/Licencje_011_08_001_0001.djvu

			JNIWERSYTET 
\/IIKOLAJA 
	
			

/Licencje_011_08_002_0001.djvu

			" . . . Szczytowym osiągnięciem twórczym z dziedziny 
planowania przestrzennego w tegorocznych nagrodach 
i ponadto reprezentującym najwyższe walory dydak- 
tyczne - jest plan zagospodarowania przestrzennego 
(realizacyjny) kompleksu obiektów Uniwersytetu im. 
Mikołaja Kopernika w Toruniu. Plan ten jest przykła- 
dem wzorcowego przebiegu procesb (metody) projekto- 
wania w zespole autorskim: od propozycji ze strony 
autorów wyboru lokalizacji w skali miasta - poprzez 
prace studialne - kompleksowe planowanie zagospo- 
darowania przestrzennego i projektowanie architekto- 
niczno-budowlane - do realizacji, w której spośród 
tego samego zespołu autorskiego wywodzą się autorzy 
projektów poszczególnych obiektów. Jest to zarazem 
przykład autorskiego nadzoru wykonywanego w sposób 
twórczy nad kompleksową realizacją planu zagospo- 
darowania przestrzennego..." 


Z komentarza Centralnej Komisji Nagród Ministerstw: 
Gospodarki Terenowej i Ochrony Srodowiska oraz Bu- 
downictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych 
w 1972 r. za wybitne osiągnięcia twórcze w projekto- 
waniu budownictwa, architektury, planowania prze- 
strzennego oraz osiągnięcia w dziedzinie przemysłu ma- 
teriałów budowlanych.
		

/Licencje_011_08_003_0001.djvu

			UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA W TORUNIU 
PROJEKT I REALIZACJA
		

/Licencje_011_08_004_0001.djvu

			. 1 


.
 


- 


.
 


" 



, 

, 



l \ 



 


." \ 
J 


r 


,
 , 


'\ 


" 


-- 


ł", :It 


	
			

/Licencje_011_08_005_0001.djvu

			I l,5 5 
 t c2ł 
r 


" 


UNIWERSYTET 
MIKOŁAJA 
I 
KOPERNIKA 
W TORUNIU 


PROJEKT 
I REALIZACJA 



 
I 


4 


. f 


WARSZAWA 1974
		

/Licencje_011_08_006_0001.djvu

			Praca zbiorowa pod redakcją 
BOGDANA POPLAWSKIEGO 


Opracowanie graficzne i projekt okładki: 
KONRAD KUCZA-KUCZYŃSKI 
i BOGDAN POPLAWSKI 


Korektor techniczny: 
MALGORZATA KUCZYŃSKA 


WSZELKIE PRAW A ZASTRZEŻONE 


Wydawca: 
POLITECHNIKA WARSZAWSKA, WYDZIAL ARCHI- 
TEKTURY; ZAKLAD BADAWCZO-PROJEKTOWY 
BUDOWNICTW A SZKOL WYŻSZYCH, 
WARSZAWA 1974 


Nakład 2000 + 23 egz. Ark. druk. 10. Format 22 X 25. 
Papier kredowany kI. III, 90 g, B-l. 
Maszynopis oddano do składania w maju 1973 r. 
Druk ukończono w lipcu 1974 r. 


, 
. 


PZGraf. RSW "Prasa-Książka-Ruch" w Bydgoszczy 
Zam. 2129/73. 0-6/187 



 :-1 q-ł./ 


4 


", );5l/
 r }' 


lo..... 


- 


.-
		

/Licencje_011_08_007_0001.djvu

			SPIS TREŚCI 


1. SŁOWO WSTĘPNE REKTORA UNIWERSYTETU MIKOŁAJA KOPERNIKA W TOltUNIU PRO- 
FESORA DR WITOLDA ŁUKASZEWICZA . 7 


2. RYSZARD KARŁOWICZ - KONCEPCJA URBANISTYCZNA. 9 
3. MAREK ROZANSKI - REKTORAT I A.ULA. 41 


4. WITOLD BENEDEK - BIBLIOTEKA GLOWNA . 53 


5. ANDRZEJ JAWORSKI - INSTYTUT CHEMII . 59 
6. BOGDAN POPŁAWSKI - WYDZIAŁ BIOLOGII I NAUK O ZIEMI fi9 
7. WINCENTY SZOBER - OBIEKTY SOCJALNO-MIESZKANIOWE 79 
8. ZENON BUCZKOWSKI - PRZYCHODNIA ZDROWIA I POŁSANATORIUM . 99 


9. KONRAD KUCZA-KUCZYNSKI - OŚRODEK RADIOASTRONOMll W PIWNICACH 105 


10. RYSZARD KARŁOWICZ - WINCENTY SZOBER - ORGANIZACJA PRAC PROJEKTOWYCH 
I NAUKOWO-BADAWCZYCH Ul 


11. RYSZARD KARŁOWICZ - ORGANIZACJA INWESTYCJI 121 


12. ADAM CHOJNACKI - ROGER MALEJKA - REALIZACJA MIASTECZKA UNIWERSYTEC- 
KIEGO 


125 


13. BOGDAN POPŁAWSKI - KRONIKA BUDOWY MIASTEl:LKA UNIWERSYTECKIEGO 


148 


14. PROJEKTANCI I BUDOWNICZOWIE MIASTECZKA UNIWERSYTECKIEGO 


151 


5
		

/Licencje_011_08_008_0001.djvu

			I . 


- 


" 


".", 


-- 


... 


.. 


.. 


.... 


\, \ 1: 
 
'1." 
.... 
-.. 
.' 



 


'lit 


.. 


"" 


\, 
t 


, 


. 


>.. 
 


./ ... 


ł "'.. 
"'t . 
. $'; 
. 


:\ 


'. > 


.. ". 


..
 


- 
"" 


, .......' 


- 


. 
ł 
.' 


. A 



 .; 


i, 


. 
ł .... 



 


,'ho- 


... 


. 


. . 


... 


\ 



 

 


.. 


'.. 


4 


,
		

/Licencje_011_08_009_0001.djvu

			Symboliczny akt rozpoczęcia budowy mia- 
steczka uniwersyteckiego - 9.VL1967 r. - 
wmurowanie aktu erekcyjnego. Od lewej 
Józef Majchrzak - I sekretarz KW PZPR 
w Bydgoszczy, Aleksander Schmidt - prze- 
wodniczący Prezydium WRN w Bydgoszczy, 
prof. dr Witold Lukaszewicz - rektor UMK. 



 


W lutym 1973 r. zainaugurowano w Toruniu w sposób szczególnie uro- 
czysty obchody zwi.łzane z 500 rocznicą urodzin Mikołaja Kopernika. 
Obchody te mają światowy zasięg i znajduj.ł się pod \\ysokim patronatem 
UNESCO. 
'Vi elki Jubileusz Kopernikowski ma na cclu nic tylko złożenie hołdu dla 
jednego z największych geniuszów ludzkich, lecz także stworzenie korzy- 
stnej atmosfery do rozszerzenia i pogłębienia współpracy międzynarodo- 
W(
j. Obchody kopernikowskie mają równicż ogromnc znaczenic dla dalsł:e- 
go rozwoju toruńskiej Almae Matris, ktora w latach 1945-1973 stała się 
poważnym ośrodkiem nauki i kształccnia młodych kadr, promieniuj.łcym 
na całą Polskę P(lłnocną. 
\V uroczystościach uniwersyteckich, zwh}zanych z inauguracją koperni- 
kowskiego roku akademickiego 1973 1974, które odbyły się w Toruniu 
w pier\\szych dniach października 1973 r., wzięli udział przcdstawicicle 
władz, partyjnych i państwowych oraz środo\\ isk nauki z kraju i zagra- 
nicy. 2 października 1973 r. odbyła się uroczystość przckazania przez 
Rząd PRL władzom UMK wybudo\\oanej pier\\s,łej części "Miasteczka 
Uniwersyteckiego" na Bielanach. Dzięki zbioro\\cmu wysiłkowi projektan- 
tów i wykonawców oraz życzliwości i pomocy władz lokalnych, woje- 
\w;tlzkich i centralnych, podjęta z dużym rozmach cm inicjatywa została 
pomyślnie i tcrminowo zrealizowana. Powstały nowe piękne obiekty nau- 
Iw\\o-dydaktyczne, socjalno-bytowe i administracyjnc, poszerzając w spo- . 
sób widoczny bazę materialną Uczelni. 
Urzekaj.łca jest wizja rozbudowywanej do 19HO r. Almac Matris Coperni- 
canae. Jej podstawowe elementy stały się już rzeczywistością, świadcząc 
korzystnie o 
łuszności koncepcji ogólnej, która służyć \\ inna jak najle- 
piej potrzebom gospodarki, nauki, oświaty i kultury. 


\ .. 


vc.


 


Prof. dr dr h. c. Witold Lukaszewicz 
Rektor Uniwersytetu 'VIikołaja ](opcrnika 


7
		

/Licencje_011_08_010_0001.djvu

			","ol 
"., ........ 
. 
... j... I ....:-. 
_. . ot 

 . '"".. '. 
' 
. J " 
 , t :,,; 
.. , , ",," . ...
 
I ":
1.."'",,, . .. 
.
 .. ...
. '" 
, 
1!'l:''''' , 
· . '1 

 -ł. .t I 

 ' !' 
.... "'
1" .. "'J-. ł 
 
, 
. . ....... . I ... 

 J. 


- 


,.. 
....... 
.. 



ł. 
r 


,;. 

 .&o , . f ... 


.. 


.. 


.... . 
, 


-t .. """.,: 
. 

 


.. J ... 

.. fł 
. . 



 


,. 


.I' 


...., 


.. 


"1: 


. 
, 


... 


.... ,ly 


, 


. 


#f 


, .ił - . 
'. # 



411 
,... 


II T. 

 

.;, A"$. 
" 
 
 "T
 
'" 


,. 



 


n 
\I 


.. 


... 
. .. . 


....i '\:: 
... .. 
........ 
..... 
-.... 
...... 
..... 


... 


'f 


f'
 
. " 
. ..:
 .,
 1. "r. . 
j t
 
 
";,.., r : 
 'tJ 
! 
"f-!!!.. . 
.J - .. ''11 


. ł. .' 
, 


.' 



. .. 
. 
,. . 


. 


i
 
't 


I 
.-. 
- 


... 


I , 


.. 


c 


.. 


.1 



 


.. 


, 
. 


:. .l 
. ,. 
" ,
		

/Licencje_011_08_011_0001.djvu

			RYSZARD KARtOWICZ 


Dwie główne przyczyny legły u podstaw decyzji o bu- 
dowie nowego miasteczka uniwersyteckiego na terenie 
Bielan w Toruniu. 
Pierwszą z nich - to konieczność rozbudowy Uniwer- 
sytetu Mikołaja Kopernika na miarę roli, jaką odgrywa 
on w systemie uczelni akademickich w kraju, na tle 
potrzeb dynamicznie rozwijającego się przemysłowego 
regionu Polski i Kujaw oraz innych terenów północnej 
Polski. 
Drugą przyczyną - to rola uczelni, noszącej imię 
Mikołaja Kopernika w obliczu zbliżających się obcho- 
dów 500-rocznicy urodzin wielkiego polskiego astro- 
noma. 
Uniwersytet, założony w sierpniu 1945 r. w mieście, 
które poprzednio nie miało tradycji uniwersyteckich, 
stanął u progu nowego, silnego rozwoju. 


* 


* 


* 


Do roku 1969 Uniwersytet Mikołaja Kopernika sta- 
howil jedyną uczelnię uniwersytecką na terenie północ- 
nej Polski. 
J ego dogodne położenie w środku wielkiego obszaru 
północy kraju, a jednocześnie w centrum regionu Dolnej 
Wisły, podlegającego silnym procesom urbanizacyjnym, 
na skrzyżowaniu licznych szlaków komunikacji kole- 


. 
R)znar; 
UP 


Łćdź 
. Ul 


\ 
\ 
, 
S 


KONCEPCJA URBANISTYCZNA 
GENEZA KONCEPCJI 


jowej, drogowej i wodnej, na terenach o wyjątkowych 
walorach krajobrazowych i turystycznych, wreszcie 
w mieście o wybitnych tradycjach historycznych i nie- 
zwykle wartościowym ośrodku zabytkowym, mieście 
mającym ogromne możliwości przyszłej rozbudowy - 
wszystko to stworzyło potencjalnie sprzyjające warunki 
szybkiego rozwoju uczelni. Powołanie do życia w 1969 r. 
Uniwersytetu Gdańskiego nie mogło wpłynąć hamująco 
na rozwój Uniwersytetu Toruńskiego, ze względu na 
wyraźnie odmienną od UMK specyfikę uczelni gdańskiej, 
związanej ściśle z gospodarką morską oraz w wyniku 
już silnie rozwiniętego i okrzepłego w ciągu 25 lat 
istnienia ośrodka akademickiego i środowiska nauko- 
wego w Toruniu. 
Dynamika przewidywanego wzrostu Uniwersytetu To- 
ruńskiego stała w jawnej dysproporcji do stanu 
technicznego budynków zajmowanych przez uczelnię 
i możliwości ich rozbudowy. 
Na początku lat 60-tych zarysowała się również wy- 
raźna kolizja między potrzebami rozbudowy poszcze- 
gólnych obiektów uniwersyteckich a planami rozwoju 
miasta, przewidywanymi wcześniej przez pracownię 
urbanistyczną przy Prezydium Miejskiej Rady Narodo- 
wej w Toruniu. Jednym z charakterystycznych przy- 
kladów tej kolizji były potrzeby rozbudowy Wydziału 
Matematyki - Fizyki - Chemii oraz konieczność prze- 
budowy ulicy Grudziądzkiej, jako proponowanej wów- 
czas ważnej arterii komunikacyjnej. Okoliczności te 
zmusiły do zastanowienia się, w jakim kierunku i ja- 
kimi metodami należy organizować dalszy przestrzenny 
rozwój uczelni w tych warunkach. 
Punktem wyjścia do opracuwania generalnego planu 
rozbudowy UMK były dwa dokumenty. 
Pierwszym z nich był opracowany w pracowni m'bani- 
stycznej PMRN w latach 1957-59 plan ogólny miasta, 
w którym przewidywano w rejonie na północ od Byd- 
goskiego Przedmieścia lub na Jakubskim Przedmieściu 
tereny rezerwowe, przeznaczone na ewentualną budowę 
tam wyższej uczelni. 


9
		

/Licencje_011_08_012_0001.djvu

			Collegium Maius UMK - dawny budynek szkoły przemysłowej 


I> 


: ,... 


.. 


'-=1 

 
 ""
 


. 
. - . 
 
 
:
/"": 
 ; r t " 
. 
 - .- 
,.... r- 
\,.-. __o 
 '";... y..... 
 . 
/"\ -= ... \';,. "" 

 """'-- _. 
,. 

-. ;
..' "",,., .' ,,;. 
 :" 
 , 
,,< . I t 
o ,c. 

 
i. 


... 



. 

 ... 
'

 t-. 


......
 
_.II.
 \
.. 
!:: A:ł. 
Ila

 


;- 


I 

 


t 



 



f. 
.31 


.. 
III 



 


. 


!..: 


..., 
III 
o ... .ql 


 ''; 
.
 
... .. 
.....- . . 
- . to.:tt .... 

.,. ,\. 
 
 
" 


10 


...,.. 
-r 
- 
r- 



 , 
 
., 'v 


v- 
.- 


.
. ;-- 
. . ,¥" 

 . 

 . 


'..I 
" " 


"" 




. .. 
.. 
_.:. 
 


....... 
. 


- 


J 


Collegium Maximum UMK - dawny Dwór Artusa t 
.. 
\ J 
.. 

 
 

 ,.fi" , \ 
ł-" .... 
.-' 
, , 
 
, """ .
 "- 
",,''11( ,. l 

 ""
 . '. 

.... Z ".", 
 , 
.
 .

.,-« 
 
,'\ ... 
"'" "'< 
" '" .. ',- 
..rł'" .' , 
» , ł 
.. li 
, 
 
I .1 
I f 
ł I. 1 ł 
. i . 
 
,IHI 
'II 
I 
.n II 
,J 

 
. ł. ł 
- I 
ł I . U ł 
" ' I I 
.. . 

 o 

 . 1; t -II 
. 
.. .. . I 
. '" .- 
. . '; . ł\ & ... 
I '.''1 ł 
,- l .. 

- I f 


-
		

/Licencje_011_08_013_0001.djvu

			- 


. 


Collegium Minus UMK - dawny gmach Komunalnej Kasy Oszczędności 


""'" 
.. ..- ;, 
4ł'
 
,,' ", 
'11., 


.. 


'J.
 
. 
12 ::
. 
fł. . 
. r '> 
; . 
.ł""v
 
ff
. 
.ł ... , 
ł1. . 
,tlł.. 
 

t .,
' 
lir.). 
 
r
..'1 ' ...., 
..
 
"" 
." 
ł '( ... 
.,: 

-j 


'" 



 


ł 


.,. 



t ł Ił. 


