
7
 


Z zestawienia widać, że ruch chorych w klinice stale sifC wzmaga. 
Spadek w roku 1926 był spowodowany przesileniem gospodarcze m 
w związku ze spadkiem złotego. 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a. Wykłady do roku akade- 
mickiego 1928/29 po 7 1 / 2 godzin, od roku 1928/29 po 6 godzin tygodniowo 
z licznemi demonstracjami chorych. Dla studentów III kursu wykłady 
chirurgji ogólnej (2 trimestry po 1 1 / 2 godziny tygodniowo) i kurs opera- 
cyjny na zwłokach (3 godziny tygodniowo l trimestr). Każdy student 
po absolutorjum przechodzi czterotygodniowy kurs praktyczny w klinice 
ambulatoryjnej i stałej (desmurgja, narkoza, asysty przy operacjach). 
D z i a ł a l n ość n a u k o w a. Z prac naukowych, wykonanych 
w klinice, ogłoszono drukiem: 
Dr. Tymiński, Pęknięcie dootrzewnowe pęcberza moczowego (rozpr. dokt.), 
\VIiino, 1928. 
Dr. Abramowicz i Tymiński: ,. O stosunku ciśnienia śródczaszkowego 
do 
krążenia krwi w siatkówce, Pam. WiI. Tow. Lek., II. - 2. Rhabdomyoma orbitae. 
Tamże. - 3. O słoniowatości nerwiakowej powiek i skroni. Tamże. 
Dr. J. Bohuszewicz: l. Przebicie się ropniaka osierdzia (empyema necessitatis 
pericardii), Pam. Tow. Cbir., IV. - 2. Sterylizacja wody do mycia rąk w umywalniach 
sal przedoperacyjnych, Pam. WiI. Tow. Lek., IV, 2. 
Dr. Rudzki: l. WarŁość kliniczna odczynu Dawisa w raku, Pam. W. Tow. Lek., V, 
zesz. 4. - 2. O t. zw. sutku krwawiącym, Pam. Tow. Cbir., III, 1929.
		

/Vilniana_027_04_069_0001.djvu

			65 


ZAKŁADY I KLINIKI 


18. KLINIKA POŁOŻNICZO - GINEKOLOGICZNA 


Nauka ginekologji zaczfCła sifC zaraz po przybyciu do Wilna prof. 
Tadeusza Burdzińskiego w jesieni 1922 r., chociaż ze wzglfCdu na brak 
kliniki można było narazie prowadzić tylko teoretyczne wykłady. Stan 
ten trwał przez cały rok akad. 1922!23. 
P e r s o n e l: prof. Tadeusz Burdziński wygłosił wykład inaugura- 
cyjny 29 I 1923 r. (zmarł 15 II 1925 r.); prof. Władysław Jakowicki 
rozpoczął działalność wykładem inauguracyjnym 3 XI 1925 r. PomifCdzy 
śmiercią prof. Burdzińskiego a przybyciem prof. Jakowickiego klinikfC 
i wykłady prowadził adjunkt Dr. Wacław Zaleski. 
Obecny stan personelu (na dzień l III 1929 r.): adjunkt Dr. Wacław 
Zaleski; st. asystenci: Dr. Eugenjusz Klemczyński, Dr. Wacław Wysocki 
i Dr. Antoni-Otton Jaźwiński; mI. asystenci: Dr. Janina Ryll-Nardzewska, 
Dr. Zofja Tyszkówna; lekarze hospitanci: Dr. Helena Bujwidówna, 
Dr. Janina Kojszewska, Dr. Grzegorz Gordon i Dr. Stanisław Kolski. 
Ustąpili: st. asystenci: Dr. Kazimierz Erdman 31 V 1925 r. i Dr. Alina 
Erdmanowa 31 VII 1926 r.; lekarze hospitanci: Marja Burdzińska 30 VI 
1925 r., Władysław Jurkiewicz 30 IV 1926 r. i Stanisław Fedosewicz 
31 VII 1926 r. Zmarła asystentka Dr. Wanda de Bondy l XI 1922 r. 
Liczba obecnego niższego personelu kliniki na dzień l III 1929 r.: 
akuszerek 7, gospodyni l, sekretarz l (na etacie sekretarjatu U. S. B.), 
palacz l, woźny l, kucharek 2, posługaczek 9, praczek 3. 
L o k a l. W roku akad. 1922/23 zakupiono lecznicfC prywatną 
ginekologiczną przy ul. Bogusławskiej, którą jednak wypadło bardzo 
gruntownie przerobić, oprócz tego doprowadzić do niej na przestrzeni 
320 metr. rury gazowe i wodociągowe. Ostatecznie w dniu 8 X 1923 r. 
otwarto oddział położniczy na 20, a ginekologiczny na 30 łóżek. 
Obecnie klinika zajmuje pifCtrowy gmach murowany z ogrzewaniem 
centralnem, skanalizowany. Na parterze mieści sifC oddział położniczy, 
posiadający oddzielne wejście i sale badań dla cifCżarnych, salfC porodową, 
salfC operacyjną, prócz tego oddział noworodków. Na parterze również 
mieści sifC szatnia, sala wykładowa, przychodnia i kancelarja kliniki. 
Na pifCtrze mieści sifC oddział ginekologiczny, dwie sale operacyjne, 
pracownia interferometryczna, pracownia chemiczno - bakterjologiczna, 
gabinet diatermji, bibljoteka, gabinet profesora, pokój dla dyżurnych 
studentów i pokój dla służby dyżurnej. W suterenach mieści sifC kociół 
centralnego ogrzewania, kuchnia, oraz składy na wfCgiel i produkty, 
maglownia i suszarnia. W osobnym budynku parterowym mieści sifC 
pralnia, mieszkanie palacza, kostnica, pomieszczenie dla zwierząt
		

/Vilniana_027_04_070_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI W LATACH 1919 - 1929 


66 


laboratoryjnych oraz lodownia. Liczba ubikacyj-50. Ogólna kwadratura: 
posesja kliniki zajmuje plac 1750 m 2, w tem pod budynkami 680 m 2. 
Klinika od dawna jest za szczupła, to też w budynku, obliczonym 
pierwotnie na 25 łóżek, mieści sifC obecnie na obu oddziałach 50 łóżek 
dla dorosłych i 20 dla noworodków. Oddziału dla położnic gorączkujących 
niema wcale, a pokój dla dyżurujących studentów może ich pomieścić 
tylko dwóch naraz. Maksymalne przepełnienie ponadto stwarza warunki 
w wysokim stopniu niehigjeniczne dla pacjentek. Od samego początku 
ś. p. prof. Burdziński podejmował też starania w celu zakupu sąsiadującej 
małej parceli, której posiadanie mogłoby umożliwić pożądany rozwój 
zakładu. Jednakże usiłowania jego, podobnie jak jego nastfCpcy, prof. 
Jakowickiego, rozbijały sifC z początku o brak środków, a nastfCpnie, 
skoro znaleziono sposób załatwienia sprawy bez uciekania sifC do 
osobnych dotacyj, stanfCły na zawadzie przeszkody natury biurokratycznej, 
stawiane przez władze skarbowe. Faktycznie też spełniły sifC obawy, 
stale przez kierowników wypowiadane, i w styczniu 1929 r. w}padło 
zamknąć oddział położniczy na parfC tygodni z racji kilku przypadków 
gorączki w połogu. Tak wifCC rozszerzenie kliniki w dalszym ciągu 
pozostaje sprawą palącą. .. r l---ł 
f J 
I n 
 e n t a r z. Dział mebli: pozycyj 932, cena 29.798 zł. 95 gr.; 
aparaty naukowe i przyrządy oraz pomoce naukowe, cena 20.615 zł. 
57 gr., w tern wifCkszych przyrządów: mikroskopów 2, cieplarek 3, 
mikrotomów 3, wirówka elektryczna l, interferometr l, aparat diatermji l, 
przyrząd do mierzenia nachylenia miednicy 1. NarzfCdzia, cena 4.186 zł. 
65 gr. Książki i broszury, 985 poz., cena 22.593 zł. Prenumeruje sifC 
w 1929 r. 23 czasopisma. Preparaty, okazy muzealne: Atlas operacyj 
plastycznych prof. A. Marsa, obejmujący 156 modeli gipsowych. Preparaty 
anatomiczne w liczhie 180. ";. \ \ J 
 
 
,......",..... 

 \. 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a. W roku akad. 1922/23 prof. 
Burdziński prowadził wykłady teoretyczne w jednej z sal Collegium 
Vetus. Po otwarciu kliniki przeniesiono je do niej, podobnie jak wszelkie 
ćwiczenia. Wykłady kliniczne odbywały sifC po 10 godzin tygodniowo, 
prócz tego ćwiczenia na fantomie, oraz kolejne 3-tygodniowe internaty 
studentów w celu obserwowania porodów. Dalej studenci przypatrywali 
sifC operacjom ginekologicznym i mieli możność ćwiczenia sifC w badaniu 
pacjentek w ambulatorjum. T e warunki nauczania, wzglfCdnie pomyślne, 
dopóki liczba studentów była niewielka, znacznie sifC pogorszyły ze 
zwifCkszeniem sifC ich liczby i dziś np. niema mowy o tern, aby można 
było przeprowadzać trzytygodniowe internaty według obowiązujących 
przepisów, dopóki rozszerzenie kliniki nie pozwoli na przyjmowanie 
wifCkszej ilości pacjentek.
		

/Vilniana_027_04_071_0001.djvu

			. 


" 


67 


ZAKŁADY I KLINIKI 


LICZBA CHORYCH NA ODDZIAŁACH: 


Ruch chorych w klinice przedstawia SlfC nastfCpująCO: 


ZABIEGÓ\VI DOKONANO: 


r 
Rok akadem. 


=;l 
=' 
oD 
E 
ex: 


. C 
N 'N 

 o 

- 
08. 


.'0 
N..\oIi 

 " 

 c 
0'& 


1211 
153: 
247 1 
3521 
3331 
Ogólem za czas iI I " I 
od 8 X 1923 do 1 1.856 1.206 12.722 
31 VII 1928 r. I 
I 


1923/24 
1924125 
1925/26 
1926/27 
1927/28 


245 
378 
354 
448 
431 


2.147 
4.848 
2.046 
2.165 
1.516 


I I 


._ tic 
>,. o 

 
c 
"=,..\oIi 
" .. " 
Q.,'- c 
O ..c .- 
UbIJ 



 g,:lI 
'0 N.5: 
bIJ U C 
" O'N 
._..\oIi o 
oD 11'- 
as .. o 
N._ Q., 


192 
210 
145 
295 
302 


1.081 I I 


Poradnia dla cifCżarnych przy klinice została otwarta w dniu 
3 XlI 1926 r. Udzielono porad w 1926/27 r. 142 (zarejestrowano 73 
cifCżarne); w r. 1927/28 - 353 (zarejestr. 162 cifCżarne). Razem porad 
495 (zarejestr. 235 cifCżarnych). 
D z i a ł a l n ość n a u k o w a. Personel kliniczny brał udział 
w posiedzeniach Wileńskiego Towarzystwa Lekarskiego, Wileńskiego 
Towarzystwa Ginekologicznego, oraz w posiedzeniach referatowych, 
urządzanych w klinice dwa razy miesifCcznie. Adjunkt Dr. Wacław 
Zaleski wyjeżdżał w celach naukowych do Nancy, Paryża, Strasburga, 
Zurychu i Pragi. 
Z prac pomocniczego personelu naukowego, wykonanych w zakła- 
dzie, ogłoszono drukiem: 
Dr. W. Zaleski: l. Rak a uraz, Pam. WiI. Tow. Lek., II, 1926. - 2. O drobno- 
torbielkowem zwyrodnieniu części pochwowej macicy, Oinekologja Polska, V, 1926. - 
J. W sprawie Adenomyosis retrocervicalis. Tamże, VI, 1927. - 4. \Vlspółczesny stan nauki 
o dziedziczności a próby rozpoznawania płci płodu w łonie matki. Tamże, VII, 1928. 
Dr. E. Klemczyński: l. Odczyn Abderhaldena, nowsze jego odmiany i wartość 
w zakresie położnictwa i ginekologji. Tamże, 1927. - 2. Badania interferometryczne 
krwi w zastosowaniu do ciąży i raka macicy (wspólnie z prof. Eigerem i Inż. chem. 
Grossmannem). Tamże. 1927, Warszawskie Czas op. Lek., 1927, oraz Le Bul/etin Medical, 
Paris, 1927. - J. "Herpes gestationis" podczas ciąży. (wspólnie z Dr. Ryl- Nar- 
dzewskim), Oinllkologja Polska, 1928. 
Dr. W. Wysocki: l. Przypadek porodu dziecka ze szwem strzałkowym w wy- 
miarze poprzecznym miednicy. Tamże, 1926. - 2. W sprawie rozpoznawania ciąży 
sposobem Diensta i Volga. Tamże, 1927. 
Dr. A. Jaźwiński, Przypadek włókniaka, wychodzącego z tylnej blaszki torebki 
prawego mięśnia prostego brzucha. Tamże, 1926. 


Rok akadem. 


1923/24 
1924:25 
1925/26 
1926i27 
" 1927/28 I 
l ' II Ogółem za czas 1\ 
od 8 X 1923 do 
31 VII 1928 r. 


137 
184 
184 
278 
226 


1.009
		

/Vilniana_027_04_072_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 -1929 


68 


Dr. J. Kraśniewicz - Ryl - Nardzewska, Glista w ropniu łączącym światło jajowodu 
ze ścianą esicy. Tamże, 1927. 
Dr. Z. Tyszkówna: l. Przypadek przewlekłego zapalenia gruczołu przycewko- 
wego z nadmiernem jego rozszerzeniem. Tamże, 1926. - 2. Mięśniaki macicy a kon- 
stytucja płciowa. Tamże, 1927. 
Dr. G. Gordon, Uchyłek pęcherzowy jako treść przepukliny udowej, Warsz. 
Czasop. Lek.. 1927. 


19. KLINIKA CHORÓB DZIECIĘCYCH 


Kierownik kliniki prof. Dr.Wacław Jasiński rozpoczął swą działalność 
wykładem inauguracyjnym p. t.: "Stanowisko pedjatrji w nauce i życiu" 
dnia 17 X 1922 r. Odraz u też zajął sifC urządzeniem i uruchomieniem 
kliniki. 
Brak odpowiedniego gmachu zmusił go do tymczasowego zajfCcia 
na klinikfC dziecifCcą oddziału wewnfCtrznego, składającego sifC z 8 salek, 
ogółem na 60 łóżek, w szpitalu miejskim dla dzieci przy ulicy Sióstr 
Miłosierdzia, prowadzonym przez Kuratorjum okrfCgu szkolnego. W dniu 
29 X 1922 r. odbyło sifC otwarcie kliniki. W roku tym klinika, oprócz 
przychodni przy szpitalu, prowadziła przychodnifC w śródmieściu, założoną 
z funduszów Amerykańskiego Czerwonego Krzyża. 
Zawarta na rok jeden prowizoryczna umowa nie została przez 
wydział lekarski U. S. B. odnowiona na rok akademicki 1923/24, po 
przejściu szpitala dziecifCcego pod zarząd miasta, gdyż szpital miejski 
nie posiadał odpowiadających potrzebom kliniki budynków i urządzeń, 
dawał materjał skąpy i zbyt jednostronny dla celów naukowych. 
W I trimestrze tego roku korzystali słuchacze wyłącznie z materjału 
poliklinicznego, uzyskanego CZfCściowo za pośrednictwem przychodni 
klinicznej w śródmieściu, CZfCściowo zaś z dwóch żłobków dla niemowląt, 
bfCdących w kontakcie z kliniką. W II trimestrze klinika zajfCła w szpitalu 
wojskowym na Antokolu prowizorycznie CZfCŚĆ I pawilonu, przezna- 
czonego dla rodzin wojskowych. Do rozporządzenia kliniki oddano 
ośm ubikacyj o łącznej przestrzeni użytkowej około 240 m 2. Dla 
chorych przeznaczono 2 salki na 12 -15 łóżeczek. Wobec szczupłego 
materjału stałego, oraz braku miejsca na przychodnifC w szpitalu 
wojskowym, klinika pedjatryczna prowadziła nadal przychodnifC w śród- 
mieściu i nawet rozszerzyła jej działalność przez utworzenie: a) stacji 
opieki nad niemowlfCtami z poradnią dla matek, b) poradni dla dzieci 
gruźliczych (utrzymywanej wspólnie z Wileńskiem Towarzystwem Prze- 
ciwgruźliczem), c) w kwietniu 1924 r. poradni dla dzieci obarczonych 
kiłą. W tymże roku akademickim klinika objfCła, za zgodą profesora 
położnictwa, oddział noworodków, na którym stale pracuje jeden 
asystent. 


r
		

/Vilniana_027_04_073_0001.djvu

			69 


ZAKŁADY I KLINIKI 


W październiku 1924 r. klinika uzyskała rówmez prowizorycznie 
osobny gmach na terenie szpitala wojskowego, w którym miała już 
salfC wykładową, przychodnifC, gabinet światło-leczniczy, 4 sale, miesz- 
czące 28 łóżek dla dzieci starszych, wreszcie 2 sale dla 10 niemowląt. 
W roku tym została zlikwidowana przychodnia w śródmieściu; stacjt( 
opieki nad niemowlfCtami i poradnifC dla dzieci kiłowych przyłączono 
do przychodni klinicznej, a przychodnifC przeciwgruźliczą dla dzieci - 
do poradni Wileńskiego Towarzystwa Przeciwgruźliczego. Dla ułatwienia 
wyjazdu dzieciom, wymagającym leczenia zdrojowego i klimatycznego, 
założono w Druskienikach, w budynkach ofiarowanych przez dyr. 
zdrojowiska p. M. Malinowskiego, kolonjfC leczniczą dla dzieci (128 
miejsc w dwóch sezonach). W maju 1926 r. klinika zajfCła wreszcie prze- 
znaczony dla niej i odpowiednio przebudowany II pawilon szpitala 
wojskowego, gdzie urządzono salfC wykładową z amfiteatrem na 128 
miejsc, pracownifC, oddział ogólny (40 łóżek), z salą obserwacyjną 
i boksami oszklonemi, odrfCbny oddział dla niemowląt (16 łóżek) wraz 
z kuchnią mleczną. 
Lokal kliniki znajduje sifC w dolnym parku szpitala wojskowego, 
zajmuje około 1000 metr. kw. i składa sifC z 32 ubikacyj. PoradnifC 
przeciwkiłową przeniesiono do lokalu miejskiej stacji opieki nad matką 
i dzieckiem. Ze względu na zupełny brak miejsca na przychodnifC oraz 
stacjfC opieki nad matką i dzieckiem, wszczfCto usilne starania o uzy- 
skanie kredytów na przebudowfC sąsiadującego z kliniką korytarza 
dla pomieszczenia przychodni i stacji. Zaprojektowano również dobudo- 
wanie leżalni dla chorych dzieci. KolonjfC leczniczą w Druskienikach 
rozszerzono przez dobudowanie budynku gospodarczego, studni i sieci 
wodociągowej oraz kanalizacji miejscowej. 
P e r s o n e l k l i n i c z n y przedstawiał sifC w okresie sprawozdaw- 
czym w sposób nastfCpujący: Dr. M. Oleszkiewicz, adjunkt w r. ak. 
1922/23; Dr. J. Niepokojczycka, st. asyst. 1922/23, adjunkt l X 1923 - 
l X 1925; Dr. Ł. Łukowski, adjunkt 1925/26; Dr. E. Gerlee, mI. asyst. 
1924.'25, st. asyt. 1925/26, adjunkt od l X 1926 r.; Dr. W. Szuniewicz, 
mI. asyst. 1922/23 i 1923/24, st. asyst. 1924/25, w r. 1925/26 asystent 
nadetatowy; Dr. J. Muraszko, st. asystent od r. ak. 1924/25; Dr. Stef. 
Gogolewska, mI. asyst. 1925/26, st. asyst. 1926/27; Dr. H. Kaulbersz- 
Marynowska, hospitant 1925/26, mł. asyst. 1926/27, st. asyst. od r. ak. 
°192728; młodsi asystenci: Dr. A. Szwajkart (w l. 1922/23 i 1923/24), 
Dr. L. Rostkowski (w l. 1924/25 i 1925/26, w r. 1922/23 był hospitantem), 
Dr. H. Bikusówna (w r. 1926;27), Dr. J. Zienkiewicz i Dr. Z. Olechno- 
wiczówna od r. ak. 1927/28 do chwili obecnej. Oficerami łącznikowymi 
byli: Dr. E. Iszora od l X 1924 do l X 1925; Dr. L. Rostkowski od l I 
1925 do l I 1926; Dr. M. Bujwid od l I 1926 do chwili obecnCłj;. Hospi-
		

/Vilniana_027_04_074_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 - 1929 


70 


tantarni byli ponadto: Dr. M. Zagórska, Dr. Bortkiewiczówna i Dr. 
Habdank w r. 1922/23, Dr. Z. Michejdzina w L 1924/25 i 1925/26, Dr. 
L. Baranowski w r. 1925/26, Dr. E. Krejndel 1925/26 (1 rok), Dr. R. 
Makower-Szadowska 4 rok, Dr. P. Lidzka od 1925/26 r. (3 rok), Dr. F. 
Ejzenberg 1926/27 (3 rok), Dr. Stef. Neumann-Rybicka (1 rok), Dr. L. 
Si wińska i Dr. F. Dzwill 1927/28 (1 rok). 


Ruch chorych w klinice i w przychodni w okresie sprawozdaw- 
czym był nastfCpujący: 


II 


I LATA AKADEMICKIE: 
11922/2311923/2411924/25 1925/26/1926/ 27 i 1927/28 
PrzyjfCto do kli- II 
niki chorych. 249 
Dni szpitalne. 12.199 
Zmarło ogółem . 27 
Zmarło z gruźlicy 16 
W poradni przy- 
jfCto chorych . 
Udzielono porad. 


55 
? 


300 
5.426 
22 
7 


336 
6.261 
35 
5 


436 
10.209 
36 
9 


400 
9.354 
39 
9 


7 
l 


915 
1.869 


1.522 
4.136 


1. 701 
3.634 


1.229 
2.677 


866 
1.842 


772 
1.559 I 


D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a. Jakkolwiek ustawa przeznacza 
dla pedjatrji 120 godzin wykładowych w dwóch trimestrach, wykłady 
odbywały się dotąd w ciągu całego roku (IV rok studjów lekarskich) 
po 6 godzin tygodnjowo. Wykłady podzielono na teoretyczne i kli- 
mczne. W wykładach teoretycznych są omawiane: właściwości 
anatomiczne i fizjologiczne wieku dziecifCcego, antropometrja kliniczna 
oraz nauka o odżywianiu dzieci; stanowią one przecifCtnie trzecią CZfCŚĆ 
ogólnego kursu wykładów. - Wykłady kliniczne połączone są z poka- 
zami chorych i obejmują różne działy i postacie kliniczne chorób wieku 
dziecifCcego. - Praktyka w chorobach dziecifCcych uwzglfCdnia: udział 
słuchaczy w poradni klinicznej (dla przychodzących chorych), szczepienie 
ospy oraz obserwacjfC przynajmniej jednego chorego w CIągu roku 
z podaniem historji choroby. - Po rozszerzeniu lokalu poradni przewi- 
dziana jest dłuższa praktyka zarówno w poradni klinicznej, jak w insty- 
tucjach społeczno-lekarskich, założonych i prowadzonych przez klinikę f 
(stacja opieki nad matką i dzieckiem, poradnia przeciwkiłowa). 


-
		

/Vilniana_027_04_075_0001.djvu

			71 


ZAKŁADY I KLINIKI 


Stan i n wen t a r z a na 31 XII 1928 r. wynosił: Dział I - Meble 
pozyc. 693, wartość 21.442 zł. 54 gr. Dział II - Aparaty i pomoce 
naukowe pozyc. 422, wartość 14.464 zł. 22 gr. Dział III - Książki i bro- 
szury pozyc. 463, wartość 6.574 zł. 23 gr.; czasopisma (do 31 XII 1927 r.) 
poz. 246, wartość 7.264 zł. 89 gr. Dział IV - NarzfCdzia i sPrzfCty gospo- 
darskie poz: 643, wartość 3.281 zł. Z działu drugiego należy wyszczegól- 
nić zakup nastfCp. przyrządów: 4 mikroskopy, lampa kwarcowa, sollux, 
wanna elektryczna do naświetlań, pantostat, aparat fotograficzny, waga 
chemiczno - analityczna, przyrząd do mikrofotografji "Phoku", refrakto- 
metr, epidjaskop i inne aparaty do pracowni klinicznej. 
Z prac naukowych personelu ogłoszono drukiem: 
Dr. A. Szwajkart: l. Akrodynja, Pedjatrja Polska, III, 1923. - 2. O skórze 
marmurkowatej i jej znaczeniu rozpoznawczem. Tamże, V, 1925. 
Dr. J. Niepokojczycka: Przypadek wścieklizny u trzechletniego dziecka. 
Tamże, VI. 1926. 
Dr. R. RQstkowski, Przypadek rzeżączkowego zapalenia stawu łokciowego 
u niemowlęcia. Tamże, VI, 1926. 
Dr. H. Marynowska : l. Ropne jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. 
Polska Oazeta Lek., VII, Nr. 28. - 2. Przypadek meningokokowego zapalenia opon 
mózgowo-rdzeniowych o nietypowym przebiegu, Pam. WiI. Tow. Lek., 1928. 
Dr. J. Zienkiewicz: l. Odczyn Biernackiego u niemowląt z kiłą wrodzoną. 
Tamże, 1928. - 2. O leczeniu stowarsolem niemowląt i dzieci obarczonych kiłą 
wrodzoną. Tamże, 1928. - J. Przyczynek do kazuistyki kiły mózgu u niemowląt 
z kiłą wrodzoną, Medycyna, 1928, z. 25. - 4. Sprawozdanie z działalności Stacji 
opieki nad matką i dzieckiem Nr. 8 (przeciwkiłowej), Opieka nad dziecki11m, 1928. 
Dr. Stef. Gogolewska, Odczyn mastizolowy w płynach mózgowo-rdzeniowych. 
Pam. WiI. Tow. Lek., 1928. 
Dr. R. Makower-Sadowska, O znaczeniu ergosteryny w patogenezie i leczeniu 
krzywicy. Tamże, 1928. 
Dr. E. Gerlee, \VIyniki oddziału dla niemowląt kliniki wileńskiej w pierwszych 
dwóch latach, Pedjatr. Polska, VII, 1927. 
Dr. J. Muraszko (wspólnie z prof. Jasińskim), Sprawozdanie lekarskie z dzia- 
łalności kolonji leczniczej im. Jędrzeja Śniadeckiego dla dzieci w Druskienikach, 
Opieka nad dzieckiem, V, 1927. 



 


20. KLINIKA NEUROLOGICZNA 


Klinika neurologiczna mieści SlfC w poklasztornym budynku, 
należącym do miejskiego szpitala św. Jakóba. Działalność swoją 
rozpoczfCła ona w jesieni 1922 r. jako oddział neurologiczny szpitala 
miejskiego. Kierownikiem jego został prof. Stanisław Władyczko. Umowa 
z miastem Wilnem o lokal kliniczny została zawarta w roku 1924. 
Budynek był w stanie ruiny, a ponieważ kredytów na remont kapitalny 
nie było, wypadło wifCC użyć w tym celu sum, przeznaczonych na 
utrzymanie i drobny remont kliniki. Dopiero potem skorzystano z sum, 


""""-
		

/Vilniana_027_04_076_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI W LATACH 1919-1929 


72 


przeznaczonych na remont kapitalny. Od jesieni 1924 r. klinika zaczfCła 
samodzielnie przyjmować chorych. Przez klinikfC przeszło 1214 chorych. 
P e r s o n e l k l i n i ki. Kierownikjem kliniki od jej założenia jest 
prof. Stanisław Władyczko. Adjunkt Dr. med. Adolf Falkowski od l 
VII 1923 r.; st. asystenci: Dr. med. Janina Hurynowiczówna od l II 
1924 r., Dr. med. Antoni Borowski od l IX 1925 r.; mI. asystentka 
Dr. med. Jadwiga Sukiennicka od l II 1927 r. Personel niższy: 3 siostry. 
5 sanitarjuszek i l woźny. 
W okresie sprawozdawczym pracowali w klinice lekarze nastfC- 
pujący: Dr. med. Juljan Podwiński, st. asystent od l VII 1922 do 30 
XI 1924 r., od l I do l VII 1924 r. p. o. adjunkta; Dr. med. Wacław 
Lewiński od l I 1922 do l I 1923 r. zast. mI. asystenta, mI. asystent 
od l I do 1 III 1923 r.; Dr. med. Piotr Tukałło st. asystent od l XII 
1924 r. do l IX 1925 r. i od l III 1926 do l II 1927 r. 
L o k a l, który zajmuje klinika, jest nieodpowiedni i zupełnie 
niedostosowany do elementarnych potrzeb szpitala. Chorzy oddziału 
mfCskiego mieszczą sifC na piętrze w trzech salach; na temże pifCtrze 
znajduje sifC pracownia do badań klinicznych i histologicznych, oraz 
gabinet elektryzacyjny. Na parterze oddział kobiecy: 4 sale, gabinet 
lekarski, oprócz tego jest 11 ubikacyj: pokoikj, korytarzyki, pochłaniające 
ogromną ilość miejsca. Ogólna kwadratura 1120 m 
. Łóżek ogółem 50. 
I n wen t a r z (stan z końca 1928 r.). Dział meblowy 353 pozycyj. 
ogólna wartość 8.748 zł. 7 gr. WifCkszych aparatów: 9 mikroskopów. 
4 mikrotomy, 2 pantostaty, 2 diatermy i aparat do mierzenia chronaksji. 
Bibljoteka: książki i broszury 972 pozycyj na sumfC 18.403 zl. 38 gr. 
Obecnie prenumeruje klinika 3 polskie, 2 francuskie i 3 niemieckie 
czasopisma. Tablic 93, mulaży 10. 
Działalność pedagogiczna. Wykłady profesora 5 godzin, 
ćwiczenia 6 g. tygodniowo. Działalność społeczna personelu klinicznego 
wyraża sifC w pracy w przychodni "Mens", zorganizowanej przez prof. 
WładyczkfC, dla przepracowanych, łatwo mfCczących sifC i narkomanów 
(prócz przyjfCć w odpowiednich przychodniach), prócz tego wygłaszanie 
popularnych odczytów i pogadanek. 
D z i a ł a l n ość n a u k o w a . Z prac pomocniczego personelu 
naukowego ogłoszono drukiem: 
Dr. Adolf Falkowski : l. Odma czaszkowa (nakłucie podpotyliczne i jego 
znaczenie w diagnostyce i terapji). Odczyt w Towarz. Psychjatrycznem w \VIiinie,. 
streszczenie w Roczn. Psycbjatr. - 2. Stosowanie lipojodolu w chorobach rdzenia. 
Tamże. 
Dr. J. HurynowiczównB: l. Badanie doświadczalne nad niektóremi zmianami, 
powstającemi w organizmie pod wpływem parenteralnie wprowadzonej siarki, Medycyna 
Doświadcz., II, 1926. - 2. O czuciu włosowe m, Pam. WiI. Tow. Lek. 1927.-J. \Vlpływ
		

/Vilniana_027_04_077_0001.djvu

			73 


ZAKŁADY I KLINIKI 


insuliny na układ nerwowy wegetacyjny, tamże, 1927. - 4. L'ion Calcium condition 
d'excitabilite des nerfs secreteurs, C. R. d. 8. de B., 1927. - S. Etude quantitative 
de ł'action de la nicotine sur le systeme interatif corde du tympanglande sous maxiłlaire. 
TXII, III, str. 422. - 6. Mesure de I'excitabilite des nerfs vasoconstricteurs chez I'homme 
de I'ion de Calcium sur I'excitabilite de I'appareil secretaire corde du tympanglande 
sous maxilaire, C. R. d. 8. de B., 1927. - 7. \VI sj>rawie wpływu związków złota na 
zdrowy ustrój zwierzęcy, Pam. WiI. Tow. Lek., 1928. - 8. Wartość biologiczna młodzieży 
szkolnej w dobie obecnej, dwie części (wspólnie z Dr. Kuncewiczówną). Wilno, 1928. 
\VIyd. WiJ. Tow. Przeciwgruźliczego. 


---

 
..{ \.f \J . r.J }. Jr 1)- 
21. KLINIKA PSYCHJATRYCZNA,......1 J 
Klinika psychjatryczna zaczfCł;- sit( organizować 
'
minacji na 
stanowisko jej kierownika prof. A. Mikulskiego w maju 1923 r. Po jego 
śmierci 14 IV 1925 r. czas jakiś zastfCpczo prowadził wykłady i klinikfC 
adjunkt kliniki neurologicznej" Dr. A. Falkowski, a następnie objął 
kierownictwo i prowadził je aż do śmierci dn. 28 X 1929 r. prof. R. Ra- 
dziwiłłowicz, którego nominacja nastąpiła dopiero l I 1927 r. 
p e r s o n e l k l i n i ki: Dr. Halina Jankowska starszy asystent 
od l I 1924 r., adjunkt od l X 1928 roku; asystenci: Dr. Adolf Mali- 
nowski (łącznikowy) od l I 1924 r. do 31 I 1927 r. i Dr. Anna Kulikowska 
od 16 X 1928 r.; asystenci: Kazimierz Szczyt od 15 II do 31 V 1927 r., 
Witold Stasiewicz od l VI do 31 XII 1928 r., Józef Krupowicz od 31 I 
1929 r., Dr. Teodor Jegier od l I 1929 r., Dr. Zygmunt Januszkiewicz 
od l II 1929 r. Personel niższy: sióstr oddziałowych 3, piel
gniarzy 4, 
woźny 1. \ I 
L o k a L Z powodu braku własnego lokalu wykłady i demonstracje 
chorych z zakresu psychjatrji odbywały sifC pierwotnie w audytorjum 
anatomji patologicznej, a z zakresu psychologji w głównym gmachu 
Uniwersytetu. W r. 1924/25 oddano do dyspozycji kierownika oddział 
szpitala wojskowego (budynek Nr. 9) o 20 łóżkach. Tam też klinika 
mogła umieszczać niektórych własnych chorych, w miarfC istnienia 
wolnych miejsc. Wykłady i ćwiczenia odbywały sifC w szpitalu garnizo- 
nowym na oddziale psychjatrycznym oraz na oddziale psychjatrycznym 
szpitala św. Jakóba, czerpiąc materjał z tychże szpitali. 
Otwarcie osobnej kliniki przy ul. Letniej nastąpiło dnia l I 1927 r. 
Szpital psychjatryczny przy ulicy Letniej jest zakładem państwowym, 
zależnym od Min. Spr. Wewn. Warunki zasadnicze współżycia z kliniką, 
przewidziane w umowie pomifCdzy Min. Sp. Wewn. a Uniwersytetem, 
polegają na tern, że dyrektor kliniki jest jednocześnie dyrektorem szpi- 
tala. Personelu lekarskiego naukowego dostarcza klinika; z ramienia 
województwa czynny jest jeden lekarz, pomocnik dyrektora. Klinika 


-
		

/Vilniana_027_04_078_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


74 


korzysta z całego materjału szpitalnego, sama zaś dostarcza personelu, 
inwentarza i bielizny na 50 chorych. Koszty utrzymania ponosi szpital 
z wyjątkiem specjalnego dokarmiania, które obciąża budżet kiiniki. 
Pomieszczenie kliniki: gmach główny murowany na pagórku 
i 3 budynki drewniane położone niżej. Liczba ubikacyj: szpitalnych 34, 
gospodarczych 10, mieszkalnych 13. Powierzchnia ogólna wynosi 1.730m 2 . 
Liczba miejsc 120. 
I n wen t a r z (z końcem roku 1928): Dział mebli 201 poz., w ceme 
ogólnej 11.047,60 zł. Aparaty i narzfCdzia naukowe 193 poz., w ceme 
ogólnej 16.210,23 zł., w tern wifCkszych i kosztowniejszych 23 poz. 
Dział książek (jako fundament posłużyły książki z daru Dr. MfCcz- 
kowskiej) w końcu 1928 r. obejmował 1071 pozycyj, w tern 239 poz. 
czasopism. Bieżących czasopism prenumeruje sifC 18. Okazy muzealne, 
preparaty, odlewy etc. poz. 28. Klinika posiada bielizny po 4 zmiany 
na 50 chorych oraz płaszczy ciepłych 26, butów 20 par. 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a. Wykłady psychjatrji odbywają 
sifC po 4 godz. tygodniowo w ciągu dwóch pierwszych trimestrów, 
po 2 godz. w III trim. Ćwiczenia dla trim. II i III po 2 godz. Studenci 
prowadzą historje choroby, biorąc przy tern udział w obchodach 
lekarskich. 
Ruch chorych w roku 1928: pozostało na l I 1928 r. chorych 118, 
PrzyjfCto w ciągu roku 216. Razem leczono 334, wypisano 170, zmarło 
21, pozostało na l I 1929 r. 143. W klinice nie stosuje sifC żadnych 
środków przymusowych, nawet izolacji chorych w osobnych pokojach 
(t. zw. szałówkach). Chorzy pracują według możności fizycznie. 
Klinika nie posiada audytorjum, odpowiednich pomieszczeń dla 
pracowni, co stwarza warunki niepomyślne dla pracy pedagogicznej 
i naukowej. 
D z i a ł a l n ość n a u k o w a. Z prac pomocniczego personelu na- 
ukowego ogłoszono drukiem: 
Dr. Halina Jankowska: l. Przypadek psychozy urojeniowej w przebiegu parkin- 
sonizmu pośpiączkowego, Rocznik Psycbjatr. zesz IV. - 2. Przypadek ugłośnienia 
myśli, tamże zesz. VIII. - J. Przyczynek do nauki o ejdetyźmie i jego związku 
z konstytucją fizyczną, tamże, zesz. X. 