. 


;: 
1"'10- 
. ł . 
". .. 
,.,. 

I: 


 
.1 
. ,.. 


, . . 
ł ... 
. 
 .4It" 
;.. :..' 
.... ,,.. ił 
\ " t,fJ,,' 
. . 
ft 


.. . 


. 


,. 


.' 
.. 
.
.. 


.. . 


_fTJ 


. 


... 


..1 


ł. 


 
,. 
; to 


.. 


- .,
 : ,I, 


 
, 
 . 


tł.., -ł 
< 
.,..'
. 
,. 


t .
 . 
... ... 
"'\ 
. 


11 
.... 


'\.. 


ł 



.,. 


.. + 
, 


. 


j 


r 
. \to 

'" 


" 
. 


.. 


.. 
.. 
,..... 


.. 


, 
.... 


'" 



 


I 


Po 



. 


... 


.. 


" 


.... 
 


".. 
. 


1 


.". 


\, 


. 


11
		

/Licencje_011_08_014_0001.djvu

			.Drugim - były opracowane w 1960-62 r. przez mgr mz. 
arch. Stefana Modrzejewskiego w ramach "Miastopro- 
jektu - Poznań" na zlecenie UMK wstępne założenia 
projektowe rozbudowy uczelni. Jednakże oba te do- 
kumenty nie precyzowały jednoznacznie i przekony- 
wująco koncepcji rozbudowy uczelni i jej lokalizacji. 
Nie wierząc w możliwość podjęcia tak dużego zadania 
i w obawie przed trudnościami, w dn. 22 stycznia 1962 r. 
Senat UMK podjął jednomyślną uchwałę, ustosunko- 
wującą się "negatywnie do sugestii projektanta usytu- 
owania nowych gmachów uniwersytetu na wydzielonym 
terenie przy uL Bielańskiej lub na Jakubskim Przed- 
mieściu". Jednakże Prezydium Miejskiej Rady Narodo- 
wej na wniosek głównego architekta miasta mgr inż. Ce- 
zarego Mathesa, powołało w tej sprawie w dn. 27 stycz- 
nia własną Komisję Rzeczoznawców w składzie: 
doc. dr Ryszard Karłowicz- Politechnika Warszawska 
dr Bohdan Ledworowski Instytut Gospodarki 
Komunalnej 


mgr inż. arch. Leonard 
Tomaszewski 
mgr inż. arch. Krzysztof 
Miller 


Politechnika Warszawska 
- kierownik Wojewódz- 
kiej Pracowni Urbani- 
stycznej 
Główny Architekt Wo- 
jewództwa bydgoskiego 
i w oparciu o opinię Komisji wystąpiło do UMK z po- 
nowną propozycją rewizji poprzedniej uchwały. 
W wyniku tej akcji, w dniu 2 lutego 1962 r. PMRN 
w Toruniu, w porozumieniu z Rektorem UMK, zleciło 
konsultantom planu ogólnego miasta: doc. dr Ryszardo- 
wi Karłowiczowi i mgr ekonomii Eugeniuszowi Kosiac- 
kiemu z Wydziału Architektury Politechniki Warszaw- 
skiej opracowanie ekspertyzy na ten temat i przedsta- 
wienie umotywowanych wniosków. Opracowanie powyż- 
sze, zakończone 15 marca 1962 r. pod nazwą: "Eksper- 
tyza urbanistyczna i techniczno-ekonomiczna lokalizacji 
i realizacji rozbudowy Uniwersytetu im. Mikołaja Ko- 
pernika w Toruniu w okresie perspektywicznym w la- 


inż. arch. Juliusz Wilski 


12 


-- 


tach 1963-75", zostało wykonane przez wyżej wymie- 
nione osoby przy udziale: 
- mgr Mariana Kaczmarka - kierownika Działu In- 
westycji UMK oraz 
mgr inż. Jerzego Regulskiego i mgr inż. arch. Le- 
onarda Tomaszewskiego z Instytutu Urbanistyki 
i Architektury w Warszawie 
dr Bohdana Ledworowskiego z Instytutu Gospodarki 
Komunalnej w Warszawie, 
mgr inż. Wojciecha Suchorzewskiego z "Miastopro- 
jektu" w Warszawie, 
przy współpracy pracowni urbanistycznej PMRN w To- 
runiu w osobach: 
inż. arch. Kazimierza Gregorkiewicza i mgr inż. Juliana 
Orłowskiego. 
W ekspertyzie tej stwierdzono, że: "Obecny stan zain- 
westowania, rozmieszczenia oraz możliwości rozbudowy 
UMK budzą szereg poważnych zastrzeżeń. 
Po pierwsze są to przeważnie budynki, które w swoim 
założeniu nie były przeznaczone ne cele uniwersyteckie, 
przez to wymagają stale robót adaptacyjnych; 
po drugie - posiadają one ograniczone możliwości roz- 
budowy; 
po trzecie - znajdują się one przeważnie w złym 
stanie technicznym, co powodować będzie zawsze do- 
datkowe kwoty na kapitalne remonty; 
po czwarte - rozproszenie poszczególnych wydziałów 
na terenie miasta wpływa na trudności związane z ich 
obsługą oraz ma ujemny wpływ na społeczne życie 
studentów; 
po piąte - lokalizacja większości wydziałów w centrum 
miasta, w którym plan perspektywiczny przewiduje 
budowę dużego ogólnomiejskiego ośrodka uslugowego 
oraz duże nasilenie ruchu tramwajowego i samochodo- 
wego (centralne parkingi, węzły komunikacyjne), będzie 
bardzo uciążliwa dla pracy poszczególnych wydziałów 
(zwłaszcza mat. - fiz. - chem.), które znajdą się 
w samym środku największego ruchu miejskiego (za- 
burzenia elektromagnetyczne, prądy błądzące itp.)." 


-
		

/Licencje_011_08_015_0001.djvu

			-- 


l 


. 


..
"!-
 
..
 -,. 


.... 


... 


.. 


.V"
 



 .-- 




 


. . . , ił 

 4'" r f 
.. :.. ł . 


" 


, 

 j 




 


It. 
'-' 


'. 


.. 


....., 


.... 


11 


...
 


.... 


.. 


. ....
. 


.. 


.' d
 


.;
 


.r 


- 


... . 
. 


..ł.&. .... 
.,;>'1 .
 .. 


;ł-..1iI 
... 


? 
';p.-.- 


" 


,
 
'- 
..i.

 
 

.
 


':'- 


.... . 


. " 
..... ." ........... 
 


-, .
 
l 


- 


"'
 


.- 



. 


Teren Forum Głównego przed rozpoczęciem budowy 


. 


Propozycje lokalizacji UMK na tle planu ogolnego Torunia 


GDANSK 


KUTNO 
rOD! 


13
		

/Licencje_011_08_016_0001.djvu

			\
l. 0 

 ' 
 ' 
IIYDGOaZ
 
 
ill',,' 
 \ 1/ 
AGLOMERAC.JA ,
o 
 --:::.... 
BYDG05ZCZ- TORUN 
","uŃ 
IŁAWA 


TORUŃ- 
SCHEMAT PLANU KIERUNKOWEGO 


80AŃSf( 
8"UOZ'4D Z 


--.- 


,..----- 


:' 


14 


W..."SZAWA 


POWIERZCHNIA 60 ha 
KUBATURA. m' -700000 
1 etap 333
000 
2etop -36Z000 
IL.O$Ć 5TUDENTOW

11.500 
Slacjonarf\ycb 6 . 500 
zaOcznych .\WlecZ. 5
000 


.. STARE "'ASTO 
11- Z.ł.8UDOWA NESZK.ł.NICI¥M M60..EJSK-ł 
111111111 ' lA",-",,- ........-.. ...,,,"'_ 

 TIUtEHf PRl1!:NI'StDWE 
O Ot:.....K OOIJ.tłO"'f.J51U 
O O'RODMI 1Jr1[lHICOWł 

 IIOWUHlI\ACJA IOOWA 
- KOLIJ 


1 
l
		

/Licencje_011_08_017_0001.djvu

			Ekspertyza następująco formułuje stanowisko jej auto- 
rów: "W związku z sytuacją wyżej opisaną, powstaje 
zasadnicza wątpliwość, czy słuszne jest kontynuowanie 
rozbudowy UMK w dotychczasowych rozproszonych 
formach, wiedząc z góry, że rozbudowa ta jest wyraźnie 
ograniczona, pociągnie za sobą poważne dodatkowe 
koszty i nie da pełni korzyści funkcjonalnych; czy też 
należy szukać drugiego, bardziej radykalnego, lecz bar- 
dziej dalekowzrocznego rozwiązania w formie nowej 
lokalizacji UMK na jednym terenie, przewidującego 
koncentrację środków i efektów użytkowych i nie po- 
ciągającego za sobą trudności w czasowym wykorzysty- 
waniu poszczególnych obiektów przez różne wydziały 
UMK, aż do czasu pełnego przeniesienia uczelni na 
nowe miejsce". 
W wyniku powyższych stwierdzeń, autorzy ekspertyzy 
poddali analizie alternatywne warianty rozwiązań: 
pierwszą alternatywę, przewidującą rozbudowę Uni- 
wersytetu systemem rozproszonym (punktowym) w 
oparciu o istniejące budynki usytuowane w różnych 
punktach miasta; 
drugą alternatywę - przewidującą budowę Uniwer- 
sytetu na nowym terenie w formie jednolitego kom- 
pleksu "miasteczka uniwersyteckiego" z propozycją 
stopniowego, etapowego przeniesienia istniejących wy- 
działów, w miarę budowy nowych obiektów na terenie 
"miasteczka" . 


Z kolei, w ramach drugiej alternatywy, rozpatrywane 
były 4 warianty lokalizacji uczelni: 
1 - na północ od Bydgoskiego Przedmieścia, między 
ulicami: św. Józefa, Bielańską, Okrężną i przyszłą 
trasą W-Z. 
2 w centrum miasta, w rejonie Wałów Sikorskiego 
i Al. 500-lecia, 
3 na J akubskim Przedmieściu, przy szosie Lubickiej 
(Rubinkowo), 
4 na Podgórzu (lewobrzeżnym przedmieściu Toru- 
nia), 


, 
..........- 


Alternatywa pierwsza została oceniona ujemnie, zwłasz- 
cza ze względu na to, że "w miarę rozbudowy miasta 
(którą to rozbudowę przewiduje się przeszło dwukrotną 
w stosunku do stanu obecnego) i w miarę wzrostu mo- 
toryzacji, obecnie zajmowane przez UMK budynki 
w centrum Torunia, znajdują się w naj ruchliwszej 
dzielnicy miasta, w jego centrum usługowym, w splocie 
węzłów komunikacyjnych, handlu, rozrywek, admini- 
stracji. Wpłynie to na pewno niekorzystnie na pracę 
poszczególnych wydziałów i warunki życia studen- 
tów". 
Dalej, odnośnie tej alternatywy, autorzy ekspertyzy 
twierdzą, że: "Rozbudowa Uniwersytetu wymaga zna- 
cznych terenów. Powierzchnia terenów, które są ko- 
nieczne pod perspektywiczny rozwój UMK wynosi 
przeszło 30 ha*, podczas gdy możliwości terenowe 
związane z obecnymi lokalizacjami nie przekraczają 
nawet 9 ha. Do tego należy dodać, że zagospodarowanie 
części tych terenów nastręczać będzie szereg trudności. 
Budownictwo na nich, ze względu na złe grunty, 
będzie droższe, inne tereny ewentualnej rozbudowy są 
to skwery i parki miejskie. Rozbudowa niektórych 
obiektów wymagać będzie kapitalnych remontów i wy- 
burzeń sąsiednich budynków.... Wreszcie konieczność 
dalszej ekspansji Uniwersytetu zmusi do jeszcze wię- 
kszego rozproszenia inwestycji w planie perspektywicz- 
nym ..., co wpłynie bardzo szkodliwie na proces dy- 
daktyczny, pracę naukową i procesy socjologiczne za- 
chodzące w środowisku studenckim". 
Tak więc autorzy ekspertyzy zdecydowanie wypowia- 
dają się za alternatywą drugą, przy czym, w wyniku 
rozpatrzenia różnych wariantów lokalizacji Uniwersy- 
tetu w mieście, popierali wariant "bielański", uzasad- 
niając go następująco: 
"... tereny na północ od Bydgoskiego Przedmieścia 
(między ulicami św. Józefa, Bielańską, Okrężną i przy- 
szłą trasą W-Z), szczegółowo scharakteryzowane po- 



) Później, przy rozpatrywaniu założeń programowych, wielkość 
wymaganej powierzchni wzrosła niemal trzykrotnie. 


15
		

/Licencje_011_08_018_0001.djvu

			niżej, mają pod względem swojej lokalizacji w stosunku 
do miasta, szereg poważnych zalet, polegających na 
tym, że: 
- znajdują się one w bezpośrednim sąsiedztwie istnie- 
jącego śródmieścia i obecnie użytkowanych gma- 
chów UMK, wskutek czego "przeprowadzka" uni- 
wersytetu mogłaby się odbyć w sposób jak najmniej 
uciążliwy dla jego pracy w okresie przejściowym, 
- zajmują obszar okolo 50 ha, przez co stanowią 
w pełni wystarczający teren dla ewentualnej dużej 
rozbudowy UMK nawet w odległej perspektywie, 
obejmują tereny bardzo dobre pod względem bu- 
dowlanym, co obniży znacznie koszty wszelkich ro- 
bót fundamentowych i przyspieszy realizację, 
- są bardzo dobrze powiązane komunikacyjnie, zarów- 
no z samym miastem, jak i z innymi miastami wo- 
jewództwa bydgoskiego, a zwłaszcza z samą Bydgo- 
szczą. Wynika to przede wszystkim z faktu, że do 
terenów omawianej lokalizacji będzie przytykać od 
północy przyszła wielka arteria W-Z, łącząca przez 
Fordon Bydgoszcz z Toruniem. W ten sposób 
droga autobusem z Bydgoszczy do UMK w To- 
runiu nie będzie w przyszlości przekraczać 40 mi- 
nut dojazdu, przez co można by w pełni przyjąć 
tezę, że przy omawianej lokalizacji, UMK poło- 
żony w Toruniu obsługiwałby w sposób bardzo 
korzystny i Bydgoszcz (stałby się więc uniwersy- 
tetem zarówno dla Torunia jak i dla Bydgoszczy); 
znajdują się w otoczeniu lasów (od północy i od 
zachodu w pasie izolacji od lotniska), jak również 
są same w dużym stopniu zalesione, co z jednej 
strony stwarza dobre warunki zdrowotne (UMK 
będzie jakby cały położony w parku leśnym), z dru- 
giej zaś - sprzyja względom akustycznym i higie- 
nicznym wskutek amortyzującego działania lasu na 
wszelkie wpływy z zewnątrz; 
użytkowane przez miasto ujęcie wody, przejdzie 
w użytkowanie UMK już w następnej pięciolatce. 
ponieważ przewiduje się rozbudowę nowego ujęcia 
dla miasta, po lewej stronie Wisły. Obecne uję- 


16 


, 


cie może być wykorzystane dla celów laborato- 
ryjno-przemysłowych przyszłych potrzeb wydziałów 
fizyki i chemii, jak również dla organizacji na tere- 
nie "Miasteczka Uniwersyteckiego" zespołu wypo- 
czynkowo-sportowego dla studentów i pracowników 
UMK (pływalnie itp.); 
istniejąca sieć kanalizacyjno-wodociągowa i gazowa 
przy ul. św. Józefa i ul. Reja, całkowicie wystarczy 
na podłączenie budynków realizowanych w I etapie. 
W dalszych etapach miasto przewiduje i tak roz- 
budowę tej sieci ze względu na konieczność pełnego 
obsłużenia Bydgoskiego Przedmieścia". 
W ramach ekspertyzy zostały przeprowadzone analizy 
porównawcze poszczególnych wariantow lokalizacji, za- 
równo pod kątem warunków funkcjonalno-przestrzen- 
nych, jak i warunków technicznych, ekonomicznych 
oraz socjologicznych. 
Ekspertyza kończyła się konkretnymi wnioskami odnoś- 
nie warunków lokalizacji, działań i aktów prawnych, 
które należy opracować i przedsięwziąć, aby doprowa- 
dzić do realizacji tego wielkiego zamierzenia inwesty- 
cyjnego. Jedną z integralnych jej części była szcze- 
gółowa propozycja etapowania realizacji. tak aby w spo- 
sób logiczny i powodujący jak najmniej zaburzeń 
w funkcjonowaniu uczelni, osiągnąć zaplanowane re- 
zultaty. 
Nie bez znaczenia dla wysunięcia powyższej propozycji 
była świadomość, że za jedenaście lat od chwili jej opra- 
cowania, w r. 1973, przypada pięćsetna rocznica uro- 
dzin Mikołaja Kopernika, syna miasta Torunia i patro- 
na uczelni. Przewidywane uroczystości, które z tej oka- 
zji powinny by mieć miejsce nie tylko w Polsce, ale 
i w skali międzynarodowej, nasunęły autorom eksper- 
tyzy myśl zaproponowania budowy nowego miasteczka 
uniwersyteckiego w Toruniu równocześnie jako wiel- 
kiego i trwałego pomnika dla uczczenia pamięci słyn- 
nego polskiego uczonego. 
Pomimo dwuletniej zwłoki w podjęciu decyzji co do 
dalszej rozbudowy uniwersytetu, podyktowanej niewia- 
rą w możliwość realizacji tego dużego zamierzenia, do- 



 


v 



 
,
		

/Licencje_011_08_019_0001.djvu

			- 


. 


Etapowe 
tracji. Obrrzenoszenie U . 
2 _ biOlO:i
ty dYdaktycZ

wersytetu na n 
: "Uk :e
;ękn
, 3 6 -=- f
'i:'ka i 
:::::.
;: kÓI::'';:
) te;en kon""n- 
,lud' o....,. 10 onomi> 7 a. 4 - a; - chemia 
!Um W y ch -:- bibliote k ' - prawo 8 tronomia 5 ' 
Ob' k owama f' a. 11 ,- b ,- 
1 .:: ty 'ocjaln ' ",,,,nego, - 'Iudium wo' k umanistyka 
dom .. ad .. J' owe 1 ' 
,d'owia y ,luden,kie mm"t,
yjne ' 2- 
7 ' 4 _ c> . [\\)\;!'e. 
IJ \ 

\......7..? - \ 
I - \
 

'--
 -= ' 
...,....- r- _ I 
.,.,.' > 
 t 
· · · ,:;.,.,. .'.' ': '" '\ )l- 1973lJ 

 . ":/ -¥" i/ 
J- ,j
 G 
l,>A" 
-,
 r 

"w"'. 

i"
 . 
 
.. f a "(rcf'J!y ,\ 
= 
 _.:?Q Ror-l-P.
 
 

 
 
'
'A:p.DYL L 'o.c. \ .-./ 
=-'--l

' _.- '.B \,.)\1. --.v r ' '\ 
.s 


 
1't\...." > \ 
I .. ..\ ",. ' 


-t ""'"--- 
" 


- 


\ 
\ 
\ 
I 

 ! 



 


, 
/ 
,/ 
7 //. 
/ 
,.// 
" 
, ' 
" '. - 
I 
\ 
\ 
,,\ 
\ - 

.-:-\
 
\ 
\ 
\ 
\ 


- 


\ 
\ 
\ 
I 

--
 / 


/ 
/ 
/ 
/ 


- 


...
		

/Licencje_011_08_020_0001.djvu

			piero w marcu 1964 r. odżyła myśl generalnej budowy 
UMK na nowym terenie Szereg prob rozbudowy po- 
szczególnych wydziałów w oparciu o istniejące obiekty 
zawiodło. Okazały się drogie, trudne w realizacji, nie- 
pełnowartościowe funkcjonalnie. Jednocześnie dojrze- 
wał obszerny program inwestycyjny wskazujący na to, 
że po zaspokojeniu potrzeb na najbliższe lata, uczelnia 
będzie się dalej rozwijała, a to pociągnie za sobą ko- 
nieczność znalezienia terenów rezerwowych pod przy- 
szłe lokalizacje obiektów, często nawet nie dających się 
jeszcze sprecyzować pod kątem ich przeznaczenia. 
Urzędujący wówczas rektor, prof. dr Antoni Swinarski, 
zaprosił do siebie autora, jako przedstawiciela zespołu 
ekspertów, który w 1962 r. postawił koncepcję lokali- 
zacji i budowy uczelni na terenie Bielan w Toruniu 
i zaproponował w imieniu Senatu UMK rozpoczęcie 
prac projektowych. W marcu 1964 r. nastąpiła wymiana 
korespondencji między Rektorem UMK i Dziekanem 
Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej pro£. 
dr Piotrem Biegańskim, w wyniku której Wydział Ar- 
chitektury P.W. zgłosił gotowość podjęcia się opraco- 
wania wszystkich projektów urbanistycznych i archi- 
tektonicznych wraz z pełną dokumentacją realizacyjną. 
Na wniosek Rektora UMK, na generalnego projektanta- 
koordynatora rozbudowy został powołany doc. dr Ry- 
szard Karłowicz z Wydziału Architektury Politechniki 
Warszawskiej. 
"Oddając do dyspozycji swoje możliwości Uniwersyte- 
towi Mikołaja Kopernika, Wydział Architektury Poli- 
techniki Warszawskiej - czytamy w liście Dziekana 
do Rektora UMK - chciałby w ten sposób wnieść jak 
najbardziej konkretny i owocny wkład w dzieło umoc- 
nienia bazy dla rozwoju nauki polskiej, zwłaszcza 
w przededniu uroczystości związanych z obchodem 
500-lecia urodzin Mikołaja Kopernika. Będzie to jedno- 
cześnie dla nas najlepszą formą uczczenia pamięci 
Wielkiego Polaka". 
W trakcie rozmów, konkretyzujących harmonogram 
działań, okazało się, że okres czasu dzielący rok 1964 


18 


J.. 


I 

 


od jubileuszowego roku 1973 jest bardzo mały dla reali- 
zacji tak poważnych zamierzeń projektowych i budow- 
lanych. Z tego też tytułu UMK zrezygnował z ogło- 
szenia szerokiego konkursu urbanistycznego, ogranicza- 
jąc się do propozycji zlecenia wybranym trzem zespo- 
łom autorskim opracowania w ciągu pięciu miesięcy 
3 wariantów projektu koncepcyjnego. Poza zespołem 
Wydziału Architektury P.W. równoległe dwie koncep- 
cje miały opracować zespoły z Torunia i Bydgoszczy. 
Jednakże, ze względu na niezwykle napięte terminy, 
ostatnie dwa wycofały się z opracowań, natomiast ze- 
spół warszawski przedstawił l sierpina 1964 r. projekt 
koncepcyjny, którego autorami są: 
Ryszard Karłowicz 
Witold Benedek, 
Marek Różański, 



 


przy współpracy: 
Eugeniusza Kosiackiego (program), Marii Szczypiorskiej 
(założenia zieleni i sportu), Jerzego Mołoniewicza 
(uzbrojenie w sieć wodociągowo-kanalizacyjną) i Sta- 
nisława Wolskiego (uzbrojenie w sieć energetyczną). 
Jednocześnie mgr inż. arch. Mieczysław Zaroń wykonał 
makietę całego rozwiązania urbanistycznego UMK, któ- 
ra przez dłuższy czas stała w starej sali Senatu i stano- 
wiła ważny czynnik propagandy i mobilizacji opinii 
osób zainteresowanych rozwojem uczelni. W tym cza- 
sie powstał pierwszy zespół projektancki, który - poza 
wymienionymi osobami - składał się z pomocy tech- 
nicznej w składzie: Krystyny Mickiewicz, Anny Smoli- 
kowskiej, Beaty Pokornej, Andrzeja Krzewińskiego 
i Anny Wołowskiej. 
Z zespołem projektantów w pierwszej fazie prac z ra- 
mienia UMK i miasta Torunia współd
iałali: Rektor 
pro£. dr Antoni Swinarski, Dyrektor Administracyjny 
UMK mgr Stanisław Staniszewski, Kierownik Działu 
Inwestycji UMK mgr Marian Kaczmarek, Główny Ar- 
chitekt miasta mgr inż. arch. Cezary Mathes i Kierow- 
nik Miejskiej Pracowni Urbanistycznej inż. arch. Kazi- 
mierz Gregorkiewicz. 


l
		

/Licencje_011_08_021_0001.djvu

			l. 


ZASADA ZAGOSPODAROWANIIA PRZfSTRZENN'EGO 


. 
.92111 
.1 0 3 
I 2 



-IfI!M"/lJIIIIIII_
 
:=:::::::: mili.. 
 i 



 


Opracowana w okresie od 1 kwietnia do 31 lipca 1964 r. 
koncepcja urbanistyczna budowy miasteczka uniwer- 
syteckiego na Bielanach w Toruniu, została zreferowa- 
na w listopadzie 1964 r. na posiedzeniu Kierownictwa 
Uniwersytetu i Rady Technicznej przy Wydziale Bu- 
downictwa, Urbanistyki i Architektury Prez. WRN 
w Bydgoszczy. Przewodniczącym tego posiedzenia był 
ówczesny Prorektor UMK prof. dr Witold Lukaszewicz. 
Powyższa koncepcja oparła się o zasady kształtowania 
przestrzennego, które były wynikiem szeroko prowa- 
dzonych przez jej autorów studiów i obserwacji progre- 
sywnych tendencji w tej dziedzinie zarówno w prak- 
tyce krajowej, jak i zagranicznej. 
W trakcie prac nad koncepcją generalną, na życzenie 
inwestora i wojewódzkich władz urbanistycznych, zo- 
stały w okresie od lutego do maja 1965 r. opracowane 
dodatkowo dwie alternatywy zagospodarowania prze- 
strzennego uczelni, w celu sprawdzenia słuszności przy- 
jętej koncepcji i dokonania bilansu optymalizacyjnego. 
Tego rodzaju opracowanie potwierdziło zasadniczą pra- 
widłowość pierwotnego założenia. Na posiedzeniu przed- 
stawicieli Departamentu Inwestycji Ministerstwa Szkol- 
nictwa Wyższego oraz Wydziału Budownictwa, Urba- 
nistyki i Architektury Prez. WRN w Bydgoszczy, które 
odbyło się 22 czerwca 1965 r. w Warszawie, zapadła 
decyzja przyjmująca I wariant urbanistyczny, jako za- 
sadę rozwiązania przestrzennego kompleksu budynków 
UMK. 


.. 


11111111&4 

 
 

 
 
\ 
 
 
.. 
l 
2° 


Schemat możliwości l"O.lwoju uczelni w skali miasta, zespołu 
wydziałów i wydziału: l - teren uczelni, 2 - kierunki roz- 
woju, 3 - tereny wypoczynku, 4 - wydziały. 


19
		

/Licencje_011_08_022_0001.djvu

			..,.......... 


.. 



 


I:l 
I 


... 


." 


>. 



.' 


, 
...... 


:i" 



 


..... 


""'- 


.. 


,. 


/ 
" 


,. 


. 


.. 


........-
1Ił-: 



 



 '" .J' 
ł-;, 



 


-" 



 


:'!' -"- 


... 


,/ 



 


" 


. ,. 


.ąłI>_:;::
 


,. 



 


.; 


\ 



, 
/

- 


. 


" 


'..,. 
""""" 



. 


", 





 


\, 

 


-: 



, 
. 


. >"<, 



 'I, 


- 


,
 


,. - 


"y. 


p.

 
'" _. 


....--:1 


"- 

 


<. 



..,. 


I 


.. 


- 


. 
 ----. 
"'" . 
-. ...'r 


.. 


v...,; . 
'\. .. 


. I 


.at--. .." 


.". 


" 


j 


\ 
1 , 
, .
		

/Licencje_011_08_023_0001.djvu

			Fragmen t 
y maki t 
e y koncepc J o i 
z r. 1964 


Makieta UMK 

 (r. 1964) 


,. 


ł 


, .--ł""'" 
. . ,--- --::::;;:" 
. 

_ filii"" 
. 


. { > ... 
. 
 


j 


w < 
.. 


.. 


#,
 
... 
",ł. 


.. 


l 


. 

:
 
'(: 
.\.. 
\ '\. 
\ 


"'1' 
f 


,- 


'- 


I I 
I 


ł 
I 
_L 


\' 

\ 

.. 
; 


I 


- 


I J 
J I 



 
-ł 


...... 


.... 


F 
.. 
 ....., 
,. ... 
 
 . 

 .- 
tO>.. ..... 
.. 
_ ':',:t-!
'; 
 ) 
- 
 - - 
.- 
r . .. ..-. - ,--;" 
 ; 
I 
 . 
....... . 
. ..."J" .J. ; ...., I 
. . I I 
.. .. 'to I I 
, ł I 
ł ł I 
ł.. ł I 


I 
'\ 


I 


. 


ł 
I L 


'-: 


f 


:. r 
... . 


" ,.. 
- 


. 
1: · 

:. ..:-

 
:.... .....:' 

 ł "".. 
.,.. 


w- 



 ... 


,,. 


. .,. 


) \ 
' ( 
. ( 
1.- 

 . -. 
 
- " .. 
, )' 


ł, 


.
 
" .. 


.. 
It ' r 
'\ ,>}. 
- . 
 
 
;.. 
 

... "
 
.. .... . 
" 
i ' .;# 

 "" ... 
,. 


J ," 
.. 

 ,,,,"" ,. 


/I 


.. 


. 



 



 
"'"' < 


l "'- . ...
ł 
, .-
 :::-.:: 
.", - 
 
j, I 
,j '1 t, 
'¥ 
.; ,.., 
V ... 
"....-..... ..... 
\ . 1 ...... 
\ J' 
! \\ \\ \. ... ..\. 
. ' , . " \ 
, 


, 
.. ." 


- 


", 


. 



 " 


...., 


... 


V'. 
'¥ 


II: ..."_.
 ' 


" 


j L 


l: 


} (
 ( 
f \ 


" 


!} 


...........-. 


............ 


" . 


l.. L ,1- 
La t= 
. 
l )' \ 
...-... 
.... 


j 


',I 

I 


,oj 


(, 


\ .... 


..... 
-...; 
L 


.... 


"',
		

/Licencje_011_08_024_0001.djvu

			..., 


oJ 
" 



'
 -- 


../'.. 
- \t-
 " 

 t 
.;:.,) 
 
 .\..
 ' .. 
, "" 
, I "te. .. 
/ . II I ' 1"Y
.jjł
.1.
'
 li 
, ' II ł I 
 J :
 .,t
ł
 

 I J 1,1 j I ',.t, J 

::

:3
 '
 
, \ ' 
 ł -: I .' J -1: ».,.. 
-.. . 

 
ł I . fi ł\:
""- ;":::":'1 
.. ..
 
.,<; '
, ':,.. J 11'li; ił ',' -t

:: 
.:$;," 
: '.. I.:, 
" ,. j ł] 

 _.... .. 
 ':1 )
:/ 

 .' A.
: f 
 . 
 . ł r.1 l' '.I ¥ 

 " 
 o:;
:;J: 
U ",,
 ';:""..0" "':,. 1';. 
I 11!1 
 / ...,-
 .
;:, -,K -ji "" ........... 
. C \ ;.> :
 . ,
 . r . _
if:J .
.
 t
 '. l( 1 . 
.--:,
 .,\\w.,,
 
 . ) ) 
1 ,1 lii ')1 1 ' t l t : ' l ł.::
1i
 
 it-y,
 :ł" 
 \,; I 
,1,11 I . 
'
,. ;,,,,:'
?:;
, 
.
 ;,"..:,
...;. , V' I 
I ,. " ""...:: 
 ';
 ,
 . Ą 
 
-
 I y: " 
I
' I
 I I I ,.
 '.' ". 
, " .. . 
 
. .,,, , , .. I 
'I T'T1 Jl . .;......- 
J '. U' 111 ; J l ł .J. / ...,.;. 
'''''r. 
ł " ł , I " \ . "'.ił.!-'\ "J;;"'''' _ -. 
4 l (#'. 
"'.. ,"'_. 
.... " .. ti:;'""'.... I: ¥
..*';..... 
"l"" "'-'v. Y .; l '
:i:j, 
 ,,,
 t: Y" '..).' ..,' ;,-... 
" ... .. 
".. , ..-r,,-....A t.ł 0# --ł -.fi'] 
 
- .. .... ..,.
 ł' -:'* ł X f,' ", 
, 


l:" I \ 
" 
,,;=r 

."

 '"' 
y i ,
 - 
 
 
 

,...,;.,..
..
,...- 
 ..
 
'. 
 

,. .,-.; .t
'JI 

 'I . ' . .- ł . . .' *..ł.. . .....';' . 

 . 
 
"'''' . ' :;- I I .. '''!..}.'':: f '. " l 
....-.., ... " -
 .. ! '9: : r. 
T,....;:.':: ' 
 o - J -/ r' ł (: l l . 
} II I II ---=-..::::h' ,}'<' I 'ł 
ł 11 
'
-J:;/
;' "".;... -
 '. '. {t ' 

I ':lI'dL ji1,111!r






, 
 ; ;' . 
, l" I Ił j ... :w. 
::t'{_
-

1 

 I j łf:r:---'
 · ł 
. :>J tli .. .. ...
Oh ":,. N.. J :.... 
"" 
 lilii '1Ir- 
, I '. 
!! f:! 
 .J ł. I,.... '.r
 
,,;::('
",,"..:...;.;:£.- o;: I II ,..r.:.-: 
- ł k"'''
 
.. 
",.. _"'#!;,.)".*,..s:::::--,,,it".;I'!" ., ,,-er- ..... 
... . .>, .
 
"""-
 ,
..# i \.. ' ".. '\ .. fi' 
.':.;
 . "';

 l' ,':, 
"/ł,}.. 1" 


f 


, 


...... 