22. KLINIKA DERMATOLOGICZNA 


Narazie jedną z najważniejszych trosk kierownika, zast. prof. Zdzisława 
Sowińskiego, powołanego dn. 20 VI 1922 r. na katedrC( chorób skórno 
i wener., było zorganizowanie wykładów z dermatologji i syfilidologji 
dla studentów IV roku studjów. Ponieważ ówczesny oddział skórno- 
weneryczny w szpitalu wojskowym na Antokolu do celów pedagogicz-
		

/Vilniana_027_04_079_0001.djvu

			75 


ZAKŁADY I KLINIKI 


nych zupełnie sifC nie nadawał, innych zaś ośrodków, któreby można było 
przystosować do celów powyższych, nie było, cała wifCC energja i wysiłki 
skierowano w kierunku jak najszybszego wyrestaurowania budynku, 
przeznaczonego na klinikfC dermatologiczną. Jednak już w IItrimestrze 
r. ak. 1922/23 rozpoczfCły sifC wykłady, które prowadzono w sali wykła- 
dowej II kliniki chorób wewn. Kierownik przywoził mulaże z Warszawy, 
wypożyczając je z uniwersyteckiej kliniki dermatologicznej do celów 
dydaktycznych, zwoził również własne bogate zbiory tablic i preparatów 
mikroskopowych. Chorych sprowadzano z miasta, z przychodni szpitala 
miejskiego Sawicz i w ten sposób udało sifC przejść kurs z chorób 
skórnych i wenerycznych. W celu uzupełnienia ewentualnych braków 
ogłoszono dla tego I kursu wykłady dodatkowe w 1924 r. 
Dopiero w końcu I trimestru r. ak. 1923/24 (w dn. 20 XI 1923 r.) 
wykłady rozpoczfCły sifC we własnej, wykończonej już sali wykładowej; 
materjał kliniczny stopniowo sifC zwifCkszał, w tymże bowiem czasie 
zaczfCła funkcjonować przychodnia przy klinice, która sifC stale rozwijała. 
W ostatnich latach materjału tego wystarczało najzupełniej na zaspo- 
kojenie potrzeb pedagogicznych i naukowych. 
p e r s o n e l: St. asystentami byli z początku: maj. Dr. Ksawery 
Sokołowski (oficer łącznikowy) i Dr. Marjan Mienicki (od I X 1922 r.), 
w następnym roku akad. ponadto Dr. Wacław Mórawski i Dr. Aureli 
Mańkowski (obaj do r. 1927/28). W r. ak. 1925/26 oficerem łącznikowym 
zostaje kpt. Dr. Czesław Ryll-Nardzewski, w r. ak. 1926/27 st. asystentką 
Dr. Marja Hauryłkjewiczowa, a w roku 1927/28 st. asystentem Dr. E. 
Sawicki, młodszym zaś Dr. Stanisław Fedorowicz. W ciągu roku akad. 
1927/28 zast. prof. Sowiński zgłosił rezygnacjfC ze swego stanowiska na 

ydziale. Wykłady zlecone i ćwiczenia prowadził wifCC zastfCpczo 
adjunkt Dr. M. Mienicki. 
L o k a l: Uroczyste otwarcie lokalu klinicznego odbyło sifC 17 II 
1924 r., pierwszych zaś chorych na klinice umieszczono w maju tego 
roku. Klinika zajmuje jeden z budynków szpitala wojskowego na Anto- 
kolu; w gmachu tym ongiś mieścił sifC klasztor zakonu 00. trynitarzy. 
Na l pifCtrze rozlokowała sifC klinika, a na parterze oddział wojskowy 
skórno - weneryczny. klinika posiada 23 ubikacje: separatek 6, sal 
ogólnych 2, izolacyjna, opatrunkowa dla syfilityków, opatrunkowa 
urologiczno-skórna, ambulatorjum, sala wykładowa, gabinet profesora, 
bibljoteka i muzeum, kuchnia podrfCczna, gabinet światłoleczniczy, 
laboratorjum, łazienki 2, klozety 2, korytarz. Normalna liczba łóżek 50. 
Specjalne instalacje: gabinet światłoleczniczy (Roentgena, d'Arsonval), 
diatermja, promienie ultrafioletowe (lampy kwarcowe), wanny cieplne 
ogólne i miejscowe, aparaty do rozmaitego rodzaju elektryzacji i t. d. 
W roku 1925.;26 urządzono przy klinice ogród spacerowy dla chorych.
		

/Vilniana_027_04_080_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI W LATACH 1919-1929 


76 


R \I C h c h o r y c h: Chorych stałych było w roku 1924/25 - 100, 
w r. 1926/27 - 140, w r. 1927/28 - 205; porad ambulatoryjnych w r. 
1924/25 - 854, w r. 1925/26 - 700, w r. 1926/27 - 805, w r. 1927/28 - 
480; porad powtórnych w r. 1924/25 - 7.900, w r. 1925/26 - 7.997, 
w r. 1926/27 - 10.706, w r. 1927/28 - 4.700. Zabiegów elektrotera- 
peutycznych i roentgenologicznych przeprowadzono w r. 1925/26-1.051, 
w r. 1926/27 - 1.097, w r. 1927/28 - 1.020. 
I n wen t a r z : Już w pierwszym roku funkcjonowania kliniki 
uruchomiono gabinet Roentgena i przyrządy światło lecznicze, oraz spro- 
wadzono lub wykonano na miejscu pewną liczbfC odlewów z masy 
woskowej (mulaże); w nastfCpnych latach czyniono w miarfC możności 
inne niezbfCdne zakupy i inwestycje. Zaopatrywano bibljotekfC w dzieła 
i czasopisma. Obecnie (koniec roku 1928) klinika posiada: pozycyj 
inwentarzowych: w dziale mebli - 398, w dziale aparatury 204, w tern 
wifCkszych i kosztowniejszych przyrządów (Roentgen, aparaty do fizjo- 
terapji, 4 mikroskopy, interferometer i t. p.) na ogólną sumfC w przy- 
bliżeniu 35.080 zł. Mulaży 53 szt. Bibljoteka zawiera 125 poz., czasopism 
prenumeruje 8 (7 zagrano i l polskie). 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a: Wykłady i ćwiczenia odbywały 
sifC w zakresie, przewidzianym w ogólnym planie studjów. W pierwszym 
roku działania kliniki przedemonstrowano studentom w związku z wykła- 
dami 148 chorych; stunenci korzystali również z materjału oddziału 
wojskowego i przychodni miejskiej sanitarno-obyczajowej. W r. 1926/27, 
podobnie jak i w nastfCpnym, przedemonstrowano na wykładach chorych 
442, a oprócz ćwiczeń obowiązkowych odbywały sifC jeszcze dodatkowe 
zajfCcia praktyczne w ambulatorjum kliniki, gdzie studenci w ciągu 2 
i 3 trim. przyjmowali udział małemi grupkami. Prace (naświetlania, 
operacje i t. d.) w gabinecie światłoleczniczym prowadzi adjunkt Dr. 
M. Mienicki, w laboratorjum (dział serologiczny, bakterjologiczny, che- 
miczny i t. d.) st. asystent Dr. E. Sawicki. 
D z i a ł a l n ość n a u k o w a. Z prac pomocniczego personelu 
naukowego, wykonanych w zakładzie, ogłoszono drukiem: 
Dr. Aureli Mańkowski : l. Przyczynek do leczenia chorób skóry dożylnemi 
wstrzykiwaniami soli bromu, Pol. Oaz. Lek., 1925. - 2. Przypadek dermatitis herpeti- 
formis Duhring i pemphigus oka, krtani oraz błon śluzowych, tamże. 
Dr. Marjan Mienicki: l. \Vlpływ promieni Roentgena na krzepliwość krwi 
i formułę leukocytową w świetle własnych spostrzeżeń (wspólnie z Dr. W ąsowskim), 
tamże. - 2. Przypadek słoniowatości nabytej powiek, tamże. - J. Przyczynek do 
leczenia wilka pospolitego angiolymphą, tamże. - 4. O z8'!ltosowaniu jontoforezy 
w dermatologji (dysert. na stopień doktora medycyny), Pam. WiI. Tow. Lek., 1926. - 
5. Próby leczenia kiły preparatem arseno-bismutowym "Bias" (w sp. z Dr. Mańkowskim), 
Pol. Oaz. Lek., 1926. - 6. Leczenie wilka pospolitego diatermo - koagulacją, Przegl. 
Derm.. XXI, 1926. - 7. Pityriasis lichenoides chronica (Parapsoriasis Brocq ave c 
atrophie cutanee), Acta Derm.-Vener., VII, 1926. - 8. Diatermo-koagulacja w dermato-
		

/Vilniana_027_04_081_0001.djvu

			77 


ZAKŁADY I KLINIKI 


logji, Przegl. Dtzrm., 1927. - 9. L'influence de la ponction lombaire sur la pression 
arterieIle retinienne chez les malades syphilitiques (wsp. z Dr. Abramowiczem), Arcb. 
Optbalm., XLIV, 1927. - 10. Postępujący samoistny zanik skóry, Przegl. Derm., 1928.- 
11. Stosowanie kollargolu wzgl. korgolu w przebiegu rzeżączki męskiej, Pol. Oaz. Lek., 
1928. - 12. Ziarninak grzybiasty (mycosis fungoides), Przegl. Derm., 1929. 
Dr. \VIacław Mórawski: l. \VI sprawie patogenezy nietrzymania moczu u dorosłych, 
Pol. Oaz. Lek., 1926. - 2. Przymiot u prostytutek w świetle badań serologicznych, 
Przegl. Derm., 1926. 
Dr. Czesław Ryli - Nardzewski : l. Śródskórne stosowanie szczepionek gonoko- 
kowych, tamże, 1928. - 2. Przypadek herpes gestationis (wsp. z Dr. Klemczyńskim), 
Oinekol. Pol., 1928. 
Dr. Emil Sawicki: l. \VIrzód twardy prącia u 6-cio letniego chłopca, Pol. Oaz. 
Lek., 1927. - 2. Leczniczy wpływ preparatów bismutowo - lipoidalnych w przebiegu 
kiły, Przegl. Derm., 1928. 
Oprócz tego szereg pokazów i referatów, wygłoszonych przez personel naukowy 
kliniki na posiedzeniach różnych towarzystw naukowo - lekarskich. 


23. KLINIKA OCZNA 


Kierownik prof. Juljan- Juljusz Szymański, powołany na katedr
 
okulistyki U. S. B. dn. 11 X 1922 r., zajął sifC przedewszystkiem orga- 
nizacją katedry i kliniki, która nie posiadała jeszcze w roku 1923/24 
własnego lokalu. 
p e r s o n e l: Asystenci: Dr. Dr. J. Abramowicz, obecnie docent, 
od 1923 r., M. Malewska od 1923 roku, E. Dobaczewski od 1924 roku, 
A. Totwenowa od r. 1924 do 1929, J. Wicherkiewiczówna od r. 1926 
do 1928, M. Steblewska od r. 1928. Asystenci woluntarjusze: J. Lech, 
L. Rostkowski, M. Markiewicz, P. Załkindson, R. Epelówna, J. Rucznik, 
A. Gurwiczówna, Z. Okolówna, S. Tarasiewiczowa, J. Amroszkiewi- 
czówna. 
Przychodnia kliniczna mieściła sifC początkowo w roku 1923 w II 
pawilonie, wspólnie z wojskowym oddziałem ocznym. Chorzy kliniczni 
leżeli na salach chirurgicznych przeważnie, a wykłady odbywały sifC 
w sali anatomji patologicznej. W roku 1925 klinika oczna przeniosła 
sifC do pawilonu X, drewnianego. Dnia 22 kwietnia 1928 r. odbyło sifC 
uroczyste otwarcie nowej kliniki na Antokolu w pałacu po-sapieżyńskim, 
odpowiednio adaptowanym. Ubikacyj 34, powierzchnia 4.885,04 m 2 . 
W przebudowie starego pałacu przeprowadzono z całym pietyzmem 
wydobycie i zachowanie zewnfCtrznych ornamentacyj, wnfCtrze zaś 
zupełnie przystosowano do współczesnych potrzeb kliniki okulistycznej; 
wewnfCtrzne ubikacje bez okien zostały przerobione na wielkie ciemnie. 
Klinika została zaopatrzona w najnowsze przyrządy, instrumenty, 
książki i atlasy. Inwentarz wykazuje pozycyj: w dziale mebli 431; apa- 


-
		

/Vilniana_027_04_082_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


78 


ratów naukowych 1209 (razem z narzfCdziami chirurgicznemi); dział 
bibljoteczny obejmuje książek i broszur 626. Klinika otrzymuje 5 krajo- 
wych i 10 zagranicznych czasopism. 
Materjał naukowy był zbierany w postaci preparatów anatomo- 
patologicznych i rysunków. W celu zaprowadzenia nowożytnej techniki 
laboratoryjnej wysłano asystentkfC Dr. M. Milewską do Strassburga, 
rysunki zaś z natury i mikroskopu wykonywali kontraktowi rysownicy. 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a rozpoczfCła sifC w roku aka- 
demickim 1923/24, mimo wielkich trudności z powodu braku lokalu 
własnego. Nauczanie okulistyki przeprowadzano według nastfCpującego 
porządku: w zimowym trimestrze dla zaczynających studja oczne (XIV 
himestr) kurs teoretyczny, syntetyczny, z doborem i pokazem klinicznych 
chorych (4 godz.), zajfCcia praktyczne (4 godz.) grupami były poświfCcone 
nauczaniu wziernikowania. Trimestr XV (wiosenny) nie miał wcale 
wykładów, było natomiast 12 godzin tygodniowo praktycznych zajfCć 
ambulatoryjnych, t. j. studenci grupami uCzfCszczali przez cały tydzień 
do przychodni kliniki ocznej, uczestnicząc w przyjfCciu chorych. Stu- 
denci XVI trimestru (trimestr jesienny) słuchali wykładów klinicznych, 
analitycznych, uczestnicząc na wykładach w rozbiorze choroby (4 godz. 
tygodniowo) i otrzymywali klinicznego chorego dla sporządzenia i przed- 
stawienia opisu chorego ze wszystkiemi badaniami. Pozatem UCzfCszczali 
grupami na praktyczne zajfCcia gałkowych operacyj na oczach świńskich. 
Poza uczeniem studentów klinika urządzała, poczynając od roku 
akad. 1924/25, kursy dokształcające dla lekarzy prowincjonalnych od 
stycznia do marca każdorocznie, oraz brała udział w ogólnych takichże 
kursach, organizowanych przez wydział lekarski w okresie wakacyj 
wielkanocnych. 


24. KLINIKA OTOLARYNGOLOGICZNA 


Kierownik kliniki prof. Jan Szmurło powołany został na katedrę 
w lipcu 1923 r.; odrazu też przystąpił do zorganizowania kliniki w obrfCbie 
szpitala garnizonowego na Antokolu. 
P e r s o n e l: Asystentem łącznikowym został Dr. Florjan Swie- 
żyński, ordynator oddziału wojskowego usznego. Asystentem etatowym 
kliniki został Dr. Czesław Czarnowski. W marcu 1924 przybył asystent 
kontraktowy Dr. Tadeusz Wąsowski i w charakterze laboranta student 
medycyny Benedykt Dylewski. Hospitantem został Dr. Piotr Rozwa- 
dowski. Z personelu pomocniczego klinika posiadała n"arazie dwie 
siostry pielfCgniarki, l woźnego i 2 sanitarjuszki. W roku 1925 przybywa 
jeszcze jeden posługacz. Z końcem 1925 r., po odejściu Dr. Cz. Cza.r-
		

/Vilniana_027_04_083_0001.djvu

			79 


ZAKŁADY I KLINIKI 


nowskiego, st. asystentem został Dr. T. Wąsowski, młodszym z ryczałtu 
Dr. P. Rozwadowski, a laborantem Dr. B. Dylewski. W charakterze 
hospitantów pracowali: Dr. K. Rymaszewski, Dr. W. Pakowski i student 
med. K. Sawicz. W roku 1927, po zdymisjonowaniu płk. F. Świeżyńskiego, 
stanowisko asystenta łącznikowego obejmuje nowy ordynator oddziału 
wojskowego Dr. P. Rozwadowski, na jego miejsce młodszym asystentem 
zostaje Dr. B. Dylewski, drugim mI. asystentem z ryczałtu zostaje Dr. 
K. Sawicz; w charakterze hospitantów pracują: w r. 1927 Dr. L. Rywkind, 
w r. 1928 i 1929: kpt. Dr. B. Gołyński, Dr. L. Berlinerblau. Personel 
pomocniczy był w miarfC potrzeby zwifCkszany, CZfCściowo drogą uzy- 
skiwania nowych etatów (1 siostra pielfCgniarka, l sanitarjuszka) lub 
też drogą donajmu czasowego (1 siostra, 2 sanitarjuszów). 
L o k a 1. Na początku roku 1923/24 klinika rozporządzała tylko 
wojskowym oddziałem uszno-gardlanym na 40 łóżek i małą izbą przyjfCć, 
w której prócz przyjfCć chorych, zarówno wojskowych jak i cywilnych, 
należało prowadzić też zajfCcia praktyczne ze studentami. Dla wykładów 
korzystano z sali wykładowej higjeny, urządzonej w pomieszczeniu 
zakładu anatomji patologicznej. Chorych stacjonowanych umieszczano 
na klinice chirurgicznej, za zgodą jej kierownika. W końcu 1925 roku 
komenda szpitala oddała do dyspozycji kliniki pomieszczenie, składające 
sifC z 5 pokoi, w których urządzono: poczekalnifC dla chorych, salce 
do PrzyjfCć ambulatoryjnych i zajfCć praktycznych, salfC wykładową, salfC 
operacyjną i gabinet lekarski. W czerwcu 1926 r. klinika zainstalowała 
sifC we własnym gmachu, przerobionym dla tego celu z jednego 
z pawilonów wojskowych. Klinika zajmuje budynek jednopifCtrowy 
o dwóch skrzydłach. 
Pierwsze skrzydło dzieli sifC na trzy CZfCści: zewnfCtrzną, w której 
mieści sifC poczekalnia, kuchnia, składzik, pokój siostry dyżurnej, przy- 
chodnia z ciemnią dla chorych przychodzących, ustfCP i składzik dla 
przechowywania różnych sprzfCtów gospodarczych, wreszcie pokój do 
naświetlań lampą kwarcową, ultrasłońcem, do stosowania diatermoko- 
agulacji. Na początku CZfCści środkowej znajduje sifC pokój dla asystentów, 
dla siostry miejscowej, za niemi zaś mieszczą sifC sale chorych, 
dwie wifCksze (po 8 łóżek) i dwie mniejsze (po 6 łóżek). Szerokie 
szklane drzwi dzielą tfC cZfCŚĆ na dwie połowy, mfCską i żeńską. PomifCdzy 
obiema połowami znajduje sifC pokój dla mniejszych operacyj, a za nim 
pokój opatrunkowy. Z drugiej strony w przybudówce mieszczą sifC 
ustfCPY i łazienki dla stałych chorych. Do łazienek z zewnątrz przylega 
kotłownia, dostarczająca wody gorącej dla całego pawilonu. Za salami 
dla chorych, w tejże CZfCści środkowej mieszczą sifC jeszcze trzy małe 
pokoje dla cifCŻko chorych, za niemi zaś pokój przedoperacyjny, sala 
operacyjna, wreszcie gabinet profesora. W skrzydle drugiem znajduje
		

/Vilniana_027_04_084_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 -1929 


80 


sifC szereg sal klinicznych przejściowych, wytworzonych z korytarza 
mifCdzypawilonowego. A wifCc najprzód pracownia, za nią sala bibljo- 
teczna, dalej duża sala dla zajfCć praktycznych, w której udało sifC ustawić 
15 stolików dla 30 studentów. Z sali tej przechodzi sifC do sali wykła- 
dowej, przerobionej z istniejącej w tem miejscu rotundy, którą znacznie 
rozszerzono i nadano jej postać kwadratową. Pomieścić sifC tu może 
z łatwością 120-130 słuchaczy. Za salą wykładową mieści sifC muzeum, 
wreszcie pokój dla woźnego i wejście do pawilonu dla studentów. 
Cały budynek jest skanalizowany, posiada urządzenia wodociągowe, 
przyczem WOdfC otrzymuje ze znajdującej sifC na terenie szpitala studni 
artezyjskiej; klinika posiada instalacjfC elektryczną, gazu niestety nie ma. 
Miejsc dla chorych jest w klinice 31, a liczbfC t« w razie potrzeby 
zwifCkszyć można do 35 a nawet do 40, bez obrażania zasad higjeny. 
Dla potrzeb wykładu klinika korzysta oprócz tego z wojskowego 
oddziału otolaryngologicznego, liczącego również 40 miejsc. 
R u c h c h o r y c h. W pierwszym roku istnienia przeszło przez 
oddział otolaryngologiczny chorych stałych 35, a w przychodni udzielono 
porad 616. Zabiegów wifCkszych wykonano 35, mniejszych 116. Te 
pierwsze nieznaczne liczby rosły z roku na rok, dochodząc w roku 
akad. 1925/26 do 104 stałych chorych, 1.295 dni szpitalnych; operacyj 
dokonano wtedy 299, przyjfCŁo chorych ambulatoryjnych 4.062. W roku 
1926/27 stałych chorych było 248, dni szpitalnych 4.931, operacyj doko- 
nano 484, chorych ambulatoryjnych przyjfCto 2.985. W roku 1927/28 
stałych chorych było 316, dni szpitalnych 6.166, operacyj dokonano 496, 
chorych ambulatoryjnych przyjfCto 3.225. ,......., 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a. Wykłady, połączone z de- 
monstracjami, odbywały sifC po 5 godz., a ćwiczenia praktyczne po 4 g. 
30 minut tygodniowo. Studenci, podzieleni na 4 grupy, ćwiczyli sifC 
najprzód na fantomach, a nastfCpnie na chorych, u których w później- 
szym przebiegu ćwiczeń obowiązani byli stawiać rozpoznanie. Prócz 
tego każdy student dostawał w ciągu roku akadem. jednego pacjenta, 
którego badał i obserwował, z obowiązkiem złożenia na piśmie historji 
jego choroby. Frekwencja na wykładach była zwykle zadowalająca, 
spadała dopiero w ostatnim trimestrze studjów, kiedy studenci zaczy- 
nali przygotowywać sifC do egzaminów. Opuszczanie zajfCć praktycznych 
zdarzało sifC rzadko. 
Kierownik kliniki i asystent Dr. T. Wąsowski biorą ponadto udział 
w kursach uzupełniających dla lekarzy. 
I n wen t a r z. Dla celów diagnostycznych klinika jest zaopatrzona 
we wszystkie narzfCdzia niezbfCdne, pozatern posiada niezbfCdne urządzenia 
do badań moczu, krwi, oraz badań podrfCcznych bakterjologicznych i hi- 
stologicznych. Do leczenia chorych ma przedewszystkiem wystarczający
		

/Vilniana_027_04_085_0001.djvu

			81 


ZAKŁADY I KLINIKI 


zapas narzfCdzi operacyjnych, dwa pantostaty, jeden aparat typu Parvus, 
przyrząd do diatermokoagulacji, lampfC do naświetlań typu Ultrasłońce 
i lampfC kwarcową, szereg przyrządów inhalacyjnych różnych typów, 
między inne mi posiada komplet kamertonów, monochord Struykena, 
przyrząd wieszadełkowy Kiliana, autoskop Seyferta, direktoskop Haslin- 
gera, komplet narzfCdzi do broncho- i oesophagoskopji. 
Dla celów wykładowych klinika posiada aparat projekcyjny, 
którego używać można nie tylko do przeźroczy, ale i również do 
wszelkiego rodzaju rysunków i obrazów. Ma również przyrząd projek- 
cyjny do odrzucania na ekran powifCkszonych obrazów z preparatów 
szkiełkowych mikroskopowych. Rozumiejąc wielką doniosłość metody 
poglądowej w nauczaniu, uważano za niezbfCdne zaopatrzyć klinikę 
w dostateczną liczbfC tablic, ilustrujących wykład. Tablic tych w chwili 
obecnej posiada klinika 250, a zapas ten wciąż sifC powifCksza. Oprócz 
tablic posiada klinika szereg modeli, ułatwiających słuchaczom studjum 
chorób uszu i gardła, oraz kilka fantomów dla wprawy studentów 
w laryngoskopji i rynoskopji tylnej. 
Dla pracy naukowej, poza szeregiem takich przyrządów, jak 
mikroskopy, mikrotom, oscillometr, viscosimetr Pachona, kimograf jon 
i t. p., stanowiących w chwili obecnej niezbędną cZfCŚĆ składową każdej 
pracowni klinicznej, służy bibljoteka książek i czasopism. Klinika 
posiada komplety czasopism specjalnych jak Zeilschrift fur Ohrenheilkunde, 
Archiv fur OhrenheilJeunde, Monatschr;J1 fur Ohrenheilkunde, Comptes Rendus 
de la Societe Fran
aise d' Otolaryngologie. Czasopisma te, uzupełnione za 
czas wojny i dalej prenumerowane, stworzyły podstawfC dla bibljoteki 
klinicznej. Posiada ona pozatem bogaty zbiór broszur i odbitek, 
podrfCczników starszych i nowszych, tudzież dzieł podstawowych, jak 
Heymanna Handbuch der Laryngologie, Handbuch der Chirurgie des Ohres 
und der oberen Luftwege Katza i BlumenfeJda. 
D z i a ł a l n ość n a u k o w a . Z wykonanych w zakładzie prac 
pomocniczego personelu naukowego wifCkszość referowano w Wi1. 
Tow. Lek., w Wi1. Tow. Otol., oraz na zjazdach otolaryngologów 
w Warszawie i Poznaniu; ogłoszono drukiem. 


Dr. Cz. Czarnowski, Przypadek nawrotu ropnia móżdżku, zakończony wyzdro- 
wieniem, Pol. Oaz. Lek., 1924. 
Dr. T. W ąsowski: l. Rzadki przypadek ropnia mózgu, wywołany przez prątek 
Plaut. Vincent., tamże. - 2. Dwa przypadki ropni zimnych języka, tamże. - J. Wpływ 
promieni Roentgena na krzepliwość krwi i formułę leukocytową w świetle własnych 
spostrzeżeń, tamże, 1925. - 4. Przyczynek do działania panitryny w przewlekłych 
schorzeniach ucha środkowego, Now. Lek., 1925. - 5. Formuła leukocytowa w ropnem 
zapaleniu ucha środkowego, Pam. WiI. Tow. Lek., 1925. - 6. Przypadek chłoniaka 
gardzieli, Pol. Przegl. Oto - Laryng., 1925. - 7. O leczeniu cuchnącego nieżytu nOSłl, 
Pol. Oaz. Lek., 1926. - 8. Laseczniki Vincent. w klinice oto-Iaryngol., Pol. Przegl.
		

/Vilniana_027_04_086_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 -1929 


82 


Oto-La r., II. - 9. Kilka uwag o cierpieniu ucha, wywołanem zakażeniem paciorkowcem 
śluzowym, tamże, III. - 10. Przyczynek do sprawy pochodzenia torbieli zębowej, 
tamże. - 11. Przypadek wyleczenia ropnego zapalenia opon mózgowych pochodzenia 
usznego (wspólnie z Dr. Dowgiałłówną), Pol. Oaz. Lek., 1926. - 12. Pneumatyzacja 
wyrostka sutkowego, a ropienie ucha, Pol. Przllgl. Oto-Laryng., III. Po franc., Pneumatis. 
de I'apophyse mast. et otol., Rev. de Lor., 1927. - 13. \Vlole oko i obustronny przerost 
małżowiny usznej przysad. pochodzenia (wsp. z Dr. Abramowiczem), Pol. Przegl. Oto- 
Laryng., III. - 14. Płyn Calota w ropnem zapaleniu ucha środkowego, tamże. Po 
niem., Ober die Calotsche Losung der eitrigen Mittelohrentziind., Monatscbr. f. Obrenb., 
1927. - 15. O działaniu psikainy Mercka (w sp. z Dr. Totwenem), Pam. WiI. Tow. Lllk., 
III. Po niem. w Monatscbr. f. Obrenbeil., 1927. - 16. Plan badania klinicznego. - 
17. Stosunek wyrośli adenoidaln. do układu wegetacyjnego u dzieci, Pol. Przegl. Oto- 
Laryng. Po franc., Relation entre les veget. aden. et le systeme veget. chez les enfants, 
Ann. dll maI. de I'oreillll, 1928. - 18. Jaglica a nos (wsp. z Dr. Abramowiczem), Pol. 
Oaz. Lek., 1927. Po franc., Le trachome et les affections du nez, Acte Otol., 1927. - 
19. N-psikaina Mercka (wsp. z Dr. Totwenem), Pol. Oaz. Lek., 1927. - 20. Emploi 
des antivirus Besredka en otologie, C. R. 8. B., XCVIII. - 21. Kiła ucha, Pol. Przegl. 
Oto-Laryng., 1928. - 22. Do kazuistyki kiły wrodzonej później, tamże. - 2J. Metoda 
plastyki ucha, tamże. 
Dr. P. Rozwadowski: l. Przyczynek do leczenia schorzeń jamy nosowej, tamże.- 
2. Zastosowanie diatermji w otolaryngologji, tamże. - J. Półpasiec uszny, tamże, 1927. 
Dr. F. Swierzyński, Wyrośla adenoidalne u dorosłych, tamże, III. 
Dr. B. Dylewski: l. Przyrząd własnego pomysłu do ustalania i unieruchomiania 
głowy chorego podczas operacji na głowie, tamże, 1927. To samo w jęz. niemieckim, 
Monatscbr. f. Obr. 1929, H. 5. - 2. Badania nad próbą ochładzania wyrostka sutko- 
wego, badaną przez prof. Zalewskiego, tamże 1927. - 3. Dłutko ulepszone do 
operacji w głębi wyrostka sutkowego, tamże, 1927. - 4. Uwagi o błonicy ucha 
środkowego, z podaniem własnych przypadków, Now. L"k., 1928. - 5. Przypadek 
ostrego ropnego zapalenia wyrostka sutkowego i zakrzepu zatoki o nietypowym 
przebiegu, Pol. Przegl. Oto-Laryng., 1928. - 6. Badania nad rolą podniebienia miękkiego 
w mowie i śpiewie, tamże. To samo w jęz. niemieckim Monatscbr. f. Obr. 1929, H. 5.- 
7. Z kazuistyki uszkodzeń oczodołu (wspólnie z Dr. Abramowiczem), tamże. _ 
8. O leczeniu argyrolem i pokrewnemi aparatami przewlekłego ropienia zatok bocz- 
nych nosa i oczeny, tamże. - 9. Ober die Sprachentwicklung bei der multiplen Inter- 
dentalitiit, Monatscbr. f. Obr. 1929. - 10. Beitriige zur Sigmatismusfrage, tamże. 
J. Pieńkowski, \VIielkość i postać małżowiny usznej u ludności polskiej na 
Wileńszczyźnie, tamże, 1927. 
Dr. K. Sawicz: l. \VIsysalność chlorków w ustroju, wprowadz. drogą inhaI. 
i picia, Pol. Oaz. Lek., 1928. - 2. Przypadek skrobianicy języka i krtani, Pol. Przegl. 
Oto-Laryng., 1928. 


25. ZAK:ŁAD STOMATOLOGJI 


Rozporządzeniem Min. W. R. i O. P. polecono we wrzesmu 1924 r. 
prowadzenie wykładów i ćwiczeń z zakresu storn atologj i prosektorowi 
zakładu anatomji opisowej Dr. Eugenjuszowi Mancewiczowi, który też 
natychmiast wziął sifC do organizacji odpowiedniego nauczania. 


.' 