I 


........"'.. .- 
;t;r

 
.:,.- 
 
':;:J#''':::
 
- 
""... 
_."J//ł .... 

-#. 
-,
 . 

f'f
,
 
.1'''''' 
.. .. 


- 
:::;::::: 
- 


I 


..: 


Warianty ZJagospodarowania Pl'zcstrzennego uczelni (r. 1965) 


,-
		

/Licencje_011_08_025_0001.djvu

			Plan zagospodarowania przestrzennego uczelni (r. 1967) 


UJ 
il TI
 


PN 


'e 


o 



 
:"::;
";.; h L[i
:\ 1 
",:::,':ig;;i.j
H!:
jrL-'" 
 . .....
.!)i
t
;:;j;;.. 

......_........... I .:,......
.......'...... U 
, 1;
i
1ii 
 *,

 
..I.............. .. ..,..p:}
 
::
':
\)Y
:
:::\
; ;?V "':'
:
::::"::;::'"''
		

/Licencje_011_08_026_0001.djvu

			.".. 


....... - 
"" 


- I 
'" 
., -.. 
- 
-, " 


.. 


 ' .: 
. 
.--
 
..> 


.. 


., 


.,.. 


. y-u
 


'" ::, 


- 



 


.. 


Fragment makiety UMK (r. 1967) 


24 


_oJ'!'" 


;::.. 


.


.:..
 '" ,

 
... 

 
. 
 :
.. 
 '"" . "'ł 
 
.
 ;1.." 
', """'" 'I.. ". ':- 
.a '
, '"""""'" ,_,.. "- 
, .. 
, 


»',,-,
 o;, 


.. 

 


, ,. 


.., 


I 


.. 


., 


..... 
..... ł 
. 
-
 
, , . ... .,.-. 
--- ,. 
.. 


......
 


I 
. 
, 


.- 


- . 


-, 
- 
 
" .... 


r 


ł. 


- 


.---..,- 



----....... 


	
			

/Licencje_011_08_027_0001.djvu

			. , 

 


. 


.. 
, 


'. 
..... 


: 



, 
 


,Jr.' ... 


.;, 


""
 


. 
, . 


-:ir 


-... 


, 


f.
 ' 


........ 

. 

 flit. 


m
 


.} . y . ,
 ' 


..
 


-....... y....
 . '" 


y" ...........- ..--. 


.. 



. 



 


.. 


..--- 

 
..
--" 
. .-- --- 

 
- 


- 


..,.. 


.... 


,.,.-.' 


... 


... 


" 
'" 


, 


ł 
 


'" 
: 


.... 


t 


Ol> 


- 


. 


,. 


'" 


""" ł 
< " "'" 

 

 
.. 


., . 
..J 
" 
, 
" 


. ,; 


. 


!' "". 


,
 


.. 


\.. 

\ 
" 



 
"" 



 


". "'- ;; 


... 


h 


.. _'.!iJł/!IIII'" 


.. 


.. 
"I:::'A.-<;'. 


... 


Makieta UMK (r. 1967\ 



 



 


\ 


. .... <- 
." 
" 


'"- ,
 


'\ 


Mo,. 


ł,. .....-
. 


II 


j 




 

.. . 
 

. - " -- .-
 ;.: ...;.--.......:: 

 
Z:r 
 < 

:-,. '" 

 
. - '.- -
, " 
" 
--....- 
. "" .' :-"".....------ 
, 
- 



<, 
 


.
 
. . 


" 


, 


..... 


" 
''" 
, 
 
, 
.
""'" 


. 
-' 



 
, 


, .(": 
, \. 

-
 
'" 
. ",."....,- 
, ..-- -- 
>& 




 .....
		

/Licencje_011_08_028_0001.djvu

			Generalne zasady, które legły u podstaw koncepcji ur- 
banistycznej UMK można w skrócie sformułować na- 
stępująco: 


elastyczność i rozwojowość zamierzenia inwesty- 
cyjnego w projekcie i realizacji, zarówno pod kątem 
widzenia ogólnej lokalizacji kompleksu budynków, 
pozwalającej na przyszłą nieskrępowaną rozbudowę, 
jak i pod kątem widzenia rozbudowy każdego 
z obiektów (wydziałów czy instytutów) oraz możli- 
wości przekształcania wewnętrznego tych obiektów 
w dostosowaniu do nowych struktur i zmian orga- 
nizacyjnych oraz technologicznych; 


ekonomiczność zespołu, wynikająca przede wszyst- 
kim z optymalnych powiązań funkcjonalnych po- 
szczególnych obiektów i elementów programowych 
zagospodarowania terenu oraz zwartości kompozy- 
cyjnej całości, powodującej minimalizację dróg, sieci 
uzbrojenia podziemnego i możliwość wykorzystania 
każdego skrawka terenu, nie pozostawiając nie zago- 
spodarowanych i nie wykorzystanych fragmentów 
działki. Nieodzownym elementem ekonomiczności 
jest również racjonalne etapowanie realizacji w cza- 
sie, tak aby każdy poprzedzający etap stanowił przy- 
gotowanie następnego, oraz elastyczność i rozwo- 
jowość struktur przestrzennych; 


swoboda i bezpieczeństwo poruszania się wewnątrz 
uczelni jako całości i wewnątrz poszczególnych bu- 
dynków, dające swobodę wyboru: drogi, miejsca 
wypoczynku, rozrywki, możliwości skupienia itp.; 


czytelność koncepcji przestrzennej we wszystkich 
skalach rozwiązań, stanowiąca podstawę społeczne- 
go ładu i działająca wychowawczo na młode poko- 
lenie w kierunku wyrobienia w nim poczucia po- 
rządku; 


26 


wyrazistość i indywidualizm rozwiązania plastycz- 
nego osiągnięte głównie dzięki wydobyciu na pierw- 
szy plan dominanty kompozycyjnej w postaci cen- 
tralnego zespołu o własnych, niepowtarzalnych ce- 
chach architektoniczno-urbanistycznych. 


Powyższe zasady zostały w projekcie zagospodarowania 
terenu wyrażone w następujący sposób: 
- Lokalizacja uczelni na północ od Bydgoskiego Przed- 
mieścia pozwoliła na bezpośredni kontakt UMK z mia- 
stem, ponieważ znalazł się on w odległości około 1,5 km 
od centrum Torunia, w z
tknięciu z nowo budowanym 
kompleksem osiedli mieszkaniowych w rejonie ul. Reja, 
a jednocześnie na skraju zabudowy miejskiej, co daje 
praktycznie niemal nieograniczoną możliwość rozbu- 
dowy w kierunku północnym. 


.. 


- Poszczególne działki przeznaczone na obiekty dy- 
daktyczne zgrupowane są wzdłuż osi północ-południe 
tak, aby każdy z tych obiektów miał dużą możliwość 
rozbudowy w kierunku prostopadłym do tej osi. Domy 
studenckie i inne obiekty socjalno-usługowe w podob- 
ny sposób zgrupowane są wzdłuż osi wschód-zachód. 
Na skrzyżowaniu obu tych osi, stanowiących jedno- 
cześnie główny kręgosłup funkcjonalny uczelni (ciągi 
piesze łączące wszystkie budynki), znalazł się zespół 
Forum Głównego, przy którym uzyskały lokalizację: 
Rektorat, Aula, Biblioteka Główna i największy z obiek- 
tów dydaktycznych - Instytut Chemii. 
- Układ komunikacyjny drogowy i pie&zy opiera się 
na najbezpieczniejszym schemacie. Wszystkie budynki 
obsłużone są od zewnętrznej obwodnicy okrążającej 
cały uniwersytet, przy której zlokalizowane są parkingi 
i przystanki komunikacji masowej, natomiast całe 
"wnętrze" terenu przeznaczone jest wyłącznie na ruch 
pieszy. Jedynie w nagłych, awaryjnych wypadkach sy- 
stem głównych ciągów pieszo-jezdnych pozwala na do- 
jazd do środka terenow uczelnianych. 


..... 


'. 


ł- 


-
		

/Licencje_011_08_029_0001.djvu

			I 
I 
'*I. 


- 
.- 


......- 


"'"'" . 




 
./ 


i 


,.. 


<=." 


""'" 


f..f"" 


" 




 
, 


Makieta UMK (r. 1972) 



, 


-..... 


. -!" :
 "- 
¥' ---'.. 
r
 


" . 'r.."< 

"'
 
--...... 
 


 .', 
'
.. .," 
 
,. - ..--.. 
..... -'.. 
..... .... 
.. III .. 
 
.. 


110; 


..., 


.."".,- 


... 


.... "- 
..... 


łt' 
....... 


... 


,.... 


....'" 


.... .,-'" 
--... . 

,,
 
, .
."',
 


.. 
.!I'"...... ,
 


'- .: 

 
 -:" 
"' '.. '. 


........- 


.w 


;ł. :). 


.. 

 .. 
.łł. 
!\III" 
.ł'i' 


"'!""._ ...... w
. 


0\.' 


>". :-.,-;., {'" 


,
 
" 


... 


., ,.. 


"..i" 


" 


" 


""'" 


ł-. .... -' . 
..... . 

 .. - 

4 
... rr 
., . ' . 
.. 


.. 


. .... 


,'fili 


...... 


" 


, 


.i 
. t 
'/ 
'/ 
/'/ 
'/ 
\ 


-r- 

- 
. 


, 


- . 


. 


"'" 


.' 


... 


" 




... 


?'
 


.. 


_,<,O 




'" 


""', 


.A!' 
-- "'i 


, 
"- 
. 

,
, 


..... 


.... 


""", 


.., 


... 


- 


Ą.A '" =;
		

/Licencje_011_08_030_0001.djvu

			$- 


L--
 



 A/ 
; '-"
 rcn
 - M Jll tDJ 
 ,I >--- - 
I ! , 
 / J
'(-r)' 
I I ' - - - !.. .J/ 

 '.o __ I I 
 
 W I l" / l" 'P
., 
-- 
 
I I = I' I ID _ l 
' 'I . I 
, i 
 II I 
-- (B al --
 
" . ł 1_;--::::_ , ...__. 
..:
 :l!J1j13j 
_ 
 
 
). [[ 1/:1' li j " : V' li"
 1\ ( ' '.... .. .......

,'; f 
ł " f/l 
 ) \i 

')/' - 
.. ' . 1 '--"'-..' fi 
r J: h 'k
 , 
,
 . 


__ realizacjo do n::kJ 1973 
- r-.ol;zocjO do n>kJ 19!1O 
- realozocJo po n>kJ 19!1O 


I 
r 


o 5 0 


15 0 


i 
-K.ł.ł.IAI...ILAC.J.ł. SANIT,tRNA. ------- WOOOCLltG --- CJ.Z - ELEI<'R't'CZNOSt 
--- KAN,A'IZACJo6, DES!'8MIA. - tENTIłAlNE ()(iłZEWANIF ..u+..... m.EiOoU'IlK.A.C.JA . STACJE TR..ł.FO 


28 


r 


I 
l 


, 



 


-:: 


- 
- 


5 0 0rn 


f 



 


Etapowanie rozbudowy uniwersytetu i schemat instalacji pod- 
ziemnych 


¥ 
ł
		

/Licencje_011_08_031_0001.djvu

			.,.. 


.. 


przestrze n 
nego 


UMK ( 
r. 1971) 
($ 



 


c=:=J 


er 




 


d=1 


D 


ł 


o 


"m 


29
		

/Licencje_011_08_032_0001.djvu

			- 


. .. 
.. 


'

o " 


r. 


.. 


... 


,
 

 
- 
.. 


.. 

.J' 


.. 


( 


.. 


!

 
" 
\. 


. " 

..-
 
ć--- -.'i 
-- ' 
-łtC'. 
.. 



 

'\ 


... 



 


r 


,.... . 
,
 


'" 


...-JI'" 
... 


I 


, 
. """"" 



:, 


.. 


... 
'. 
,\ .
 J'" 


\ 


.
 
" 


.. JIIlt' Ji 


11. ł, tł. 


,,
 


..ił; 


.-r,;, f 


.. 


r 


........ 


,
 


.. 


Fragment makiety UMK (r. 1972) 


- Główne centra - dominanty kompozycji przestrzen- 
nej to: Forum Główne na końcu uL Reja prowadzącej 
ruch prostopadle do Wisły i wyprowadzającej go na 
skrzyżowanie dwóch funkcjonalnych osi uczelni, oraz 
Małe Forum na końcu uL Sienkiewicza, prowadzącej 
ruch równolegle do poprzedniej na wschodnim obrzeżu 
kompleksu uniwersyteckiego. Małe Forum przeznaczo- 
ne jest na główny ośrodek socjalno-usługowy studen- 
tów. Przy nim grupują się kluby studenckie (nie zreali- 
zowane dotychczas), największa stołówka, sale gimna- 
styczne, przychodnia zdrowia z półsanatorium i hotele 
asystenckie. 
W konsekwencji powyższych opracowań został wyko- 
nany urbanistyczny projekt wynikowy, który został 
ostatecznie zatwierdzony w dn. 28 lutego 1967 r. przez 
Komisję Oceny Projektów Inwestycyjnych Minister- 
stwa Oświaty i Szkolnictwa Wyższego oraz Wojewódz- 
ką i Miejską Komisję Urbanistyczno-Architektoniczną 
województwa bydgoskiego i miasta Torunia. Stał się on 
podstawowym dokumentem wyznaczającym sposób za- 
gospodarowania przestrzennnego poszczególnych frag- 
mentów terenu oraz obiektów kubaturowych. 


30 


". 


., t< 'II> 
.,,{. 

 
 
 . ".


 
. 
 
... " 
 


'1

"" 


....... . 


..... .,,
. 
 


 

.. 



.-t;. '"' ,. 



 


+.....
r 


¥ 


;' 

 


 ".". 


_'" 


- .....,' 


-
		

/Licencje_011_08_033_0001.djvu

			'>. 


Pod nazwą kompozycji przestrzennej należy rozumlec 
sumę cech charakteryzujących zespół architektoniczno- 
urbanistyczny, które oddziaływują przede wszystkim na 
psychikę osób przebywających w ramach tego zespołu 
lub oglądających go z zewnątrz. Są to głównie cechy, 
które wywołują emocję estetyczną, stwarzają pewną 
niepowtarzalną, specyficzną wizję przestrzenną, na- 
strój, zainteresowanie. U podłoża pojęcia kompozycji 
tkwi struktura funkcjonalno-przestrzenna. Jednakże 
ona sama nie daje zadowolenia estetycznego. Odpo- 
wiednia jej interpretacja plastyczna jest nieodłączną 
cechą formowania kompozycji. 
Problem kompozycji przestrzennej uczelni akademic- 
kiej jest szczególnie ważny. Wystarczy uświadomić so- 

ie, jak ogromny jest wpływ wychowawczy form prze- 
strzennych, w których się młodzież obraca, na psychikę 
młodego pokolenia. 
Szczególnie w wieku, w którym kształtuje się osobo- 
wośc człowieka, w którym młodzież robotnicza, chłop- 
ska i młodzież pochodząca z oddalonych od centrów 
cywilizacyjnych ośrodków małych miasteczek, wchodzi 
w mury wyższych uczelni, formy plastyczne rozwiązań 
funkcjonalnych, logika kształtowania przestrzennego 
uczy tę młodzież, podnosi kulturę życia codziennego, 
w dużym stopniu kształtuje gusty i zamiłowania, ma- 
jące nieraz ogromny wpływ na cały styl późniejszego 
życia człowieka. Niedocenianie tego wychowawczego 
wpływu architektury wyższych uczelni, z czym często 
się niestety spotykaliśmy, wymagało również wypraco- 
wania nowych metod projektowania i realizacji, takich 
które by - zachowując wszystkie warunki ekonomicz- 
ności - pomogły w stworzeniu jak najbardziej sprzy- 
jających form współżycia społecznego młodego poko- 
lenia. 
U podłoża kompozycji przestrzennej UMK tkwiły czyn- 
niki funkcjonalne, a zwłaszcza zasada elastyczności 
i rozwojowości uczelni. Punktem wyjścia w tej dzie- 
dzinie rozumowania była świadomość, że niespotykane 
dotychczas tempo rozwoju wiedzy i techniki jej zdoby- 


KOMPOZYCJA PRZESTRZENINA 


wania i przekazywania wzmaga się z roku na rok i po- 
ciąga za sobą wciąż nowe, nieznane uprzednio formy 
organizacji nauki i procesu dydaktycznego. Z drugiej 
strony ogromny rozwój techniki i nauk przyrodniczych 
pociąga za sobą odpączkowywanie od macierzystych 
gałęzi wiedzy nowych dyscyplin, a często i zespołów 
dyscyplin, związanych z nową bazą techniczno-warszta- 
tową, laboratoryjną, poligonową. 
Jest rzeczą zrozumiałą, że interpretacje przestrzenne 
organizacji procesów naukowych i dydaktycznych, za- 
chodzące w dziedzinie szkolnictwa wyższego i pracy 
instytutów naukowo-badawczych, tzn. to, co nazywamy 
"architekturą" i "urbanistyką" w tym zakresie, nie 
będą się zmieniały w takim tempie, w jakim następuje 
rozwój wiedzy i przemiany technologiczne w wielu ga- 
łęziach nauki, techniki i produkcji (np. elektronice, 
chemii, biologii). Budownictwo, architektura, urbani- 
styka, operując elementami materialnymi, obliczonymi 
na ogół na długi okres zużycia, nie mogą natychmiast 
odpowiadać na przemiany zaobserwowane na bieżąco 
w nauce i technice. Jednakże formy przestrzenne szkół 
wyższych i instytutów naukowo-badawczych muszą być 
na tyle sprawne i elastyczne ("fleksybilne") aby amor- 
tyzować te dynamiczne przemiany i mieścić w sobie 
różne możliwości organizacyjne i technologiczne wywo- 
łane wzmiankowanymi procesami. 
Drugim ważnym stwierdzeniem, które wpłynęło na 
kompozycję urbanistyczną UMK, to sprawa ogromnęgo, 
stałego wzrostu liczebnego studentów i kadr naukowo- 
dydaktycznych we współczesnym świecie. Zarówno 
pierwsze, jak i drugie stwierdzenie było przyczyną 
kompozycji przestrzennej, której zasadą było takie 
ukształtowanie urbanistyczne, które by mieściło w so- 
bie duże rezerwy na nie dające się nawet przewidzieć 
potrzeby w najbliższych dziesięcioleciach i zakładające 
stały rozwój uczelni w czasie. Stąd wyniknęła struk- 
tura przestrzenna, opisana już uprzednio, oparta na 
skrzyżowaniu dwóch rozwojowych osi N-S i W-Z. 
Czytelność tego układu, wynikająca z przesłanek funk- 


31
		

/Licencje_011_08_034_0001.djvu

			,-'-,- 


'-
-- 
tf#tf#tf#
ł;t#tI 
.Jjtfl'" . tł ł iI. : 
.Jjy . . for 
.Jjy .
 , ,,,,. ,,- 


 . -,.
'" ! ... " 




 

__-4fł _ 
..
tł 
. 
,-
tJ# -- 4- 


tJ# .. -- ""'- . ." / 

tI'tJ# .. ' 
 .
_ ....... 
............ '/ 
,....- , , A4 -............. 

 


,/ 


-/ 
A ""
 



-----
 
--
 


., 


J- J -- 


 - 
--' .. ........ --- .---- 
/ 


*.... 






 
>.
 
-- 


 


 
. 
 

. '. 
 


:J..
 


" 


. 
0'0"; 'l1li ..... <: 


.;,.. "> 
; ł 


.. 



 
. '" 


, k 


A 


j' 
-. 


ł 


łł-l 
.. 'I. 


	
			

/Licencje_011_08_035_0001.djvu

			U"",!).I
 -1 1 
PLAC MIEJSKI REKTORAT 
PATIO FORUM GI
OWNE 
Q) G) 


M:l
{ieLa Forum Głównego 


l
 


cjonalno-użytkowych, jest niewątpliwie główną podsta- 
Wą kompozycji przestrzennej. Lecz jej nieodłącznym 
rozwinięciem jest proporcja brył i przestrzeni otwar- 
tych, barwa i forma całości i poszczególnych elemen- 
tów architektury. 
W tym względzie przesłanką wiodącą był stosunek do 
miasta, jako całości, do Torunia. Niezwykłe wartości 
urbanistyki Torunia, mieszczące się głównie w zespole 
zabytkowym Starego i Nowego Miasta, oraz ich pięk- 
nym zielonym otoczeniu, musiały być nie tylko uszano- 
wane. Zwartość, czytelność, prostota tych układów ur- 
banistycznych postulowała konieczność stworzenia no- 
wego ważnego jądra urbanistycznego miasta w oparciu 
również o proste, czytelne i jednorodne ukształtowanie. 
Odległość jednakże zespołu uniwersyteckiego od ośrod- 
ka zabytkowego pozwalała na podjęcie próby kompo- 
zycji w nowej skali i przy użyciu nowych form. 
Tymi elementami kompozycji urbani&tyczno-architekto- 
nicznej UMK, które miały stanowić rozwinięcie, a jed- 
nocześnie kontrast w stosunku do istniejących wielkich 
wartości urbanistycznych Torunia, są: 
- prostokreślność, regularność całej kompozycji; 
kształtowanie systemu wnętrz otwartych i zamknię- 
tych, wzajemnie się uzupełniających i jednocześnie 
kontrastujących ze sobą; 
umiarkowane stosowanie akcentów wysokościowych, 
przy wyborze tylko nielicznych dominant tego typu, 
bez tworzenia elementów bryłowych o dużej wy- 
sokości, które by mogły konkurować z niezwykle 
charakterystyczną sylwetą starego Torunia; 
spokojna i stonowana kolorystyka, opierająca się 
głównie na możliwościach wykorzystania natural- 
nych kolorów, wynikających ze stosowanych mate- 
riałów ze znacznym wykorzystaniem czerwonej cegły 
klinkierowej w elementach ścian i cokołów. Wpro- 
wadzenie klinkieru do wszystkich budynków jest 
elementem scalającym kompozycyjnie zespół urba- 
nistyczny, a jednocześnie łączącym go z kolorystyką 
miasta, w którym czerwona cegła odgrywa bardzo 
silną rolę. 


3 - Uniwersytet M. Kopernika 


- 


CHEMI A -.r ] ć::::: 
I 
 =-
 BIBLlOTEKA L..,. "rnYt't 


Q) 



 - rl 


I 

 
i 


l
 



 


_a 


I 
 


I 
j _ -,rLr

 
cp 
i 



 
CHEMIA 


1I,
'
L:j',=,A,]",,
 
1111111' 
LEKTORATY REKTORA' i AULA 
CD 
! 
I 


I: 
I' 


li 



 
<1 
 8 
- >- 
C> o 

 
 \ 
ID 
 

 BIBLIOTEKA 
iD 
o 
..,., . 
o 


t 


l, 


PARK LE
NY 


OSIEDLE MIESZKANIOWE 
.REJA lli.' 


::Schemat planu i przekroje zespolu placów. 1 - plac miejski, 
2 - patio wejściowe, 3 - Forum Główne, 4 - Małe Forum 


33
		

/Licencje_011_08_036_0001.djvu

			Dominantą kompozycyjną całości założenia jest Forum 
Główne wraz z otaczającą je strukturą budowlaną oraz 
systemem placów i ciągów pieszych. 
Kompozycja centrum uniwersyteckiego składa się 
z trzech zasadniczych części: 
- placu miejskiego (l), 
- patia wejściowego (2), 
- Głównego Forum (3), 
Proporcje tych elementów i ich wzaJemny stosunek 
opierają się na klasycznych zasadach kompozycji 
amfilady wnętrz. Plac miejski (1) pełni funkcję repre- 
zentacji zewnętrznej i jednocześnie regulacji i kanali- 
zacji ruchu. Oś ul. Reja o długości około 1 km prowadzi 
frontalnie na środek ciężkości placu. Główne Forum 
uczelni (3) ma w przeciwieństwie do placu (1) funkcje 
ściśle wewnętrzne, stanowiąc swojego rodzaju otwartą 
(na wolnym powietrzu) aulę główną. Między tymi 
d.woma placami: zewnętrznym i wewnętrznym, znajduje 
SIę element przejściowy - patio (2), które pełni w opi- 
sywanej kompozycji urbanistycznej rolę, którą w kom- 
pozycji architektonicznej można by przypisać przed- 
sionkowi wejściowemu. Największy plac zewnętrzny 
(1) zdecydowanie kontrastuje wielkością i otoczeniem 
z małym, zamkniętym przestrzennie patiem (2), z któ- 
rego znów z kolei roztacza się widok na obszerne 
Forum (3), którego wschodnią pierzeję tworzy park 
leśny - główny teren wypoczynku i rekreacji środo- 
wiska akademickiego. 
Również i w ukształtowaniu poziomym trzy wspom- 
niane place są świadomie komponowane. W perspekty- 
wie ul. Reja i od strony placu (1) zespół trzech głów- 
nych gmachów UMK tworzy jedną całość. Zamyka ją, 
znajdująca się w głębi, elewacja południowa Biblioteki 
Głównej. Z tego widoku można ocenić zespół jako 
kompozycję kulisową. Pierwszą zewnętrzną kulisę sta- 
nowi południowa elewacja Rektoratu i Auli, powiąza- 
nych wiatami otoczającymi patio, drugą kulisę zaś 
elewacja Biblioteki, zamykająca swoją dużą, zwartą, 
leżącą bryłą całość rozległej perspektywy. Przez wznie- 


34 


sienie zespołu Auli i Rektoratu wraz z patiem na 
wyższy poziom około trzech metrów nad północny wlot 
ul. Reja i przez obniżenie Forum Głównego systemem 
dużych. ta.rasowych schodów. na poziom naj niższy, 
uzyskuJe SIę dodatkową gradacJę przestrzeni i gradację 
wrażeń. 
Forum Główne, ze względu na swoją funkcję i formę, 
ma charakter unikalny. Głównymi atrybutami tego 
charakteru są: 
- obszerne zwierciadło wody, będące głównym te- 
matem kompozycyjnym Forum, pełniącym jedno- 
cześnie rolę "nawilżacza" suchego powietrza, które 
otacza zespół uniwersytecki położony na rozległej 
wydmie piaszczystej; 
- stopnie i związane z nimi siedzenia okalające plac 
i 
łączające się w kompoz
cję basenu wodnego; 
- wIaty prowadzące ruch pIeszy i oświetlenie ele- 
ktryczne, stanowiące jednocześnie nieodzowne archi- 
tektoniczne ramy placu, 
- estrada na obrzeżu zwierciadła wody; 
- tarasy widokowe na północnym brzegu placu, sta- 
nowiące swojego rodzaju amfiteatr; 
- elementy "małej architektury" (murki r
b
ty 
kwietne, rysunek podłogi placu, małe for
y OSWIe- 
tlenia terenu), wśród których centralnym punktem 
kulminacji plastycznej jest kula aluminiowa o śred- 
nicy czterech metrów, wznosząca się nad zwierciad- 
łem wody i symoblizująca ciało niebieskie. 


Detale Forum Głownego. l - basen, 2 - ławy, 3 - estrada, 
4 - tarasy amfiteatru, 5 - wiata, 6 - płyta podłogi
		

/Licencje_011_08_037_0001.djvu

			3> 


O " 
 
. - - - 

 . . 
-. -. 
". . . 

. . - 
. 
. . . 

. .':C O , ł 
. .' - - 
: ." :': 


 
"

 0'::: 0 (
 
n :::
. D : 
 
" - ;. .... 
-ł,1 'ę' 
,.,
,:": 
- ,.
 - :-., .
 I --
t.:' - -' 

 
,<
, D 	
			

/Licencje_011_08_038_0001.djvu

			-
 


..: 


.........1:',..:- - 
 
...... 
 .. ." ,.. 


.. 
.;'. 


>0 ""'-' 
.".,
> ........ 


", 


... 'J''; 


.....- 


... - '4< 



, 
..... 


r; 


L 



.... 
:0 f>l{ ł
 
o 'Ii !lito ł -I 


; r. 


'
, 



i!lI«...!I...if'. 


Ił '
1II1 lU 
, 
, 
,"'"" . ......." 
--
lII!4f., .. 

. ,
.. .
'
I --'--' ,..r 
.
 .
. 


'.'. ... 
.'4Iloo. 'Ił "L"..a..J 


I 
 ,< 
,. --<" 
,:
 l 'T 00"'> 

 
 .. 
L f\ 
... 
f 


Panorama uniwersytetu od strony południowej w trakcie budowy (r. 1972) 


Forum Główne i Rektorat od strony północnej 


36 



¥. $.' oYw 


c 




 1 
.* 
 :--._
 ';"
-' 

 

 
'.-ł1 .:...... 
....


 '
;" ) 

 < 

 


I 
... --...---.- 
... 


'{ 


.. 
; 


-A- _ 


0v' o...> '"' >- 


. 
f 


ł"", 
+.J_ 


-
 


... 



. 

.. 

"'::... 



;, .( 
/ 
.II- 
.
 


..f... 


, . 
" -;.
....,... 


, ,\
 


I
		

/Licencje_011_08_039_0001.djvu

			- 


f 


j.A 
':'0$ 
, - 



 

 
... 


.':t>:ł........ 


- 


J. 



 
,....:.' 


>' \ .,...,..
.,.. 


....- 
....B..... 
'7', 


.- 


.. 


.... 
..;.A. 
 
-. 
.- 


.....L.i. 


....
I .., 
:-,.. 


-- 
- 
 
",_It>--
 



-L ,:. 
:t : 
. "" 
 
;.. t...J.. ' .c, . 



". 
 -" 

. 1111'" 
:... 
...i'!ł
' Iq 
;!III 
 

"I !lIliIIII 
... 
. . "I 
,:
:.
. :
 
 ,111 


I 


-- 
 
':"'':'':
. -" .,..;. _$::_- .::"7. 
;; 
_
. '. 

 
..
!' !
!I
 ..11 

 


I 


;,.
 



_. 


II 
fi lir 


.... 


1\ł
 
.Ie' 


:, 


..... .'

 


... 



 - .......... ..... .., .....-....- 


..... 


I 
........- 
: fi . 


ł.....- - 



 


· 
 iI 
11 
. 1 
.......... 
)'." 


. 


c 


/I 


... 



 


- 


....... 




".
 
=:i":,4f 
 

 UlI! ..,. . 
, 
. -....., 
- 


lo,.. 
.....- 
.. 


.,. 



. 


-.- .:;..' ,.-- 


'
..111 
-
...... -ot'- 


....;IL --,Y., " 


"!' 


;,.. 
,,, .. .-Ii' ---., 

.,.
 r
!' i!i 
J i
Fł, j"j.!ą-ł -1-''11'. i-liii. 

.' 


-., 




..


>. 
...
 
j 


-- 



l 


" 


1!.., 'fi ,....-J. i".iri 0' 1 
. . -" . "i i!... .. 
 

 ... 
r
 
 


.,.;' 



 --
 


. ..... 


. 
 

 
#\ 


.. 


37
		

/Licencje_011_08_040_0001.djvu

			... 
,
 

. 

 
'1-... ""- 'i": '" 
 
, 
 
 " 
'- /- 
1 '
" ,,\':

.\- 

 .. . 4 ..
, 

 ("" ..."., 
'1 \ :..)
 _ " 
. _ \ ,
.." 
-,-, 
,":' 

,:, ...'-.. 
 ... 
 ....,
 
-.....--.:,. 
 -...... '- 

:u. 
: > 


Fragment kompozycji plastycznej na ścianie Auli 


Każdy z wzmiankowanych placów ma podporządkowany 
swojemu charakterowi i ogólnej kompozycji urbani- 
stycznej akcent plastyczny, stanowiący równocześnie 
dominantę danego placu. Na placu wejściowym (1) 
dominuje duża kompozycja kolorystyczno-rzeźbiarska 
najbardziej wysuniętego na południe fragmentu ściany 
Auli. Jest to kompozycja, wykonana ze specjalnego sto- 
pu szkliwa i metalu symbolizująca firmament niebieski, 
w którą wplata się portret Kopernika i zegar słoneczny. 
Całość, wykonana przez polskiego plastyka stale za- 
mieszkałego w Londynie, Stefana Knappa, jest równo- 
cześnie symbolem współpracy Polonii zagranicznej 
z Macierzą. Dominantą plastyczną patia między Rekto- 
ratem i Aulą (2) jest rzeźba, wykonana w czerwonym 
piaskowcu suchedniowskim - kopulaku, przez toruń- 
skiego artystę Witolda Marciniaka, przedstawiająca 
stylizowaną księgę z tytułowym napisem głównego 
dzieła Kopernika' De revolutionibus orbium coele- 
stium. 


38 


j 


Inne, nieliczne akcenty plastyczne na wolnym po- 
wietrzu są "oszczędnie dawkowane", aby nie znie- 
kształcić ogólnego charakteru całości kompozycji. 
Poza opisaną już zasadą gradacji i rozwoju wrażeń 
plastycznych ciągu N -S, które związane są z widokami 
w miarę posuwania się od ul. Reja w kierunku Forum 
Głównego, kompozycja urbanistyczna uwzględnia inne 
punkty i kierunki patrzenia. I tak np. główne drogi 
wewnętrzne związane są z widokami zamkniętymi 
w sposób bezpośredni lub pośredni ważnymi elemen- 
tami bryłowymi centrum uniwersyteckiego: Rektoratem, 
Aulą, Biblioteką, Instytutem Chemii. Dominantę wy
 
sok ościową tego zespołu architektonicznego stanowi 
siedmiokondygnacyjna bryła Rektoratu. Ważną cechą 
kompozycji Forum Głównego jest jego otwarcie w kie- 
runku wschodnim na przestrzeń obszernego parku leśne- 
go i w stronę zespołu domów studenckich. Otwarcie to 
jest pośrednie, ponieważ ściana lasu również zamyka 
wschodnią stronę Forum. Wprowadzenie w ten sposób 
lasu do kompozycji Forum wiąże je z całą przestrzenią 
miasteczka uniwersyteckiego oraz elementem przyrody, 
tak ważnym dla stworzenia dobrego samopoczucia 
człowieka. 