-
		

/Vilniana_027_04_087_0001.djvu

			83 


ZAKŁADY I KLINIKI 


P e r s o n e I. Kierownik zakładu Dr. med. Eug. Mancewicz l; 
z początkiem roku akad. 1926/27 kpt. Wincenty Jordański został 
mianowany asystentem łącznikowym. 
L o k a 1. W roku akad.1924f25 odbywały sifC wykłady w audytorjum 
I kliniki chorób wewnfCtrzn., ćwiczenia zaś na oddziale dentystycznym 
szpitala wojskowego na Antokolu. W roku nastfCpnym przeniesiono 
wykłady do sali wykładowej kliniki oto-laryngologicznej. W roku akad. 
1926i27, po przeniesieniu sifC kliniki oto-laryngologicznej do własnego 
lokalu, zakład stomatologji, wskutek umowy zawartej pomifCdzy wydziałem 
lekarskim a komendą szpitala, otrzymał jedną salfC w byłej klinice 
oto-laryngologicznej. Kierownik po przeprowadzeniu remontu urządził 
ją w charakterze polikliniki stomatologicznej i rozpoczął przyjfCcie 
chorych, jak również wykłady chorób jamy ustnej i ćwiczenia ze stu- 
dentami. Dla ćwiczeń korzystano z chorych wojskowych. 
I n wen t a r z w końcu 1928 r.: W dziale mebli posiada zakład 
17 przedmiotów, aparatów i przyrządów naukowych, tudzież narzfCdzi 
dentystycznych i chirurgicznych 191; w bibljotece zakładu znajduje sifC 
książek i broszur 46, czasopism prenumerowanych 4; przeźroczy do 
wykładów jest 80, preparatów 6, odlewów z zatok szczękowych 10. 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a. Wykłady zaczfCto w roku 
akad. 1924/25 po 3 godziny, ćwiczenia po l godz. tygodniowo. W roku 
akad. 1925/26 liczbfC godzin zwjfCkszono do 9 tygodniowo jak również 
dodatkowo 2 godz. tygodniowo wykładów z zakresu chorób jamy ustnej. 
Zaawansowani studenci bywali dopuszczani do bardziej samodzielnych 
czynności, jak: znieczulenia, usuwania zfCbów, cifCcia ropni, usuwania 
martwiaków i t. p. 
R u c h c h o r y c h. Ze wzglfCdu na małe pomieszczenie kierownik 
mógł uruchomić tylko dział chirurgji stomatologicznej, gdzie dokonywa 
się wyłącznie zabiegów krwawych (usuwanie zfCbów, operacje na tor- 
bielach szczfCkowych, usuwanie martwiaków, zabiegi na szczfCkach 
po wypadkach nieszczfCśliwych: złamania i t. p.). Chorych w zakładzie 
przyjfCto w r. 1926/27-219, w r. 1927/28-364, w r. 1928/29 (do l-go 
stycznia) 83; zabiegów krwawych wykonano: w r. 1926/27 -163, w r. 
1927/28-298, w r. 1928/29 (do 1 stycznia) 58. 


I Eugenjusz Ignacy M a n c e w i c z. urodzony w \VIiinie 20 XII 1881, ukończył 
gimnazjum w Tule w r. 1903, poczem studjował medycynę w Moskwie, !{dzie uzyskał 
dyplom lekarza w r. 1914 (stopień doktora medycyny w Poznaniu w r. 1923). W latach 
1914-1916 - na wojnie; w I. 1918-1922 pracował w szczękowym instytucie w Moskwie, 
z końcem 1922 r. przeniósł się do \VIilna i tu pracuje jako st. asystent, następnie jako 
prosektor w zakładzie anatomji opisowej; od r. 1924 został kierownikiem zakladu 
stomatologicznego tamże.
		

/Vilniana_027_04_088_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


84 


D z i a ł a l n ość n a u k o w a. Pracownicy zakładu ogłosili 
drukiem: 


Dr. E. Mancewicz: l. Nowy sposób badania i leczenia zapaleń zatoki szczękowej, 
Księga pam. zjazdu stomatoloqów polskicb w Krakowie, 1928. - 2. Ortopedyczny sposób 
leczenia złamania żuchwy w okolicy wyrostka stawowego, Przegl. Dent., 1928. _ 
3. Rzadki przypadek olbrzymiej torbieli w szczęce górnej u 38-letniej kobiety, pocho- 
dzącej od zatrzymanego kła mlecznego, tamże. - 4. Sposób szybkiego i radykalnego 
wyjałowienia przewodu korzeniowego zęba, przeznaczonego do odcięcia wierzchołka 
korzenia z powodu zmian w szczęce w okolicy pozaszczytowej, tamże. 
\VIincenty Jordański, Organizacja pomocy rannym w szczęki na froncie. Referat, 
odczytany na posiedzeniu Towarzystwa \VIiedzy \VIojskowej w 1927 r., Lekarz ",ojskowy. 


26. ZAKŁAD FARMAKOGNOZJI I HODO\VILl ROŚLIN LEKARSKICH 


Organizacja zakładu zaczfCła si(( w jesieni 1921 roku, a otwarcie 
nastąpiło l XII t. r. Wykład inauguracyjny kierownika zakładu prof. 
J. Muszyńskiego p. t. "Farmacja przed 100 laty a dziś" odbył sifC dnia 
16 grudnia 1921 r, ale wykłady z farmakognozji dla studentów 
odbywały sifC już od 20 listopada, a wifCc jeszcze przed otwarciem 
zakładu. 
W skład personelu zakładu, prócz kierownika, wchodzili w roku 
akad. 1922i23: farmaceuta Wacław Strażewicz, jako inspektor ogrodu 
lekarskiego (na miejsce Edmunda Błaszczyńskiego, który ustąpił z dn. 
l stycznia 1922 r.); Mr. Franciszek Sianko, st. asystent; Mr. Andrzej 
Sieragowski, mI. asystent; Józef Koryzna ogrodnik; wreszcie l woźny. 
Od r. 1925 czynności laboranta pełni j. Koryzna, ogrodnikiem jest 
Aleksander Rui. 
L o k a L Pierwotnie zakład mieścił sifC w gmachu uniwersyteckim 
przy ulicy Zamkowej 11, w trzech ciasnych salkach i jednym pokoju. 
Dopiero w listopadzie 1924 r. przeniesiono go do Collegium Piłsudskiego, 
gdzie na drugiem pifCtrze zajmuje 10 ubikacyj o ogólnej powierzchni 
345 m 2, urządzonych zupełnie, a CZfCściowo 83,35 m 2. Posiada on 
instalacjfC wodną, elektryczną i gazową. Lokal ten jest już dzisiaj 
za szczupły, zważywszy, że musi w nim słuchać wykładów i odrabiać 
ćwiczenia około 150 osób (trzy kursy po 50 słuch.). 
I n wen t a r z, zbierany i uzupełniany z zakupów i darów, przed- 
stawia sifC obecnie w sposób nastfCpujący: dział mebli pozycyj 28, 
wartości w przybliżeniu 4.630 zł (w tern po Mr. Bukowskim 36 oszklo- 
nych szafek, dwie gabloty). Z przyborów i aparatów naukowych: 
29 mikroskopów, 2 wagi analityczne, 2 wagi techniczne precyzyjne 
(2 Mora, l Roberwall), l polarymetr, l kolorymetr, l mikrotom i 280 
innych przyborów szklanych; książek i broszur - 185. Ponadto zakład 


1
		

/Vilniana_027_04_089_0001.djvu

			85 


ZAKŁADY I KLINIKI 


prenumeruje 7 czasopism farmaceutycznych w różnych jfCzykach. Tablic 
300, okazów muzealnych 1.238. Zielnik: 2.000 roślin żywych i zasuszo- 
nych. Przedmiotów służących do uprawy ogrodu pozycyj 40, na sum
 
626 zł. 25 gr. 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a i s p o ł e c z n a. Wykłady 
chemiczno-farmakognostyczne (według A. Thirscha Handbuch der Phar- 
makognosie, 5 tomów, 1909-1925 r.), odbywają sifC zgodnie z programem, 
ćwiczenia według systemu botanicznego A. Englera (atlas Muszyńskiego, 
na preparatach). Na wykładach frekwencja 50-80 %, na ćwiczeniach 
90 - 96 %, Oprócz farmaceutów słuchali specjalnego kursu farmako- 
gnozji do 1927/28 r. wszyscy medycy na kursie III medycyny (3 godz. 
tygodniowo - w zimowym trimestrze). 
Personel, poza bezpośrednią działalnością pedagogiczną, zajmował 
sifC stale uzupełnianiem kolekcji i okazów muzealnych, któremi dziś już 
szczelnie zapełniono całe muzeum; brał też udział w sprawach nauczania 
poza zakładem, np. na specjalnych kursach o gazach trujących dla 
lekarzy wojskowych, instruktorów L. O. P. P., nauczycieli szkół średnich 
i powszechnych; wygłaszano też odczyty w różnych towarzystwach. 
Jako dodatni moment w działalności społecznej zakładu zanotować 
należy fakt, że ogród hodowli roślin lekarskich, którego teren zwifCkszono 
do obszaru 2,5 hektarów, pomimo zniszczenia w roku 1927/28, wskutek 
niepomyślnej zimy, plantacji naparstnicy, szałwji i innych roślin połud- 
niowych, potrafił zaspokoić przeszło 80 zapotrzebowań zewnfCtrznych. 
wysyłając 596.000 sztuk sadzonek roślin leczniczych. 
D z i a ł a l n ość n a u k o w a. Z prac wykonanych w zakładzie 
ogłoszono drukiem: 
Dubrawski, Badania anat. nad Adonis vern., Wiad. Farm., 1928. 
J. Spoz, Badania nad Rad Lapathi, tamże, 1926. 
Fr. Sianko, Anatomja porównawcza turówki leśnej i jej zafałszowania, tamże, 1927. 
\VI. Strażewicz: ,. Nasze rośliny lekarskie, \VIarszawa, 1925. - 2. Hodowla roślin 
lekarskicb, \VIiIno, 1926. - J. \VIynik hodowli mięty pieprzowej w ogr. roślin lekarskich, 
Wiad. Farm., 1928. - 4. Wczesna odmiana brunatnej soi szorstkiej, RoAI. Leczn. i Przem., 
1 928 . - 5. Pięciolecie działalności ogrodu roślin lekarskich U. S. B., Wiad. Farm., 
1928. - 6. \VI obronie krajowego kozłka lekarskiego, tamże. - 7. Drobne gospodarstwa 
i rośliny lecznicze, Roś/. Lllczn. i Przem., 1929. 
\VI. Strażewicz i M. Biberstein, Nowa roślina oleista (przegorzan kulistogłówkowy), 
Wiad. Farm., 1928. 
W. Strażewicz i Z. Anderman, \VIieczornik damski jako roślina oleista, RoAI. 
Leczn. i Przem., 1929.
		

/Vilniana_027_04_090_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 - 1929 


86 


27. ZAKŁAD CHEMJI FARMACEUTYCZNEJ 


Wykłady i ćwiczenia tego przedmiotu prowadził początkowo prof. 
W. Kraszewski. Prof. Władysław Karaffa-Korbutt, przybywszy do Wilna 
jesienią 1923 r., rozpoczął wykłady dla farmaceutów 10 października 
t. r., narazie jeszcze bez zakładu. 
P e r s o n e L Kierownikiem zakładu jest .od roku akad. 1923,24 
prof. Władysław Karaffa - Korbuttj st. asystentką Dr. farm. Matylda 
Chorzeiska (poprzednio laborantka II kliniki chorób wewnfCtrznych); 
mI. asystentem Mr. farmacji Cyprjan Ufnal, po jego ustąpieniu w roku 
1926/27 Wacław Rożniatowski, od roku 1928/29 Mr. farmacji Adam 
Filernonowicz. Zakład posiada własnego woźnego. 
L o k a L Prowizorycznie wykłady i ćwiczenia prof. W. Kraszew- 
skiego odbywały sifC w zakładzie chemji organicznej. Prof. W. Karaffa- 
Korbutt, przybywszy do Wilna, prowadził je również tymczasowo 
w prowizorycznym lokalu, zajmowanym przez studjum farmaceutyczne 
przy ulicy Zamkowej 11, dopiero w listopadzie 1924 roku przeniósł sifC 
zakład do własnego lokalu w Collegjum Piłsudskiego. Mieści sifC on tam 
obecnie na 2 pifCtrze i zajmuje 9 ubikacyj o ogólnej powierzchni 237 m 2. 
Od roku 1925 posiada on instalacjfC wodną, elektryczną i gazową. 
Posiada 5 digestorjów. 
I n wen t a r z z końcem roku 1929 obejmował w dziale mebli 
pozycyj 149 na cenfC 5.249 zł, aparatów i narzfCdzi 352 poz. wartości 
6.066 zł, w tem większych aparatów: 2 mikroskopy, l polarymetr, 
2 wagi analityczne, l aparat destylacyjny, l aparat Dubosque'a, l aparat 
Kjeldala. Biblioteka zakładu posiada książek i czasopism (roczników) 
159 na cenfC 4.184 zł.; tablic 3. Czasopism prenumeruje obecnie 6. 
D z i a ł a l n ość p e d a g o g i c z n a i s p o ł e c z n a. Prof. 
W. Kraszewski wykładał po 4 godziny tygodniowo, ćwiczeń miał 6 godzin 
tygodniowo. Prof. W. Karaffa-Korbutt wykłada po 4 godziny dla III 
kursu, ćwiczeń 8 godzin; prócz tego czynna jest pracownia dla studentów, 
wykonywających prace dyplomowe. 
W roku akad. 1923/24 uczfCszczało na wykłady 28, na ćwiczenia 
16 studentów. W podobnym trybie odbywały sifC też wykłady i ćwiczenia 
w latach nastfCpnych. Liczba studentów, odrabiających obowiązkowo 
pracownifC, wynosi 40 - 45 osób rocznie. Prócz tego bardziej zaawan- 
sowani studenci pracują w zakładzie nad różnemi tematami, danemi 
przez kierownika zakładu. W roku 1927/28 było takich osób 18; prac 
dyplomowych wykonano 9. 
Poza nauczaniem studentów personel zakładowy brał udział 
w nauczaniu instruktorów obrony przeciwgazowej.
		

/Vilniana_027_04_091_0001.djvu

			87 


PROFESORO\VIIE I DOCENCI 


D z i a ł a l n ość n a u k o w a. 
naukowego ogłoszono drukiem: 
Dr. Matylda Chorzel!lka: l. Nouvel/II metbode de dosage du potassium et de 
/"acide tartrique. (These). Nancy, 1924. - 2. Metoda kolorometryczna oznaczania 
ilościowego soli antymonu, IHad. Farm., 1927.-J. Kilka uwag nad sztuczne m i odżywkami 
witaminowemi, Pol. Oazeta Lek., 1928. - 4. Fenołftaleina jako odczynnik wskazujący 
rozkład eteru do narkozy, Kron. Farm., 1926.-5. Metody kolorymetryczne oznaczania 
fosforu we krwi i preparatach farmaceutycznych, Wiad. Farm., 1929. 
\VI. Rożniatowski, Metody oznaczania liczby jodowej przy tłuszczach i olejach 
tłustych, Kron. Farm., 1928. .-. (:! '\ "- 
A. Filemonowicz, Zastosowanie .iarczku sodu zal ia t siarkowodoru, Wiad. 
Farm., 1929. \ 


Z prac pomocniczego personelu 


,. 
.. 
-' 


-;0 
- 


PROFESOROWIE I DOCENCI 
/-......) L. \ 


,- 
WYDZIAŁU 

 


l. PROFESOROWIE Z\VIYCZAJNI 
....... " 
I t . 
Dr. Tadeusz B u r d z i ń s kil, urodził sifC dnia 10 listopada 1868 r. 
w Makarówce gub. połtawskiej. Do gimnazjum uCzfCszczał w Kijowie 
i Złotopolu, medycynfC studjował w Kijowie, gdzie w roku 1894 uzyskał 
dyplom lekarski, poczem przebywał w Śmile i Józówce (gub. jekatery- 
nosławskiej), gdzie prowadził szpitalny oddział kobiecy. Od końca 
1896 r. pracował w klinice prof. OUa i Fenomenowa w Petersburgu. 
Mianowany w r. 1900 etatowym ordynatorem kliniki położniczo-gineko- 
logicznej w żeńskim Instytucie Medycznym (prof. Fenomenowa), został 
w 1903 r. tamże starszym asystentem. a w roku 1904 uzyskał stopień 
doktora medycyny w Akademji Medyko-chirurgicznej po obronie dyser- 
tacji "Złokaczestwennaja epitelioma worsistoj obołoczki wanatomiczeskom 
i kliniczeskom otnoszeniach". W latach 1905-1918 pracował w Tambowie, 
jako starszy ordynator oddziału chorób kobiecych gub. szpitala ziem- 
skiego. Jak zaś pracował, o tem świadczy właśnie wspomnienie prof. 
Kriwskiego. Autor ten stwierdza, że Burdziński wykonał tam około 
3.000 laparotomij, a % śmiertelności, który poprzednio po tych opera- 
cjach równał sifC 14 %, w ostatnich latach jego działalności spadł 
do 2 %. Przytem wykształcił on tam szereg wybitnych położników 
i ginekologów, a że po sobie jak najlepszą pamifCć zostawił, tego najlep- 
szym dowodem jest fakt, że, skoro do Tambowa nadeszła wiadomość 
o jego śmierci, urządzono tam 81111925 r. uroczyste posiedzenie lekarzy 


ł--' 


- 


1 Ź ród ł a. Prócz własnych wspommen, informacje przysłane łaskawie przez 
panią M. Burdzińską, ,,\VIspomnienie pozgonne", nap. Dr. \VI. Zaleski, ,,\VIspomnienie" 
(po ros.) prof. L. A. Kriwskiego. 


-
		

/Vilniana_027_04_092_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 -1929 


88 


gub. szpitala, szpitala psychjatrycznego i instytutu bakterjologicznego, 
a sprawozdanie z tego posiedzenia wysłano do Wilna, gdzie je czytano 
na posiedzeniu Wileńskiego Towarzystwa Lekarskiego. Ponadto pod 
koniec swego pobytu w Tambowie ś. p. prof. Burdziński działał w cha- 
rakterze naczelnego lekarza przytułków, ochronek i szkół, zorganizowa- 
nych przez komitet uchodźców polskich w tern mieście. 
Wróciwszy w końcu 1918 r. z ostatnim transportem polskich dzieci 
do Polski, wstąpił tam do wojska i pracował od początku roku 1919 
do 1921 r. jako kierownik oddziału chirurgicznego szpitala okrfCgowego 
w Lublinie. Wystąpiwszy z wojska w randze podpułkownika, objął 
on stanowisko naczelnego lekarza szpitala ginekologicznego Kasy Chorych 
w Warszawie, skąd powołano go na katedrfC położnictwa i ginekologji 
do Wilna. Po przezwycifCżeniu wielu trudności udało mu sifC 8 X 1923 r. 
otworzyć klinikfC w budynku, w którym poprzednio mieściła sifC prywatna 
lecznica położniczo - ginekologiczna. Klinika ta, której plan obmyślony 
był przez kierownika w naj drobniejszych szczegółach, a prowadzenie 
doskonale zorganizowane, w krótkim czasie zdobyła sobie zaufanie 
nietylko kolegów, lecz też publiczności, której napływ tak sifC zwifCkszył, 
że niebawem pomieszczenie stało sifC za szczupłe i trzeba było pilnie 
myśleć o jej rozszerzeniu. 
Niestety, chwili tej ś. p. prof. Burdziński nie dożył; pracowitemu 
bowiem i pożytecznemu jego życiu koniec położył krwotok wewnfCtrzny, 
wywołany prawdopodobnie złośliwym nowotworem. Zmarł dn. 15 lutego 
1925 r. Zwłoki jego zgodnie z życzeniem złożono na cmentarzu 
wojskowym w Lublinie obok zwłok syna, którego niedawno był utracił. 
Przy eksportacji ich przemawiali: rektor prof. Wł. Dziewulski, dziekan 
wydziału lekarskiego prof. Z. Orłowski, prof. St. Trzebiński, adjunkt 
kliniki położno - ginek. Dr. W. Zaleski, oraz student med. Sylwanowicz. 
Na pogrzebie w Lublinie reprezentowali wydział lek. U. S. B. prof. 
Orłowski, Jasiński, oraz Dr. Klemczyński i stud. Sylwanowicz. PamifCci 
jego poświfCCił wydział osobne posiedzenie dnia 17 II 1925 r. 
Gdybyśmy w kilku słowach pragnfCli scharakteryzować działalność 
ś. p. Tad. Burdzińskiego, to moglibyśmy uczynić to może najlepiej, 
mówiąc, że człowiek ten rozumiał i pełnił swe życiowe obowiązki 
wzglfCdem środowiska, wśród którego wypadało mu pracować, z powagą 
i sumiennością, przewyższającą bezwątpienia normfC przecifCtną. Surowy 
wzglfCdem samego siebie, nie był też zwolennikiem kompromisów, 
jeżeli chodziło o zdania, sprzeciwiające sifC jego przekonaniom, a raz 
wytknąwszy sobie pewną linjfC PostfCpowania, nie lubił z niej zbaczać, 
dążąc raczej do usunifCcia przeszkód z drogi, niż do ich wymijania. 
T ej wielkiej powadze i stanowczości zawdzifCczał on też zapewne 
doskonałe wyniki pracy zawodowej i społecznej. To też żal naszego
		

/Vilniana_027_04_093_0001.djvu

			89 


PROFESORO\VIIE I DOCENCI 


wydziału po jego niespodziewanei stracie był nie mniej szczery i glfCboki 
od szacunku, którym otaczaliśmy go za życia. 
Ogłosił drukiem: 
l. Przyczynek do nauki o nieprawidłowościach owodni, Żurn. akusz. i żensk. boI., 
1903.-2. Przypadek porodu dwóch płodów zrośniętych ze sobą (thoracopagus), tamże.- 
J. Dwa przypadki chorionepithelioma, Doki. w zas. akusz. obszcz. w Pietierb., 1903. - 
4. Przypadek cięcia cesarskiego, wykonanego po śmierci matki, z wydobyciem żywego 
dziecka, Żurn. akulłz. i żensk. boI., 1903. - 5. Nabłoniak kosmówki, Doki. na zas. 8jllzda 
obszcz. ros. akulSz. i ginek. - 6. Zlośliwy nabloniak kosmówki (cborionepitbelioma 
malignum), dysert., 1904. - 7. Beitrag zur Histologie und Pathogenese des Chorion e- 
pithelioma malignum, Zentralblatt f. Oyn., 1904. - 8. Owariotomja w czasie ciąży 
z powodu nowotworu Krukenberga, Żurn. akusz. i tensk. boI., 1907. - 9. \Vlrażenia 
z klinik i oddziałów ginekologicznych w Niemczech, Otczot o naucznoj komandirowkie, 
1910. - 10. \VIyniki zabiegów chirurgicznych w sprawach zapalnych i ropnych przy- 
padków macicy, DokI. 8jezda obszcz. ros. akusz. i gin., 1909. - 11. Całkowite usunięcie 
macicy zrakowaciałej, tamże, 1910. - 12. Leczenie chirurgiczne stanów zapalnych 
przydatków macicy, tamże, 1913. - IJ. Roczne sprawozdania z działalności oddziału 
ginekologicznego szpitala w Tambowie z lat 1905 -1916 (dwanaście numerów). - 
14. 8prawozdanie z dzialalności szpitala Kasy Cborycb za r. 1. Odczyt, wygłoszony 
na posiedz. \VIarsz. Tow. Ginekolog. 6 IV 1922 r. \VIarszawa, 1922. - 15. \VI sprawie 
operacyjnego leczenia raka macicy, Oinekologja Polska, I, 1922. 


Dr. Marjan E i g e r, urodził sifC 22 sierpnia 1873 r. w CZfCstochowie. 
Szkoły średnie ukończył w Warszawie, a studja uniwersyteckie 
w Warszawie, Dorpacie i Moskwie, gdzie otrzymał w r. 1899 dyplom 
lekarski. Pracował tam w klinice Nikiforowa, a w r. 1909 otrzymał 
dyplom Dr. medycyny. NastfCpnie przebywał na dalszych studjach 
w Berlinie do roku 1905 (kliniki prof. Mendla i Fr8nkla oraz pracownia 
prof. Richtera). W roku 1905/6 był lekarzem wojskowym (ordynatorem) 
w Port-Arturze, potem tamże konsultantem. W latach 1907-10 pracował 
w Warszawie na oddziale Dr. Dunina, oraz w prosektorjum szpitala 
Dzieciątka Jezus u Dr. Przewoskiego i Dmochowskiego, jako pomocnik. 
W l. 1910-1914 był asystentem prof. Cybulskiego w Krakowie, a w l. 
1915-19 docentem fizjologji na Uniwersytecie berneńskim w Szwajcarji, 
w L 1919-21 ppłk. W. P., członkiem wojsk. Rady sanitarnej, przedsta- 
wicielem szefostwa sanitarnego w ZagłfCbiu. Od 1922 r. został profesorem 
zwycz. fizjologji w Wilnie. Jest członkiem Tow. Lekarsk. Warszawskiego 
i Wileńsk., Tow. Medyc. Społeczno w Warszawie, Tow. Przyj. Nauk 
w Wilnie, oraz Tow. im. Kopernika i Tow. Psychjatrycznego. 
Ogłosił drukiem: 
l. Zur Amyloidfrage (aus d. Path. anatom. Institute in Moskau), Zieglers Beitriige, 
1900.-2. Die Pavysalische Metode der Zuckerbestimmung im Harn, D.Med. Wocbenscbr., 
Berlin, 1904-05. - J. Topograf ja zwojów nerwowych wewnątrzsercowych u świnki 
morskiej, myszy białej i człowieka, Medycyna i Kronika Lek., 1909. - 4. Topografija 
wnutrisierdiecznycb nierwnycb uzlow, Moskwa, 1909. Dysertacja. Toż samo po pol.: 
S. Topograf ja zwojów nerwowycb wewnątrzsercowycb (36 tabl.), \VIarszawa, 1911.-
		

/Vilniana_027_04_094_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 -1929 


90 


6. Elektrokardjografja przy rozmaitych rodzajach usplenia (wraz z prof. N. Cybulskim). 
Odczyt na zjeidzie chirurg. w \VIarszawie. Medycyna, 1910. - 7. Sprawa mięsienia 
serca w świetle elektrografji (wraz z prof. Kaderem), Przegl. Lek., 1911. - 8. Metoda 
elektrokardjograficzna, jej znaczenie oraz zastosowanie kliniczne, Kraków, tamże. - 
Po niem.: Prager l'1ediz. Wocbenscbr., 1911. - 9. O niektórych własnościach krwi 
przy rozedmie płuc i t. d. (Z oddziału ś. p. Dunina), Medycyna, 1908-09. - Po niem., 
Folia Haematologica, VII, 1909. - 10. Zasadniczy kształt krzywej elektrograficznej 
i wyjaśnienie powstania jej załamów, Księga pamiątko zjazdu lekarzy i przyrodników 
w Krakowie, 1911. - 11. Załamek Q oraz wyjaśnienie t. zw. elektrokardjogramów 
atypowych, tamże. -- 12. O działaniu hemolitycznem i hemoglutynującem wyskoku 
etylowego, metylowego i acetonu, oraz o hemolizie i hemoglutynacji pod wpływem 
ciepła, Przegląd Lekarski, 1911. - Po niem., Zscbr. f. 8erolog., 1911. - IJ. Podstawy 
serologiczne elektrokardjografji, Kraków, 1911. Akad. Umiej. - Streszcz. niem. w Bul. 
de /'Acad. des 8c. Cracovie, 1911. - Po niem., Die Physiologischen Grundlagen der 
Elektrokardiographie (mit 9 text. Figuren und Tafel 1- VII), Arcbiv f. die gesam. 
Pbysiologie, CLI. - 14. Elektrokardiogram jako wyraz sumy algebraicznej prądów 
czynnościowycb w sercu jednokomorowem i dwukomorowem, Kraków, Ak. Um., 1914.- 
Streszcz. niem. Bul. Ac. 8c., 1914. Komunikat w ZentraIbl. f. Pbysiologie, XXVIII, 
1915. - Po niem., Das Elektrokardiogram ais Ausdruck (Resuitante) der algebraischen 
Summe der Aktiensstrome des einkammerigell und zweikammerigen Herzens, Arcbiv 
f. die ges. Pbysiologie, 1915. - 15. Der Einfluss des Nervus vagus auf die Glykogen- 
bildung in der Leber und eine neue Methode zur Untersuchung des Lebensstoffwechsels 
in seiner Abhiingigkeit vom Nervensystem, tEmże, 1915. - 16. Der sekretorische 
Einfłuss des Nervus vagus auf die Galłenabsond
rung, Zeitscbr. f. Biologie, 1915. - 
Einige Bemerkungen zu der Arbeit von S. Garten und \VI. Sulze: Ein Beitrag zur 
Deutung der T - Zacke des Elektrokardiograms, tamże, 1916. - 18. Krew. Rozdział 
w podręczniku Fizjologja czlowieka. (Red. A. Beck i Cybulski). - 19. Die Elektrizitiit 
im Organismus ais Lebenserscheinung. \VIykład habilitacyjny we wszechnicy berneńskiej, 
cfr. Bund, 1915. - 20. Antivivisectionsidee und Ethik. Rzecz odczytana w sali ratuszowej 
w Bernie, cfr. tamże. - 21. Der biologische Nachweis der inneren Sekretion der 
Schilddruse im Blute der mit Schilddrusenextrakten gefutterten weissen Raten, Ztscbr. 
f. Biologie, 1917. - 22. Der biologische Nachweis der inneren Sekretion der Schilddruse 
bei Basedowkranken, tamże. - 2J. Die \VIirkungen der Schilddrusenpriiparate auf den 
Darm, tamże. - 24. Versuche am isolierten uberlebenden Siiugetierherzen nach 
Abtragung verschiedener Teile desselben, Zentraibl. f. Pbysiologie, XXXII, 1917. - 
25. Metoda otrzymywania wydzieliny wewnętrznej wszystkich narządów, tamże. - 
26. Zur experimentelIen Methodik der Untersuchung der volIstiindig isolierten, uber- 
lebenden Drusen und Organe, tamże, 1918. - 27. O zwieraczu brodawki Vatera 
i przewodu żółciowego wspólnego, oraz o wpływie nań nerwu błędnego, Lekarz 
Wojskowy, 1921. - 28. Elektryczność, wytwarzana przez ustrój żywy, jako zjawisko 
chemiczno - fizyczne przemiany materji, tamże. - 29. Rola narządów w powstaniu 
własności odpornościowych krwi (doniesienie tymczasowe), t_amże. - JO. Les ganglions 
et les celIules nerveuses sousendocardiques; leur role dans I'automatisme du coeur, 
Arcbives suisses de Neurologie et de Psycbiatrie, XIII. Volume commemoratif pour 
Constantin de Monacov. - Jl. Elektrokardjografja teoretyczna i kliniczna (odczyt 
w Wil. Tow. Lek.), 8prawozdania WiI. Tow. Lek., 1925. - J2. \Vlpływ chemji fizycznej 
na fizjologję i medycynę współczesną. (\VIstęp do fizjologji i patologji koloidalnej), 
Pamiętnik Lek., 1925. - JJ. Ciała odpornościowe jako wewnętrzna wydzielina (odczyt 
w Zrzeszeniu lekarzy w Warszawie), 8prawozdanie Zrzeszenia, 1925. - J4. Zwoje 
i komórki podwsierdziowe oraz rola ich w automatyzmie serca (referat na XII zjeździe
		

/Vilniana_027_04_095_0001.djvu

			t 


91 


PROFESORO\VIIE I DOCENCI 


lekarzy i przyrodników, 1925), Księga Pamiątkowa Zjazdu, 1926. - J5. (\VIspólnie z J. 
Hurynowiczówną) \Vlpływ insuliny na układ nerwowy wegetatywny (doniesienie 
tymczasowe), Neurologja Polska, 1927. - J6. (\VIspólnie z F. Grossmanem i E. Klem- 
czyńskim). Badania interferometryczne krwi w ciąży i w raku (doniesienie tymczasowe), 
Warsz. Czasop. Lek., 1927. - J7. (\VIspólnie z tymiż) Badanie interferometryczne krwi, 
Oinekologja Polska, 1927. - J8. (\VIspólnie z M. Rubinsztejnem) O zależności ciał 
azotowych bezbiałkowych od układu nerwowego współczulnego i obokwspółczulnego, 
Warsz. Czas op. Lek., 1927. 


Dr. Teofil G r y g l e w i c z, urodził sifC w Kole, ziemi kaliskiej, 
4 grud. 1873 r. Nauki pobierał w progimnazjum fiłologicznem, które 
ukończył w roku 1895. Wydział lekarski Uniwersytetu Warszawskiego 
ukończył w roku 1900 i otrzymał dyplom lekarza. W r. 1901 pracował 
w laboratorjum chemji fizjologicznej Uniwersytetu berlińskiego u prof. 
Thierfeldera i na praktycznych kursach bakterjologji, prowadzonych 
przez prof. Kollego. W latach 1901 i 1902 pracował na oddziale chorób 
wewnfCtrznych Dr. K. Chełchowskiego w Warszawie. Od r. 1902 do roku 
1906 był asystentem w Instytucie Medycyny Doświadczalnej w Peters- 
burgu, najprzód w oddziale higjeny praktycznej, potem w oddziale 
dżumy. Od roku 1906 do r. 1911 pracował w Zakładzie Serologicznym 
u Dr. Wł. Palmirskiego w Warszawie. Specjalne egzamina na dyplom 
doktora medycyny złożył w Wojskowej Akademji Medycznej w Peters- 
burgu w roku akad. 1904,'1905 i dyplom ten otrzymał w roku 1909 
po obronie dysertacji: "Porównawcze badania nad laseczkami dyzen- 
terji". Od roku 1911 do r. 1921 był kierownikiem zakładu serologicznego 
przy Warsz. Tow. Naukowem i w Państwowym Instytucie Epidemjolo- 
gicznym w Warszawi
. W roku 1921 otrzymał nominacjfC na profesora 
zwyczajnego U. S. B. 
Ogłosił drukiem: 
l. Larwy muchy (sarcophaga mortuorum) we wrzodzikach skóry, Oaz. Lekarska, 
1901.- 2. Przypadek żółtaczki zakaźnej (choroby \VIeila), tamże, 1902.-J. Z kazuistyki 
moczówki cukrowej. Próby określenia wsysalności cukru gronowego w żołądku. 
Tamże. - 4. Ze statystyki gruźlicy w oddziale wewnętrznym dawnego i nowego 
szpitala Dzieciątka Jezus (wspólnie z Dr. \VIładysławem Starkiewiczem), tamże, 1903.- 

. O róży świń i szczepieniach ochronnych przeciwko tej chorobie (wsp. z Dr. \Vlład. 
Palmirskim), Oazeta Rolnicza, 1907. - ó. Stacje filtrów utleniających, ich urządzenie 
i działanie, Przegl. Tecbniczny, 1907. - 7. \VI sprawie etjologji dyzenterji i jej leczenia 
surowicą, Oaz. Lekarska, 1908. - 8. Porównawcze badania nad laseczkami dyzenterji. 
Praca doktoryzacyjna (po ros.), Petersburg, 1909. - 9. Aglutyniny i t. zw. substancje 
uczulające surowic dyzenterycznych, Oazeta Lekarska, 1909. - Po franc. w Annales 
de /'lnstitut Pasteur, 1912. -- 10. \VI sprawie walki z chorobami zakaźnemi trzody 
chlewnej, Oazeta Rolnicza, 1909. - 11. Epidemja dyzenterji w szpitalu św. Stanisława 
w\VIarszawie w r.1914 pod względem klinicznym, bakterjologicznym i seroterapeutycznym 
(wspólnie z Dr. K. Szokalskim), Oazeta Lekarska, 1915. - 12. Bakterjologja i serologja. 
\VIykłady oraz wskazówki do ćwiczeń dla studentów medycyny i farmacji, przyrodników 
i lekarzy. \VIiino, 1928.
		

/Vilniana_027_04_096_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 - 1929 


92 


Prace, wykonane pod kierunkiem prof. T. GryglewiczB w zakładzie 
serologicznym w \VI arszawie: L. Owczarewicz, \VI sprawie aglutynin i jadów dyzente- 
rycznych szczepów Shiga-Kruse, OazlIta Lekarska, 1920. 
F. Przesmycki: l. O typach meningokoków wyodrębnionych w \VIarszawie w r. 
1919/20 (październik-kwiecień), Przegląd Epidemjologiczny, 1920, t. I. - 2. Przyczynek 
do bakterjemji w czerwonce, tamże. 


Dr. Aleksander J a n u s z k i e w i c z, urodził sifC 17 lutego 1872 r. 
w Zarudyńcach na Podolu. Szkoły średnie odbywał w Niemirowie, 
ukończył je w r. 1893. Studjował medycynfC w Kijowie, gdzie uzyskał 
dyplom lekarza cum eximia laude w 1899 roku, a stopień doktora 
medycyny w 1910 roku. Zajmując sifC praktyką prywatną, pracował 
jednocześnie w charakterze asystenta nadetatowego przy katedrze 
szczegółowej patoJogji i terapji chorób wewnfCtrznych w Uniwersytecie 
kijowskim od r. 1899 do 1904 r., a od r. 1904 do r. 1912 przy katedrze 
kliniki wewnfCtrznej IV kursu (fakulteckiej). Służył w charakterze lekarza 
wojskowego, powołanego z rezerwy, w czasie wojny rosyjsko-japońskiej 
i w czasie wielkiej wojny. 
W r. 1921 został mianowany prof. zwycz.. U. S. B. W l. 1921-23 
był dziekanem wydziału lekarskiego. 
Członek Związku Lekarzy Polaków w Wilnie, b. członek Tow. 
Lekarskiego i Tow. Fizyko-Medycznego w Kijowie, Tow. Lek. Warszaw- 
skiego, członek i kilkorazowo prezes Wileńskiego Tow. Lekarskiego, 
członek Tow. Przyj. Nauk w Wilnie, Tow. Internistów Polskich, Stowa- 
rzyszenia Lekarzy Słowiańskich w Polsce, Tow. Przeciwgruźliczego 
w Wilnie. 


Ogłosił drukiem: 
,. Przypadek ostrej białaczki (ros.), Prakticzeskij Wracz, 1903. - Toż po niem.: 
Ein Fali von akuter Leukiimie, Vircbows Arcbiv, CLXXIII, 1903. - 2. Pharyngitis 
keratosa punctata, Przegląd Lekarski, 1908. - Toż po niem.; Vircbows Arcbiv, CXCIII, 
1908. - 3. O wpływie alkoholu na funkcje nerek, Pam. Tow. Lek. Warsz., CV, 1909. 
(Praca nagrodzona przez Tow. Lek. \VIarsz. na konkursie im. Koczorowskiego). - 
4. Ob alkobolnom diurezifl (dysertacja), Kijów, 1910. - Toż po niem.: Ober Alkohol- 
diurese, Zeitscbr. f. Biologie, LVI, 1911. - 5. Leukopenja jako wczesny i staly objaw 
duru brzusznego (ros.), Kijów, 1910. - 6. O leczeniu wrzodu okrąglego żolądka eskoliną 
(ros.), Kijów, 1912. - 7. Z powodu zatruć chlebem, zanieczyszczonym węglanem 
barowym, Lekarz Wojskowy, 1921. 
 8. Podstawowe metody badania w diagnostyce, 
Polska Oaz. Lt?k., 1922. - 9. Przypadek pierwotnego zakrzepu żyły śledzionowej, 
tamże, 1925. - 10. Swoiste i nie swoiste sprawy szczytów płucnych, Oruźlica, 1926. - 
11. Narząd pokarmowy a gruźlica. \VI pracy zbiorowej Oruilica ; jej zwalczanie, 
\VIarszawa, 1927. - 12. Mocznik jako środek przeciw obrzękowy, Polska Oaz. Lek., 
1927. - lJ. Nerka zastoinowa w stosunku do rozmaitych typów zastoinowych, Polskie 
Arcbiwum Medycyny Wewn. VI, 1928. - 14. Niemiarowość jako objaw i jako przedmiot 
leczenia, Nowiny L(!karskie, 1929. 


" 


f
		

/Vilniana_027_04_097_0001.djvu

			93 


PROFESORO\VIIE I DOCENCI 


Dr. Kazimierz-Wacław Karaffa-Korbutt, urodził sifC dnia 26 
kwietnia 1878 r. na Syberji południowej (m. Lepsinsk), gdzie ojciec jego 
zamieszkał jako powstaniec, zesłany w roku 1863. Ukończył gimnazjum 
klasyczne w Taszkiencie (nagrodzony medalem złotym), wykształcenie 
wyższe otrzymał w Petersburgu na Uniwersytecie, gdzie studjował 
matematykfC na wydziale fizyczno - matematycznym i w Wojskowej 
Akademji Lekarskiej. Ukończył AkademjfC w styczniu 1906 roku jako 
pierwszy na kursie, otrzymał premjum i został zapisany na tablicy 
marmurowej Akademji. Bezpośrednio po otrzymaniu dyplomu lekarskiego 
został na podstawie konkursu wybrany na stypendjata t. zw. Instytutu 
dla kształcenia profesorów i pierwsze trzy lata pracował w klinice 
chirurgicznej prof. Fedorowa. W r. 1908 po obronie dysertacji: "Znaczenie 
moczowodów w etjologji chorób nerek" otrzymał stopień doktora 
medycyny. W r. 1909 przeszedł do katedry higjeny w Akademji Lekar- 
skiej i od tego czasu pracuje wyłącznie w dziedzinie higjeny. W roku 
1909-1914 pracował jednocześnie przy katedrze higjeny prof. W. Lewa- 
szowa i w wojskowej pracowni sanitarnej prof. J. Rapczewskiego. W l. 
1911, 1913 i 1914 był delegowany zagranicfC w celu udoskonalenia sifC 
naukowego, pracował w Paryżu w Instytucie Pasteurowskim, w Ber- 
linie w Landesanstalt fur Wasserhygiene u prof. Kolkwitza i Thimego, 
w Halle u prof. Abderhaldena, oprócz tego zwiedził szereg miast 
w Niemczech, Francji, Anglji, Austrji i Szwajcarji, studjując urządzenia 
sanitarne miast oraz sanitarną organizacjfC wojskową. W roku 1911 
w ciągu 7 miesifCcy przebywał w Dreznie na mifCdzynarodowej wystawie 
higjeny jako kierownik rosyjskiego wydziału higjeny wojskowej. W roku 
1914 habiljtował sifC jako docent prywatny higjeny w Akademji Lekar- 
skiej w Petersburgu. Od początku wojny do roku 1916 pracował na froncie 
jako epidemjolog i kierownik laboratorjum sanitarnego frontu zachod- 
niego. W roku 1916 został mianowany kierownikiem katedry higjeny 
w Akademji Lekarskiej. W maju roku 1917 został delegowany na front 
angielski dla zaznajomienia sifC z organizacją sanitarną armji sprzymie- 
rzonych i przebywał na froncie, we Francji wschodniej. W roku 1918 
wybrany profesorem zwyczajnym higjeny w Instytucie Heleny Pawłowny 
dla udoskonalenia sifC lekarzy, w roku 1919 otrzymał katedrfC higjeny 
zawodowej w Instytucie Technologicznym i wykładał w tych uczel- 
niach akademickich jednocześnie. W r. 1919 otrzymał propozycjfC objfCcia 
katedry higjeny w Uniwersytecie Stefana Batorego, lecz mógł wyjechać 
z Rosji dopiero w lipcu r.1922. W r. 1921 został mianowany profesorem 
nadzwyczajnym higjeny w Uniwersytecie Jagiellońskim, w roku 1922 
zrezygnował z tej katedry i został mianowany profesorem zwyczajnym 
higjeny na wydziale lekarskim w Wilnie. W roku 1923 brał udział 
w wymianie personelu sanitarnego w Anglji, gdzie pozostawał 2 miesiące.
		

/Vilniana_027_04_098_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


94 


W r. 1927 otrzymał stypendjum z fundacji Rockefellera i w ciągu trzech 
letnich miesifCcy odbył podróż naukową po Anglji, Francji, Szwajcarji, 
Włoszech i Austrji, zwiedzając zwłaszcza J::racownie i instytucje, zwią- 
zane z badaniami w dziedzinie higjeny pracy. W III trimestrze r.1927/28 
na zlecenie Rady wydziału lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego 
wykładał higjenfC społeczną studentom-medykom Uniwersytetu Warszaw- 
skiego. W kwietniu 1928 roku na posiedzeniu MifCdzynarodowego Biura 
Pracy w Genewie został wybrany na członka Comite de Correspondance 
pour I'Hygiene industrielle, w końcu zaś roku - na członka Comission 
Internationale Permanente des Maladies Professionnelles - również 
w Genewie. Co sifC tyczy ściślejszej specjalizacji w dziedzinie higjeny, 
w latach 1909-1916 pracował przeważnie w zakresie higjeny wojskowej, 
później zaś (1917 -1929) udzielał dużo czasu kwestjom higjeny pracy. 
zajmuje sifC również statystyką sanitarną, zwłaszcza zagadnieniami 
natury teoretyczno-matematycznej. \ \ 
Ogłosił drukiem: "-.., \ - 
,. Przyczynek do leczenia chorób chirurgicznych zapomocą przekrwienia. według 
Biera (ros.), Wraczebnaja Oazeta, 1907, Nr. 9. - 2. Przyczynek do bistorji Iitotomji 
w Rosji (ros.), Petersburg, 1907. - J. Ober die sogeoannte essentielle Hiimaturie, 
Folia urologica, 1907. - 4. Zastosowanie metod matematycznych w studiach medycyny 
(ros.), Wraczebnaja Oazeta, 1907, Nr. 46-48. - 5. Zur Frage iiber die Entstehung und 
die iitiologische Bedeutung der Ureterenatonie, Folia urologica, 11,1908.- 6. Przyczynek 
do czynnojci moczowodu przy zmniejszeniu jego światła. Badanie doświadczalne (ros.), 
Wraczllbnaja Oazeta, 1908, Nr. 12. - 7. Znaczenie moczowodów w etjologji cborób 
nerkowycb. Badanie kliniczne i doświadczalne. Dysertacja (ros.), Petersburg, 1908. - 
8. O ureteroanastomozach. Badanie doświadczalne (ros.). Żurn. akusz. i żensk. bolezn., 
1908, Nr. 9. - 9. Przypadek wodonercza nerki ruchomej, mającej art. renalis accessoria 
inferior (ros.), ",ratzebnaja Oazeta, 1908, Nr. 40. - 10. Badanie patologoanatomiczne 
i doświadczalne w kwestii pseudoanewryzmów traumatycznych (ros.), Trudy kliniki 
prof. Fedorowa, t. II, 1908. - 11. (Współpraca z Dr. D. Kuznieckim) \VI sprawie 
diverticulum urethrae congenitum (ros.), RusIJki/ Cbirurgiczeskij Arcbiw, 1908, Nr. 4.- 
12. Pyonephrosis gravidarum, Folia urologica. IV, 1908. - lJ. Przyczynek do walki 
z durem plamistym i powrotnym w Petersburgu (ros.), Wraczebnaja Oazeta, 1909, 
Nr. 38. - 14. Działalność aparatów do dezynfekcji formalinowej. Badanie doświadczalne 
(ros.), tamże, Nr. 52. - 15. Rys statystyki indywidualnej w antropologii socjalnej (ros.), 
Trudy Anatomo 
Antropotog. Obszczestwa pri Akademii, XI, 1909. - 16. Sprawozdanie 
z delegacji w celu zaznajomienia się z urządzeniami sanitarnemi Moskwy (ros.), Trudy 
8anitarnoj KomisIi, Petersburg, 1909. - 17. Zarys eugeniki (ros.), Oigiena i 8anitarija, 
1910, Nr. 1-5. - 18. Dezynfekcja formaliną bez aparatów (ros.), tamże, 1910, Nr. 6.- 
19. \Vlino (ros.), Realnaja Encyklopedija Prakticzeskoj Nedicyny, Petersburg, t. III, 
1910. - 20. \VIódka (ros.), tamże. - 21. \Vlpływ procesów osmotycznych na drobnoustroje 
(ros.), Trudy kliniki prof. Oppel, III, 1911. - 22. Dom noclegowy w Petersburgu (ros.), 
Obszczestw. Wracz, 1911, Nr. 1. - 2J. Dezynfekcja (ros.), Realnaja Encyktnpedija 
Prakticzeskoj Nedicyny, IV, 1911. - 24. Międzynarodowa wystawa higjeny w Dreznie 
1911 r. (ros.), Wraczebnaja Oazeta, 1911, Nr. 21-52. - 25. Zur Frage des EinfIusses 
des Kochsalzes auf die Lebenstiitigkeit der Mikroorganismen, Zeitscbrift f. Hygiene 
u. lnfektionskrankbeiten, LXXI, 1912. - 26. Urządzenia sanitarne wojskowego obozu
		

/Vilniana_027_04_099_0001.djvu

			95 


PROFESORO\VIIE I DOCENCI 


saskiego koło Konigsbriick (ros.), Wojen. - Med. Żurnal, 1912, Nr. 1. - 27. Higjena 
wojskowa na międzynarodowej wystawie w Dreznie w 1911 r. (ros.), tamże, Nr. 3. - 
28. Untersuchungen iiber das Morgan'sche Pokełfleisch, Zeitscbr. f. Untersucbung 
der Nabrungs - u. Oenussmittel, XXIV, 1912. - 29. Sanitarne i statystyczne badaniH 
domów noclegowych w Petersburgu (ros.). Oigiena i 8anitarija, 1912, Nr. 1. - 30. Domy 
noclegowe w wielkich miastach rosyjskich (ros.), Oorodskoje Dielo, 1912. - JI. Botulismug; 
(ros.), Realnaja Encyklopedija Prakticzeskoj i'1edicyny, IX. 1912. - J2. Metody tępienia 
owadów w związku z ich rolą w szerzeniu chorób zakaźnych (ros.), Wojen.- Med. Żurn., 
1913, Nr. 2. -- JJ. Sur quelques changements dans le serum sanguin, provoques par 
I'introduction de Mellins food dans I'organisme animai, Comptes rendus des seances 
de la 80cilitli de Biologie, LXXV, 1913. - J4. Contribution a I'etude de serum des 
chevaux immunises avec le vaccin antityphique de Besredka, tamże, LXXVI, 1913. - 
J5. Domy noclegowe w Paryżu (ros.). Oorodskoje Dielo, 1913, Nr. 13-14. - J6. Domy 
noclegowe w Londynie (ros.), tamże, Nr. 18. - J7. \VIystawa miejska w Kolonji (ros.), 
tamże, Nr. 23. - J8. Domy noclegowe w Berlinie (ros.), tamże, 1914, Nr. 5. - J9. Ober 
die Symbiose einiger Saprophyten Bakterienformen und der Blastomiceten, Zentraibl. 
f. ł-kteriologie, XL, 1914. - 40. Untersuchung einiger \VIurstsorten des Petersburger 
Marktes, Zeitscbr. f. Untersucbung der Nabrungs - u. Oenussmittel, XXVII, 1914. - 
41. Zaopatrzenie w wodę miasta Luneville (ros.), Wojen. - Med. Żurnal. 1914, Nr. 2. - 
42. Konserwowanie mięsa dla armji i marynarki (ros.), lzwiestiju Wojenno-Medicinskoj 
Akademii, 1914. - 4J. Ober die Anwendbarkeit der Bestimmung des elektrischen 
Leitvermogens bei der \VIasseruntersuchung (wspólnie z Dr. R. \VIeldertem), Mitteilungen 
aus der Konigl. Landesanstalt f. Wasserbygiene, 1914, Heft 18. - 44. Pomiary zjawisk 
elektrycznych w analizie i kontroli wód (ros.), Oigiena i 8anitarnoje Dielo, 1914, 
Nr. 2-3. - 45. Mikrobiologiczne i chemiczne procesy, zachodzące podczas peklowania 
mięsa (ros.), tamże. Nr. 7 - 8. - 46. Jedno z zadań oddziałów sanitarno - higjenicznych 
i dezynfekcyjnych (ros.), Wojen. - Med. Żurnal, 1915, Nr. 1. - 47. Fermentowe odczyny 
Abderhaldena, ich znaczenie i metody (ros.), tamże, Nr. 3. - 48. Biologiczna metoda 
badania wód do picia, oraz ścieków (ros.), tamże, Nr. 4. - 49. Dezynfekcja (ros.), 
wyd. 1, \VIarszawa, 1915; wyd. 2, Piotrogród, 1916; wyd. 3, 1916; wyd. 4, 1918.- 
50. Krótki podręcznik dezynfekcji praktycznej w warunkacb wojny (ros.), wyd. 1, Mińsk, 
1915; wyd. 2, Piotrogród, 1916; wyd. 3, 1917. - 51. Listy sanitarne (ros.), Wracz. Oaz., 
1913 -1915. - 52. Epidemje na wojnie i walka z niemi (ros.), tamże, 1915, Nr. 42. - 
53. O wyborze typu szczepionek dla szczepień przeciwtyfusowych w armji (ros.). 
tamże, 1915, Nr. 51. - 54. Przyczynek do kwestji usunięcia v. cholerae asiaticae z wody 
na terenie wojny (wspólnie z Dr. K. Opoczyńskim) (ros.), Wojen. - Med. Żurnal, 1915, 
Nr. 9. - 55. \VIyrób materjałów wybuchowych z punktu widzenia higjeny zawodowej 
(ros.), tamże, 1915, Nr. 10. - 56. Urządzenie sanitarne etapów (wsp. z Dr. G. Mascickim) 
(ros.), tamże, 1915, Nr. 11. - 57. Dur brzuszny i walka z nim podczas wojny (ros.), 
Piotrogród, 1916.-58. Biologiczne i chemiczne badania sanitarne rzek Dniepru iDźwiny 
(wspólnie z P. Golcowym) (ros.), Wracz. Oaz., 1916. - 59. Zanieczyszczenie przypadkowe 
preparatów histologicznych drobnoustrojami (wspólnie z Dr. K. Opoczyńskim) (ros.), 
tamże, Nr, 31. - 60. Szczepienie przeciwtyfusowe w armji czynnej (wspólnie z Dr. 
P. \VIinokurowem) (ros.), Wojen. - Med. Żurnal, 1916, Nr. 9 - 10. - 61. Zmienność vibr. 
cbolerae asiaticae (ros.), Piotrogród, 1917. - 62. Walka z cborobami zakaźnemi w armji 
czynnej w warunkacb obecnej wojny (ros.), Piotrogród, 1917. - 6J. \VIspółczynnik 
przepuszczalności powietrza przez tkaniny odzienia (ros.), Russkij Wracz, 1917, 
Nr. 38 - 42. - 64. Organizacja sanitarna w armji angielskiej (ros.), lzwiestja Krasnago 
Kresta jugo - zapadnago fronta, 1917. - 65. O cborobacb zakaźnycb (ros.), Piotrogród, 
918. - 66. Kurs teoretyczny i praktyczny dezynfekcji (ros.), Piotrogród, 1919 (druk
		

/Vilniana_027_04_100_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


96 


nieukończony). - 67. U-yklady bigjeny profesjonalnej (ros.), Piotrogród, 1920.- 
68. Przyczynek do chłonienia gazów przez tkaniny odzienia. Badanie doświadczalne 
(ros.), Piotrogród, 1920. - 69. Dezynfekcja w przemyśle (ros.), Piotrogród, 1921. - 
70. Znaczenie eugenetyczne wojny (ros.), Wracz. Oaz., 1922, Nr. 3 - 4. - 71. Definicja 
pojęcia "praca" (ros.), Arcbiw Kliniczilskago lnstituta, I, 1922. - 72. Ocbrona życia 
i zdrowia pracowników przemyslowycb, książka I (ros.), Piotrogród, 1922.-7J. O formułach 
empirycznych w dziedzinie biometrji i statystyki warjacyjnej, (streszczenie, ros.) 
800bszczenija o naucznycb rabotacb, 1922, Nr. 2. - 74. Walka z kllrzem w przilmyśle, 
\VI i Ino, 1923. - 75. Przyczynek do metodyki badania tkanin odzienia wojskowego, 
Lekarz Wojskowy, 1924, Nr. 10. - 76. O zasadniczych kierunkach w dziedzinie pracy, 
Zdrowie, 1924, Nr. 6 (streszczenie). - 77. Znaczenie teorji korelacji w statystyce 
sanitarnej, tamże. - 78. Zarys big jeny, \VIiIno, 1925. - 79. Co to jest bigjena zawodowa? 
\VIiino, 1925. - 80. Nowe prądy w higjenie zawodowej, Prace X11 zjazdu lekarzy 
i przyrodników polskicb, 1925. - 81. Higjena publiczna, \VIiIno, 1926. - 82. Eugenika, 
służba wojskowa a wojna, Lekarz Wojskowy, 1926, Nr. 2. - 8J. Metodyka nauczania 
higjeny w szkołach średnich, Zdrowie, 1926. - 84. Przemysi a zdrowie, Kraków, 1
6.- 
85. O formatach książek szkolnych, Przegl. Bibljograf., 1926, Nr. 18. - 86. W sprawie 
nauczania higjeny na naszych wydziałach lekarskich, Nowiny Lekarskiil, 1926, Nr. 19.- 
87. Higjena pracy. Referat. Pamiętnik zjazdll bigjenistów w Wilnie, 1926. - 88. Zadania 
sanitarne (wspólnie z doc. A. Safarewiczem), Wilno, 1926. - 89. Projekt utworzenia 
w Polsce Instytutu Pracy, Zdrowie, 1927, Nr. 5.-90. Nieszczęśliwe wypadki w przemyśle, 
Kraków, 1927. - 91. Zaśady higjeny pracy w fabrykach i rzemiosłach, Pam. zjazdu 
lekarzy idzialaczy sanitarnycb miejskicb, Łódź, 1927. - 92. O hydrologji terenu 
wileńskiego, Arcbiwum Higjeny, II, 1927. - 9J. O chorobach zawodowych robotników 
zajętych w fabrykach materjałów wybuchowych, Lekarz Wojskowy, XI, 1928, Nr. 3-4.- 
94. Automatyzacja pracy w świetle refłeksologji, 11 Zjazd Naukowej Organizacji Pracy, 
\VIarszawa, 1928. - 95. Higjena, podręcznik dla szkół średnich, Warszawa, 1928. - 
9ó. Higjena pracy. Zasady ergologji. Warszawa, 1928. - 97. Higjeniczne znaczenie 
czynników meteorologicznych w warsztatach pracy. Przegląd Organizacji, 1928, 
Nr. 10 -12. - 98. W sprawie ochrony oczu robotników zapomocą szkieł kolorowych, 
tamże, 1929, Nr. 3. - 99. Praca i odpoczynek. Kraków, 1929. - 100. O klasyfikacji 
szkodliwości pracy zawodowej, Przegląd Organizacji, 1929, Nr. 8. 
Prócz tego umieszczał szereg referatów pojedyńczych i zbiorowych, recenzyj, 
notatek, biografij w fachowych czasopismach w językach polskim, rosyjskim i niemieckim. 


Dr. Antoni - Feliks M i k u l s ki, urodził sifC 26 stycznia 1872 roku 
w Stawiszkach na Kijowszczyźnie. Po ukończeniu w r. 1892 ze złotym 
medalem II Gimnazjum w Kijowie, studjował w Uniwersytecie tamże 
nauki matematyczne, a nastfCpnie medycynfC, którą ukończył ze stopniem 
lekarza 1899 roku. (Dyplom doktora wszechnauk lekarskich otrzymał 
we Lwowie 1909 r.). Do roku 1902 był asystentem kliniki psychjatryczno- 
neurologicznej prof. Sikorskiego w Kijowie, nastfCpnie ordynatorem 
szpitala dla umysłowo chorych w Odynkowie pod Jekaterynosławiem 
do r. 1905, a podczas wojny rosyjsko-japońskiej lekarzem wojskowym 
w Mandżurji. Lata 1906 -1907 spędził na klinice Kraepelina w Mona- 
chjum, a potem był aż do roku 1914 asystentem kulparkowskiego 
zakładu psychjatrycznego, skąd powołano go 1914 roku na dyrektora
		

/Vilniana_027_04_101_0001.djvu

			97 


PROFESOROWIE I DOCENCI 


takiegoż zakładu w Kochanówce pod Łodzią. .Wykładał odtąd równo- 
cześnie psychologjfC na kursach pedagogicznych w Łodzi. 
W roku 1923 został profesorem zwyczajnym psychjatrji na wydziale 
lekarskim U. S. B. w Wilnie. Zmarł dn. 14 kwietnia 1925 r., nie docze- 
kawszy sifC, niestety, zrealizowania projektów, zdążających do postawienia 
sprawy psychjatrycznej w naszem mieście na właściwej stopie. 
Był majorem -lekarzem wojska polskiego, członkiem Tow. Lekar- 
skiego w Łodzi, Lwowie i Wilnie, prezesem oddziału łódzkiego, 
nastfCpnie wileńskiego Polskiego Tow. Psychjatrycznego, założycielem 
i kierownikiem laboratorjum psychologicznego wKulparkowie, nastfCpnie 
w Kochanówce. 
Ku uczczeniu jego pamifCci wydany został "PamifCtnik szpitala dla 
psychicznie chorych w Kochanówce", jako zesz. 3 Rocznika Psychjatrycznego 
1925 roku. 
Ogłosił drukiem: 


/. Opisanje riedkago słuczaja wyrażdenia s uczenjem o degeneracji, Wopr. Niewr.- 
Psich_ Medic., 1903. - 2. Zaniedbane pole (w sprawie kol. dla umysłowo chorych), 
Ogniwo, 1903. - 3. Suozczestwiennoje usłowje prawi/noJ organizacil z;ems/eoJ psychjatrii, Kijów, 
1904. - 4. Pols/ea literatura psychopatyczna, Lwów, 1908. - 5. Pamięć a mnemonika, Nowe 
Tory, 1909. - 6. Demence precoce AcromeIalie atypique, NOUlJelle Jeonogr. d. la Salpetr., 
1911. -7. Zur Methodik der Intelligenzprufung, Klin. f. psych. u. nero. Kran/eheiten, 1911.- 
B. Auffassung u. Merkversuche an Gesunden und Kranken mit besonder Berucksichtigung 
des Gefuhls der Sicherheit, Psychol. Arb., 1912. - 9. Ein Beitrag zur Methodik der 
Aufmerksamkeitsprufung, Klin. f. psych. u. n..roose Kran/e., 1912. - /0. Badanie uwagi 
umysłowo chorych, Lwows/ei Tyg. Le/e., 1913. - II. \VI walce z alkoholizmem, Od słowa 
do czynu, 1913. -12. O organizacji szpitala dla umysłowo chorych, Neurol. Pols/ea, 1914.- 
/3. Wrażenia i uwagi z II zjuzdu le/earzy prowincjonalnych W Lublinie, 1914. - /4. Badanie nad 
tętnieniem mózgu człowieka, Lwows/ei Tyg. LeJc., 1914. - 15.. \Vlpływ alkoholu na uwagę, 
Zdrowie, 1916. - /6. Stosunek umysłowo chorych do bezpośrednio postrzeganych 
wypadków wojennych. Gazeta Le/e., 1916. - 17. Tętnienie mózgu człowieka (wraz z Dr. 
Hermanem), Med. i Kron. Le/e., 1918. To samo po niem., 1924. - /B. Leczenie chorób 
umysłowych nukleinianem sodu, Gazeta Le/e., 1918. - /9. Szpił..l d!a umysłowo; nerwowo 
chorych "Kochanów/ea", powstanie, rozwój i stan obecny, księ
a zLiorowa, Łódź, 1918.- 
20. Poczucie rytmu u umysłowo chorych i osób zdrowych, Ksiłfla zbiorowa "Kochanów/ei", 
1918. - 2/. Metody badania inteligencji w psychjatrji, Roczn. Wydz. Le/e., III, 1919. - 
22. Homoseksualizm ze stanowiska medycyny i prawa, Gaz. Lelr.., 1920. - 23. Przyczynek 
do psychologji ruchów m:łsowych, Nowiny Le/e., 1921. - 24. Zadania psychjatrji w Polsce 
w dobie obecnej, Pols/ea Gazeta Le/e., 1924. - 25. Uwagi o zaburzeniach psychicznych 
przy nagminnych z!lpaleniach mózgowia i stanach następczych, tamże. - 26. Sprawo- 
zdania roczne z czynności szpitala "Kochanówka" za I. 1914 -1922 (siedm numerów).- 
27. Quelques remarques relatives aux troubles psychiques de ł'encephalite epidemique, 
L'enc
phale. /ournal de Neurologie et de Psychiatrie, 1925, Nr. 4. - 2B. Podręczni/e psychologji, dla 
użyt/eu studentów medycyny; le/earzy, Wilno, 1925. 


Dr. Kazimierz O p o c z Y ń s k i, urodził sifC 14 marca 1877 r.::>ku. 
Szkoły średnie ukończył w r. 1896 w Warszawie i Niemirowie na Podolu.
		

/Vilniana_027_04_102_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


98 


Studja uniwersyteckie odbywał w Kijowie. Dyplom lekarski uzyskał 
tamże w roku 1902. Dyplom Doktora medycyny - w Uniwersytecie 
odeskim w r. 1915. Praktyką prywatną trudnił sifC do roku 1908. 
Od r. 1903 do roku 1914 - asystentura przy katedrze histologji 
Uniwersytetu odeskiego; od r. 1914 do 1918 - prosektura przy szpitalu 
gubernjalnym we Włodzimierzu; w r. 1919 - był komisarzem epidemicznym 
z ramienia Ministerstwa Zdrowia Publicznego; w r. 1920- kierownikiem 
zakładu epidemjologicznego w Płocku, w l. 1921 i 1922 - prosektorem 
przy Wojskowej Radzie Sanitarnej. W roku 1922 został profesorem 
nadzwyczajnym, a w r. 1930 profesorem zwyczajnym anatomji patolo- 
gicznej na wydziale lekarskim U. S. B. 
Prezes Wileńskiego Towarzystwa Lekarskiego 1925-1926, Przewod- 
niczący sądu Izby Lekarskiej Wileńsko-Nowogródzkiej w L 1927-1929, 
członek Stow. Lekarzy Polaków w Wilnie, Towarzystwa Higjenicznego, 
Wileńskiego Towarzystwa Lekarskiego (jego prezes w ciągu dwóch 
lat), członek Tow. Przyjaciół Nauk w Wilnie i Tow. Anatomicznego. 
Ogłosił drukiem: 
I. Z morfologii 
iat/eów1e1 a/e
ololla, dysertacja (ros.), 1914. -- 2. Sposób preparowania 
naczyń krwionośnych niektórych narządów miąższowych, utrwalonych w łormalinie 
(ros.), Char/e. MeJ. Zurnal, 1913. - 3. Z techniki odczynu \VIassermanna. Sposób konser- 
wowania czerwonych ciałek barana (ros.), tamże. 1915. - 4. Przyczynek do kwestji 
usuwania zarazka z wody na terenie wojny (ros., wsp. z prof. K. Karaffą-Korbuttem), 
Wojen. - MeJ. Zurnal, 1915. - 5. O zanieczyszczeniu skrawków histologicznych przez 
bakterje (ros, wspólnie z prof. K. Karaffą-Korbuttem), tamże, 1916. -- 6. O komórkach 
we wtórnych otoczkach jaja kurzego (ros.), Charle. MeJ. Zurnal, 1916. - 7. Badania nad 
histogenezą komórek olbrzymich drogą przyżyciowego barwienia (ros.), tamże, 1917.- 
8. Z badań doświadczalnych nad nowotworem typu ziarniniaka Hodgkina, Pam. Wil. 
Tow. Lele., 1926. - 9. Diagna
/y/ea hi
/ologiczno - palo!ogiczna, podręcznik, \VIiino, 1926. - 
10. Proslow proneseny na slavotni schozi vilenskeho lekarskeho spolku 2 listopadu 
1926 w prilicitosti navstevy ceskoslovenskych lekaru ve Vilne, PraleUc/ey Le/ear, 1926. - 
II. O wpływie późnej kastracji na morfologję gruczołów dokrewnych u kobiet, Nowiny 
Le/eara/eie, 1927. - 12. Plasmocytoma Xanthomatosum, tamże. - 13. Mowa wygłoszona 
na uroczyste m posiedzeniu Wileńskiego Towarzystwa Lekarskiego dnia 13 XII 1926 r., 
Pam. Wil. Tow. Le
., 1927.-14. Ocena "Atlasu anatomji patologicznej oka" prof. Szymań- 
skiego i Melanowskiego, Nowiny Le/eara/eie, 1927. - 15. Z bibljografji podręcznikowej, 
Pam. Wil. Tow. Le/e., 1928. - 16. Uwłosienie jako cecha konstytucyjna i jego zależność 
od gruczołów wydzielania wewnętrznego, tamże, 1929. - Prócz tego: przemówienia, 
referaty, demonstracje, których streszczenia znajdują się w protokółach \VI. T. L. 