... 


o ile trój placowy zespół centrum uniwersyteckiego 
w sposób jednoznaczny i ostateczny definiuje kompo- 
zycję przestrzenną zachodniej, dydaktycznej części 
miasteczka uniwersyteckiego, o tyle Małe Forum (4), 
będące jak gdyby elementem drugoplanowym, I>tanowi 
dominantę przestrzenną kompozycji wschodniej, so- 
cjalno-mieszkaniowej części uniwersytetu. . 



 


Małe Forum położone jest na krańcu wschodnim pie- 
szego ciągu W-Z, którego zachodnim zakończeniem 
jest Forum Główne. Jednocześnie, podobnie jak Forum 
Główne, wiąże się funkcjonalnie i optycznie z całą 
strukturą miejską przez usytuowanie go na północnym 
przedłużeniu ulicy Sienkiewicza.
		

/Licencje_011_08_041_0001.djvu

			Schemat powiązań UMK z miastem. 1 - zespół dydaktyczny, 
2 - zespół socjalno-mieszkaniowy, 3 - ośrodek sportowy. 
4 - Forum Główne, 5 - Małe Forum, 6 - ośrodki handlowe, 
7 - ośrodek dzielnicowy, A - linia autobusowa, T - linia 
tramwajowa. 


Kompozycja architektoniczna Małego Forum jest bar- 
dziej swobodna niż głównego. W perspektywie ulicy 
Sienkiewicza znajduje się niewielki plac, nieco wznie- 
siony nad poziom ulicy. Po zachodniej stronie placu 
zbudowano dwa niewysokie, choć w bryle pokaźne 
obiekty powiązane łącznikiem ze sobą: stołówkę i sale 
gimnastyczne. Wschodnią obudowę placu ma w przy- 
szłości stanowić budynek klubów studenckich. W głębi, 
od północy otwiera się widok na niski budynek Przy- 
chodni Zdrowia i Półsanatorium, położony w lesie oraz 
na grupę ośmiokondygnacyjnych hoteli asystenckich, 
stanowiących wysokościową dominantę tej części mia- 
steczka uniwersyteckiego. 
Budynki otaczające Małe Forum są położone wśród 
drzew. Stwarza to bardziej przestronny, mieszkaniowy 
nastrój tej części miasteczka, przeznaczonej równocześ- 
nie na odpoczynek, sport i rozrywkę. 


Troską projektantów UMK było również dopilnowanie, 
aby otaczająca zabudowa miejska od południa, wzdłuż 
ul. Gagarina (Nowobielańskiej), tzn. osiedle mieszka- 
niowe "Reja III", stwarzała odpowiednie ramy prze- 
strzenne dla kompleksu uniwersyteckiego. Autorem 
projektu zabudowy tego osiedla jest mgr inż. arch. Ta- 
deusz Kunowski. Głównymi elementami powiązań 
funkcjonalnych tych dwóch zespołów urbanistycznych, 
stały się dwa ośrodki handlowe, położone na końcach 
północnych ulic Reja i Sienkiewicza, przy ul. Gagarina. 
Z tych wielofunkcyjnych ośrodków handlowych mogą 
w ten sposób korzystać zarówno mieszkańcy przyległych 
osiedli, jak i studenci i pracownicy uniwersytetu. Za- 
budowa ul. Gagarina wyraźnie kontrastuje z zabudową 
UMK. Długie bloki mieszkalne, usytuowane wzdłuż 
południowej strony ulicy, stanowią oprawę i zamknię- 
cie architektoniczne dużego zalesionego terenu, na 
którym wyrosły budynki uniwersyteckie. Zabudowa 
zachodniej części ul. Gagarina grupą wysokich 11-kon- 
dygnacyjnych domów mieszkalnych, zamyka jedno- 
cześnie ciąg uliczny. 


A 

 I o1ICKlEWIClA. . 
 .---==?-. 5
 

 .. : : T:=
 

 
 BYDGOSKIE : ---------.,
 
i!J 


$t "> 


II 


o)< 


o)< 


. 


Zrealizowane do roku 1973 inwestycje, ujęte uchwałami 
Rady Ministrów o Roku Kopernikowskim, stanowią 
część - choć pokaźną - docelowej budowy Uniwersy- 
tetu. Nie można przewidzieć ostatecznej formy jego za- 
budowy, jak nie można zdać sobie obecnie jeszc:ze 
w pełni sprawy w jakim kierunku pójdzie polityka 
budownictwa szkół wyższych w Polsce w najbliższych 
dziesięcioleciach, a na tym tle, jaka będzie rola i wiel- 
kość kierunkowa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. 
Struktura i kompozycja urbanistyczna pozwala na 
znaczną rozbudowę uczelni. Fakt zrealizowania dużego 
kompleksu centralnego, obejmującego szereg obiektów 
o ogólnym dla uczelni znaczeniu, urządzenie i uzbroje- 
jenie dużego terenu, przesądzają, że budowa nie może 
w tym stadium zostać wstrzymana. Proporcje bowiem 
między tymi ogólnouczelnianymi, w pewnym sensie 
usługowymi inwestycjami, a zespołem obiektów dyda- 
ktycznych byłyby niekorzystne użytkowo i nieekono- 
miczne. Włożony kapitał powinien procentować i uczel- 
nia powinna w przyszłości osiągnąć swoją optymalną 
wielkość. Jak wykazują studia nad rozwojem szkół 
wyższych, taką optymalną wielkością jest uczelnia sku- 
piająca około 8.000-10.000 studentów. Licząc się z tym, 
że normatywnie powinno przypadać około 100 m:! te- 
renu na 1 studenta (wliczając w to ogólną powierzchnię 
terenów dydaktycznych, socjalno-mieszkaniowych, wy- 
poczynkowo-sportowych, dróg, placów itp.), obszar 
80 ha. które zajmuje Uniwersytet Toruński, pozwala 
w pełni na taki optymalny rozwój uczelni. Dlatego rów- 
nolegle z rolą, jaką uczelnia pełni w systemie szkół 
wyższych w kraju i jej dynamicznym rozwojem. idą 
możliwości rozbudowy, które powstały w wyniku za- 
awansowanej realizacji kompleksu obiektów na osiedlu 
Bielany. Można powiedzieć, że w tych warunkach 
przyszłość należy do Alma Mater Copernicanae. 


39
		

/Licencje_011_08_042_0001.djvu

			. 
"t
...... 
" 1_' 
... ' .. E 
''!ł< . 
ł- 
 ... 'I'" .", 
'ł4.: 

.." \ _.4ł 

 -. 
t' \
- 


, 


; 


'. 


M .'"._ 


tJ 


-u , 


" 


." :\" 
.. .'. . 

 


..... 


... 


". 


') 
'- .
 


;: 


v 


< 


" ';' 


\.. 


to 


." 


\
 


" 


....., 
.

 


. 
.... 
ł..' ... 
--- ' 


'" 


'( ... -
 -;
'''
 
.' JI- i1ł 
 
 . .. 
 
. ." .'" 
4. .., 

 ""\i ..... . 
/- ;.. ' ; 

 ..* 
l' 
 
.fi 


lIi 


..... 
,. . 


.... 


. ot, 
'.. . 

 


.. 


.,.......- ,
 


.... ,.,
 
.. 


, 


ą 


..... - =.,. 


-

._. 


... 


.. 


. . 


-- 



. 



 
'...,....:...... ... 
-'.',
 "''"1, }
. 
.......łI' ..., 
...2' 
...... _,., ,'to 

 ..'" i 
I 
. 
... . II' (. !tiI": 
'At.'
 . \- ".S tł 
,#'- "fł 


,/ 


.,. 
..2..... 
r
 

 


. 


.. , 


i 



 


. 
- 


" 


.. 


" 


· ł 


...t 


'lO 


.. 



# 


'_
.t'. .;. 
. ... 
. 
.
 'III 
 
fł .,.t. . 
ił .. 


, . 


-

 



: 


, 
.. 


.
. . 
. . 
. - . 
'" -
 


-o 


" 
I' ..,->-+ 


i 


\ł 
 .>4 


.. 


"" 
.. -
 ....
 
Ma.:.. 't1 ' · , 
r" · \:t... 
,a.'" ' 
 .. . 
d
 .., . 
. 
' 


.. ,.;,;
 '. 
__. \t'" 
""_. ',,,,' '<,; ,. 

....t -,
 
- 
". 
..,. 't 'f, 
'" "j ..' 
4
 . .. 

 '# t' ..-... 
t. ,
t. 
", . ( 

.
 ; "'o 
., ". 


. 
"+ łł... 
 :;... 


.. 
.. 


. 


, 


,,' 
 .. 

. . , . 
II!l 
;., 
,.... 


I.,.,....... , 

' 'fi . 
t ... 



 


.. 


.....
 
f 


", 


t 
. 


.. 
:ł. f' , 

 , 
 
,.' 
..... .. 
... I 
. L 
I 


/ 


:II;. "Ą "< .
 


-
		

/Licencje_011_08_043_0001.djvu

			. 


.. 


MAREK ROŻANSKI 


Rektorat i Aula stanowić miały w swoim założeniu 
jeden zespół kubaturowy położony na zamknięciu 
ulicy Reja, będącej głównym dojazdem i dojściem 
pieszym od masowych środków komunikacji do uczelni. 
W układzie przestrzennym założenia urbanistycznego oś 
ulicy Reja krzyżuje się z głównym ciągiem pieszym, 
biegnącym wewnątrz terenów uczelni w kierunku 
wschód-zachód i łączącym mniejsze forum uczelni, sta- 
nowiące centrum zabudowy socjalno-mieszkaniowej, 
położone we wschodnim rejonie terenu z zabudową 
dydaktyczno-naukową. Tak wyeksponowane miejsce, 
zarówno dla ulicy Reja, jak i w układzie całego uni- 
wersytetu, wymagało odpowiednio monumentalnego roz- 
wiązania, na tyle jednak spokojnego, by stanowiło jeden 
z elementów kompozycji całej części dydaktyczno-na- 
ukowej. W takim też duchu opracowane były pierwsze 
warianty rozwiązania, w których Rektorat i Aula, nie- 
rozerwalnie ze sobą związane, formą i ukształtowaniem 
wyrażać miały funkcję, która była im przeznaczona. 
Z urbanistycznego punktu widzenia funkcja ta, do- 
tyczyła organizacji przestrzeni o różnym przeznaczeniu, 
co było wynikiem decyzji i postulatów postawionych 
w planie zagospodarowania przestrzennego całej uczelni. 
Jednym z tych postulatów była segregacja ruchu pie- 
szego i kołowego. Zespół obydwu budynkow znalazł 
się na granicy tych dwu sposobów użytkowania terenu. 
Północna ściana była zamknięciem dla Głównego Forum 
pieszego uczelni, od południa zespół Rektoratu i Auli 
stanowił oparcie dla parkingów i dojazdów. 
Opanowanie tych przestrzeni jedną zwartą strukturą 
zabudowy okazało się zbyt słabe, co widać wyraz nie 
w pierwszej koncepcji urbanistycznej z roku 1964. 
Dlatego dalsze poszukiwania rozwiązań przestrzennych 
miały na celu rozciągnięcie całego zespołu w kierunku 
wschód-:-zachód. W związku z tym kolejny wariant roz- 
dzielał budynek Rektoratu od Auli. łącząc te dWIe bryły 
długim hallem rekreacyjno;-wejściowym. Koncepcja ta 
ze względu na duże przerosty powierzchniowe musiała 
ulec zmianie. Tendencja do wydłużenia ścian północnej 


REKTORAT I AULA 


i południowej doprowadziła w trzeciej ostatecznej wersji 
projektu do zupełnego oderwania od siebie obydwu 
budynków, łącząc je między sobą wiatą. Wiata ta w ko- 
lejnych próbach jej ukształtowania przyjęła formę 
opasującą zbliżoną do kwadratu powierzchnię między 
Rektoratem i Aulą, tworząc otwarte patio i stanowiąc 
element wejściowy na teren uczelni. 


Koncepcje i projekty Auli i Rektoratu powstawały 
w latach 1966-1969, oparte były o studia prowadzone 
nad podobnymi obiektami różnych ośrodków uniwersy- 
teckich. 
Studia te dotyczyły przede wszystkim budynku Auli, 
której program i funkcja w dużej mierze uwarunkowane 
były przesłankami często nie związanymi bezpośrednio 
z uczelnią, a w dużym stopniu nie zależnymi od typu 
uczelni i jej wielkości. Cele dydaktyczne na uczelni 
spełniają głównie mniejsze audytoria, zgrupowane prze- 
ważnie w bezpośrednim powiązaniu z wydziałami i in- 
stytutami. Aula jest obiektem wykorzystywanym 
w czasie inauguracji roku akademickiego, sesji nauko- 
wych, zebrań, zjazdów, których charakter i skala może 
wykraczać poza potrzeby uczelni. A zatem trzeba było 
mieć na uwadze wykorzystanie jej funkcji dla celów 
ogólnomiejskich. Przyjmowana czasami w praktyce 
norma 10 % miejsc w Auli w stosunku do ogółu stu- 
dentów uczelni jest nieprecyzyjna i nie dająca właści- 
wej odpowiedzi na wielkość obiektu. 
Toruń liczący obecnie ponad 130 tys. mieszkańców nie 
posiadał reprezentacyjnej sali, tak dużej, jak przewidy- 
wały założenia dla budynku Auli UMK. Propozycją ze 
strony ojców miasta było zbudowanie sali w której 
można by przeprowadzać koncerty, jak również organi- 
zować występy estradowe (odpowiednia wielkość sceny) 
oraz przeprowadzać szerokoekranowe projekcje filmowe. 
Takie ujęcie sprawy komplikowało nieco zagadnienia 
projektowe, dla których, w tym układzie, naczelnym 
zadaniem stały się problemy akustyki, inne dla sal 
przeznaczonych dla prelekcji słownych i inne dla 


41
		

/Licencje_011_08_044_0001.djvu

			właściwego odbioru muzyki orkiestrowej. Nie zagłę- 
biając się w szczegółowe warunki jakim z punktu 
widzenia akustyki winny odpowiadać sale koncertowe, 
stwierdzić należy, że trzy z nich są najważniejsze: 
1. odpowiednia kubatura wnętrza, minimum 10-12 m 3 
na jedno miejsce, 
2. asymetryczne rozwiązanie rzutu sali, 
3. uzyskanie odpowiedniego czasu pogłosu, około 1,7 
sekundy. 
O ile warunek drugi i trzeci uwarunkowany jest 
właściwym rozwiązaniem projektowym i standardem 
wykończenia, to kubatura budynku była z góry ograni- 
czona przez inwestora. Dlatego nie można było prze- 
kroczyć określonego przez założenia generalne rozwoju 
uczelni limitu wynoszącego 22 tys. m:!. Przy założonej 
liczbie około tysiąca miejsc siedzących na widowni, 
kubatura samego wnętrza widowni i sceny nie mogła 
być mniejsza niż 10.000-12.000 m:!, pochłaniając w ten 
sposób połowę limitu. W tym układzie szukano takich 
rozwiązań, które ograniczyłyby do minimum po- 
wierzchnie komunikacyjne, zarówno w pionie jak 
i w poziomie oraz znalezienia takiej konstrukcji ścian 
i przekryć widowni, której sama forma dałaby odpo- 
wiednie efekty akustyczne. 
Wymagania te spełniała konstrukcja kablobetonowa 
o pofałdowanej formie przekrycia i dwu ścian przeciw- 
ległych. Wewnątrz fałd prowadzone były przewody 
wentylacji mechanicznej oraz instalacje elektryczne. 
Smiała i współczesna konstrukcja, ciekawa w swojej 
formie plastycznej budziła zastrzeżenia inwestora co do 
możliwości precyzyjnego jej wykonania i ochrony kabli 
przed korozją. Mimo wielu pozytywnych opinii podjęto 
decyzję wykonania przekryć widowni i podium w kon- 
strukcji stalowej. Dodatkowym argumentem za zasto- 
sowaniem stali była szybkość montażu konstrukcji. 
Konstrukcja stalowa zastosowana została w zasadzie na 
nie zmienionym rzucie. Spowodowała jednak to, że duża 
część kubatury stała się nieużytkowa. Oparte na słupach 
stalowych dźwigary kratowe o zmiennej rozpiętości, 


42 



 


.. 


.,. 


I../' "'-- 
 
'\._.."
.;..
'-\ 


---- 
 


-4.r.....
..; 


---
--- -;-=.- 
-
- ;/- 


-.E- 


- 
_.
 

-..
		

/Licencje_011_08_045_0001.djvu

			- 


'" 


.. 


"':'111>..+ 



. 


kt ratu i Auli 
. . rzestrzennego Re o 
Studia rozwlązama p 


\. 