Dr. Zenon O r ł o w s ki, urodził sifC dnia 8 listopada 1871 roku 
w folwarku Norwitpol w pobliżu Dokszyc w powiecie borysowskim 
gubernji mińskiej. Ukończył wileńskie drugie Gimnazjum (filologiczne) 
w r. 1891. Studja uniwersyteckie odbywał w Petersburgu w Wojskowej 
Akademji Lekarskiej. Tamże otrzymał dyplom lekarski (z odznaczeniem- 
medicus cum eximia laude) w r. 1897. W styczniu r. 1898 wstąpił, jako
		

/Vilniana_027_04_103_0001.djvu

			99 


PROFESORO\VIIE I DOCENCI 


hospitant, do kliniki wewnfitrznej prof. Pasternackiego (dla studentów 
V roku studjów) i pracował w niej do października tegoż roku, kiedy 
to z rozporządzenia rządu wyjechał do obwodu samarkandzkiego 
w Turkiestanie na epidemj«t dżumy. Tam przebywał do lipca r. 1899. 
Z Turkiestanu wrócił znowu do kliniki. W roku 1902 otrzymał stopień 
doktora medycyny po obronie rozprawy "Wpływ arsenu na rozwój 
i skład chemiczny Aspergilli nigri", wykonanej w pracowni farmakolo- 
gicznej prof. Krawkowa. Po śmierci prof. Pasternackiego pracował 
w dalszym ciągu w tejże klinice pod kierownictwem doc. Dr. Fawic- 
kiego, a nastfipnie prof. Sirotinina. Gdy docent Dr. Fawickij otrzymał 
nominacjfC na profesora szczegółowej patologji i terapji chorób wewnfCtrz- 
nych wraz z kliniką, porzucił klinikfC prof. Sirotinina i zaczął pracować 
w klinice prof. Fawickiego. W r. 1906 habilitował sifC na docenta przy 
tejże klinice. Gdy w roku 1917 prof. Fawickij zachorował a nastfCpnie 
ustąpił z katedry, na zlecenie władz akademickich wykładał studentom 
III roku studjów kurs szczegółowej patologji i terapji w latach akad. 
1917/18, 1918/19 i 1919/20. Poza Akademją zaś wykładał choroby 
wewnfCtrzne w wojskowej szkole felczerskiej (1905 - 1910 r.), oraz 
w szkołach dentystycznych: l) Wągl-Świderskiej i 2) Sutkina (1906-1917). 
W roku 1911 rozszerzył znacznie zakres pracy pedagogicznej, gdyż 
pełniąc dalej swe czynności w Akademji, objął (z wyboru) posadfC 
kierownika kliniki chorób wewnfCtrznych (na 150 łóżek) w szkole 
pomocnic lekarskich Rosyjskiego Czerwonego Krzyża, oraz wykłady 
interny. Gdy w roku 1921 zjechała do Piotrogrodu delegacja polska 
do spraw repatrjacji, przyjął na siebie obowiązki lekarza w mieszanej 
polsko-rosyjskiej komisji sanitarnej i w samej delegacji. Dnia l lipca 
r. 1922 porzucił Petersburg i wyjechał do Polski. Tu dn. 19 X r. 1922 
otrzymał nominacjfC na profesora diagnostyki i terapji ogólnej chorób 
wewnfitrznych na wydziale lekarskim U. S. B. w Wilnie. W latach 
akademickich 1923/24 (od połowy listopada), 1924/25, 1925,'26, 1926.27 
(do połowy lutego) był dziekanem wydziału lekarskiego. Był członkiem 
założycielem Związku Lekarzy i Przyrodników Polskich w Petersburgu. 
Obecnie jest członkiem Wileńskiego Towarzystwa Lekarskiego. 


Ogłosił drukiem: 


,. Wplyw aroenu na rozwój i 3/elad ch.miczny A3pergilli nigri, rozprawa doktorska (ros.), 
Petersburg, 1902. - Po polsku w PoI3/e. Archiwum Nau/e Biologicznych i Le/ear3/e., II, 1903.- 
2. Rzadki przypadek zatoru tętnicy głównej w przebiegu duru brzusznego, Przegląd 
Le/ear3/ei, 1903. - 3. \VI sprawie bakterjologicznego rozpoznawania duru brzusznego (ros.), 
Ruu/eij Ił racz, 1903. - 4. W sprawie rozpoznawania raka żołądka (ros.), tamże, 1904.- 
5. O wzajemnym stosunku braku soku żołądkowego (achylia gastrica) i t. zw. protozoa- 
co!itis, Przegląd Le/ear3/e1, 1905. - 6. \VI sprawie doświa:łczalnej miażdżycy u królików, 
tamże, 1906. - 7. O klinicznem znaczeniu digalenu (ros.), RU33/eij Wracz, 1906. -
		

/Vilniana_027_04_104_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 - 1929 


100 


8. O pierwotnym raku płuc (ros.), tamże. - 9. Dalsze obserwacje w sprawie doświlld- 
czalnej miażdżycy tętnicy głównej u królików (ros), tamże, 1907. - 10. W sprawie 
odczynu Cammidgea (ros.), Wracnhnaja Gazeta, 1909. - II. (\VIspólnie z \VIł. Krotowym) 
\VI sprawie cholecystografji, Pol.lr.a Gaz. Lelr.., 1930. 
Od 1905 r. do czasu wielkiej wojny referował w rosyjskiem piśmie lekarskiem 
Wraczehnaja Gazeta prace naukowe polskie ze wszystkich pism lekarskich polskich 
(Gazeta Lelr.arolr.a. Medycyna i Kronilr.a Lelr.arolr.a. Przeglqd Lelr.arolr.i. Lwow.lr.i Tygodnilr. Lelr.arolr.i, 
Zdrowie i t. d.) i odwrotnie - prace ro]yjskie w Przeglqdzie Lelr.arolr.im w Krakowie. 


Dr. Jan S z m u r ł o, urodził sifC 5 czerwca r. 1867, w miasteczku 
Miedznie powiatu wfCgrowskiego. Ukończył V Gimnazjum w War- 
szawie w roku 1887. Tamże odbywał studja uniwersyteckie i otrzymał 
w r. 1893 dyplom lekarza cum eximia laude, posiada ponadto stopień 
doktora medycyny, uzyskany w Uniwersytecie Poznańskim. Od jesieni 
r. 1892 do końca sierpnia roku 1894 był asystentem szpitala Św. Ducha 
w Warszawie na oddziale chorób dróg oddechowych Dr. A. Sokołow- 
skiego. Aresztowany i wifCziony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej 
od września r. 1894 do kwietnia r. 1896, nastfCpnie przez 5 lat pozostawał 
na zesłaniu: do maja roku 1897 w Solwyczegodzku gub. wołogodzkiej, 
potem do roku 1911 w Samarze, gdzie po odbyciu zesłanja pełnił 
obowiązki lekarza i ordynatora szpitala gubernjalnego ziemskiego i kie- 
rownika oddziału chorób nosa, gardła i uszu, oraz prowadził wykłady 
z kliniki chorób wewnfCtrznych i chorób uszu tudzież górnego odcinka 
dróg oddechowych w samarskiej szkole felczerskiej; jednocześnie 
pracował jako lekarz Czerwonego Krzyża oraz konsultant kolei samarsko- 
złatoustowskiej. W latach 1904-1905, podczas wojny japońsko-rosyjskiej, 
pełnił obowiązki ordynatora w szpitalu polowym samarskiego oddziału 
Czerwonego Krzyża na Dalekim Wschodzie. W roku 1899 udał sifC na 
studja do Berlina, gdzie pracował w klinice laryngologicznej Uniwer- 
sytetu berlińskiego pod kierunkiem prof. B. Fraenkla, oraz uzupełniał 
swą wiedzfC otjatryczną pod kierunkiem docenta A. Jansena. W roku 
1902 ponawia wycieczkfC naukową najprzód do Berlina, gdzie pracuje 
znowu u Fraenkla i Jansena, a potem do Paryża, gdzie uczfCszcza 
na oddział Dr. M. Lermoyeza w szpitalu St. Antoine oraz do kliniki 
otolaryngologicznej Uniwersytetu paryskiego prof. P. Sebileau. W roku 
1907 odwiedza klinikfC krakowską prof. Pieniążka oraz kliniki wiedeńskie 
prof. Chiariego i Politzera. W roku 1911 wraca do Warszawy, gdzie 
pozostaje do roku 1923 i trudni sifC praktyką prywatną. Jednocześnie 
zostaje konsultantem szpitala Św. Ducha i lekarzem ambulatorjum z działu 
otolaryngologji tamże. Po wejściu Niemców do Warszawy w roku 1915, 
podczas tworzenia polskiego szkolnictwa powszechnego zostaje miano- 
wany lekarzem naczelnym sekcji higjeny szkolnej Magistratu m. st. 
Warszawy i organizuje opiekfC higjeniczną szkolną, którą kieruje do roku 



 
(
		

/Vilniana_027_04_105_0001.djvu

			101 


PROFESOROWIE I DOCENCI 


1923. Od tej daty jest profesorem zwyczajnym otolaryngologji i kierow- 
nikiem kliniki otolaryngologicznej U. S. B. w Wilnie. 
Jest członkiem Związku Lekarzy Państwa Polskiego, Rady Izby 
Lekarskiej Wileńsko - Nowogródzkiej i delegatem do Izby Naczelnej, 
członkiem Stowarzyszenia Lekarzy Polaków na Wileńszczyźnie, Tow. 
Przyrodników im. M. Kopernika, członkiem Wileńskiego Tow. Lekar- 
skiego, obecnie jego prezesem, członkiem honorowym CZfCstochowskiego 
Tow. Lekarskiego, członkiem Polskiego Tow. Otolaryngologicznego, 
członkiem - korespondentem Francuskiego Tow. Otolaryngologicznego, 
członkiem Polsko-Francuskiego Tow. Lekarzy, Tow. Lekarzy Słowiań- 
skich, Polskiego Tow. Lekarzy Zdrojowiskowych w Ciechocinku, Pol- 
skiego Tow. Higjenicznego, Polskiego Tow. Eugenicznego, Polskiego 
Tow. Przyjaciół Nauk w Wilnie, członkiem stałego komitetu mifCdzyna- 
rodowego zjazdów otolaryngologicznych, redaktorem Polskiego Przeglądu 
Otolaryngologicznego, członkiem komitetu redakcyjnego Wileń3kiego Pamięt- 
nika Lekar3kiego, wice-prezesem Zarządu wileńskiego okrfCgu Czerwonego 
Krzyża, członkiem Tow. Im. Mianowskiego. - 
Ogłosił drukiem: -J ,J -6 


/. Przyczynek do farmakologji i klinicznego zastosowania niektórych zwi"zków 
grupy aromatycznej: Piperidinacetobrenzkatechina (razem z A. Sokołowskim), Gazeta 
Lel(a,.l(a, 1893. - 2. Przyczynek do klinicznego stosowania niektórych związków grupy 
aromatycznej: Parachlorphenol, tamże, 1894. - 3. Przypadek mięsaka gruczołów 
pozaotrzewnowych z przerzutami w w"trobie i śledzionie, tamże. - 4. Przypadek 
współistnienia raka i mięsaka krtani, Medycyna. 1894. - 5. Pijaństwo a monopol, Glo., 
1896. - 6. S. i B. Webb, Hidorja zWiqzl(ów zawodowych, przekł. Z angielskiego (wspólnie 
z J. Hłaską), 1897. - 7. Havelock Ellis, M,żczyzna t I(obieto, przekł. z ang. (wspólnie 
z Nikołajewem), 1897. - 8. O leczeniu cuchnącego nieżytu nosa (ozoena) surowicą 
przeciwbłoniczą, oraz kilka słów o leczeniu tego cierpienia wogóle, Mf!dycyna, 1900. - 
9. O stanach neurastenicznych, na tle zaburzeń nosowych powstałych, tamże, 1901.- 
10. Przypadek ruchów rytmicznych krtani u histeryczki, tamże, 1904. - II. Niezwykły 
przypadek pęknięcia ropnia tylnogardzielowego do jamy bębenkowej i wylania się 
zawartości przez przewód słuchowy zewnętrzny, Gazeta Lel(ar..\:a, 1904. - /2. Przypadek 
obustronnego porażenia mięśni rozszerzaczy krtani pochodzenia syfilitycznego, tamże.- 
13. O klimatycznem znaczeniu stepów na południo-wschodzie Rosji, oraz o leczeniu 
kumysem; tamże. - 14. O anginie Plaut- Vincenta (ros., wspólnie z Kurżonem), Medic. 
Obozrenje, Moskwa, 1906. - /5. O przekłuciu lędźwiowem w leczeniu nagminnego 
zapalenia opon mózgowych, Mf!dycyna, 1907. - Po ros., Wraczebnaja Gazeta, t. r. - 
/6. Kilka słów o ropnicach pochodzenia usznego i o ich leczeniu, Sprawozd. ze zjazdu 
/el(arzy ; przyrodnil(ów pol.l(ich we Lwowie, 1907. - /7. Przypadek rany postrzałowej czoła 
i ucha, zakończony wyzdrowieniem, Medycyna, 1908. - /8. O piemii i septicemij usznogo 
proischożdenija i O ich leczenii, feiemie.iacznil( uoznych i gorłowych bolezniej, 1908. - 
19. Ob ogniestrielnych ranach ucha i o ich leczenii, tamże, 1909. - 20. O ropnicach 
pochodzenia usznego, Medycyna, 1909. - 2/. Kilka uwag o pierwotnej błonicy nosa, 
tamże, 1911. - 22. Przypadek lejkowatego zwężenia tchawicy, Gazeta Lel(a,.l(a, 1911. - 
23. O wskazaniach leczniczych w ostrem i przewlekłem ropieniu w jamach Higmora, 
tamże, 1912. - 24. Przypadek chłoniaka przegrody nosowej, tamże. - 25. Przyczynek
		

/Vilniana_027_04_106_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


102 


do kwestji błonicy ucha środkowego, przebiegającej pod postacią zwykłego ropienia, 
tamże. - 26. Przypadek włókniaka nosogardła, tamże. - 27. Przypadek ciała obcego 
w hypopharynx, tamże. - 28. Przypadek mięsaka limfatycznego migdałka, tamże. - 
29. Ciało obce w przełyku, tamże. - 30. Przypadek neuritidis retrobulbaris, wywołany 
ropnem zapaleniem zatok sitowych i klinowej, tamże. - 31. Tonsillotomja czy tonsil- 
lectomja, tamże. - 32. Przypadek mięsaka nosa, tamże. - 33. Jok walczą z auchotam; 
na zachodzie Europy i u naa. \VIyd. \VIarsz. Tow. Przeciwgruźliczego. - 34. Uzdrowioka 
klimatyczne u naa i zagranicą. \VIyd. tamże. - 35. Ropienie ucha środkowego, wywołane 
przez laseczki błonicze, Medycyna, 1913. - 36. O zakresie nauczania higjeny w szkole 
średniej, Zdrowie, 1913.-37. Szkoła średnia w walce z gruźlicą, tamże.-38. O potrzebie 
i metodzie wykładu higjeny w szkole średniej, Wychowanie W domu i wazkole, 1913. - 
39. O zgorzeli przewodu zewnętrznego słuchowego, Gaz Lek., 1913. - 40. O leczeniu 
cierpień worka i kanału łzowego drogą zabiegu chirurgicznego wewnątrznosowego, 
tamże. - 4/. O potrzebach naszego piśmiennictwa lekarskiego, tamże. - 42. Sprawo- 
zianie z I zjazdu higjenistów we Lwowie. tamże. - 43. Poradnie przeciwgrużlicze. \VIyd. 
\VIarsz. Tow. Przeciwgruźl., 1914. - 44. Ober die so genannten Nasenrachenpolypen, 
Ztachr. f. Laryng., 1914. - 45. Niezwykły przypadek rany postrzałowej szyi i szczęki 
górnej, Gaz. Lekaraka, 1915. - 46. Łogucki August (wspomnienie pośmiertne), tamże. - 
47. Rzadki przypadek martwicy częściowej kości skroniowej, tamże. - 48. Rola higjeny 
szkolnej i lekarza szkolnego w urzeczywistnieniu zadań i celów narodowo społecznych, 
Gtoa Nauczyc. Polakiego, 1918. - 49. Szkoła a zdrowie, tamże. - 50. Metody badania 
chorób nosa i jamy nosowogardłowej, w podręczniku zbiorowym: Metody badania chorób 
narządu oddechowego, z udziałem Dębińskie
o, Dąbrowskiego, Erbricha, Sokołowskiego, 
Grudzińskiego, 1918. - 5/. Gruźlica krtani, gardla i nOJa W iwietle wlaanych apoatrzeżeń, 
\VIarszawa, 1918. - 52. O organizacji opieki higjeniczno - lekarskiej w szkołach 
powszechnych m. st. \VI arszawy, Sprawozdanie ze zjazdu higjenicznego W Wa,azowie, 1918. - 
53. Przypadek niezwykłego powikłania ropnia wejścia nosowego z zejściem śmiertelnem, 
Gaz
ta Lek., 1919. - 54. \VI sprawie kliniki oto logicznej i laryngologicznej w \VIarszawie, 
tamże. - 55. Ochrony miejskie a higjena, Szkola Powazechna i Dziennik Zarządu m. at. 
Warazawy, 1920. - 56. \VI sprawie ropni zewnątrzoponowych, Gaz. Lek., 1921. - 57. Plan 
pogadanek higj
nicznych wazkolach powazechnych. \VIyd. Sekcji Higjeny Szkolnej m. st. 
\VIarszawy, 1921. - 58. Higjena ochron i t. zw. ogródków dziecięcych, w podręczniku 
zbior.: Higjena azkolna, 1921. - 59. Propaganda i nauczanie higjeny w szkole, tamże. - 
60. Ankieta w szkołach powszechnych m. st. \VIarszawy w sprawie wyboru zawodu, 
Gtoa Naucz., 1922. - 6/. Alkoholizm a gruźlica, w wydawn. Walka z alkoholizmem, wyd. 
Min. Zdrowia. - 62. O używaniu napojów wyskokowych przez dziatwę szkół powsz. 
w \VIarszawie, Opieka naJ dzieckiem, 1924. - 63. Rola i znaczenie otolaryngologji 
w medycynie, Nowiny Lek., 1924. \VIykład inauguracyjny w U. S. B. - 64. Stan obecny 
nauki o cuchnącym nieżycie nosa i udział w pracach nad tem cierpieniem polskich 
rynologów, Pol, Przegl. Otolaryngologiczny, 1924. - 65. Zasadnicze zagadnienia z dziedziny 
gruźlicy krtani, tamże. - 66. Kilka uwag w sprawie dróg szerzenia i doszczętnego 
leczenia raka krtani, Gazeta Lekaraka, 1925. - 67. Uwagi w sprawie wskazań leczniczych 
w przypadkach t. zw. polipów nosowogardłowych, albo włókniaków młodzieńczych 
(fibroma juvenile); tamże. - 68. Nasze wody mineralne w leczeniu nosa, gardła i uszu, 
tamże. - 69. Ś. p. Alfred Sokołowski, wspomnienie pośmiertne, Nowiny Lekarakie. - 
70. Kartka z historji \VIileńskiego Towarzystwa Lekarskiego, Pam. Wil. Tow. Lek. - 
7/. Organizacja kliniki otolaryngologicznej na wydziale lekarskim U. S. B. w \VIiinie, 
Pol. Przegl. Otolaryng., 1926. - 72. Bliższe i dalsze następstwa operacji doszczętnej ucha 
środkowego, tamże. - 73. Choroby nosa ; jamy nosowogardlowe}, podręcznik, 1926.- 
74. Znieczulenie rektalne w otolaryngologji, Pol. Przegl. Otolar., 1927. - 75. \VI sprawie
		

/Vilniana_027_04_107_0001.djvu

			103 


PROFESORO\VIIE I DOCENCI 


pozycji chorego podczas badania i wydobywania ciał obcych z przełyku zapomocą 
ezofagoskopji, tamże, 1927. - 76. Leczenie ostrego ropnego zapalenia ucha środkowego, 
P,alelylea Lelea,.lea, wydawn. Pol. Gaz. Lele.. 1927. - 77. Leczenie przewlekłego ropnego 
zapalenia ucha środkowego, tamże. - 78. Ropień zraza czołowego w następstwie 
ropnego zapalenia zatok sitowych, Pol. P,zegl. Olola,., 1928.-79. Kilka uwag o twardzieli 
pod względem klinicznym i anatomopatologicznym, tamże. - 80. \Vlrażenia z I zjazdu 
międzynarodowego w Kopenhadze, tamże. - 8/. Quelques remarques sur le sclerome 
au point de vue clinique et anatomopathologique, Olola,yngologia Slavica, 1928.- 
82. Skrzywienie przegrody w świele cyfr i spostrzeżeń (wspólnie z Dr. \VIąsowskim), 
Pol. P,zegl. Olola,., 1928. - 83. Powikłania wewnątrzczaszkowe i oczodołowe w następ- 
stwie ostrych i przewlekłych zapaleń jam bocznych nosa, tamże. - 84. Przypadek 
guza wodociągu Sylwjusza z objawami guza kąta móżdżkowo - mostowego, Pol. Gazela 
Lelea,.lea, 1929. - 85. Zagadnienie migdałków z punktu widzenia medycyny praktycznej, 
Nowiny Leleu.leie, 1929. - 86. L'enseignement rle I'otolaryngologie dans les Facultes de 
Me:licine en Pologne, A,chive. lnle,naliona!e. J. l'Olo'a,yng., 1929. 


Dr. Juljan- Juljusz S z y m a ń s k i, urodził sifC 10 maja roku 1870 
w Kielcach, gimnazjum ukończył w Mińsku Litewskim. Studja uniwer- 
syteckie odbywał w Kijowie. Uzyskał dyplom i stopnie naukowe 
w Kijowie 1896 r., Chicago 1906 r., Curityba (Brazylja) 1917 r., doctor 
med. honoris causa uniwersytetu dorpackiego (Talin) 1929 roku. Lekarz 
marynarki handlowej "Dobrowolnej Floty" we Władywostoku do r. 1898, 
asystent kijowskiej kliniki uniwersyteckiej do roku 1899, lekarz okulista 
kolei wschodnio-chińskiej w Charbinie do roku 1903, lekarz wojskowy 
8rmji rosyjskiej do r. 1906, praktyka prywatna i docentura w Chicago 
(Rush Medical College) w l. 1900-1912, profesor zwyczajny oftalmologji 
na uniwersytecie parańskim (Brazylja) w L 1916 - 1920, od roku 1922 
profesor zwyczajny U. S. B. Sekretarz Pol. Tow. Lekarskiego w Chicago 
1906-1912; kierownik, później członek honorowy Polskiego Uniwersytetu 
ludowego w Chicago; członek Akademji (American Academy of opthal- 
mology); członek towarzystw: American Medical Association, Chicago 
Medical Society, Chicago Ophtalm. Soc., Sociedade de Medicina do 
Parana; Tow. lekarskich Warszawskiego i Wileńskiego; członek honorowy 
Franc. Tow. Okulistycznego w Paryżu, Societe Franc;aise d'Ophtalmogie; 
Polskiego Towarzystwa Lekarskiego w Chicago i oftalmicznego instytutu 
w Campinas; Marszałek Senatu w L 1928-1930. 
Ogłosił drukiem: 
I. O r y g i n a I n e p r z y c z y n k i n a u k o we: l. Additional Help Toward 
Removal of the Tonsilis, T,an.aelion. oj Ihe Seelion on La,yngology, Olo/ogy anJ Rhinology, 
1911.-2. The force usend in the removal of adenoids, ]ourn. oj Ophlalm. anJ Olo-La,yngology, 
Chicago, oct. 1911. - 3. A new lock for the nasal wire snare, Th! La,yngo.eope, S. Luis, 
1912. - 4. The matastatic purulent choroiditis (case of), Th! ]ourna/ oj Ihe ame,iean 
MeJieal A..ocialion, 1912, Sept. Nr. 12. - 5. Unieruchomienie obu rozwórek nosowych 
Allen-Steffermansa (w sprawozdaniu Polskiego Tow. Lekarskiego w Chicago), P,zeglqJ 
Le.
a,.lei, 1909. - 6. Conl,ibui{'ao pa,a eJluJo. Ja. 10n.iUa., Curityba (parana), 1916.-
		

/Vilniana_027_04_108_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 -1929 


104 


7. Esclerotomia velvular posterior, Re/ato,io Jo VIII Cong,euo B,asi/ei,o Je MeJecina, Rio de 
Janeiro, 1918. - 8. Fundo do ol ho c1asiEicado conforme aspecto clinico, Parana MeJico, 
1918. - 9. O wycięciu torebki przy jaglicy, Tarsecotomia combinata Kuhnt - Heisrath 
Mc. Callan'a, Klini/ea Oczna, 1923. - 10. Schemat polomierny do automatycznego wykre- 
ślania granic wrażliwości siatkówki na światło, tamże. - 11. L'extraction intra-capsulaire 
laterale de la cataracte a I'anse, Archioes J'Oph#almologie, XI, 1923. - 12. Os anaglyphos, 
Pa,ano MeJico, 1924. - 13. Jaskra prosta doświadczalna (Glaucoma experimentale), 
Klini/ea Oczna, 1925. - 14. Les alterations retiniennes das ł'oeil d'un chat prive de 
papille, Sociell Frant;:aise J'Ophtalmologie, 1926.-15. O leczeniu zwężeń kanału nosołzowego 
sposobem Poularda (z propozycją miękkiego metalowego zgłębnika), Klini/ea Oczna, 
1926. - 16. Recherches anatomo-patalogiques sur la maladie de Tay-Sachs, Bul/etin de 
I" Soc. Fr. J'Opht., 1927. - 11. Pół - Elliot w operacji jaskry, Klini/ea Oczna, 1927. _ 
18. Pół - EUiot w teorji i praktyce, tamże, 192ft - 19. Un cas de melanosarcome 
annulaire de I'iris, Societe Fr. J'Ophtalmol., 1928. - 20. Operacyjne leczenie jaskry prze- 
wlekłej, Pamiętni/e Zjazdu Ol;.ul. W Poznaniu, 1928. - 21. \VI ągr pozasiatkówkowy, tamże. _ 
22. Uwagi nad specjalnością okulistyki w Polsce (wspólnie z Dr. Melanowskim), Bul/. 
du Cong,es International d'Oph/., 1929. - 23. Tętnice rzęskowo - tęczówkowe jako wada 
rozwojowa. Przyczynek do mierzenia ciśnienia krwi w naczyniach oka (wspólnie z Dr. 
J. Abramowiczem), Lijecnic/el Vjesni/e, 1928. - 24. Operacionnyje i pośleoperacjonnyje 
słuczajnosti pri połuelliote, Ruu/eij Ollalmologiczes/eij Żurnal, X, 1929. - 25. Demi Elliot, 
C. R. au XIII Conci/ium Oph/halmologicum. Amsterdam, 1919. - 26. Ciemnia, Nowiny Le/ear- 
_/eie, 1930. 
II. Podręczniki: l. Resumo des lir:oes Je oph/almologia, Curityba, 1917.- 
2. Fundus oculi (atlas trichr.), Chicago, 1919. - 3. Op/o/ypos, Curityba, 1919. _ 
4. Ophtalmologia pa,a estudan/es, Curityba, 1920. - 5. O/eulisty/ea w s/e,óceniu, Kurytyba, 1920.- 
6. Atlas ana/omo - pa/ol. o/ea (wspólnie z Dr. Melanowskim), \VIiino, 1927. - 7. CO'PUl> 
tabula,um ophtalmica,um. \VIyd. polskie, \VIiino, 1930. - To samo w wydaniach francuskiem 
i niemieckiem. 
III. K o m u n i k a t y, r e f e r a t y i t. p.: I. O jaglicy jako endemicznej chorobie 
oczu w Polsce, Po/s/ei Czerwony K,zyż, 1924. - 2. Z dziejów Uniwersytetu \VIileńskiego, 
a w szczególności katedry okulistyki, Pols/ea Gaze/a Le/ears/ea, 1925. - 3. La lutte contre 
le trachome en Pologne, Reo. International du Trachome, 1926. 
IV. Kry t Y ki, a r t y kuł y s p r a w o z d,a w c z e i i n n e p u b I i k a c je: 
l. Abstracts - Pieniążek, Deoelopmen/ ol Me/hodes anJ Su,gical /,eatment ol the La,ynx, 
T,achea and B,onchial tubes. Rec., The indu ol %la,yngology, Chicago, 1911. - 2. J. S. 
Gołowin, Kliniczes/eaja oltalmo!ogija, 2 tomy, 1925. Rec., Klini/ea Oczna, 1925. - 3. \VI sprawie 
niefachowych sądów Izb Lekarskich, Le/earz Po/s/ei, 1926. - 4. O wymiarze kary przez. 
niefachowe sądy Izb Lekarskich, tamże. - 5. H. Villard, Manuel elementaire d'oph/almologie, 
Paris. Rec., Klin//ea Oczna, 1926. - 6. J. Szmurło. Cho,oby nosa l jamy nosowo - gardlowej. 
Rec., Pam. Wi/. Tow. Le/ea,s/e., 1927. - ,. \Vlrażenia z hiszpańskich klinik ocznych, 
KI/ni!ea Oczna, 1923. - 8. Kliniki południowej Francji, tamże, 1926. - 9. \VIrażeniB 
z kliniki w Tunisie, tamże. - 10. Wrażenia z włoskich klinik okulistycznych, tamże.- 
11. Wrażenia z klinik ocznych z półwyspu Bałkańskiego, tamże, 1927. - 12. Kliniki 
skandynawskie, tamże, 1928. -13. Międzynarodowa konferencja okulistyczna w Hadze, 
tamże, 1927. - 14. Okulistyczny kongres w Oxfordzie 7 - 8 lipca 1927, tamże. _ 
15. Roczne sprawozdanie z działalności Towarzystwa Lekarzy Polskich w Chicago 
za r. 1908, p,zeglqd Le/ea,s/el, 1909. - 16. Roczne sprawozdanie z działalności Polskiego 
Towarzystwa Lekarskiego w Chicago za r. 1909, tamże. - 17. Sprawozdanie z 36 
kongresu Towarzystwa Okulistycznego Francuskiego w r. 1923 w Strasburgu, KI/ni/ea 
Oczna, 1923. - 18. Sprawozdanie z 37 francuskiego kongresu okulistycznego, tamże.
		

/Vilniana_027_04_109_0001.djvu

			105 


PROFESOROWIE I DOCENCI 


1924. - 19. Sprawozdanie z 39 kongresu okulistycznego w Paryżu w 1926 r., tamże, 
1926. - 20. Sprawozdanie z rocznego posiedzenia Ligi Przeciwjagliczej., tamże.- 
21. Sprawozdanie z 40 kongresu okulistycznego w Paryżu 9 - 12 maja 1927 r., tamże, 
1927. - N e kro log i: 22. Okulista Dr. Konrad Rumszewicz, tamże. - 23. Okulista 
Dr. W. Gierszun, tamże. - 24. Okulista Dr. Bernard Hłasko, tamże, 1928. - 25. Okulista 
Dr. J. Cumft, tamże. - Oprócz tego 8 prac, ogłoszonych po polsku i wymienionych 
wyżej, wydano również w językach obcych. \VI ten sposób publikacyj razem 70. 


Dr. Cezar - Feliks T r a c z e w s k i, urodził sifC w Trościańcu (pow. 
brasławski, gub. podolska) dnia 9 czerwca 1866 r. Do szkół średnich 
uczfCszczał w Niemirowie i Słucku. W roku 1883 wstąpił na wydział 
medyczny Uniwersytetu w Montpellier, pracował następnie w roku 1884 
jako ochotnik podczas epidemji cholery w Arles. W r. 1884 przeniósł sifC 
na Uniwersytet w Bernie szwajcarskiem, gdzie pracował pod kierunkiem 
Kochera nad gruczołem tarczowym, kształcąc sifC też w chirurgji 
i medycynie doświadczalnej, oraz zaznajamiając sifC jednocześnie z fizjo- 
logją pod kierunkiem Kroneckera, a z anatomią i histologją patologiczną 
pod kierunkiem Langhansa. Wynikiem tych prac, prowadzonych aż do 
roku 1897, była rozprawa "Cachexia strumipriva gravidarum, et ses 
rapports avec le rachitisme et le cretinisme", wykonana jeszcze r. 1897, 
ogłoszona jako dysertacja na stopień doktora medycyny dopiero w roku 
1914. Dalszym owocem prac jego z owego okresu był artykuł, ogłoszony 
przezeń w Neurol.-Zentralblall Moebiusa o stosowaniu fosfatów w leczeniu 
choroby Basedowa, oraz artykuły Kochera i Sahliego w tej samej 
sprawie, a wreszcie skonstruowanie nowego, ulepszonego przyrządu 
do prfCdkiego i dokładnego jakościowego określania mocznika (katalog 
Desaga w Heidelbergu i praca Tschlenowa w Korrespondezblatt Schweizer. 
Jfrzte. Pracował też nad promieniami Roentgena, zajmował sifC również 
badaniami nad elektrycznością i elektrofizjologją i jednocześnie prze- 
prowadzał w chemiczno-fizjologicznem i medycznem laboratorjum prof. 
Drechsela (nastfCpcy Nenckiego w Bernie) chemiczne i bakterjologiczne 
badania źródeł szwajcarskich, by ustalić ich rolfC wśród czynników 
etjologicznych wola. Oprócz tego wykonał on w temże laboratorjum 
badania fotograficzne nad widmem ultrafioletowem, których wyniki 
weszły nastfCpnie do podrfCcznika chemji fizjologicznej prof. A. Gamgee, 
oraz liczne prace z zakresu chemji farmaceutycznej, których rezultatem 
były: "Thyraden, Testaden" i inne podobne preparaty firmy Knoll 
& Co w Ludwigshafen. 
Od r. 1913 rozpoczfCła sifC jego działalność w zakładzie farmako- 
logicznym Uniwersytetu w Bernie, gdzie (w r.1915) został st. asystentem 
(chef des travaux). Od l sierpnia roku 1921 został zamianowany 
profesorem zwyczajnym farmakólogji na U. S. B.
		

/Vilniana_027_04_110_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


106 


Dr. Stanisław T r z e b i ń s k i l, profesor zwyczajny historji i filo- 
zofji medycyny, zmarł po długiej i cifCżkiej chorobie w dniu 25 czerwca 
1930 roku i został pochowany na cmentarzu Rossa w Wilnie w dniu 
27 czerwca. 
Ś. p. prof. Trzebiński przyszedł na świat dn. 26 września 1861 r. 
w majątku rodzinnym Popowcach na Podolu. Nauki pobierał w gimnazjum 
Marji Magdaleny w Poznaniu i tam uzyskał świadectwo maturalne 
w jesieni 1881 r. NastfCpnie poświfCcił sifC naukom lekarskim, odbywając 
studja w Krakowie, Lipsku, Getyndze i Heidelbergu, gdzie uzyskał 
doktorat w roku 1886. Dla otrzymania doktoratu rosyjskiego udał sifC 
do Dorpatu i latem roku 1888 stopień ten uzyskał; potem przeniósł sifC 
do Warszawy i od początku roku 1889 pracował na oddziale Dr. Teodora 
Dunina w szpitalu Dzieciątka Jezus, potem na oddziale prof. Obalińskiego 
w szpitalu św. Łazarza w Krakowie, wreszcie w różnych zakładach 
w Berlinie. Wiosną roku 1890 przyjął posadfC fabrycznego i dominjalnego 
lekarza w Obodówce na Podolu, a nastfCpnie zajął takąż posadfC 
w majątku i cukrowni Wołoczyska na Wołyniu. W roku 1906 przeniósł 
sifC do Kijowa, gdzie pracował w uniwersyteckiej klinice neurologicznej 
prof. Łapińskiego i w laboratorjum chemiczno-bakterjologicznem Dr. 
Modrzewskiego przy Związkowej Lecznicy Polskiej. Obok tego był 
lekarzem rozmaitych polskich instytucyj społecznych i kulturalno- 
oświatowych, a wifCc T ow. Dobroczynności, Kasy Emerytalnej pracowników 
rolnych i przemysłowych, a w okresie rewolucyjnym wykładał psycho- 
10gjfC w polskich szkołach średnich. Był członkiem Polskiego Towarzystwa 
Lekarskiego w Kijowie, jego wiceprezesem i prezesem, a nastfCpnie 
sekretarzem stałym. Zaaresztowany przez bolszewików jako zakładnik 
w chwili zbliżania sifC wojsk polskich do Kijowa, był trzymany w wifC- 
zieniu w Charkowie w ciągu 3 1 / 2 miesifCcy, Powrócił do kraju w sierpniu 
roku 1921 i zamieszkał w Warszawie, uzyskawszy posadfC w UrzfCdzie 
Zdrowia. Dnia 17 maja roku 1922 otrzymał nominacjfC na profesora 
historji i filozofji medycyny U. S. B. Był członkiem Wi1. Tow. Lekar- 
skiego, a od roku 1924 jego sekretarzem stałym. Był członkiem Tow. 
Przyjaciół Nauk i członkiem honorowym Tow. Lekarskich cZfCstochow- 
ski ego i lwowskiego. Od roku 1926 redagował 'Pamiętnik Wił. Tow. 
Lekarskiego, 
Oto główne momenty z życia ś. p. Stanisława Trzebińskiego, szereg 
dat i faktów, które jednak nie wystarczają dla odtworzenia tej nieprze- 
cifCtnej postaci. 