.- 
-:::- . 
 
- ----= , 
-

 
 

 

""
 

 

-- .
.":"'.., ..r- 
"" . -- ..... 

 'y ." .(. 
. 


.... 
'>/I... -. 


....' 


..,
 


..... 




 


--- 


, "...łł'" >_.... 

 
:--- - t1 


 


"- 


=----3- 
I 
 


'.
: 


- 


""" 


-- 


..... . " . 
...... ....... '!tIi....1li1ll 
..... 
...." 


i. 


..... 


.. 
, 


7 .1'.... 
filii"- 
'" 
> 
, 


... 
......, 
I 
""-- 


/; 


::- 


..- - 
----- ." 



 


- 


. , 


7
. -.. 


- 
 
 


'" 


I __ 
-- 


..I\, 


43
		

/Licencje_011_08_046_0001.djvu

			'f 


n mf'f !;;;;:;:;-r ,
7 

 r=. 
1--"-- ] 
 
 n 
""' I'>c
 

 8El 
 "'H' 
r] ...,." 
liH
' 
 lTr 
"I 


ł 


Rzuty i przekrój Rektoratu i Auli. 


;....:. ....... . 
 ":-
"."'.:.
:.
:.:.
::S
;.
.




 


.=::..... 


....:. 


-1 


ID 


I 


.... 





 ( 


I 



 


.IJ' 



1.4RNA f'()Iv1lESZCZENIA ORGAN2ACJI 
SAlE SENATU 
ADMNSTRACJA 


.....:) 


----r 11 =.Ii 


PCMESZCZE
 REKTORSKICH 


44
		

/Licencje_011_08_047_0001.djvu

			'f 


wysokości 2,5 m, wymagały wprowadzenia odpowied- 
niego stropu podwieszonego w celu uzyskania właści- 
wej akustyki sali. Rozstaw dźwigarów stalowych co 
6 m pozwolił na zastosowanie przekryć z typowych płyt 
panwiowych. 


Problemy funkcji Auli i sposoby jej wykorzystania, 
dla których aspekty przestrzenne miały tak istotne 
znaczenie były naj trudniejsze do rozwiązania i do pod- 
jęcia właściwych decyzji, w dużej mierze zależne od 
propozycji zespołu projektowego. W ostatecznym rezul- 
tacie przyjęto, że budynek Auli ma służyć przede wszy- 
stkim celom uczelni, a zatem należało stworzyć możli- 
wie najlepsze warunki dla prelekcji słownych. Zacho- 
wano również szerokoekranową projekcję filmową. Nie 
zrezygnowano jednakże z możliwości wykorzystania 
sali dla celów koncertowych. Dlatego zaprojektowano 
duże podium, pozostawiono asymetryczny kształt sali 
i starano się uzyskać możliwie dużą kubaturę wnętrza. 
Oprócz widowni i sceny zamkniętych pełnymi ścianami 
należało rozwiązać architektonicznie i funkcjonalnie 
układ przestrzenny pomieszczeń hallu kasowego, hallu 
szatniowego, foyer i zaplecza sceny. Głównym celem 
w tym przypadku było uzyskanie jednorodnej prze- 
strzeni wzajemnie przenikających się pomieszczeń, nie 
wydzielonych ściankami działowymi. W celu spełnienia 
tych warunków strop nad tymi pomieszczeniami został 
założony na tej samej wysokości. Różnice wysokościowe 
między hallem szatniowym, a wyższym pomieszczeniem 
foyer uzyskano przez obniżenie o 85 cm podłogi foyer, 
która w tym miejscu znalazła się na tym samym po- 
ziomie co otaczający teren. Ten bezpośredni kontakt 
z otoczeniem, poprzez przeszklenie elewacji północnej 
foyer, a przez to otwarcie jej na teren istniejącego lasu 
oraz przejście z fakturą podłogi na zewnątrz budynku, 
powiększa optycznie tę przestrzeń, jak również czyni 
ją bardziej dostępną szczególnie w okresie letnim. Ma 
to ważne znaczenie przy organizacji wystaw, które 
mogą być dostępne bezpośrednio Z zewnątrz, bez po- 


trzeby przechodzenia przez hall szatniowy. Wejście na 
widownię prowadzi zarówno z foyer jak i z hallu szat- 
niowego, stwarzając bardzo dobre warunki ewakuacji 
sali. Podium połączone z dwukondygnacjowym zaple- 
czem Auli, gdzie zlokalizowano pomieszczenia dla 
większych grup przygotowujących się do wyjścia na 
scenę. Jedno z pomieszczeń zaplecza jest większe 
z przeznaczeniem dla zebrań prezydium obrad, senatu 
uczelni lub stanowić będzie rezerwę powierzchni 
w przypadku występów większych zespołów estrado- 
wych czy zespołów koncertowych. Do zaplecza prowadzi 
oddzielne wejście z zewnątrz z własnym hallem 
i szatnią. 


* 


>I< 


* 


Budynek Rektoratu mieści w sobie dwie różne funkcje- 
- administracyjną i dydaktyczną. Administracja zlokali- 
zowana jest we wschodniej wielokondygnacjowej części 
budynku, gdzie cały parter przeznaczony jest na hall 
wejściowy. Natomiast wyższe kondygnacje zajmują po- 
mieszczenia rektorskie i biurowe. 
Rozmieszczenie poszczególnych funkcji programu w sied- 
miokondygnacjowym budynku pomyślane jest w ten 
sposób, że najbardziej uczęszczane pomieszczenia zlo- 
kalizowano na niższych piętrach. I tak na drugiej kon- 
dygnacji znajduje się kwestura i z nią związane po- 
mieszczenia. Trzecia kondygnacja przeznaczona jest dla 
rektora, prorektorów i dyrektorów administracyjnych. 
Czwartą i piątą kondygnację zajmują biura. Szósta 
kondygnacja to: sala senatu i sale komisji senackich. 
Na ostatniej, siódmej kondygnacji umieszczono klub- 
kawiarnię, salę telewizyjną i pomieszczenia organizacji 
politycznych i społecznych. Kawiarnia zajmująca pół- 
nocną część budynku pozwala na wgląd w cały teren 
uczelni wraz z dalekim krajobrazem zalesionych wznie- 
sień otaczających od północy miasto. 


45
		

/Licencje_011_08_048_0001.djvu

			Część parterowa budynku Rektoratu, przeznaczona dla 
Studium Języków Obcych, dostępna jest od północy. 
Do wejścia Studium dochodzi wiata łącząca wydziały: 
Chemii. Biologii i Bibliotekę. Wewnątrz części niskiej 
budynku znajduje się małe patio owym. 9 X 15 m do- 
stępne z hallu szatniowego, którego jedną ścianę sta- 
nowi część wysoka Rektoratu. Urządzenie wnętrza patia 
przewiduje możliwość wykorzystania go, w okresie 
Jetnim. jako dodatkowej sali lekcyjnej. 
Rzut części wysokiej Rektoratu rozwiązano na prosto- 
kącie zbliżonym do kwadratu. W części centralnej 
umieszczono trzon komunikacyjny z szybami windo- 
wymi i zespołem sanitariatów. Wokół tego trzonu roz- 
mieszczono poszczególne pomieszczenia. 


W układzie przestrzennym Rektorat i Aula stanowiły 
tylko jeden z elementów kompozycji zespołu dyda- 
ktyczno-naukowego. Obydwa budynki leżące na zamknię- 
ciu ciągu pieszego prowadzącego z terenów miejskiej 
zabudowy mieszkaniowej, wymagały jednorodnego roz- 
wiązania. Akcentem dominującym w sensie wysokościo- 
wym jest wysoka bryła budynku Rektoratu. Kompo- 
zycyjnym zrównoważeniem jest obiekt Auli. Obydwa 
budynki łączy wiata, której wysokość jest taka sama 
jak wysokość części parterowej Rektoratu oraz części 
niskiej (hall szatniowy, foyer i zaplecze) auli. Drugim 
elementem zespalającym jest ten sam poziom płyty, na 
której są posadowione obydwa budynki, wyniesione 
58 cm powyżej otaczającego terenu. Różnica poziomów 
pokonana jest stopniami długości około 100 m. To 
monumentalne rozwiązanie wydawało się uzasadnione 
dalekimi perspektywami z prostopadle biegnacej i koń- 
czącej się na zespole Rektoratu i Auli ulicy Reja. 
Zewnętrzny wyraz obydwu obiektów określa osłonowa 
ściana w konstrukcji aluminiowej, w której osadzone są 
drewniane okna pozostawione w naturalnym kolorze 
drewna oraz partie międzyokienne osłaniające stropy 
i podokienniki wykonane z ciemnoszarych płaszczyzn 
szkła hartowanego. Akcentem porządkującym są na tle 


46 


ciemneJ sClany pionowe profile aluminiowe, rozsta- 
wione rytmicznie co półtora metra. Na tle jednorodnych 
ścian elewacji od strony południowej mocną formą 
plastyczną są żelbetowe pylony szerokości 7 m, wy- 
sunięte przed fasadę Auli, kolejno cofane w kierunku 
północnym o zmiennej wysokości rosnącej w górę co 
50 cm. Agresywna forma tych elementów stanowi 
przeciwwagę dla Rektoratu, którego prosty sześcienny 
kształt, oderwany od parteru cofniętą kondygnacją, 
oddziaływuje przede wszystkim swoją wysokością. 
Z otwartego patia między Rektoratem i Aulą będącym 
wejściem na teren uczeJni, roztacza się widok na Główne 
Forum uniwersytetu. W widokach z Forum, będącego 
ośrodkiem życia studenckiego, zespół Rektoratu i Auli 
oddziaływuje przede wszystkim swoją sylwetą elewacji 
północnej. Dlatego wysoka ściana widowni rozwiązana 
j.est niemal zupełnie płasko, podkreślając w ten sposób 
nieregularny obrys formy budynku. 
Konstrukcja obydwu budynków, z wyjątkiem widowni 
i podium, o czym była już mowa, wykonana jest z pre- 
fabrykowanych elementów żelbetowych. Ideą prze- 
wodnią był strop rusztowy bezpodciągowy, pozwalający 
na swobodne kształtowanie wnętrz pomieszczeń Rekto- 
ratu i części niskiej Auli. W Rektoracie przy siatce 
słupów i rozstawie 6,0 X 6,0 m uzyskano wysokość kon- 
strukcyjną stropu 35 cm. Elementami prefabrykowa- 
nymi były słupy oraz płyty kasetonowe o wymiarach 
2,7 mX2,7 m. 
Budynek Auli przy zastosowaniu tych samych pre- 
fabrykowanych płyt kasetonowych i tej samej techno- 
logii montażu posiada siatkę słupów o rozstawie 6,0 X 
6,0 m i 6,0 X 12,0 m. Wysokość żeber głównych na roz- 
piętości 12 m wynosi 80 cm, przy czym zwyżka wy- 
sokości ponad 35 cm ukryta jest w części dachowej nad 
pomieszczeniami hallu szatniowego i foyer, pozosta- 
wiając dolną płaszczyznę stropu bezryglową. 
Konstrukcja w fazie projektowej przyjęta była przez 
przedsiębiorstwo wykonawcze z pełną aprobatą. W reali- 
zacji jednak utrudnieniem, szczególnie dla montażu, 


f 
I
		

/Licencje_011_08_049_0001.djvu

			Fragment Rektoratu i Auli 



 : " 
; 


, , 


.
 


.. 


... 
, '\ 


,...,:r. '" 


, t 

, , 


I f " ł 
, " Ilł 


 
"lU IL'I'I >- 
r'ift!nl"łI. 
ił p 'tJlIJl l I 
Ił ti. · 
 
: 
'ł 
 
:,..,ił
 II.
' 
liP., ł 
 . 

lj'I:Wm . 
",1 Liił' 
 
 
aJ 


ar · ',.111 . 


.... 


...:::c:- 
"""'*'"- -
... """"*"'
 
-- -
- 


c . 


/., 
¥ 
/ o. 
.r 
. 
. 
i 
. , 
. . 
 j 
ł I . 
I .ł
 " 
 
 
, 
. 


..
 

 ,,41 O 
A . , 
# 


\I .. 
.
 Ol ł ;J 
,'. .. 
-ł .}J 


... 
. 
ł . ' . 4 


ł IL J 

 ł 
,
 . w c'c: 
; v. 


J 

 
 I 


ł. . 
w ."
		

/Licencje_011_08_050_0001.djvu

			była konieczność stosowania podpór teleskopowych, jak 
również czas wiązania betonu, który przedłużał montaż 
oraz duże zagęszczenie zbrojenia na skrzyżowaniu żeber 
głównych, których walorem jednak była ciągłość kon- 
strukcyjna pozwalająca na obniżenie grubości kon- 
strukcyjnej stropu. 
Omawiając problemy budowlano-konstrukcyjne należy 
wspomnieć o rozwiązaniach instalacyjnych. W zasadzie 
ich zakres wynika z potrzeb i nie odbiega od innych 
rozwiązań stosowanych w tego typu obiektach. Naj- 
ważniejszym problemem była wymiana powietrza w po- 
mieszczeniach widowni i podium. Projektanci postulo- 
wali wprowadzenie klimatyzacji, która w podobnych 
budynkach za granicą jest powszechnie stosowana. 
Urządzenia klimatyzacyjne wymagają jednak większych 
kosztów, które ograniczone były limitami finansowymi. 
Z tego względu we wszystkich pomieszczeniach wpro- 
wadzona została tylko wentylacja mechaniczna. Nawiew 
świeżego powietrza dla widowni dostarczany jest 
z zewnątrz budynku poprzez wentylatornię umieszczoną 
w podziemiu, a następnie kanałami doprowadzony 
w przestrzeń stropu technicznego, skąd w przerwach 
między akustycznymi płytami podwieszonymi do kon- 
strukcji, dalej dostarczany na salę. Kratki wyciągowe 
znajdują się w podłodze pod rzędami krzeseł. 
Specjalnym tematem architektonicznym obydwu bu- 
dynków są wnętrza, których zakres obejmował elementy 
stałego wyposażenia, jak faktury ścian, sufitów i podłóg, 
meble, akcenty plastyczne i kolorystykę. O ile w bu- 
dynku Rektoratu oraz w pomieszczeniach hallów i foyeT 
Auli zadaniem projektu wnętrz było stworzenie od- 
powiedniej atmosfery, to widownia z podium oprócz 
wyżej wymienionych aspektów musiała spełniać wa- 
runki akustyczne. 
Omawiając wykończenie pierwszej grupy pomieszczeń 
należy podzielić je na dwa rodzaje: pomieszczenia typu 
biurowego i pomieszczenia o charakterze reprpzentacyj- 
nym, takie jak gabinety rektorów, sale senatu i komisji 
senackich, kawiarnia-klub oraz foyer i halle Auli. Dla 


48 


po. 


Pierwszy koncert w Auli 


wszystkich pomieszczeń z tej grupy przyjęto podobne 
rozwiązanie sufitów, wykonanych z listew drewnianych 
czterocentymetrowej szerokości, w jednocentymetro- 
wych odstępach. Dzięki wprowadzeniu w Rektoracie 
naświetli w wewnętrznych ścianach działowych sufit 
stanowi jednorodną płaszczyznę odbieraną w całości 
w obrysie całej kondygnacji. Rozwiązanie to, poza 
swoim wyrazem plastycznym, ma tę zaletę, że umożli- 
wiło elastyczne operowanie ściankami działowymi, na- 
wiązując jedynie do półtorametrowych rozstawów 
szprosów międzyokiennych. Wykładziny podłogowe 
mają nieco bardziej zróżnicowaną formę. I tak w po- 
mieszczeniach biurowych i korytarzach znajdują się 
wykładziny PCW, podłogi w halach na parterze i stopnie 
z podestami na klatkach schodowych są kamienne, 
a w pomieszczeniach rezprezentacyjnych podłoga jest 
z klepki drewnianej i wykładziny dywanowej. 
Widownia Auli, której rzut podporządkowany jest wa- 
runkom akustycznym, wymagała właściwego ukształto- 
wania sufitu oraz odpowiednich materiałów wykładzi- 
nowych. Dla ścian przyjęto boazerie drewniane z listew 
szerokości 6 cm w odstępach co 1 cm. 
Rozwiązanie sufitu podwieszonego w Auli spełnia kilka 
warunków. Najważniejszym z nich jest zgodność z wy- 
mogami akustyki. Ponadto sufit ten stanowi osłonę 
kondygnacji technicznej, umieszczonej w przestrzeni 
ograniczonej wysokością dźwigarów kratowych. Ele- 
mentami, do których jest podczepiony sufit, są dżwi- 
gary stalowe. Odległości sześciometrowe, między dźwi- 
garami, okazały się jednak bardzo duże, w związku 
z czym wprowadzono pośrednią konstiukcję między 
samym sufitem a konstrukcją nośną. Tę pośrednią kon- 
strukcję stanowią dwuteowe podwieszone belki stalowe, 
rozstawione w odległości co półtora metra, na których 
umieszczono pomosty techniczne, doprowadzające do 
każdego miejsca sufitu podwieszonego. Do belek dwu- 
teowych podwieszony jest właściwy sufit, który składa 
się z płaszczyzn o wymiarach około 5 X 6 m. Płaszczy- 
zny te w stosunku do siebie, zarówno w poziomie jak
		

/Licencje_011_08_051_0001.djvu

			--, .. 
} , " 1" l 
". 
"". 
 