1 Przemówienie prof. A. Januszkiewicza na uroczystem posiedzeniu \VIileńskiego 
Towarz. Lekarskiego, poświęconem pamięci ś. p. Trzebińskiego, dn. 29 X 1930. Przedruk 
z 'Pamiflnil(a Wileń. Tow Le
a,.l(iego. VI, 1930, zesz. 3-4.
		

/Vilniana_027_04_111_0001.djvu

			107 


PROFESOROWIE I DOCENCI 


Ś. p. Trzebiński wyniósł z domu rodziców staranne wychowanie 
i podstawy doskonałego przygotowania do szkół. W studjach naukowych 
wielce pomocną mu była dobra znajomość jfCzyków starożytnych i nowo- 
żytnych, wrodzone zdolności, znakomita pamifCć i wielka pracowitość. 
Te wartości sprawiły, że łatwo mógł zadość uczynić zainteresowaniom 
swoim, które wybiegały daleko poza ramy potrzeb praktyczno-zawodowych 
nauki lekarskiej. Więc obok medycyny poświfCcał sifC również historji, 
literaturze i filozofji. Pomimo wybitnej erudycji odznaczał sifC on nie- 
zwykłą skromnością, która w praktyce lekarskiej, przy wysoce rozwi- 
nifCtem poczuciu wartości zdrowia i życia ludzkiego, robiła go chwiejnym, 
nieufnym we własne siły, zawsze pełnym wątpliwości, co zaznaczał, 
mówiąc, że inny lekarz z pewnością potrafiłby dać choremu bardziej 
skuteczną radfC. To też wyraźne było, że praktyka dla praktyki, 
dająca sposobność rozwiązywania wielorakich praktyczno - naukowych 
zagadnień z dziedziny diagnostyki i terapji, jej wątpliwości, zawody 
i triumfy, jeżeli nawet pociągały go swą stroną teoretyczną, to jednak 
nie zagłuszały poczucia, że tutaj przecie przedewszystkiem w grfC 
wchodzi cenne życie ludzkie i nie zagłuszały świadomości, że nauka 
i sztuka rozpoznawania i leczenia nie osiągnfCły jeszcze stopnia dosko- 
nałości. T embardziej nie pociągały go widoki zysków materjalnych 
z pracy zawodowej lekarskiej; był lekarzem filantropem w prawdziwe m 
tego słowa znaczeniu, a mając na Podolu i Wołyniu w swej praktyce 
ludność przeważnie wiejską i robotników fabrycznych, zbliżał sifC do nich, 
okazując szczere zainteresowanie co do całokształtu ich życia i potrzeb 
kulturalnych. 
Ten stosunek do praktyki lekarskiej, zarazem tfCsknota do warunków, 
któreby pozwoliły na szeroką pracfC naukową, spowodowały, że gdy 
dwaj synowie doszli do wieku szkolnego, prof. Trzebiński przeniósł sifC 
z rodziną do Kijowa w roku 1906. 
Tutaj zabrał sifC odrazu do pracy naukowej w klinice neurologicznej 
prof. M. Łapińskiego, oddając sifC jej nietylko praktycznie, ale poświfCcając 
sifC też badaniom histopatologicznym układu nerwowego. Jednocześnie, 
jako udziałowiec Pol. Lecznicy Związkowej, podjął sifC badań dla celów 
diagnostyki lekarskiej w laboratorjum Dr. Modrzewskiego w tejże 
lecznicy, co stało sifC głównem źródłem jego zarobków, bo praktyki 
lekarskiej w dalszym ciągu unikał. Zdawało sifC, że praktyka konsulta- 
cyjna, ze wzglfCdu na odpowiedzialność zbiorową, bfCdzie dlań mniej 
uciążliwa, wifCC próbowaliśmy korzystać z jego specjalizacji w neurologji. 
W ciągu kilku lat miałem możność wielokrotnie sifC przekonać, że nie- 
chfCtnie szedł na wezwanie i że cZfCsto raziło go honorarjum, zbyt 
wysokie, jak mówił, w stosunku do jego małowartościowej porady. 
Toteż ostatecznie wycofał sifC z płatnej praktyki prawie zupełnie, śpiesząc
		

/Vilniana_027_04_112_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


108 


jednak na pierwsze wezwanie do domów krewnych i dobrych przyjaciół, 
aby podając bezpłatną pomoc, wskazać zarazem odpowiedniego lekarza. 
Równocześnie jednak pracuje jako lekarz naukowo, bierze żywy udział 
w posiedzeniach polskiego i rosyjskich tow. naukowych lekarskich, 
dysputuje, miewa cZfCsto referaty, pisze i wydaje. Obok zainteresowań 
w zakresie medycyny pociągają go zagadnienia natury społecznej 
i narodowej, i na te wifCC tematy ogłasza szereg prac. Wogóle lata 
1901-1917 to okres intensywnej jego działalności naukowej. Ostatnio 
drukowana praca z tego okresu, a 21 zrz
du, p. t. "Nieco o marzeniach 
sennych" wyszła w roku 1917 w kijowskim Przeglądzie Naukowym. 
NastfCpuje sześcioletnia przerwa w ogłaszaniu prac, spowodowana wojną. 
rewolucją rosyjską, a POCZfCści tragicznemi wypadkami, jakie dotknfCły 
najbliższą rodzinę Ś. p. Trzebińskiego. Starszy syn Zygmunt na początku 
wojny, bo jeszcze w roku 1914, dostał sifC do niewoli niemieckiej, co sifC 
wyjaśniło dopiero po dłuższym okresie niepewności, czy żyje. Młodszy 
syn Władysław, 19 lat, w kilkanaście dni po przyjeździe do rodziców 
na świfCta Bożego Narodzenia ze szkoły junkierskiej w Moskwie, został 
podczas pierwszego najścia bolszewików na Kijów w styczniu roku 1918 
wyprowadzony z mieszkania i tuż koło domu zamordowany za to, że 
był w mundurze wojskowym. W czerwcu r. 1919 została zamordowana 
przez bolszewików rodzona ciotka Trzebińskiego, Skibniewska, w swoim 
majątku na Podolu, bawiącą zaś u niej matkfC prof. Trzebiński«!!go tak 
pobito, że w kilka tygodni potem zmarła w swym majątku Łąki, dokąd 
nieprzytomną odwieźli włościanie. ,...I 
Gdy wojska polskie zbliżały sifC do Kijowa w r. 1920, bolszewicy 
mifCdzy innymi zakładnikami zaaresztowali też Ś. p. Trzebińskiego. Było 
to do przewidzenia, gdyż był on zbyt znany jako czynny członek pol- 
skich towarzystw naukowych, nauczyciel szkół polskich, profesor Wolnej 
Wszechnicy Polskiej, która z początkiem przewrotu w Rosji została 
założona w Kijowie, wreszcie jako członek wielu polskich instytucyj 
samopomocowych, dobroczynnych i t. d. Przewieziono go do wifCzienia 
w Charkowie, skąd po 3 1 /2 mies. powrócił do Kijowa, a w sierpniu 
roku 1921 wyjechał do Polski i osiadł w Warszawie. Tam sifC spotkał 
z żoną i synem, który, po wyjściu z niewoli niemieckiej, służył w wojsku 
polskiem. Szukając pracy zarobkowej w Warszawie, Ś. p. Trzebiński 
dostał posadfC w UrzfCdzie Zdrowia i w prywatnem laboratorjum lek ar- 
skiem, co mu wystarczało na skromne życie. 
Dowiedziawszy się o przybyciu do Warszawy Trzebińskiego, blisko 
mi znanego z Kijowa, zacząłem czynić starania, aby go pozyskać dla 
wydziału lekarskiego U. S. B. na katedrfC historji i filozofji medycyny. 
Moje głfCbokie przeświadczenie, że kandydatura jego zasługuje na naj- 
gorfCtsze poparcie, rozbijało sifC o formalną postawfC Min. W. R. i O. P.,
		

/Vilniana_027_04_113_0001.djvu

			109 


PROFESORO\VIIE I DOCENCI 


które w przedłożonych sobie 21 pracach kandydata znalazło tylko jedną 
z zakresu historji, mianowicie: "O chorobie i wyzdrowieniu Tadeusza 
Kościuszki" (1913). Ostatecznie Ministerstwo zgodziło sifC na zamiano- 
wanie ś. p. Trzebińskiego w charakterze profesora zwyczajnego historji 
i filozofji medycyny pod warunkiem, że będzie jednocześnie wykładał 
patologjfC ogólną, na co Trzebiński przystał. 
Nominacja nosi datfC 17 maja roku 1922. Przed początkiem roku 
akademickiego Trzebiński już sifC przeniósł do Wilna i zamieszkał tu 
z żoną w paru pokoikach, w gmachu, gdzie miał organizować zakład 
patologji ogólnej. Wysoce rozwinifCte poczucie odpowiedzjalności i wro- 
dzone zamiłowanie do pracy sprawiają, że ś. p, Trzebiński zabiera sifC 
gorąco, wprost z młodzieńczym zapałem, do godnego wypełnienia przy- 
jętych wielorakich obowiązków profesora. Obok tego nie zaniedbuje 
obowiązków członka wydziału lekarskiego, chfCtnie bierze udział w roz- 
maitych komisjach, opracowuje plan reformy studjów lekarskich, tworzy 
projekty egzaminacyjne dla nowowstfCpujących i t. d. Wszystko to robi 
zawsze chfCtnie, bez cienia przymusu, gotów jest dać jak najwifCcej z siebie, 
nie żądając nic wzamian. Jego wysoka kultura, ujawniająca sifC zarówno 
w stosunkach z kolegami, jak też ze studentami i z personelem służbowym, 
zjednywa mu odrazu szacunek i miłość ludzką, i ten stosunek do jego 
osoby trwa niezmiennie do końca. Zadrażnień, konfliktów, ani na różno- 
rodnych terenach swej działalności, ani w stosunkach towarzyskich ś. p. 
prof. Trzebiński nie miał. W pogodnej atmosferze spokoju zaczfCły płynąć 
pracowite dni jego, usuwając coraz dalej w przeszłość wspomnienia 
o cifCŻkich przeżyciach rodzinnych i własnych. 
Ale los gotował mu nowe doświadczenia. W lutym r. 1925 stracił 
żonę po kilkomiesjfCcznej, cifCżkiej chorobie. Z najbliższej rodziny pozostał 
mu starszy syn, Zygmunt, kapitan w służbie czynnej, żonaty, ojciec 
dwojga dzieci. W niespełna półtora roku po śmierci żony przypadek 
zabrał mu i tego syna, który utonął w czasie polowania w lipcu roku 
1926. Trzebiński pozostaje samotny. Nie wyrzeka na los, nie poddaje 
sifC rozpaczy, nie wpada w zniechfCcenie. Bóle i żale zamyka głfCboko 
i nie otwiera swej duszy przed nikim. Z całem opanowaniem, z iście 
filozoficznym spokojem szuka zapomnienia i ukojenia w pracy, która 
też sifC staje coraz wydajniejsza. 
Mając odpowiednie warunki po temu w bogatych zbiorach Wi1. 
Tow. Lekarskiego, Bibljoteki Uniwersyteckiej, Tow. Przyj. Nauk i inn., 
ś. p. Trzebiński zbiera z rfCkopisów i niewyzyskanych dotąd pamifCtników 
materjały do swych prac, wydawanych jedna po drugiej z małemi 
przerwami. To też gdy w ciągu pierwszych trzydziestu lat działalności 
naukowo-zawodowej ś. p. Trzebińskiego wyszło z pod jego pióra 21 prac, 
to w okresie ostatnim, znacznie krótszym, bo ośmiu lat zaledwie, wydał 



 


...
		

/Vilniana_027_04_114_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


110 


w druku również 21 prac, 13 przyczynków do historji medycyny i kilka- 
dziesiąt ocen i sprawozdań, nie licząc nekrologów i artykułów wstępnych 
w rozmaitych czasopismach. Prace te, należące POCZfCści do historji, 
POCZfCści do filozofji medycyny, świadczące o starannem i umiejfCtnem 
posługiwaniu sifC źródłami piśmienniczemi, obejmują szeroki zakres badań 
historycznych i dociekań filozoficznych; czekają one na ocenfC specja- 
listów, ale ze swej strony powinienem jeszcze w ogólnikowej ocenie 
podnieść ich doskonałą formfC, jasność w przeprowadzaniu myśli zasad- 
niczej i pifCkny, jfCdrny styl i jfCzyk. 
Wzmożona praca naukowa ś. p. prof. Trzebińskiego w zakresie 
historji i filozofji medycyny, połączona z badaniem wileńskich materjałów 
archiwalnych, posłużyła za podstawfC do uzyskania w Min. W. R. i O. P. 
zgody na zwolnienie go od roku 1926 z obowiązków profesora patologji 
ogólnej, które mu cifCżyły głównie jako przeszkoda do całkowitego 
oddania sifC przedmiotom umiłowanym. Było to również konieczną, choć 
może nie docenioną przez samego zainteresowanego, zmianą na lepsze 
ze wzglfCdu na stan jego zdrowia, który sifC coraz pogarszał. Już wkrótce 
po przyjeździe do Wilna, bo w tymże roku 1922, ś. p. Trzebiński dostał 
napadu dusznicy bolesnej. Po kilku latach napady stały sifC tak cZfCste, 
że dla zapobiegania im posługiwał sifC nitrogliceryną niemal bez ograniczeń 
i doprowadził w ostatnim roku dzienne dawki tego środka do olbrzymich 
ilości. Objawy czy to bolu stenokardycznego, czy dychawicy sercowej, 
usuwał czemprfCdzej jako natrfCtną przeszkodfC w każdej czynności, 
bo bezczynnego życia nie znosił. Znaczny wysiłek, z jakim było połączone 
zorganizowanie sekcji historji i filozofji medycyny na XIII Zjazd Lekarzy 
i Przyrodników Polskich w Wilnie we wrześniu roku 1929, czterodniowe 
prace Zjazdu, obowiązki gospodarza w stosunku do członków sekcji 
i do najbliższych znajomych, których miał u siebie w gościnie, wszystko 
to ostatecznie wyczerpało jego serce. Poddając sifC niechfCtnie przymusowi 
lekarskiemu, ś. p. Trzebiński zaczyna spfCdzać po cztery dni tygodnia 
w łóżku, aby przez trzy nastfCpne móc wykładać i prowadzić seminarjum; 
potem i to sifC przerywa, ale w dalszym ciągu odrabia on prace seminaryjne 
ze studentami, czyta, pisze, zasila redakcjfC 'Poisk. .fłrch. Historji i Filowfji 
Med. swemi referatami, koresponduje z profesorami tegoż przedmiotu 
na innych uniwersytetach, słowem pomimo to, że już nie opuszcza łóżka, 
nie obniża natfCżenia swej pracy umysłowej. Niemal do ostatniej chwili 
był czynny i dopiero utrata świadomości, na kilkanaście dni przed 
zgonem, wytrąciła mu z rfCki książkfC i pióro. 
Nie wspomniałem jeszcze o tem, że ś. p. prof. Trzebiński piastował 
godność dziekana wydziału lekarskiego w roku akademickim 1923 24. 
Po wielu zabiegach ledwie udało sifC go skłonić do przyjfCcia tego 
stanowiska, bo chociaż wszelkie dostojeństwa cenił i poważał u innych,
		

/Vilniana_027_04_115_0001.djvu

			111 


PROFESORO\VIIE I DOCENCI 


dla siebie ich nie pragnął, pracy zaś dziekańskiej bał sifC w poczuciu 
odpowiedzialności. Weszły tu w grfC też same czynniki, które spowo- 
dowały wycofanie sifC z praktyki lekarskiej, które powstrzymywały go 
również od wystawienia kandydatury na prezesa Wił. Tow. Lekarskiego 
i t. p. stanowiska. Po kilku miesiącach kierowania dziekanatem ś. p. prof. 
Trzebiński, drfCczony wątpliwościami, że rządzi sprawami wydziału nie 
tak dobrze, jakby w jego mniemaniu wielu innych potrafiło, zrzekł si
 
tego stanowiska, pomimo prośb i nalegań kolegów. 
Ś. p. prof.Trzebiński, bfCdąc wierzącym katolikiem i dobrym Polakiem, 
odznaczał sifC jednocześnie szlachetną tolerancją zarówno w dziedzinie 
przekonań religijnych, jak też i narodowościowych. Wychowany w cifCŻkich 
warunkach rosyjskich samowładztwa i szkoły niemieckiej poznał, czem 
jest gwałt zadawany najświfCtszym uczuciom ludzkim, to też szedł zawsze 
w zgodzie z zasadami bezwzgl
dnei sprawiedliwości. Wyrozumiały 
na wszelkie ułomności i wady lunzkie, wrażliwy na cudzą biedfC, z samo- 
zaparciem przyjmujący wszelkie bolesne doświadczenia losu bez skargi, 
dopiero gdy mówił o szlachetnych czynach ludzkich, unosił sifC i miał 
łzy w oczach. 
Oby jego postać jasna trwała jak najdłużej w naszej pamifCci, świecąc 
swym wzniosłym przykładem! 
Ogłosił drukiem: 
I. P r a c e o r y g i n a I n e: I. Ober den Einfłuss verschiedener Hiirtungs- 
methoden auf die Ganglienzellen des Riickenmarks von Hunden und Kaninchen, Virch. 
Arch., 1886. - 2. Uber circum.cripte Bindegeweb.hyperpla.ien in den peripheren Ner/Jen, Inaugural- 
dissertation, Dorpat, 1888. - 3. O zapaleniu skóry i mięśni, Gazeta Lelea..lea, 1889. - 
4. . Zapalenie nerek krwotoczne, Przeglqd Lelea..ł.t, 1898. - 5. O ostrem wstępującem 
porażeniu (Paralysis Landry), Kron. Leł.., 1898. - 6. O chirurgiczne m leczeniu obrzęków, 
K.i
ga jubileu!Zowa T. Dunina, 1901. - To samo po niemiecku. - 7. Największa nasza 
wada narodowa, Mie.. Kurjera Pol.le. (praca odznaczona I nagrodą na konkursie KurJ. 
Pol.
.). - 8. Jeszcze o największej naszej wadzie, tamże, 1902. - 9. O naszych zaletach, 
tamże, 1902. - 10. Co to znaczy kochać pracę dla pracy? Ogni.ł.o, 1903. - II. Zawód 
i powołanie, tamże. - 12. Jeszcze o zawodzie i powołaniu, tamże. -- 13. Kilka uwag 
o pracy w znaczeniu społecznem, tamże, 1904. - 14. Ober endoneurale \VIucherungen, 
"'irch. Arch., 1910. - 15. O problemie psychofizycznym. Now. Lele., 1911. - 16. O problemie 
życiowym, tamże. - 17. O teorji Freuda i psychoanalizie, tamże, 1912. - 18. Beitrag 
zur Morphologie der Nervenzellen bei der Autolyse des Riickenmarks, Fol. Neurobiolog., 
1912. - 19. O chorobie i wyzdrowieniu Tadeusza Kościuszki, Now. Lele., 1913. - 
20. Ober die Veriinderungen der Nervenzellen bei Vergiftung mit Phosphor und OJ. 
Pulegii, Fol. Neurobiolog., 1915. - 21. Nieco o marzeniach s.ennych, Przeglqd Nauł.owy, 
Kijów, 1917. - 22. O zadaniach propedeutyki lekarskiej, Now. Lele., 1923. - 23. O nie- 
znanej Biegańskiemu logice medycyny, Pol. Gaz. Lele., 1923. - 24. O problemacie 
wolnej woli, Pam. zjazdu filozof. pol.Ie., 1923. - 25. Medycyna w świetle niektórych 
pamiętników XVII w., Arch. Hi.,. i Filozof. Medycyny, 1924. - 26. Brownizm w świetle 
niektórych pamiętników Franka, tamże. - 27. Racjonalność i racjonalizm w medycynie, 
tamże, 1925. - 28. Psychoza i nerwica w beletrystyce, tamże. - 29. Przesąd i medycyna, 
tamże, 1926. - 30. Myśl lekarska w archiwum \VIiI. Tow. Lek., Pam. Wil. 7ow. Lele.,
		

/Vilniana_027_04_116_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


112 


II. 1926. - 3/. Blane, Oesterlen i Biegański : trzy logiki medycyny, Now. Le/e., 1926.- 
32, \Vlładysław Biegański a zasada celowości w biologji i medycynie, Pol. Gaz. Le/e., 
1926. - 33. Myśli o reformie studjów lekarskich, Now. Le/e., 1926. - 34. Zarys historji 
\VIiI. Instytutu Medycznego, A/eneum Wi/., 1927. - 35. Feliks Rymkiewicz jako profesor 
propedeutyki lekarskiej, Arch. Hi
/. i Fi/oz. Medyc., 1927. - 36. Obserwacja, eksperyment 
i statystyka w Logice medycyny Biegańskiego, tamże. - 37. Absurdalność w medycynie, 
tamże. - 38. Metoda wynajdywania wskazań lek. Chałubińskiego przed półwiekiem 
i dzisiaj, tamże, 1928. - 39. Jędrzej Śniadecki i Lotze, tamże. - 40. Zapatrywania 
Chalubińskiego na procesy życiowe i chorobę, tamże, 1929. - 4/. Tomasza Sydenhama 
koncepcje epidemjologiczne, a Chałubińskiego "zimnica", tamże, 1930. - 42. O apologji 
katolicyzmu w historji medycyny i przyrodoznawstwa, oraz o dążeniach do wyelimi- 
nowania teologicznego światopoglądu z pracy cywilizacyjnej, tamże. 
I I. M a t e r j a ł y d o h i s t o r j i m e d y c y n y: 43. Le sejour ił Paris du 
docteur J. Frank, Bull. Soc. Franc. Hi
/. Mld., 1924. - 44. Deliberations de la section 
medicale du Congres des savants ił Pise 1839, avec preEace, Arch. Hi
/. i Fi/ozof. Medyc., 
1924. - 45. Dwa listy Dr. de Carre w sprawie pamiętników Franka, Pomif/n. Wil. Tow. 
Le/e., 1925. - 46. Une lettre de Bonaparte au docteur Lausanne, Bull. Soc. Franc. Hi
/. 
MI:l., 1927. - 47. Materjały do życia \Vlinc. Herberskiego, Arch. Hi
/. i Fi/oz. Med., 1927.- 
48. Nieznany list i artykuł naukowy E. Jennera, z notatek prof. \VI. Herberskiego, Pam. 
Wił. Tow. Le/e., 1929. - 49. Projekt różnych instytucyj lekarsko - administracyjnych 
i naukowych w \VIarszawie z drugiej połowy XVIII w., tamże, 1928. - 50. \VIiadomości 
o piśmie p. Heymana Benedykta przez Józefa Korzeniowskiego, z archiwum \VIiI. Tow. 
Lek. z uwagami, tamże. - 5/. Sejour de Jean - Pierre Frank ił Gottingen, tamże. - 
52. Chapitre XXIX - XXX des Memoires de J. Frank, tamże. - 53. Jan Piotr Frank, 
a walka ze scherlieve w Dalmacji i Istrji w świetle pamiętników Józefa Franka, 
Ljecnic/ei Vje
/ni/e, II, 1928. - 54. "Mon sejour en Angleterre et Ecosse", extrait des 
Memoires de J. Frank, Pam. Wił. Tow. Le/e., 1929. - 55. J. E. Giliberta list do Viteta 
z 1776 r., Arch. Hi
t. i Filozof. Med., 1930. 


Dr. Stanisław-Karol W ł a d y c z k o, urodził sifC 4 listopada roku 
1878 w Kownie. Szkoły średnie ukończył w Kownie (gimnazjum filolo- 
giczne) w roku 1897, a wydział lekarski na Uniwersytecie moskiewskim, 
uzyskując stopień doktora medycyny w roku 1907 w Moskwie. Był 
asystentem kliniki chorób nerwowych i psychicznych Akademji Lekar- 
skiej w Petersburgu; został docentem neurologji i psychologji tejże 
Akademji w marcu roku 1910 oraz profesorem Instytutu Psychoneuro- 
logicznego w Petersburgu w jesieni roku 1911. 
Zamianowany został profesorem nadzwyczajnym U. S. B. dn. 18 
IX r. 1919, profesorem zwyczajnym dn. 1 lipca r. 1920. Był dziekanem 
wydziału lekarskiego w pierwszym okresie organizacyjnym r. 1919, 
prodziekanem w roku 1919/20, wice-przewodniczącym komisji do spraw 
wydziału lekarskiego roku 1920i21, prodziekanem roku 1921(20. 
Członek Komitetu odbudowy Uniwersytetu wileńskiego, założyciel 
i członek Warszawskiego Komitetu odbudowy wszechnicy wileńskiej 
w r. 1918. B. współpracownik Zeitschr. f Psychotherapie u. med. Psychologie, 
Przeglądu Neurologji i Psychjatrji (ros.), obecnie: Neurologji Polskiej, Nowin 
Psychjatrycznych, Gruźlicy,
		

/Vilniana_027_04_117_0001.djvu

			113 


PROFESOROWIE I DOCENCI 


Członek (membre assocle etranger) Francuskiego Towarzystwa 
Psychjatrycznego (Societe Clinique de Medecine mentale), członek 
korespondent Towarzystwa Neurologicznego w Estonji (Eesti Neurolo- 
gica Selts). MifCdzynarodowego Towarzystwa walki z gruźlicą i rakiem 
(Societe internationale de Recherches contre la tuberculose et le can
er), 
MifCdzynarodowego Towarzystwa badań w zakresie seksologji (Internat. 
Gesellschaft fur Sexualforschung). członek honorowy Polskiego Tow. 
Farmaceutycznego. 
Ogłosił drukiem: 
I. Wptyu1 morza i jego falou1ania na p.ychicznie ch,nych (praca doktorska, ros.), Moskwa. 
1907. - 2. Troubles mentaux pendant le siege de Port-Artur, Nouvelle lconographie Je la 
Salpe/riere, 1907. - 3. Przyczynek do patologji rdzenia przy sklerodermji (ros.), Archiu1. 
Uniu1. Kijou1.Ie., 1907.- 4. Zmiany w neurofibrillach przy zatruciu arszenikiem i fosforem, 
tamże. - 5. Uwaga i zdolność do pracy umysłowej u chorych na dementia praecox 
(ros.), Przegląd Neurologji i P.ychjalrji, 1908. - 6. Pathologisch-anatomische Veriinderungen 
im centralen und peripherischen Nervensystem bei Tabakrauchvergiftung, Neurologi.che. 
Zen/ralb'all, 1909. - 7. Badanie nad uwagą u dzieci (ros.), Wie./nile P.ichotog;;, 1909. - 
8. O kojarzeniu u paranoików (ros.), Przegląd Neurologji , P.ychjalrji, 1909. - 9. \Vlpływ 
dymu tytuniowego na ustrój nerwowy (monografja, ros.), Pralelicze.leaja MeJicina, 1909.- 
/O. Beitriige zur Methodik der objektiven Untersuchung von Geisteskranken, Zeil.chr. f. 
P.ycholherapie und med. P.ych"logie, III, 1911. - II. Umiejscowienie ośrodków wazomotorów 
u człowieka (ros.), Przegląd Neurologji i P.ychjo/rji, 1910. - 12. Badanie umysłowo chorych, 
tamże, 1911. - 13. Anafilaksja i jej znaczenie dla neurologji i psychjatrji, tamże. - 
14. O pracy mięśniowej przy Paralysis agitans (ros.), Wraczebnaja Gazela, 1911. -- 
15. Reakcja \VI assermana a stopień toksyczności surowicy ludzkiej (ros.), Pralelicze.leij 
Wracz, 1911. - 16. Tablica figur geometrycznych do badania nerwowo i psychicznie 
chorych, Wie./nile P.ichologji, 1911. - 17. Zmiany anatomo - patologiczne w paranoia 
chronica suggestiva, Ru..
ij Wracz, 1912. - 18. Paranoia ,uRge.liv:J, monografja, Petersburg, 
1912. - 19. De I'intłuence des poisons intestinaux (paracresol et indol) sur le systeme 
nerveux central des animaux, Annale. Je l'/n.liiul Pa,'eur., 1913. - 20. O bólach głowy 
przy obniżeniu ciśnienia wewnątrzczaszkowego, Ru..leij Wracz, 1913. - 21. Note sur les 
affections syphilitique
 et parasyphilitiques du cerveau et sur le traitement de celles-ci. 
Odczyt wygłoszony w Londynie w 1913 r. na XVIII zjeździe międzynarodowym lekarzy 
(wspólnie z prof. \VI. Bechtierewym i prof. L. Pussepem). Sprau10zdanie zjazdu, Londyn.- 
22. Badania psychicznie chorych (czynności twórczej) (ros.), Przegląd Neurologji i P.ychjalrji, 
1913. - 23. O autoskopji, tamże, 1914. - 24. O stosunku pomiędzy ciśnieniem 
wewnątrzczaszkowem a clsmeniem w gałce ocznej (protok. posiedzeń Związku 
Przyrodników i Lekarzy Polskich w Petersburgu, 1914), Sprau10zdanie Zu1iązleu, 1914. - 
25. Kom,ole' 'ablic Jo badania czynnok/ in'e/ele/ualnych u p.ychicznie chorych (wspólnie z prof. 
W. Bechtierewym), Petersburg, 1911. - 26. Jaskra prosta doświadczalna (wspólnie 
z prof. J. Szymańskim). Refer. na XII zjeździe przyrodników i lekarzy w Warszawie 
w 1925 r., Klinilea Ocrna, 1924. - 27. La cure sucree dans I'epilepsie. Odczyt na kongresie 
neurol. franc. w 1925 r., Pr.ue Młdical, 1925. - 28. Sur I'hypotension entracranienne. 
Odczyt w Parysko Tow. Neurol. w 1925 r., Revue Neurologiąue, 1925. - 29. Catatonie 
comme consequence des troubles organiques des noyaux gris centraux, Folia Neuro- 
polhologica E.loma.ia, III, 1925. - 30. Sur la question de la pathologie du systeme 
nerveux central dans la scIerodermie et dans la maladie de Raynand. Odczyt na 
kongresie neurol. franc. w 1926 r., Comple. Rendu., 1926. - 31. Sur un phenomene
		

/Vilniana_027_04_118_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 -1929 
- 


114 


curieux: Synergie fonctionelle entre I'orbiculaire des paupieres et les peauciers du con. 
Odczyt na kongresie neurol. franc. w 1927 r., tamże, 1927. - 32. \VI sprawie snu 
i marzeń sennych, Lekarz Wojskowy, 1928. - 33. W sprawie opieki nad dziedzicznie 
chorymi w \VIileńszczyźnie, Sprawozd. z IV zjazdu higjenistów i działaczy sanil. miej. W Wilnie, 
1926. - 34. Czynniki wychowawcze w leczeniu psychicznie chorych, wykł. popul. 
streszcz. w Rocz". Psychjatr. - 35. O kapilaroskopji, ref. na zjazd. dermatol. w Wilnie, 
Przegl. Dermat., 1927. - 36. O afazji, Roczn. Psychjatr. - 37. Ustawodawstwo psychjatryczne 
w Europie, tamże. - 38. Znaczenie badania układu roślinnego w rozpoznawaniu 
niektórych schorz
ń środkowego systemu nerwowego i psychoz, tamże. 


Józef-Kazimierz Z i e m a c k i, ur. 6 IX 1856 r., zm. 30 IX 1925 r. 
Jego życiorys oraz bibljografjfC zob. wyżej w tym tomie, na str. 28. 


Dr. Rafał R a d z i w i ł ł o w i c z, urodził sifC 20 grudnia 1860 r. 
w Petersburgu. Ukończył IV Gimnazjum w Warszawie. Studja uniwer- 
syteckie odbywał w Dorpacie, gdzie uzyskał dyplom doktora medycyny 
w r. 1887, po złożeniu pracy (dysertacji) o cytyzynie (Cytisus Laburnum). 
Potem przebywał dwa lata w Warszawie, nastfCpnie trzy lata w Peters- 
burgu na służbie w szpitalu psychjatrycznym i klinice psychjatrycznej. 
jako woluntarjusz. 
W latach 1889 - 1891 w służbie samorządowej w Petersburgu. 
Od roku 1891 na służbie państwowej w szpitalu w Tworkach do roku 
1904. Potem praktyka prywatna. W l. 1905-1915 wykładał psychologję 
na Kursach pedagogicznych dla kobiet w Warszawie. Od r. 1920 do 1926 
na służbie państwowej polskiej w Ministerstwie Zdrowia Publicznego. 
Od l I 1927 r. zamianowany profesorem kontraktowym psychjatrji 
w U. S. B. i kierownikiem kliniki psychjatrycznej w Wilnie. W r. 1928 
został profesorem honorowym tegoż przedmiotu. Zmarł w Wilnie dnia 
28 października roku 1929. 
Był członkiem Warszawskiego Towarzystwa Lekarskiego od roku 
1892, członkiem honorowym Wileńskiego Towarzystwa Lekarskiego, 
Lubelskiego Towarzystwa Lekarskiego i Polskiego Towarzystwa Medy- 
cyny Społecznej; do roku 1927 członkiem Izby Lekarskiej warszawsko- 
białostockiej, od roku 1927 wileńsko - nowogródzkiej. Był prezesem 
Zarządu Pol. Tow. Med. Społ. w ciągu pierwszych kilku lat istnienia 
Towarzystwa, członkiem Zarządu Polskiego Tow. Psychjatrycznego, 
a od r. 1924 przewodniczącym wileńskiego oddziału tegoż Towarzystwa. 
Ogłosił drukiem: 
I. R o z p r a w y p o c z a s o p i s m a c h: ,. Rozdział "Mózg" w książce 
zbiorowej Histologja ciala ludzkiego, wyd. pod red. prof. E. Hoyera. -- 2. Patogeneza 
Syringomyelii, Krytyka Lekarska, 1899. - 3. Stanowisko psychologa, Neurologja Polska, 1911.- 
4. Myśl i mowa, tamże. - 5. Przyroda omamu zmysłowego, tamże. - 6. Projekt 
zakładu psychjatrycznego dla m. \VIarszawy, Pam. Waru. Tow. Lekarskiego. - 7. Uwagi 
o nowem prawie angielskiem o upośledzeniu umysłowe m, Neurolagja Polska, 1912.-
		

/Vilniana_027_04_119_0001.djvu

			l 


# 


115 


PROFESORO\VIIE I DOCENCI 


8. Organizacja opieki rodzinnej w Szkocji, tamże, 19]3. - 9. Zagadnienia sporne we 
współczesnem budownictwie psychjatrycznem, tamże. - /0. \VI sprawie nowych nazw 
psychjatrycznych, tamże. - II. \VIytyczne organizacji szpitali psychjatrycznych, tamże, 
1914. - /2. Dobór podmiotowy, Pamił'ni/e l zjazdu neurologów, plychjalrów i plychologów. - 
13. Alkoholizm pod względem sądowo - administracyjnym, Nowiny Plychjalrgczne, 1914. - 
/4. Polska lex ferenda o niepoczytalności i poczytalności zmniejszonej, tamże. - 
/5. \Vlzruszenie i uczucie (odczyt w Polskiem Tow. Psychjatr.), tamże. - 16. Drogi 
i bezdroża psychjatrji współczesnej. \VIykład wstępny przy objęciu katedry w Wilnie. 
Tamże, 1924. - /7. Usiłowanie, tamże, 1925. - /8. Alkoholizm i walka z nim w Polsce, 
tamże. - 19. VI kongres przeciwalkoholowy w Katowicach, tamże, 1926. - 20. Projekt 
zakładu psychjatrycznego w \VIiinie, tamże, 1927. - 2/. Rozporządzenie Prezydenta 
o opiece nad psychicznie chorymi. Krytyka i wskazania; tamże, 1928. - 22. Między- 
narodowy zjazd przeciwalkoholowy w Antwerpji, tamże. - 2J. Stanowisko psychjatry 
przy ocenie poczytalności, Roczni/e Plgchjalr., 1923. - 24. Determini:ł:m i indeterminizm, 
tamże, 1926. - 25. Cechy psychjatrji jako nauki biologic:ł:nej, tamże, 1928.- 
26. Doświadczalne i pozadoświadczalne w psychjatrji, tamże, 1929. - 27. Powstawanie 
wspomnień w przebiegu splątania, Le/earz Jtoj./eowyOJ, 1929. j 
II. D z i e ł a w y d a n e o s o b n o: /. Pod'lawy plych"logji W zarYlie, 1926.- 
2. My.li o myJ/eniu, szkice psychologiczne. - 3. Zogadnienia plychologjl, szkice psycholog.- 
4. P.ychjatrja Iqdowa, kurs dla lekarzy prywatnych; wyd. Min. Zdr. Publ.-5. Niepoczj/talnoJć 
i poczylalność zmniejuona, wyd. Polsk. Tow. Psychjatr. - 7. Metoda pIgchjatrji, rozprawa 
habilitacyjna dla otrzymania stanowiska docenta Uniw. \VI arszawskiego; wyd. KalJY im. 
J. Mi.n r ;;".. , r r I 2 
t:-' 2. PROFESOROWIE NADZWYCZAJNI,::::: 
Dr. Jerzy-Stanisław A l e x a n d r o w i c z, urodził si
 d. 2 sierpnia 
1886 roku w Stoczkach (ziemia radomska, pow. opoczyński). Po ukoń- 
czeniu w 1904 roku IV Gimnazjum w Warszawie studjował nauki 
przyrodnicze i medycynfC w Warszawie, Zurychu, Monachjum, Heidel- 
bergu, Paryżu i Jenie. W Zurychu otrzymał dyplom Dr. filozofji w roku 
1909, a doktorat medycyny w Jenie roku 1913. ( 
W roku 1913 spfCdził 3 miesiące w Serbii w charakterze lekarza 
na oddziale chirurgicznym w szpitalu w Białogrodzie, a nastfCpnie 
(1913 - 1918) był asystentem zakładu anatomji opisowej Uniwersytetu 
Jagiellońskiego i docentem anatomji artystycznej w Krakowskiej Aka- 
demji Sztuk PifCknych w Krakowie. I . . 
W r. 1914-1915 był przez 8 miesifCcy w Pradze Czeskiej - jako 
lekarz szpitala kwarantannowego. W l. 1918-1919 był zastfCpcą szefa 
sekcji sanitarnej Komitetu Książ. Biskupiego w Krakowie i kierownikiem 
kolumny epidemicznej tamże, a w l. 1919-1921, w czasie wojny polsko- 
rosyjskiej, kapitanem -lekarzem i lekarzem naczelnym 211 pułku ułanów. 
Od dnia l marca r. 1921 został profesorem nadzwyczajnym histologji 
w U. S. B., skąd l lutego roku 1929 przeniósł sifC na katedrfC histologji 
do Akademji Weterynaryjnej we Lwowie.
		

/Vilniana_027_04_120_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


116 


Jest członkiem: Soc. des Anatomistes w Paryżu, Tow. 
ników im. Kopernika, Tow. Anatomo-Zoologicznego, Tow. 
Nauk w Wilnie, Wił. Tow. Lek., oraz Tow. Biologicznego. 
Ogłosił drukiem: 
I. Zur Kenntnis des sympatischen Nervensystems der Crustaceen, fenai.che Zł.chr., 
XLV, 1909. - 2. Zur Kenntnis der Cellulose und des Cellulose - losenden Fermentes 
im Hepatopancrearsaft der Schnecke (Helixpomatia), P/luge,. A,chiv, CL, 1913. - 
3. O anatomicznych aparatach nerwowych, U'.zechJwiat, 1910. - 4. Zur Kenntnis des 
sympatischen Nervensystems einiger \VIirbellosen, Zł.chr. /. ang. Phy.iologie, XIV, 1913.- 
5. The Innervation of the heart of the Cockrooach (Periplaneta orientalis), The fournal 
o/ Comparat. Neurology, XLI, 1926. - 6. O akomodacji oczu u głowonogów; - 7. O uner- 
wieniu oczu u głowonogów; dwa streszczenia referatów, zamieuczone w K.iłdze Pam. 
Xl. zjazdu lekarzy i przy,odni!eów pol.kich, 1926. - 8. Contribution ił I'etude des muscles, des 
nerfs et du mecanisme de ł'accomodation de I'oeil des Cephalopodes, A,chive. de Zoologie 
Ex:perimentale et Generale, LXVI, 1927. - 9. Notes sur I'innervation du tube digestif des 
Cephalopodes, tamże, LXVII, 1928. - 10. Sur innervation des vaisseaux sanguins des 
Cephalopodes, Compte. Rendu. Soc. Biol., XCIX, 1928. - II. Sur la fonction des muscles 
intrinsełues de I'oeil des Cephalopodes, tamże. 


Przyrod- 
Przyjaciół 


Dr. Władysław-Marjan Jak o w i c k i, urodził sifC dn. 19 września 
roku 1885 w Witebsku. Ukończył tamże w roku 1903 gimnazjum kla- 
syczne. Studja uniwersyteckie odbywał w Moskwie w latach 1903-1905 
i we Lwowie 1905-1910, gdzie uzyskał doktorat wszechnauk lekarskich, 
potem w Kijowie w r. 1911 dyplom lekarza, z odznaczeniem. 
W latach 1910 -1920 asystent kliniki położniczo - ginekologicznej 
Uniwersytetu lwowskiego. W czasie wojny od 4 VIII 1914 r. do 25 IV 
1917 r. lekarz bataljonowy, a od 15 I 1915 r. lekarz pułkowy l p. p. 
l bryg. Legjonów Polskich. Od grudnia roku 1918 do grudnia r. 1920 
w wojsku polskiem ordyn, oddziału chirurgicznego w szpitalu wojskowym 
w Chełmie. Podpułkown ik lekarz w rezerwie. Odznaczenia: "Virtuti mi- 
lit." V kI., "Krzyż walecznych" dwukrotnie, odznaka "Za wierną służbę'. 
W latach 1920-1924 (do l II) adjunkt kliniki położniczo-ginekologicznej 
Uniwersytetu warszawskiego. W lipcu roku 1923 habilitowany tamże 
na docenta położnictwa i ginekologji. Od l II 1924 r. do 23 X 1925 r. 
naczelny lekarz szpitala ginekologiczno - chirurgicznego Kasy Chorych. 
Od 23 X 1925 roku profesor nadzwyczajny Q9łożnictwa i ginekologji 
-- .----- ------ , --- .. 
na U. S. B. w Wilnie. 
W pierwszej kadencji Izby Lekarskiej warszawsko - białostockiej 
był zasŁfCpcą członka zarządu, potem członkiem zarządu, wreszcie 
zastfCpcą naczelnika Izby. W latach 1924 i 1925 był współredaktorem 
Ginekologji 'Polskiej; a od roku 1925 jest przewodniczącym wileńskiego 
komitetu redakcyjnego. Od 10 III 1913 r. jest czynnym członkiem Tow. 
Lekarskiego lwowskiego, od 22 I 1924 r. warszawskiego; a od r. 1926 
wileńskiego. Od r. 1911 jest członkiem Tow. Ginekologicznego lwow-
		

/Vilniana_027_04_121_0001.djvu

			117 


PROFESORO\VIIE I DOCENCI 


skiego, a od 6 I 1921 r. warszawskiego, od r.1926 jest członkiem Tow. 
Ginekologicznego wileńskiego, w l. 1927 i 1928 był jego wice-prezesem, 
a w r. 1929 prezesem. 
Ogłosił drukiem: 
/. O zachowaniu się jodheminy w ustroju (wspólnie z Czubaiskim), Prngl. Lek., 
1908. - 2. O wpływie morfiny na czynność wydzielniczą trzustki, Lwowoki Tyg. Lek., 
1911. - 3. Uwagi nad obecnym stanem radjoterapji w chorobach kobiecych (wspólnie 
z Czyżewiczem, Groeblem, Koźmińskim, Marsem i Maiselsem), tamże, 1913.-4. Drgawki 
porodowe na podstawie materjału kliniki położniczej lwowskiej, Przegl, Chor. i Ginek., 
11)14. - 5. Chirurgja polowa na froncie, MeJ. i Kron. Lek" 1917. - 6. O fizjologicznych 
własnościach morfiny przy śródżylnem i podskórnem wprowadzaniu, Rozprawy WyJz. 
Mat. - Przyr. Pol. AkaJ. UmieJ., S. III, t. 19 B. - 7. Okresowe krwawienie ze sutka jako 
wczesny objaw nowotworu złośliwego, Gaz. Lek., 1920. - 8. Rak macicy na podstawie 
materiału kliniki ginekologicznej lwowskiej z pierwszego 20 - lecia jej działalności, 
Ginekol. Poloka, 1922. - 9. \VI sprawie podwiązywania tętnic podbrzusznych, tamże, 
1923. - lO. \VI sprawie działania wyciągów z łożyska, tamże. - 1/. Przyczynek do 
sprawy powstawania skrętów macicy ciężarnej, Poloka Gaz. Lek., 1923. - 12. Przetoki 
sklepieniowo - szyjkowe, Ginekol, Poloka, 1927. - 1!J. Operacje położnicze, \VIarszawa, 1927, 
wyd. na praw. rękopisu. 


Dr. Wacław J a s i ń s k i, urodził sifC dn. 11 VIII r. 1881 we WSI 
Godziszów, pow. janowskim, ziemi lubelskiej. Ukończył w roku 1899 
w Warszawie Gimnazjum IV. Tam też odbywał studja uniwersyteckie. 
W r. 1904 uzyskał stopień lekarza c. eximia laude, a w r. 1922 dyplom 
doktora wszechnauk lekarskich we Lwowie. Bawiąc w Lublinie w Jatach 
1911 - 1921, uczył anatomji, higjeny i fizjologji w szkołach średnich 
i w seminarjum nauczycie Iskiem. Był lekarzem wojskowym w l. 1919-21, 
a od l VII 1921 roku asystentem kliniki Uniwersytetu J. Kazimierza 
we Lwowie. 
Jest profesorem nadzwyczajnym pedjatrji na U. S. B. w Wilnie 
od 4 VIII 1922 r. Był bibljotekarzem w Łódzkiem Towarzystwie Lekar- 
skiem (1906-1911), sekretarzem (1913-1920) w Lubelskiem Tow. Lek. 
Jest członkiem honorowym obu tych towarzystw od roku 1924. Jest 
członkiem Tow. Lekarskich: lwowskiego (1921 - 1922) i wileńskiego 
(od r. 1922); członkiem kom. red. Pamiętnika Wił. Tow. Lek. od r. 1925; 
należy pozatem do Związku Lekarzy Polskich (Lublin), Tow. Medycyny 
Społecznej (Warszawa), Stowarzyszenia Lekarzy Polaków (Wllno), Tow. 
Przyjaciół Nauk (Wilno, od r. 1924), Oddz. Wił. Pol. Tow. Pedjatrycznego 
(jest jego przewodniczącym od r. 1924). 
Ogłosił drukiem: 
l. Przypadek zakażenia ogólnego z zajęciem kilku stawów u tygodniowego 
dziecka, Czasop. Lek., Łódź, 1906. - 2. Przyczynek do kazuistyki ropni miednicowych 
u dzieci, tamże, 1907. - J. Stosunek ciepłoty ciała wewnętrznej do zewnętrznej 
w różnych stanach chorobowych u dzieci, tamże. - 4. O plamach niebieskich w oko-
		

/Vilniana_027_04_122_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 -1929 


118 


licach krzyża, znanych pod nazwą plam mongolskich, Przegl. Pedjatr., 1908.-5. \Vlartość 
kliniczna szczepień naskórnych tuberkuliny metodą Pirqueta, Przegl. Lek., Kraków, 1908.-. 
ó. Rozwój pe:łjatrji w Polsce, Przegl. Pedjat,.., 1909. - 7. O leczeniu zachowawczem 
zapaleń otrzewncj li dzieci, tamże. - 8. O drgawkach u dzieci, tamże, 1910. _ 
9. Szpital dla dzieci w Lublinie, tamże, 1912. - 10 - 12. I, II i III sprawozdanie z dzia- 
łalno.lci szpitala, tamże. 1912 -1914. - 13. O mnogich kostniakach i chrząstniakach, 
Księga Pam. Uniw. Warsz., 1915. - 14. Przycbodnia Ligi Przeciwgruźliczej w Lublinie, 
Lublin, 1911. - 15. Z dz;alalności LubeIsk. Tow. Walki z gruilicą, 1916. - 16. Opieka 
nad dziećmi w Lublinie, 1917. - 17. "Kropla Mleka" w Lublinie, 1918. - 18. Sprawo- 
zdanie Lubeisk. Tow. Lekarskiego, Przegl. Lllk. z I. 1914 -16 i osobno. - 19. Pamiętnik 
II zjazdu lekarzy prowincjonalnych, tamże, 1914 -i osobno, 1918. - 20. W sprawie 
naturalnego karmienia niemowląt, Pol. Oaz. Lek., 1921. - 21. Wahania miana przeciw- 
jadu błoniczego u dzieci pod wpływem zabiegów ergotropowych (wspólnie z Dr. 
Minkiewiczówną), Pedjatr. Polska, 1922. - 22. Ober die Beeinfliissung der Schmerzemp- 
findlichkeit der Haut durch Quarzlampenbestrahlung (wspólnie z prof. Groerem), 
Klin. ",ocbenscbr., 1922. - 2J. Ober die Verteilung von Zucker, Reststickstoff und 
Calcium im Blute (wspólnie z prof. Parnasem), tamże. - 24. Z epidemjologji i kliniki 
odry (w sp. z doc. Proguiskim), Pedjatr. Pol., 1922. - 25. Rzut oka na rozwój pedjatrji 
w Polsce, tamże, 1923 (Pam. l zjazdu pedjatr. polsk.). - 26. O czynnikach uzupełnia- 
jących pożywienia, tamże. - 27. Zapalenie przyusznicy nagminne, Podręcznik cborób 
zakaźnycb, z. VIII, Lwów, 1923. - 28. Sprawozdanie z działalności kliniki chorób 
dziecięcych U. S. B. w r. 1922,23, Pedjatrja Polska, 1923. - 29. Współudział kliniki 
pedjatrycznej w organizacji opieki społecznej nad dzieckiem, tamże, 1924. - JO. Przy- 
czynek do kliniki wad wrodzonych przełyku, Pol. Oaz. Lek., 1925. - 31. Plany 
i bor;,skopy walki z gruźlicą wczesnego okresu życia. Akademja przeciwgruźlicza, 1922.- 
32. Kolonja lecznicza dla dzieci im. Jędrzeja Śniadeckiego w Druskienikach, Opieka 
nad Dzieckiem, V, 1927. - JJ. Sprawozdanie lekarskie z działalności kolonji leczniczej 
dla dzieci w Druskienikach, tamże. - J4. Zaslugi Józefa Burdzińskiejo na polu 
pedjatrji, Pam. WiI. Tow. Lek., 1928. - J5. \VIplyw kąpieli solankowych na ustrój 
dziecka, Pam. Pol. Tow. Balneol., VII, 1928. - J6. Rozwój i stan obecny pedjatrji 
w Polsce, Ljecnicki Vjestnik, 1928. - J7. Cboroby dzieci w wieku szkolnym, wyd. 
popuI. "Bibljoteka Higjeniczna", Łódź, 1907. - Szereg odczytów i referatów nie 
drukowanych; nadto szereg artykułów w pismach ogólnych w sprawie walki z gruźlicą, 
higjeny szkolnej (pisma pedagogiczne) i opieki nad dzieckiem. - Stały dział "Kącik 
dla matek" w tygodniku ludowym Kultura w \VIiinie w I. 1927 - 28. (Ogółem czterdzieści 
kilka artykułów). 


Inż. Władysław - Michał Kar a f f a - Kor b u t t, urodził sifC dn. 12 
października r. 1880 w m. Kopał (Azja środk.). Szkoły średnie ukończył 
w roku 1900 w Taszkiencie (nagrodzony medalem złotym). Studja 
uniwersyteckie odbywał na Uniwersytecie w Kazaniu i w Politechnice 
w Petersburgu. Uzyskał dyplom Uniwersytetu kazańskiego w r. 1906 
i dyplom inżyniera Politechniki petersburskiej w roku 1910. Egzaminy 
na stopień adjunkta elektrochemji złożył w roku 1914. 
Pracował w Hucie Obuchowskiej w Petersburgu jako chemik; 
w Instytucie Wojskowym w Petersburgu (dział chemji nieorganicznej 
i fizycznej), w Instytucie Gazowym w Warszawie, jako kierownik działu 
defenzywy. Był stypendystą profesorskim Politechniki petersburskiej
		

/Vilniana_027_04_123_0001.djvu

			119 


PROFESORO\VIIE I DOCENCI 


do r. 1914; nauczycielem gimnazjum i szkoły realnej (2 lata); asystentem 
w Instytucie doskonalenia lekarzy w Petersburgu. W roku 1923 
zamianowany został profesorem nadzw. chemji farmaceutycznej U. S. B. 
Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Chemicznego. 
Ogłosił drukiem: 
l. Siły elektrobodźcze a równowaga chemiczna (ros.), Izwiest. 8.-Peterb. Politecbn. 
Inst., XIV, 1910. - 2. Ozon i jego zastosowanie (ros.), tamże, XV, 1911. - J. W spra- 
wie działania ozonu na roztwory koloidalne (ros.), Żurn. Russ. Obszcz. Nar. Zdr., 1911. - 
4, Działanie katalityczne koloidów na ozon (ros.), Izw. 8.-Petersb. Politecbn. Tnst., 
XVIII, 1912. - 5. Ozon i jego zastosowanie w przemyśle i bigjenie. Petersburg, 1912.- 
tJ. Synteza najgłówniejszych drogich kamieni (ros.), Tzw. 8.-Petllrsb. Politecbn. Tnst., XX, 
1913. - 7. Przeciwgazowa maska niemiecka z respiratorem (ros.) (wsp. z Andrejewem), 
8bor. Mater. po Protiwog. Wopr. Petrograd, II, 1918.- 8. \VI sprawie zwilżania przeciw- 
gazów (ros.) (wsp. z p. Andrejewem i Elisafowem), tamże, 1918. - 9. Termodynamika 
w zastosowaniu do dezynfekcji (ros.), Petrograd 1919. - 10. Absorbcja tlenku węgla, 
Obzor de jat. uczr. podwied. Petr. otd. nauk.-tecbn. otd., 1919. - 11. Temperatura za- 
palności mieszanin wybuchowych, tamże, 1919. -- 11 Podręcznik cbemji nillorganicznej 
(ros.), Petrograd, 1922. - IJ. \VI sprawie absorbcji gazów zapomocą respiratorów, 
800bszcz. naucz. tecbn. rabot., VIII, 1922. - 14. Radjoczynność wody pod wpływem 
radjoczynnych rud, tamże, 1922. - 15. U-plyw bromku potasu i innycb soli bromu na 
otrzymywanie soli Bartolletta sposobem cbemicznym (ros.), Petrograd, 1922. - 16. Przy- 
czynek do oznaczenia czasu trwania dezynfekcji zapomocą danych termodynamicz- 
nych, Arcbiwum Higjerty, 1925. - 17. Obrona chemiczna kraju, w jednodniówce Oazy 
trujące, Wilno, 1926. - 26. Zależność działania arsin, jako gazów trujących, od ich bu- 
dowy chemicznej, Ll2kal'z Wojskowy, 1928. - 19. Cbemja farmaceutyczna, kurs uniwer- 
sytecki, Lwów, 1929. 


Dr. Kornel M i c h e j d a, urodził sifC dn. 26 X 1887 roku w Byst- 
rzycy, pow. cieszyńskim, na Śląsku. Szkoły średnie ukończył w Cieszynie 
w roku 1905. Studja uniwersyteckie odbywał w Krakowie, gdzie uzyskał 
dyplom doktora wszech nauk lekarskich dn. 11 lutego roku 1911. Prze- 
bywał w Krakowie od r. 1913 z przerwami do roku 1922 jako asystent 
kliniki chirurgicznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. 
W roku 1922 został zamianowany profesorem nadzw. Uniwersytetu 
Stefana Batorego i kierownikiem kliniki chirurgicznej. 
Jest członkiem Izby Lekarskiej wileńsko - nowogródzkiej, zast. 
członka sądu Izby, oraz członkiem Wi1. Tow. Lekarskiego. 
Ogłosił drukiem: 
l. \VI sprawie operacyjnego leczenia gruźlicy kręgosłupa, Przegląd Lek., Kraków, 
1919. - 2. \VI sprawie leczenia porażeń nerwu promieniowego, tamże. - J. Ostre su- 
rowicze zapalenie otrzewnej, Pol. Oaz. Lek., 1924. - 4. Uwagi w sprawie leczenia 
przedziurawionych wrzodów żołądka, tamże, 1926. - 5. Zur Frage der "idiopathischen" 
akuten serosen Peritonitis, Zentralblatt f. Cbirurqie, 1925 - 6. Ein Beitrag zur Frage 
der sogenamten Gasperitonitis, tamże, 1927. - 7. Zur Frage des Galleniibertrittes aus 
den GaUenwegen in den Zwoffingerdarm, tamże, 1928. - 8. Z dziedziny chirurgji dróg 
żółciowych, Cbirurgja Klin. - 1929. - 9. \VI sprawie ciał obcych, pozostawionych 
w polu operacyjnem, tamże.
		

/Vilniana_027_04_124_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 - 1929 


120 


Mr. jan-Kazimierz M u s z y ń s ki, urodził sifC dn. 3 lipca 1884 r. 
w Wólce Nosowskiej, pow. konstantynowskiego, ziemi siedleckiej. 
Szkoły średnie ukończył w Warszawie, studja uniwersyteckie w Dor- 
pacie w r. 1909. Otrzymał tu dyplom prowizora z odznaczeniem i stopień 
Magistra farmacji tamże w marcu 1915 r. 
Po ukończeniu studjów w Dorpacie pozostał jako inspektor przy 
Ogrodzie Botanicznym dorpackim do 1915 r. Od 1915 do 1920 r. 
zarządzał państwową plantacją roślin lekarskich, a później zastfCpczo 
Państw. Aklimatyzacyjną Stacją Rolniczą w Suchumie na Kaukazie. 
W l. 1920-1921 pracował w Warszawie, początkowo w Spółce "Planta" 
(zioła lekarskie), nastfCpnie w Ministerstwie Zdrowia Publicznego (wydział 
farmaceutyczny). Od l lipca 1921 r. jest w Uniwersytecie Stefana 
Batorego w Wilnie, początkowo jako zastępca prof. (do l lipca 1923 r.), 
następnie jako profesor nadzwyczajny farmakognozji i hodowli roślin 
lekarskich. 
jest członkiem Polskiego Tow. Farmaceutycznego, Polskiego 
Tow. Botanicznego (od chwili jego powstania), Tow. Przyjaciół Nauk 
w Wilnie, Wi1. Tow. Lekarskiego, komisji fizjograficznei Pol. Akad. 
Umiej., Tow. im. M. Kopernika, Kasy im. j. Mianowskiego. Jest prezesem 
wi1. oddziału Tow. Obrony Przeciwgazowej L. O. P. P. 
Ogłosił drukiem: 
l. Mikroskop i jego zastosowanie, Farmacja, 1905. - 2. Rośliny i lecznictwo, 
tamże, 1906. - J. Naparstnica purpurowa, tamże, 1907. - 4. Mączec agrestowy, tamże, 
1908. - 5. Jak nalety zbierać rośliny i ukladać zielniki, \VIarszawa, 1908. - 6. Hodowla 
rzewienia, Farmacja, 1909. - 7. O kulturie lekarstwiennych rastienij, Farmaciewt. 
Żurnal, 1909. - 8. Projekt reformy farmaciewt. obrazowanja, tamże. - 9. O kulturie 
lekarstw. rastienij, tamże, 1910. - 10. O trwałości pyłku kwiatowego, Wszecbświat, 
1910. - 11. O nowem stanowisku mączca agrestowego, tamże. - 12. O primienienii 
benzonaftoła w mikroskop. praktikie. Farm. Żurn., 1911. - IJ. Lecznictwo w Piśmie 
Świętem, Farmacja, 1911. - 14. Putiewoditiel po Jurjewskomu Botaniczeskomu 8adu, 
Dorpat, 1911.-15. Ein neuer Spaltofnungstypus bei den Drogen, Pbarmaz. Zentralballe, 
1911. - 16. Zołotaja pieczat' (Hydrastis Canadensis) i opyt kultury w Jurjewie, Farm. 
Żurnal, 1912. -- 17. Einige Reaktionen des Pikrotoxins, 8iiddeutscb. Apotb. Zeitscbr., 
1912. - 18. Dannyja k' standardizacii serdeczno sredstw. po met. Fokca., Farm. Żurn., 
1913. - 19. O dobywanii opia iz kultiwirujemaho w Jurjewie maka, Trudy Tifl. Bot. 8., 
1913. - 20. Modlitwiennyie 'boby raznych stran i narodow, Farm. Żurn., 1914. - 
21. Rastenia Bem. Pasienowych w narodn. miedicinie, tamże. - 22. Żiwotnyje otbrosy 
w drewniej i sowremionnoj miedic., tamże. - 2J. Abrus precatorius i chekwirito- 
pobnyja siemiena. (Rozprawa magisterska), Trudy Obszcz. Est., Jurjew, 1915. - 
24. Iz abhazskoj miediciny, Farm. Żurn., 1915. - 25. Kultura lekarstw. rastienij 
w 8ucbumie, 1919. - 26. Kultura Sacharnago Sorgo w Suchumie, Listok 8ucbum. Op. 
8t., 1919. - 27. O zamienie inostran. lekarstw. sredstw., tamże, 1920. - 28. Cytinus 
hypociBtus na Kaukazie, Trudy Tif/. Bot. 8ad., 1921. - 29. Farmacja przed stu laty 
i dziś, Wiad. Farm., 1922. - 30. Investigations of Polish Foxglove, Pbarmaceutical 
Journal, 1921. - 31. Atlas farmakognostyczny dla stud. farmacji i aptek, \VIarszawa, 
1923. - J2. The Medicinal Plants of Poland, Tbe Cbemist and Druggist, 1924. - 


j 


I
		

/Vilniana_027_04_125_0001.djvu

			121 


PROFESOROWIE I DOCENCI 


JJ. Modligroszek właściwy i modligroszki rzekome, Acta 8oc. Bot. Poloniae, II, 1924.- 
J4. Warzywa. owoce i przyprawy korzenne w Polsce w XIV wieku, \VIarszawa, 1924. - 
J5. O gazacb trujqcycb, \VIarszawa, 1925. - J6. Podręcznik do mikroskopowego 
rozpoznawania surowców lekarskicb, \VIarszawa, 1926. - J7. Organoterapja i środki 
organoterapeutyczne, Przyroda i Tecbnika, 1926. - J8. History pf the botanic garden 
to \VIiino, Cbemist and Druggist, 1926. - J9. O fytoterapji i utrwalaniu leków roślin- 
nych, Lekarz ",ojskowy, 1927. - 40. \VIileńskie zioła ludowe, Wiad. Farmac., 1927. - 
41. Rośliny prorocze i peyotl., tamże, 1928. - 42. Chemiczno-sądowe dochodzenie 
śladów krwi, tamże. - 4J. Używki kofeinowe ludzkości, tamże. - 44. Głóg, nieszko- 
dliwy środek nasercowy, Pam. ",i1. Tow. Lek., 1928. - 45. Arzeneipflanzen-Produktion 
Polens., Pbarmazeut. Monatsbefte, 1928. - 4ó. Materjaly do Farmakopei polskiej, \VIar- 
szawa, 1928. - 47. Krajowe leki nasercowe, Tberapia Nova, 1929. - 48. Zmierzch 
hodowli roślin lekarskich w Niemczech, Wiad. Farm.. 1929. - 49. Produkcja roślin 
lekarskich w Polsce, zwłaszcza na kresach północno-wschodnich, tamże. - 50. Die 
Produktion .der Arzeneidrogen in Polen, Pbarmaz. Zentralballe, 1929. - 51. Dlaczego 
powinniśmy się odżywiać pokarmami roślinnemi, Kllrjer Lekarski, Nr. 47, (dod. do l. K. C. 
20 XI 1929). - 52. Soda jako środek do zwalczania niektórych chorób grzybkowych 
u roślin, \VIarszawa, Rośliny Lecznicze i Przem., 1929. - 5J. Letniska i flora doliny 
Prutu, Kronika Farmac., 1929. - 54. Mehltaukrankheit auf Rhamnlls Purshiana in Polen, 
Heil 
 Ilnd Oewiirzp{lanzen, 1929. - 55. The drying oils of Echinops sphaerocephalus 
and Hesperis matronalis, Tbe Cbemist and Druggist. 1929. 


Dr. Michał R e i c h e r, urodził sifC dnia 17 listopada 1888 roku 
w Sosnowcu. Ukończył gimnazjum w Sosnowcu w roku 1906, a rosyjską 
maturC( składał przy warszawskim Korpusie Kadetów w roku 1907. 
Studia uniwersyteckie odbywał w Zurychu, gdzie uzyskał doktorat 
filozofji w r. 1912. Po ukończeniu studjów był 2 lata asystentem przy 
katedrze antropologii w Zurychu (1912-1913); pół roku (1914) asystentem 
w Johns Hopkins Medical School w Baltimore U. S. A, Departament 
of Anatomy (Carnegie Institution); pięć lat asystentem i prosektorem 
przy zakładzie anatomji Uniwersytetu Warszawskiego. Przez dwa lata 
0921 i 1922) był zast. prof. a natomji na U. S. B. w W ilnie, od l X 
1922 rokU j est tamze pro f esorem 
 nadzwyczajnym anatom j l. 
J est c złonkiem Pol. "l"ow. Anatom.-Zoologlcznego (członk iem zarządu 
i członkiem kom. red. wydawnictwa Tow., Folia Morphologica); Tow. 
Przyrodników im. Kopernika (członkiem Zarządu Głównego), Wił. 
Tow. Lekarskiego, Wydziału II Tow. Przy1. Nauk w Wilnie, Association 
des Anatomistes, Institut International d' Anthropologie, Schweizerische 
Gesellschaft fur Anthropologie. 
Ogłosił drukiem: 
l. Zur Charakteristik eininger brachycephaler Schiidelformen. Untersuchungen 
iiber die Schiidelform der alpenHindischen und mongolischen Brachycephalen, Zeitscbr. 
{iir Morpbologie und Antbropologie, XV, 1912. - 2. Vergleich der alpenliindischen 
brachycephalen Schiidel mit den mongoloiden, tamże, XVI, 1913. - J. Beitrage zur 
Anthropologie des Calcaneus, Arcbiv {iir Antbropologie, XII, 1913. - 4. Rozwój 
wzrostu i proporcji ciała płodów ludzkich. Arcbiwum Nauk Antropologicznycb, II, 


..............
		

/Vilniana_027_04_126_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 -1929 


122 


Nr. 5. \VIarszawa, 1913, - 5. \Vlzrost kończyn człowieka przed urodzeniem, Prace 
Wydz. 11 Tow. Przyjaciól Nauk w Wilnie, II, Nr. 1, 1925. - 6. Proporcje kończyn płodów 
ludzkich, Księga Pamiqtkowa Xl[ zjazdu lek. i przyr. polskicb, 1926. - 7. Plan budowy 
gm3chu anatomji, tamże. - 8. Croissance des membres de I'homme avant la naissance, 
lnstitut lntern. d'Antbropologie. 11. e session, Prague, 1924. - 9. O wzroście twarzy 
człowieka przed urodzeniem, Pamiętnik l Zjazdu anatom.-zoolog. w Warszawie, 1927. 
Toż po franc.: Croissance de la face chez le foetus humain, lnst. lntern. d'Antbro. 
pologie. l1l-e session, Amsterdam, 1927. 


Dr. Sergjusz S c h i II i n go - S i e n g a l e w i c z, urodził sifC dnia 17 
kwietnia 1886 r. w Romanowie pow. lwowski. Szkoły średnie rozpoczął 
w Brzeżanach, ukończył w Tarnopolu w roku 1907. Ukończył wydział 
lekarski w Uniwersytecie lwowskim w roku 1912 z dyplomem doktora 
wszech nauk lekarskich. W latach 1910 -1912 był młodszym a w latach 
1912 - 1914 starszym asystentem przy katedrze medycyny sądowej 
Uniwersytetu lwowskiego. W roku 1913 uzyskał stypendjum Franciszka 
Józefa I i wyjechał na studja do Berlina, gdzie pracował u prof. Stass- 
manna i prof. Thomsona w zakresie medycyny sądowej i toksykologii. 
W sierpniu roku 1914 po wybuchu wojny europejskiej powołany został 
do armji austrjackiej i pełnił służbfC lekarza-porucznika w Przemyślu; 
po upadku twierdzy dostał sifC do niewoli rosyjskiej, w której pozostał 
do roku 1920, bfCdąc w tym czasie (do r. 1918) kierownikiem szpitala 
w m. Isyl-kul gub. omskiej i ordynatorem szpitala Czerwonego Krzyża 
amerykańskiego najpierw w T omsku a nastfCpnie w Irkucku w latach 
1918-1920. W roku 1920 powrócił do kraju, a wstąpiwszy do wojska 
polskiego, pełnił służbco jako lekarz-kapitan do r. 1922. Poczem został 
ponownie starszym asystentem przy katedrze medycyny sądowej 
Uniwersytetu lwowskiego, a w r. 1923 po habilitacji uzyskał tamże veniam 
legendi z medycyny sądowej i toksykologji. Jako docent otrzymał 
stypendjum z fundacji Rockefellera i przebywał prz
z rok w Londynie, 
studjując w.Uniwersytecie londyńskim u prof. J. Ciarka i Dr. H. H. 
Dala w "National Institute for Medical Researche" w Heampstead 
toksykologjfC i fizjologjfC. W październiku roku 19 24 objął katedrfC 
na dzwyczajną medycyny są dowe j W-U. S. B :-Od roku 1925/26 na zlecenie 
';y działu lekarskiego i Mini sters twa W . Ił. i O. P. wykłada patologjfC 
ogólną, jak również medycynfC sądową dla słuchaczy prawa. 
Ogłosił drukiem: 
l. Samobójstwo w oświetleniu zmian anatomo - patologicznych, Tygod. Lekarski, 
1913. - 2. Badanie doświadczalne nad zachowaniem się płynu mózgo-rdzeniowego 
pod wpływem ostrych zatruć, wywołanych tlenkiem węgla, arsenem i ołowiem (wspól- 
nie z Dr. J. Rothfeldem), tamże. - Tożsamo po niem.: Experimentelle Untersuchungen 
iiber da!!! Verhalten des Liquor cerebro-spinalis bei Kohlenoxydvergiftung, Neurolo- 
giscbes Zentralblatt, 1914. - J. "Cranioscisis", przyrząd własnego pomysłu do otwiera- 
nia czaszki przy sekcji, Tyg. Lek., 1920. - 4. O powstawaniu uszkodzeń wątroby
		

/Vilniana_027_04_127_0001.djvu

			123 


PROFESORO\VIIE I DOCENCI 


u płodów i noworodków, Nowiny Lek., 1922. - 5. Zaśniad groniasty pozamaciczny 
złośliwy jako przyczyna śmierci nagłej, Pol. OazlIta Lek., 1922. - 6. \VI sprawie diagno- 
styki śmierci z oparzenia, tamże, 1923. - 7. Przypadek morderstwa z lubieżności. 
t.amże. - 8. Badania doświadczalne nad zachowaniem się splotu naczyniówki móz- 
gowej i płynu mózgo-rdzeniowego pod wpływem ostrych zatruć, Medycyna Doświad. 
.spoleczna, 1923. - 9. \Vlpływ wstrząsu peplonowego na przepuszczalność naczyń 
krwionośnych dla błękitu trypanu (wspólnie z Clarkiem), Pol. Oazeta Lek., 1924. - 
Toż samo po ang.: A note on the Passage of trypan blue from the Blood Stream 
into Body Fluids, Journal ol Pbarmacol. and Experim. Tberap., XXIV, 1924. - 10. The 
action of Neo - Salvarsan and Carbon Monoxide on the Choroid plevus and Meninges, 
Americ. Journal ol Pbarmacol., XXIV, 1924. - 11. Teorja łańcuchów bocznych Ehrlicha 
w świetle najnowszych badań toksykologicznych. Odczyt wygłoszony na XII zjeździe 
lekarzy i przyrodników polskich 1925 w \VIarszawie, Pam. Zj. Xl1, 1925. - 12. Niektóre 
nowsze badania nad własnościami preparatu "Bayer 205", Medycyna Doświad. i 8pol., 
VI, 1925. -IJ. Badania doświadczalne nad niektóremi zmianami, powstającemi w orga- 
nizmie pod wpływem parenteralnie wprowadzonej siarki (wsp. z Dr. Hurynowiczówną), 
tamże. - 14. Badania doświadczalne nad niektóre mi własno.ściami fizykalno - chemiczno 
surowicy precypitującej, Nowiny Lek., 1926. - 15. Nowsze poglądy na istotę nowo- 
tworów, Oinekologja Polska, VI, 1927. - 16. U$zkodzenie promieniami Roentgena 
okrężnicy, jako przyczyna zejścia śmiertelnego, Nowiny Lek., 1929. - Toż samo po 
niem.: Eine Róntgenschiidigung des Colons ais Ursache eines letalen Ausganges, 
Zeit. I. Oesamt. Oericbtl. Mediz., 1929. 


Dr. Jan Zygmunt W i l c z y ń s ki, urodził sifC w majątku Zakrenicze, 
ziemi kijowskiej, dnia 21 lutego roku 1891. Nauki gimnazjalne pobierał 
w I Gimnazjum kijowskiem, które ukończył w 1908 roku z medalem. 
Nauki przyrodnicze studjował na Uniwersytecie w Petersburgu (1908- 
1911 i 1912), Heidelbergu (1911) i Krakowje (1913-1914). Posiada dyplom 
kandydata nauk przyrodniczych Uniwersytetu petersburskiego I stopnia 
(1912) i doktorat filozofji Uniwersytetu Jagiellońskiego (1914). W roku 
1910 brał udział w wycieczce naukowo-krajoznawczej do Turcji, Grecji, 
Egiptu i Palestyny. W r. 1912 był wysłany na koszt Tow. badaczy 
przyrody w Petersburgu na Murmańską StacjfC Biologiczną nad Oceanem 
Lodowatym. W r. 1913 opuścił RosjfC. Przeniósłszy sifC do Krakowa, 
pracował naukowo u prof. Siedleckiego. W tymże roku został wysłany 
za subwencją Akademji UmiejfCtności i Kasy Mianowskiego na StacjfC 
Zoologiczną do Neapolu. Po uzyskaniu w r. 1914 doktoratu filozofji 
został zaangażowany przez prof. Siedleckiego na asystenta, wyjechawszy 
jednak na ,wakacje na LitwfC, nie mógł już z racji wojny powrócić na to 
stanowisko. W roku 1915/16 przeniósł sifC do Petersburga i pracował 
naukowo w pracowni zoologicznej prof. Dogiela w Petersburgu, 
przygotowywał sifC do habilitacji i na początku roku 1916 rozpoczął tamże 
wykłady zoologji ogólnej i bezkrfCgowych na kursach naukowych 
Czerniajewa, a prowadził je, nie przerywając pracy naukowej w Uni- 
wersytecie, również i w roku 1916/1917. Na wibsnfC roku 1917 został
		

/Vilniana_027_04_128_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


124 


zaproszony do Polskiego Kollegium Uniwersyteckiego w Kijowie 
i wykładał tamże w charakterze docenta prywatnego biologjfC ogólną 
i zoologjfC bezkrfCgowych w ciągu dwóch lat szkolnych 1917,18 i 1918/19. 
W maju roku -ł91 
 wrócił do Warszawy. W sierpniu t. r. został 
mianowany starszy
 asystentem' katedry zoologji w org anizującym sifC 
Uniwersytecie wileńskim. Na tem stanowisku zorganizował w ciągu 
roku 1919/20 - ze wzglfCdu na przeciążenie rektora Siedleckiego innemi 
pracami - zakład zoologji. Prowadził też wykłady zlecone z zoologji 
szczegółowej, a w marcu r. 1920 po odbytej habilitacji na Uniwersytecie 
Jagiellońskim uzyskał veniam legendi. 
Jesienią roku 1920 otrzymał propozycjfC objfCcia katedry biologji 
ogólnej na Uniwersytecie Poznańskim w charakterze zastfCpcy profesora, 
lecz po odzyskaniu Wilna objął w tymże charakterze !catedr
i ologji 
w U. S. B. od stycznia roku 1921. W d.17 marca r. 1923 został zamia- 
nowany tamże profesorem nadzwyczajnym. 
Jest członkiem Tow. Przyj. Nauk w Wilnie. Tow. Przyrodników 
im. Kopernika, Pol. Tow. Biologicznego, Pol. Tow. Anatomo-Zoologicz- 
nego, Pol. Tow. Botanicznego, Societe Linneenne we Francji, członkiem 
współpracownikiem komisji fizjograficznej Pol. Akademji UmiejfCtności. 
Jest również b. członkiem założycielem i pierwszym sekretarzem Pol. 
Towarzystwa Naukowego na Rusi i b. wice-prezesem Pow. Tow. Kra- 
joznawczego na Rusi, oraz b. członkiem ros. Tow. badaczy przyrody 
w Kijowie i Petersburgu. Należy (od r. 1925) do komitetu redakcyjnego 
czasopisma Biologia Generalis, wychodzącego w Wiedniu, wreszcie jest 
założycielem i redaktorem "Biblioteki Biologicznej", wydawnictwa książ- 
kowego, wychodzącego od"r. 1926 w Warszawie 1. 
Ogłosił drukiem: 
l. Ober die excretorische Tiitigkeit des Hinterdarmes bei Sipunculidea. Bul/. 
Ac. 8c., Cracovie, 1912. - Tożsamo po polsku. - 2. Excretionsvorgiinge bei dem Miinn- 
che n von Bonnelia viridis, tamże, 1914. - J. Teorja injekcji fizjologicznej w świetle 
nowszych badań, Wszecbświat, 1914. - 4. Przyczynek do filogenji wirków, 8prawozd. 
Pol. Tow. Naukowego w Kijowie, 1918. - 5. Amblyplana tetracladea mihi n. sp., Bu 1/. 


1 \VI serji tej ukazały się prace niektórych pracowników naukowych U. S. B. 
(wykazane przy właściwych zakładach), oraz prace autorów z poza Wilna: 
K. Czerwiński: Wypi
y z zt)lere
u leo.ji ewolucji, cz. I. Lamarck, Darwin i \VI allace, 
"Bibl. Biol." Nr. 2, \VIarszawa, 1927, nakład Gebethnera i Wolffa. 
K. Demel: Biologja morza, Nr. 4, 1927. 
St. Gartkiewicz: Szczeżuja, Nr. 5, 1928. 
Stef. Blank Weissberg: Plywa/e, Nr. 8, 1928. 
Ambr. Moszyński: Dżdżownica i pijawlea, Nr. 9, 1929. 
Doc. Dr. T. Marchlewski: Zary
 naulei o dziedziczno,ci. Nr. 7, 1929. 
J. Żabiński: Karaczan, Nr. 11, 1930. 


..
		

/Vilniana_027_04_129_0001.djvu

			125 


PROFESORO\VIIE I DOCENCI 


Ac. 8c.. Cracovie, 1922. - Tożsamo po polsku. - 6. O przekształcaniu się kolonji 
Epistylis umbellaria, PraclI Wydz. 11 Tow. Przyj. Nauk w Iłtilnie, 1925. - 7. Biologja 
Ogólna, kurs uniwersytecki, \VIii no, t. I, 1923, t. II, 1927. - 8. Zarys zoologji ze 3zcze- 
gólnem uwzględnieniem pasorzytów czlowieka, \VIiino, 1926. - 9. Podrfcznik biologji 
ogólnllj dla 8 klasy gimnazjów, \VIarszawa, 1928. 


1 ZASTĘPCY PROFESORÓW 


DOCENCI 


Dr. Ignacy A b r a m o w i c z, urodził sifC 14 kwietnia roku 1890 
w Łodzi. Gimnazjum ukończył w Puławach w roku 1909. Studja uni- 
wersyteckie odbywał w Warszawie i w Moskwie, zakończył je w roku 
1914. Dyplom lekarski Uniwersytetu moskiewskiego w roku 1917, stopień 
Dr. med. Uniwersytetu w ileńskiego w roku 1925. Od roku 1914 do 1917 
l
karz armji rosyjskiej, o d r. 1917 do f9 18 specjalizował sifC w okulistyce 
w klinice ocznej Uniwersytetu kijowskiego i Instytucie Oftalmicznym 
w Warszawie. Od roku 1919 - 1922 w wojsku polskiem w stopniu 
kapitana-lekarza. Po demobilizacji pozostał w wojsku do roku 1924 
w charakterze lekarza - specjalisty. Od roku _1924 do chwili obecnej 
st. asystent kliniki ocznej U. S. B. W r. 1928 odbył habilitacjfC i uzyskał 
veniam legendi w U. S. B. Jest członkiem Związku Lekarzy Polaków 
w Wilnie od roku 1922, Wi1. Tow. Lekarskiego, Tow. Okulistów Polskich, 
oraz Francuskiego Tow. Okulistycznego. 
Ogłosił drukiem: 


l. Z kazuistyki sztucznych nieżytów spojówki, Lekarz Iłtojsk., 1922. - 2. O ja- 
glicy w wojsku na terenie O. K. III i o jej zwalczaniu, tamże. - J. Powikłania oczne 
w ostrych chorobach zakaźnych, a utajona kiła, Pol. Oazeta Lek., 1923. - 4. Ocular 
injury caused by liquid ammonia, Tbe Britisb Journal o{ Opbtalmology, 1925. - 5. 
O skroniowem iicieśnieniu pola widzenia podczas ciąży, Klinika Oczna, 1925. - Tożsamo 
po ang.: Tbe Britisb Journal o{ Opbtalm., 1927. - 6. O ograniczonych zagłębieniach 
tarczy nerwu wzrokowego, tamże, 1926. - 7. O słoniowatości nerwiakowej powiek 
i skroni, Pam. WiI. Tow. Lek., II, 1926. - 8. Rhabdomyoma orbitae, tamże. - 9. O ura- 
zowych torbielach rogówkowo-twardówkowych z wrośnięciem nabłonka do przedniej 
komory oka, Klinika Oczna, 1926. - 10. O leczeniu zwężeń przewodu nosowo-łzowego 
sposobem Poularda, tamże. - 11. Kiła oka a salwarsan, Pol. Oazeta Lek., 1926. - 
12. \VI ole oko i obustronny przerost małżowiny usznej pochodzenia przysadkowego. 
Pol. Przegl. Otolaryng., 1926. - IJ. O wprowadzeniu neosalwarsanu i sanokryzyny do 
oka zapomocą jontoforezy, Warsz. Czasop. Lek., 1926. - 14. Dalsze badania doiiwiad- 
czalne nad wprowadzeniem salwarsanu do oka zapomocą jontoforezy, tamże, 1927.- 
15. L'introduktion dans I'oil de la sanocrysine B I'aide de ionisation, Arcbives d'Opbtal- 
mologie, 1927. - 16. Przyczynek do leczenia nieżytu wiosennego afenilem, Klinika 
Oczna, 1925. - 17. O badaniu dna oka wziernikiem elektrycznym w półdeniu, tamże, 
1927. - 18. L'infłuence de la ponction lombaire sur la pression arterieIle retinienne 
chez les malades syphilitiques, Arcb. d'Opbtalm., 1927. - 19. Jaglica i nos, Pol. Oaz. 
Lek., 1927. - Tożsamo po franc. Acta Otolaryngol. v. IX, fasc. 4. - 20. O stosunku 
ciśnienia wewnątrzczaszkowego do krążenia krwi w siatkówce, Pam. WiI. Tow. Lek., 


/
		

/Vilniana_027_04_130_0001.djvu

			\VIYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919-1929 


126 


1927. - 21. Tętnice rzęskowo-tęczówkowe, jako wada rozwojowa. Przyczynek do mie- 
rzenia ciśnienia krwi w naczyniach oka, Ljecnicki Vjestnik, 1928. - 22. Badania nad 
ciśnieniem krwi w naczyniach oka (Sfigmomanometrja oczna), Klinika Oczna, 1927. - 
2J. O powikłaniach ocznych po nakłuciach i znieczuleniach lędźwiowych, Medycyna, 
1928. - 24. Z kazuistyki uszkodzeń oczodołu, Po1- Przegl. Otolaryng., 1928. - 25. \VI jaki 
sposób można wytworzyć obraz soczewki zwichniętej do przednid komory, Klinika 
Oczna, 1928. - 26. O zmianach barwikowych w tarczy nerwu wzrokowego, tamże. - 
27. O wpływie insuliny na stężenie jonów wodorowych (PH) w cieczy wodnej królika, 
Pam. Zjazdu Okul. w Poznaniu, 1928. - 28. O oderwaniu warstwowem przedniej 
torebki soczewkowej, Klinika Oczna, 1929. - 29. Nabłoniak złośliwy mięska łzowego, 
tamże, 1929. - JO. Anatomicznie badany przypadek bielma rogówkowego, zabarwio- 
nego chlorkiem złota, tamże - JI. De I'introduction de ł'air dans la chambre ante- 
rieure pendant I'operation de la cataracte, Annales d'Oculistique, 1930, - J2. Badanie 
kliniczne i doświadczalne nad działaniem na oko niektórych środków kosmetycznych, 
używanych do barwienia włosów, Klinika Oczna, 1930. - JJ. Nagle i ostre scborzenia 
oka (Rozpoznanie i leczenie), \VIiino, 1931. -- J4. 8prawozdanie z trzecbletniej dzialal- 
ności oddzialu ocznego Wojskowego 8zpitala Okręgowego Nr. 11/ (1922-1924), \VIiIno. 


Dr. Stefan B a g i ń s k i, urodził sifC w Warszawie 30 SIerpnIa 
1892 roku. Ukończył szkoły średnie na Kaukazie w m. Baku. Jesienią 
1910 roku wstąpił na wydział lekarski Uniwersytetu w Kijowie, 
gdzie w kwietniu roku 1916 otrzymał dyplom lekarza c. eximia laudae. 
Powołany do wojska, pracował w jednym ze szpitali Czerwonego 
Krzyża (Nr. 2 Krestowozdwiżeński), z którym jesienią roku 1916 został 
odkomenderowany do Francji. Po rewolucji rosyjskiej powrócił w końcu 
roku 1917 do Rosji, osiedlił sifC na Kaukazie w Baku i po wystąpieniu 
z wojska pracował jako lekarz fabryczny w zakładach przemysłowych 
Br. Nobel. W końcu roku 1919 powrócił do kraju, a w styczniu roku 
1920 wstąpił do wojska i od l lutego pracował w szpitalu mokotowskim, 
a nastfCpnie w dywizji litewsko - białoruskiej. W kwietniu roku 1921 
zaczął pracować w zakładzie histologji U. S. B., gdzie też został 
asystentem etatowym od września roku 1921. W roku 1924, po złożeniu 
wydziałowi lekarskiemu rozprawy pod tytułem: "Badania doświadczalne 
nad ciałami tłuszczowatemi w nadnerczach ssaków", uzyskał tytuł Dr. 
medycyny. W końcu r. 1926, po przyznaniu przez Minist. W. R. i O. P. 
stypendjum francuskiego, wyjechał na dalsze studja do Francji, gdzie 
w przeciągu siedmiu miesifCcy pracował u prof. A. Policarda w Lyonie. 
u prof. E. Gleya w Paryżu, oraz na stacji zoologicznej w Banyuls sImer. 
W maju roku 192 9 habilitował sifC w U. S. B. Od stycznia r. 1929, 
po w
ź dzi ;-p;:of. }:Alexandrowicza, prowadził wykłady i ćwiczenia 
z histologji i embrjologji w trimestrach zimowym i wiosennym roku 
1928/29. 
Ogłosił drukiem: 
l. Badania doświadcz. nad dałami tłuszczowatemi w nadnerczach ssaków, Mlld. 
Doświadcz. i 8pol., IV, 1925. - 2. Stan cytologji dawniej a dziś, Przyrodnik, 1926. - 



 



 


_I 


l 
J
		

/Vilniana_027_04_131_0001.djvu

			_I 


.... 


t 


127 


PROFESOROWIE I DOCENCI 


J' Influence de la resection du n. vague sur la lipoidogenese des capsules surrenales, 
Buli. d'Histologie Appliąuee, III, 1926. - 4. Metoda Bocka wykrycia hormonów we krwi, 
oraz jej ocena, Pol. Oaz. Lek., 1926. - 5. Recherches histochimiques sur les cellules 
lipopigmentaires dites de "Ciaccio", C. R. 80c. Biol., XCVI, 1927. - 6. Sur la nature 
des ceIlules lipopigmentaires dites de "Ciaccio", Buli. d'Histologill Appliquee, 1927.- 
7. Sur la detection histochimique de I'adrenaline, tamże, 1928. - 8. Nowsze zdobycze 
histochemji, Pam. WiI. Tow. Lek., 1928. - 9. O komórkach barwikowych w szyszynce 
zwierząt ssących i ludzi, tamże. - 10. Pięć lat opieki otwartej nad matką i dzieckiem 
w \VIii nie, Opieka nad Dzieckiem, 1928. - 11. Uodpornianie przeciwko gruźlicy metodą 
Calmette'a, Pam. WiI. Tow. Lek., 1929. - 12. Contribution a I'histochimie du tissu 
cartillagineux, Buli. d'Histol. Appliquće, 1929. - tJ. O zastosowaniu promieni poza- 
fijolkowych w mikroskopji, Pam. WiJ. Tow. Lek., 1929. - 14. Przyczynek do swoistego 
leczenia krztuśca, Pol. Oaz. Lek., 1926. 


Dr. Edward-Stanisław C z a r n e c k i, urodził sifC d. 26 kwietnia 
1892 roku na Ukrainie. Szkoł	
			

/Vilniana_027_04_132_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI \VI LATACH 1919 - 1929 


128 


Oemfrale, xxv, 1928. - 15. Przyczynek do fizjologji nadnerczy, \VIiino, 1928. _ 
16. Odruchy warunkowe a odporność, Pam. WiI. Tow. Lek., 1928. - 17. \Vlpływ układu 
nerwowego mimowolnego na powstanie nowotworów doświadczalnych (wsp. z prof. 
M. Eigerem), Biulet. Pol. Kom. do zwalcz. raka, 1929. - 18. Ludwik Czarkowski jako 
obywatel i lekarz, Aten. WiI., 1928. - 19. Influence de I'ablation des thyroides et des 
parathyroides sur I'excitabilitt; du nerf grand splanchnique chez le chien (wspólnie 
z A. i B. Chauchardami), C. R. 80c. de Biol., C, 1929. - QO. Sprawozdanie z II Polsk. 
Zjazdu przeciwrakowego w \VIarszawie, Pam. WiI. Tow. Lek., 1929. 


Dr. Adolf F a l k o w s ki, urodził sifC w Twerze d. 8 października 
1886 roku. Szkoły średnie ukończył tamże w roku 1905. Studja uniwer- 
syteckie odbywał na wydziale filozoficznym we Lwowie, potem studjował 
medycynfC w Monachjum, Fryburgu, Berlinie, Heidelbergu. Dyplom 
doktora medycyny uzyskał w roku 1913 w Heidelbergu. Nostryfikował 
go w Moskwie roku 1914. W latach 1910 - 11 pracował w Berlinie 
u Abderhaldena nad chemją fizjologiczną, później w klinice psychjat- 
rycznej w Heidelbergu pod kierunkiem Nissla w latach 1911-1913. 
Od r. 1923 do chwili obecnej jest adjunktem kliniki neurologicznej 
U. S. B. W letnim trimestrze roku akad. 1925/26 wykładał zastfCpczo 
psychjatrjfC. W r. 1929 habilitował się na wydziale lekarskim U. S. B. 
Ogłosił drukiem: 
l. Ober eigenartige mezenchymale (Hamartome), Zieglers Beitrage, LIII, 1913. - 
Q. Otczet o diejatielnosti Buraszewskoj kolonii twierskago gubernskago ziemstwa, 1917.- 
J. O znaczeniu kliniczne m objawu Piotrowskiego, Neurologja Polska, VI, 1922. - 
4. O klasyfikacji anatomicznej schorzeń ciała prążkowanego, Roczn. Psycbjatr., 1923.- 
5. O opiece psychjatrycznej na \VIileńszczyźnie, 8prawozdanie z V zjazdu bigjenistów 
i VI zjazdu lekarzy sanitarnych w Wilnie, 1925. - 6. Czynniki wychowawcze w leczeniu 
psychicznie chorych, Roczn. Psycbjatr., 1929. - 7. Znaczenie rozpoznawcze badań 
ukladu roślinnego w niektórycb scborzeniach ośrodkowego uktadu nerwowego i psycbol. 
\VIilno, 1928. 


Dr. Aleksander S a f a r e w i c z, urodził sifC dnia 23 września 
1876 roku w ŁfCcZYcy, Po ukończeniu I Gimnazjum w Wilnie w r. 1896 
studjował medycynfC w Kijowie, gdzie uzyskał w roku 1903 dyplom 
lekarski eximia cum laude; stopień Dr. med. uzyskał w U. S. B. 1924 r. 
Z końcem roku 1909 i na początku r. 1910 przebywał w Petersburgu 
na studjach w Instytucie medycyny doświadczalnej, a od tego czasu 
osiadł w Wilnie, gdzie prowadził pracownifC chemiczno-bakterjologiczną. 
Z chwilą otwarcia na wskrzeszonym Uniwersytecie wileńskim II kursu 
medycyny, prowadził prowizorycznie nauczanie chemji fizjologicznej 
aż do przybycia prof. Retingera, poczem pozostał nadal przy tym 
zakładzie w charakterze asystenta chemji fizjologicznej; w roku 1923 
został st. asystentem, a w roku 1928 adjunktem przy katedrze higjeny. 
W roku 1926 habilitował sifC w U. S. B. jako docent higjeny. 


.
		

/Vilniana_027_04_133_0001.djvu

			129 


PROFESORO\VIIE I DOCENCI 


Jest członkiem Wił. Tow. Lekarskiego i jego bibljotekarzem, człon- 
kiem zarządu i sekretarzem Wileńsko - Nowogródzkiej Izby Lekarskiej 
od ukonstytuowania sifC jej w końcu roku 1926, członkiem-założycielem 
Związku Lek. Polskich oraz Stow. Lek. Polaków w Wilnie, wreszcie 
członkiem i sekretarzem oddziału wileńskiego Warszawskiego Tow. 
Higjenicznego. 
Ogłosił drukiem: 
l. O odczynie wiązania dopełniacza (odczyn \VIasserm8nna i niektóre jego 
modyfikacje), Protokóly WiI. Tow. LIIk., \VIiIno, 1910. - 2. Badanie książek szkolnych 
pod względem higjenicznym, Arch. Higjeny, I, z. 1, 1924. - J. O wentylacji pomysłu 
Inż. Stanisława Bądzyńskiego, tamże, I, z. 2, 1925. - 4. Higjeniczne własności tkanin 
odzienia, tamże, l, z. 3, 1926. - 5. Zadania sanitarne dla użytku studentów medycyny 
(wspólnie z prof. K. Karaffą - Korbuttem), Wilno, 1925. - 6. O nowych prądach 
w sprawie oczYllzczania ścieków (streszcz. refer.), Pam. IV zjazdu higjen. polsk. 
i V zjazdu lekarzy idzialaczy sanit. miejsko 1926. - 7. Oczyszczanie ścieków 
przy pomocy aerowania w obecności mułu aktywnego, Pamiętnik VI zjazdu lekarzy 
i dział. sanit. miejsko w Łodzi, 1927. - 8. O akcji sanitarnej samorządów na terenie 
województwa (projekt), Zdrowie, 1928. - 9. W sprawie odżeleziania wody wodociągu 
m. \VIilna (wspólnie z J. Kiewliczem), Lekarz Wojskowy, 1928. - 10. W sprawie 
zaopatrywania w wodę m. \VIiIna, Pam. WiI. Tow. Lek., 1919. - 11. Badanie tkanin, 
używanych w armji polskiej, pod względem higjenicznym, Przegl. Intendencki, 1929.- 
12. Oczyszczanie ścieków zapomocą mułu czynnego, Archiwum Higjeny, III, 1929. - 
lJ. O znaczeniu sanitarnej analizy wody, Lekarz Wojskowy, XIV, 1929. - 14. W sprawie 
oczyszczania ścieków na terenie szpitala wojskowego w \VIiInie, tamże. - 15. Referat 
o organizacji badań higjenicznych tkanin, używanych w armji polskiej, 8prawozd. Inst. 
Techn. Intendentury, 1929. ........, 
1- _ '-:'...ł 
Dr. Zdzisław-Antoni S o w i ń s k i, urodził sifC w Warszawie dnia 
15 kwietnia 1872 roku. Wykształcenie średnie odebrał w gimnazjum 
przy Instytucie historyczno - filologicznym w Petersburgu, ukończył je 
w roku 1892. W tymże roku został przyjfCty do W ojskowei Akademji 
Lekarskiej w Petersburgu i ukończył ją w roku 1897 z odznaczeniem. 
Od roku 1898 pracował w klinice chorób skórnych i wenerycznych 
przy Akademii Lek. (dyr. prof. T. P. Pawłow) jako ordynator. W latach 
1898-1899 złożył przepisane egzaminy na doktora medycyny. W roku 
1901 dnia 3 marca, po obronie rozprawy p. t.: "O gonokoku i gono- 
toksynie i roli ich w patogenezie schorzeń rzeżączkowych", uzyskał 
stopień doktora medycyny w Wojskowej Akademji Lekarskiej w Peters- 
burgu. W celach naukowych był komenderowany zagranicfC na okres 
od 30 X 1902 do l I 1904. Pracował w klinikach skórno - wener. 
w Wiedniu, Rzymie i Paryżu, również i w Instytucie Pasteura u prof. 
Miecznikowa, a po powrocie do Petersburga zorganizował dział uro- 
logiczny w klinice chorób skórno-wenerycznych w Akademji. Uczestni- 
czył w specjalnej Komisji celem opracowania środków walki z cho- 
robami wenerycznemi w wojsku. Dnia 30 I 1907 r. został docentem
		

/Vilniana_027_04_134_0001.djvu

			WYDZIAŁ LEKARSKI W LATACH 1919- 1929 


130 


chorób skórnych i wenerycznych w Akademji Lekarskiej w Petersburgu, 
poczem prowadził zlecone wykłady z zakresu dermatologji, syfilidologji 
i wenerologji. 
Dnia 20 XII 1917 r. został obrany (z konkursu) profesorem w Uni- 
wersytecie saratowskim i kierownikiem kliniki chorób skórnych i wene- 
rycznych. W styczniu roku 1919 po ogłoszeniu mobilizacji polskiej przez 
Naczelne Dowództwo W. P. na południu Rosii wstąpił do wojska 
jako ochotnik, skąd przeszedł w lipcu t. r. do armji polskiej w randze 
lekarza-ppułkownika. 
W latach 1920-1924 wskutek zlecenia Min. W. R. i O. P. prowa- 
dził wykłady z dermatologji i syfilidologii w Państ. Instytucie Denty- 
stycznym. Uchwałą Rady wydziału lekarskiego U. S. B. z dnia 20 VI 
1922 roku , zatwierdzoną przez Senat akademicki, zost al powołany 
na pro t esora zwyczajnego dermatologji i syfilidologji. Służba wojskowa 
p
zeSZ1ro azrra nominacji. Zgo dni e z zyczeniem Rady wydziałowej podjął 
sifC jednak w charakterze narazie zast. profesora obowiązków profesora, 
organizatora i kierownika kliniki chorób skórnych. Wykład inauguracyjny 
na temat: "Rozwój historyczny nauki o chorobach wenerycznych 
i ostatnie zdobycze naukowe w tej dziedzinie" wygłosił dn. 10 m 1923 r. 
Był członkiem towarzystw naukowych w Rosji: Ruskoje Syfiłi- 
dołogiczeskoje im. Tarnowskiego, Ruskoje Bałneołogiczeskoje w Piati- 
gorsku, Wszechrosyjskie dermatologiczne i syfilidologiczne. Obecnie 
jest członkiem Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego w Warszawie; 
Wił. Tow. Dermatologicznego (od r. 1923 był jego prezesem); Polskiego 
Tow. Eugenicznego w Warszawie (w r. 1923 był wice-prezesem), Wił. 
Tow. Eugenicz. (od r. 1923 był jego prezesem); Polsko Tow. Biologicz- 
nego w Warszawie; Związku Lekarzy Słowiańskich w Polsce. Jest 
członkiem kom. red. Przeglądu Dermatologicznego i organu Polskiego 
Tow. Eugen. Zagadnienia Rasy. 
W grudniu roku 1927 zgłosił swoją rezygnacjfC ze stanowiska 
zast. profesora i w lutym r. 1928 opuścił Uniwersytet St. Batorego. 
Ogłosił drukiem: 


l. Schorzenia sznurka nasiennego i przyjądrza w trzeciorzędnym okresie kiły, 
Wracz, 1899. - 2. Rola gonotoksyny w przewlekłych schorzeniach rzeżączkowych, 
Protokóly Ros. Tow. 8yfilid. i Derm. w Petersburgu z r. 1900'01 i Przeglqd Lekarski, 
Kraków. - J. O gonokoku i gonotoksynie i rola ich w patogenezie schorzeń 
rzetqczkowych, dysertacja, Petersburg, 1901. - 4. Kilka przypadków spermatorrhoea 
idiopat., Russk. Żurn. kożnych i wenericzeskich bolezn., 1901. - S. Alopecia areata, 
por. Les plllades par le prof. Pavloff, IV congres internat. de dermatol et de syphilogr., 
Comptes Rendus, 1901. - 6. \VI sprawie lasecznika Lisle'a i julliena w kile, Russk. 
Żurn. kożn. i wener. boi., 1901 i Przegl. Lekarski, t. r. - 7. O ropnych schorzeniach 
jądra w rzeżączce, tamże, 1902. - 8. Próby szczepienia kiły na prosiętach, tamże, 
1903. - 9. Bakterjologiczne badanie krwi u syfilityków, tamże. - 10. O toksynach
		

/Vilniana_027_04_135_0001.djvu

			131 


PROFESOROWIE I DOCENCI 


lasecznika Ducreya, Russkij Wracz, 1904 i Przegl. Lek., t. r. - 11. Przypadek rzeżączki 
powikłany wielorakiem schorzeniem stawow i naczyń chłonnych, Russkij Żurnal kot. 
i wener. boI., 1905. - 12. Trzy przypadki obszernych schorzeń kilakowych na pręciu, 
tamże, 1905. - lJ. O powstawaniu naciekow w miejscach zastrzyknięć salicylanu 
rtęciowego, tamże, 1907 i Warsz. Przegl. cborób skórnycb i wener., 1908. '- 14. Pato- 
logiczno - anatomiczne zmiany w trzeciorzędnym okresie kiły, Russkij Wracz. 1906. - 
15. Lasecznik Ducreya (prątek) i rola jego przy schorzeniach gruczołów pachwinowych 
(bubones), tamże, 1907. - 16. Zur Pathologie der Pityriasis rubra pilaris, Arcbiv f. 
Dermatol. u. 8ypbil., 1908 i Russkij Wracz, t. r. - 17. O leczeniu szczepionką chorób 
rzeżączkowych. Odczyt na zjeździe im. Pirogowa, tamże, 1910 i Przegl. Lek., t. r. - 
18. W sprawie wczesnego powstawania neurorecydyw w wypadkach leczonych 
wyłącznie salwarsanem (ros), Dermatologja, 1913. - 19. O schorzeniach skóry pocho- 
dzenia rtęciowego, Wraczebnoja Oaz., 1916. - 20. O patol.-anatom. zmianach w skórze 
u starców. - 21. Gruźlica jako czynnik etjologiczny w łuszczycy, Przllgl. Dermatol., 
1928. - Prace powyższe, z wyjątkiem ostatniej, zostały wykonane w laboratorjach 
kliniki chorób skórno - wener. Wojsk. Akademji Lekarskiej w Petersburgu (dyr. prof. 
T. P. Pawłow). 


,\,,,,e"e. 


.
		

/Vilniana_027_04_136_0001.djvu

			......
		

/Vilniana_027_04_138_0001.djvu

			Biblioteka 
Główna 
UMK Toruń 


Biblioteka Główna UMK 
"'"1111111111111"111"'"11111"'""1111"1"111111 
300043789412 


, 
48łi311 
. 


-. 


Jr