,
 ; 
'" , 
. , 
10.:' 

 .... .. 
\ 

. 
, 
. f r 
, . 
. . 
ł ,I 
. tt- " 
., 
 ., 
, 


. 
--- I j , 

 ': III! ,/I! 
>.ł'.
 T 
!' 
.
 
ł 
, ! I I 
 
lir I ; 
II:; 'Ił 
I 

 ł !! 
,'! 
,. 


,. 


II 


II 


,.
 


-, 


>C.... 

.; 


" 



 , 
.J' 


,.". 


,
 MH 
. - 



 
 .....
 


. 
. 
... 



 , 
. : 


ł 


/,' .' 
.,c. 


... 
\ \ 
,
 
 
. ' 


.,", 



/ 


I ' 


, 


, 



.,
 


* 


\ 


.. 


...: 


" 


c. 


r 


lo 


., 


. 


, 


.1. , 
. .. 
.. >..... ... 


. 



 


... 


""" 
, ;. 


lit 


, 

 


. 
. . 


. 


. 
< "" 
 


.... 1 4 . 


,..."'>." 


:
; .- 
.: -- 


. ""'1' 


,. 


- 
 


,. 
"'_' ,
 oc J 



 


"""'" 
- 


ł'!' I:I\J r 


- 


,,""- .....,...... 


-."4-' 


..;
'¥' 


. . 
. ' 



 .
 


";... 



'- 


, " 



.'iI>.1I: 
r: . 


, . 


! .' 


... '9\0-.' 


.. 


-......, 


I 


- 


.. .....> 


....> .
- --: 
 ,
 


... 


ł 


-- 


. 


- 



 


. 


....
		

/Licencje_011_08_052_0001.djvu

			... 
Wnętrze Auli I 
[ 
..
 I 
I 
. 
. 
. . 
. " " 
. 
. . 
. 


, 


.' 


J 


. 


ł 


II' 


I. 


,I 


I\
" , 


>J
 
 " 

 


j1 


[t1i!< 11 , U 


r 


- 


.. 


---- 


. 


	
			

/Licencje_011_08_053_0001.djvu

			, 
, 
... 


Foyer Auli, hall i sala senatu w Rektoracie 


, I 


i W pionie są przesunięte. Wykonane z mniejszych ele- 
mentów, montowane są pod stropem. Widoczną wy- 
kładzinę płyt stanowią drobnożebrowane (1 cm X 1 cm) 
elementy drewniane, malowane na biało. Między płasz- 
czyznami płyt w rzędach prostopadłych do podium 
umieszczono metalowe tubusy, stanowiące podstawowe 
oświetlenie sali. Ponadto zachodzące na siebie płyty 
podświetlają się nawzajem. 
Realizacja zespołu Rektoratu i Auli trwała cztery lata. 
Ten dosyć długi okres realizacji wynikał w dużej mierze 
z kłopotów, jakie sprawiało niespodziewane podniesie- 
nie się wody gruntowej w początkowej fazie pracy przy 
wykonywaniu wykopów pod budynek Auli. Funda- 
menty i poziome kanały instalacyjne, w naj niżej po- 
sadowionej części budynku, znalazły się poniżej po- 
ziomu lustra wody. Wykonanie w tych warunkach 
robót fundamentowych, zakładanie izolacji przeciw- 
wodnej, nie tylko podniosło koszty budowy, ale miało 
zasadniczy wpływ na termin oddania budynku do 
użytku. 


4' 


. 
 


, , 

" 


"" ;.. 
.;
 


.... .- J 
 


". "- 
. 
 ",'t, 
 . "_.tt- 
,..r _{,......
 ..J '.
 :
 
".. 
. 
.. . ....\ 
.>>J. -t,,-> 
\ <1r'}.... 
 
, -" 
 . . 
. ". 
,,, . -' ""-
"#4 .
 
, . 
 .... 
ł 'ł'A:-:..... 


...,. 


\\ \" \ 
r \. 
'rl
;' 


J' 


) 


I 


r 


t 
, 


-f-,.. 


I I 


'.$:;'A 


....
..- 


....
....... .. 
I 


..
, "} 


H
';' 
-" 


". 


- 
- 
.. 



'
 
!'" 


f 


;j,."'f+ 


'I 


I - 


1::. 


, - 


_w, ;r....:,: 
/ 


/ 


f......
___ 


.........y 
"'''::
 


.A Y ,.ol' 


';00. 


".. .. . 
 
."
 .. 
'... 'v 
ł ".
 
 '..f' _ ,; '. 
.
 ""'"' 
A 
 


":ts". 


\> 
-\. 


.. 


re
'1 u 'ł 
ł 
I 
\ 
... 


- --ł-.
 



. 
 v 
 /. 


/ 


. I 


.. 
... 


'.' 


..,.- - ...... 
 


....... 


- 


... 


')-,.. 


- 


'- 


. r
		

/Licencje_011_08_054_0001.djvu

			. 



._.iIiiIi. 


1..'11- 1 
h:::"V,,: :6.. 


.. 


," 


. .
..y ..$h.... 


"' 


..... 
:10;0: Ił 


f 
, 


. 
tri 
':I 
ł 


-' 
. . ' 


. 
" 



. . 
.... 
_:-..< 



... .. 
'łJ " ;,,, . 

 ...:_:<......... 
 -::- ,$ "" 'IIiIi':II" '.'!" 


"><.(. 


-,<, ,.: 


---.<-" _t. 
-- 
r- 


. 
o'>", 

./ 
. 


... 


. 


.. 


:
.
'. 


....I!I...... 
::-:'....# :II"<;_.,}.. 
 "<. '!:_." 


... 


II 


lU. '..11<1; ,"iii... ... 
,.-,>o
,_
<
.
.... 


,
 


ł 


.', :1"" "':" '1.0.:11>"_:. 
 >;. 


"..:. 


. ; 



 -"IiF.: 


-
'
.. - 
',II -. . 


__ .....""1-0.;. ... ":1"__:.. 'IP'_... 


" 


':1 


l 
... rp! 


I 
.. 


I 
;r 


... ,
. 


.JIt, _ 
"-...,...
"--i' 



 


. . 


J' 


': 
. 


..<;'\. 


{:.: 


, 
1 .
 


ł 



 -t - "::1: 
<_ <..v 

.' -: 


: 
 
; .. 


-..,
 


ł t 



 , 


"
		

/Licencje_011_08_055_0001.djvu

			WITOLD BEN EDEK 


- 


Budynek Biblioteki Głównej został usytuowany w cen- 
trum Uniwersytetu. Od południa sąsiaduje z Forum 
Głównym, od wschodu i północy z istniejącym lasem, 
od zachodu z głównym ciągiem pieszym, z którego pro- 
wadzi wejście dla czytelników. 
Budynek Biblioteki zaprojektowano w formie zwartej 
bryły na rzucie kwadratu i czterech kondygnacjach 
nadziemnych i jednej podziemnej oraz związanego z nią 
parterowego pawilonu mieszczącego hall wejściowy 
i salę odczytową. 
Główna część budynku ma wymiary 55 X 55 m w ob- 
rysie dolnych kondygnacji i 59 X 59 m w obrysie gór- 
nych kondygnacji. 
Na poziomie II piętra znajduje się niewielkie patio 
wewnętrzne zapewniające oświetlenie dla środkowej 
części budynku oraz pełniące w okresie letnim rolę 
rekreacji dla czytelników. 
Podstawową zasadą projektu jest horyzontalny układ 
głównych funkcji uzyskany przez ich rozmieszczenie 
na poszczególnych kondygnacjach budynku. Kondy- 
gnacja podziemna zawiera główny magazyn zbiorów 
oraz pomieszczenia techniczne. Jest ona doświetlona 
światłem naturalnym od strony północnej i południo- 
wej. 
Niski parter zajmują również magazyny zbiorów usy- 
tuowane w środkowej części rzutu oraz pracownie kon- 
serwacji i mikrofilmów, a od strony zachodniej w po- 
wiązaniu z hallem wejściowym znajdują się czytelnia 
gazet i bar kawowy. 
N a poziomie wysokiego parteru, dostępna schodami 
z hallu, usytuowana jest sala katalogów i wypożyczalnia, 
a dalej pracownie oddziałów gromadzenia i opracowa- 
nia zbiorów oraz administracja i oddział bibliotek za- 
kładowych. Środkową część tego rzutu zajmują: pod- 
ręczny magazyn wypożyczalni, magazyn dubletów oraz 
magazyn starodruków. 
Pierwsze piętro zajmują: dwie czytelnie główne - nauk 
humanistyczno-społecznych i matematyczno-przyrodni- 
czych z usytuowaną pomiędzy nimi czytelnią pracow- 


... 


BIBLIOTEKA GŁÓWNA 


ników naukowych oraz aneksem dla korzystania 
z mikrofilmów, czytelnia czasopism bieżących, czy- 
telnia i pracownie starodruków oraz czytelnia biblio- 
graficzna, czytelnie i pracownie działu informacji i do- 
kumentacji, pokoje pracy zespołowej. Przestrzeń wokół 
wewnętrznego patia przeznaczona jest na komunikację 
i rekreację czytelników. 


Na drugim piętrze, w części będącej antresolą głównych 
czytelni znajduje się księgozbiór z wolnym dostępem 
i miejscami dla indywidualnych czytelników, pozostalą 
część tego poziomu zajmują czytelnie, pracownie 
i księgozbiory specjalne: grafiki, muzyki, kartografii 
i rękopisów. Kondygnacja ta jest częściowo doświetlona 
z góry poprzez świetliki. 


Podstawowe dla biblioteki procesy funkcjonalne przed- 
stawiają się następująco: 


- D r o g a k s i ą ż k i n a b y t e j prowadzi od dojazdu 
gospodarczego i wejścia w poziomie niskiego parteru 
na poziom wysokiego parteru, gdzie trafia do pracowni 
działów gromadzenia i opracowania, a stamtąd do dzialu 
magazynów, ewentualnie przechodzi uprzednio do pra- 
cowni konserwacji. Zbiory specjalne przekazywane są 
bezpośrednio po przyjęciu do pracowni tych zbiorów. 
Dla transportu książek nabytych służy dźwig towarowo- 
osobowy i odrębna klatka schodowa. 


- D r o g a c z y t e l n i k a prowadzi poprzez hall 
wejściowy na poziom wysokiego parteru do sali katalo- 
gów, przy której znajduje się informacja o zbiorach, 
wypożyczalnia, punkt zamawiania książek do czytelni 
oraz informacja o wolnych miejscach w czytelniach. 
Katalogi dostępne są dla wszystkich. 


Zaprojektowano również możliwość wprowadzenia w 
przyszłości pamięci elektronicznej do sprawdzania stanu 
wypożyczonych książek z magazynu. 


53
		

/Licencje_011_08_056_0001.djvu

			Rzuty Biblioteki 
Parter (0,00-0,40): 1 - hall weJSCIOWY, 2 - sala wykładowa, 
3 - czytelnia gazet, 4 - bar, 5 - pracownia mikrofilmów, 
6 - pracownia konserwacji i introligatornia, 7 - dział głów- 
nego magazyniera, 8 - magazyn zbiorów. 
Pierwsze piętro (:-2,40): 1 - wypożyczalnia-informacja, 2 - 
biuro wypożyczalni, 3 - magazyn wypożyczalni, 4 - katalogi, 
5 - oddz. bibliotek zakładowych, 6 - administracja, 7 - oddz. 
gromadzenia, 8 - magazyn dubletów, 9 - oddz. opracowania 
alfabetycznego, 10 - oddz. opracowania rzeczowego. 
Drugie piętro (: 5,70): 1 - czytelnia nauk humanistycznych, 
2 - czytelnia nauk mat.-przyrodniczych, 3 - czytelnia pra- 
cowników naukowych, 4 - czytelnia mikrofilmów, 5 - stacja 
obsługi czytelnika, 6 - czytelnia czasopism bieżących, 7 - czy- 
telnia bibliograficzno-bibliologiczna, 8 - oddział informacji 
naukowej, 9 - dział starodruków, 10 - pOkoje pracy zespo- 
łowej, 11 - rekreacja, 12 - palarnia, 13 - wystawa staro- 
druków. 
Trzecie piętro (:-9,30): 1 - magazyn z wolnym dostępem, 
2 - kabiny do maszynopisania, 3 - dział kartoteki, 4 - dział 
muzyki, 5 - dział rękopisów, 6 - dział grafiki, 7 - rekrea- 
cja - wystawa grafiki. 



ooo -OM) 


o 


.... . . ... - . - ..--- 
Ił . " II 8-- t -8- 
I; . () '1 j g
 1II11I1I1I1II1JI1I1I1I1I1I1IIL-&-1l 

 l l :rl l 


;' ] ' 
1
f. 
l

, 1 1 11 111111111' 1 11 .111 ' 11 "1 11 11 
 . 
1 1 .,,,
Jt, .: j 11n. . 
 ' III : f J 
11 
 u I "..w.l 3' 
 \ I . Ii ł 
1 " - m m -, 
, IIIIIIIIIIII!IIIIIIIIIIII! 
;' 

 
h 11I1I1II 1 !i I1 1 1 11I HI I 1Hp 
Igui; I. II III llil I 
f : 
. _.[lJ
bt;Arni
U 



r--D 


1\\ ł 


2.40 


54 


. 


.11{):():() .r:O()() ..000 .-()(] 


"'''''''. dl, ] >OO«]O 


+ 5.70 


+9.30 


dll(]c{)	
			

/Licencje_011_08_057_0001.djvu

			.. 


.. 


Czytelnik po złożeniu zamówienia na książkę udaje się 
na poziom pierwszego piętra do odpowiedniej czytelni, 
gdzie otrzymuje ją od personelu, a o nadejściu książki 
informuje go tablica świetlna. W czytelni czasopism 
bieżących, bibliograficznej i dokumentacyjnej, zbiory 
znajdują się na miejscu. Księgozbiory na antresoli 
czytelni dostępne będą w zasadzi2 dla pracowników 
naukowych i dyplomantów, możliwe jest oczywiście 
rozszerzenie zakresu osób korzys
ających. Czytelnik za- 
mierzający korzystać ze zbiorów specjalnych udaje się 
bezpośrednio do odpowiednich czytelni. 


. 


- Droga książki z magazynu do czy tel- 
n i k a rozpoczyna się od momentu otrzymania przez 
magazyn zamówienia, które zostaje przekazane do 
punktu odbioru w odpowiednim rejonie magazynu 
przez dalekopis mieszczący się przy punkcie zamawia- 
nia. O nadejściu zamówienia informuje odpowiedni 
sygnał dżwiękowy. Książki transportowane są wózkami 
do dżwigów, które przewożą je do wypożyczalni oraz 
punktu odbioru przy głównych czytelniach. Przewiduje 
się, że czas oczekiwania na książkę nie powinien prze- 
kroczyć okresu 10-15 minut. Zabezpieczono ponadto 
możliwość zainstalowania w przyszłości transportu 
taśmowego przekazującego książki bezpośrednio do 
punktu wydawania. 


Budynek ma konstrukcję szkieletową o siatce słupów 
6,0 X 6,0 m powszechnie stosowaną dla bibliotek z uwagi 
na dostosowanie do rozstawów wyposażenia wynoszą- 
cych: 120, 150, 200, 300 cm. Słupy, podciągi i płyty 
stropowe są prefabrykowane, cztery trzony mieszczące 
klatki schodowe, windy i piony instalacyjne pełniące 
rolę usztywnienia są wykonane "na mokro". Cała po- 
wierzchnia stropów obliczona jest na obciążenie użyt- 
kowe 500 kG. Montaż budynku przeprowadzono wg 
projektu kierownictwa budowy dźwigarem 120 TM 


posuwającym się w wycięciu sięgającym od strony pół- 
nocnej do środka obrysu budynku. Ta część konstrukcji 
została wykonana w ostatniej fazie montażu, a dźwig 
wycofany. Konstrukcję ścian zewnętrznych stanowią 
na dwóch dolnych kondygnacjach pionowe elementy 
aluminiowe w rozstawie 150 cm i stalowe na dwóch 
górnych. Do elementów tych mocowana jest drewniana 
stolarka okienna. Wypełnienie ścian zostało wykonane 
z gazobetonu i wykończone lastryko zamiast pierwotnie 
projektowanych elementów żelbetowych z gotową 
fakturą. Murki cokołowe, oporowe, otrzymały okładzinę 
z płytek klinkierowych. Wewnętrzach budynku zasto- 
sowano następujące wykończenie: podłogi z płytek PCW 
z wyjątkiem hallu, który otrzymał marmur; ścianki 
działowe na dolnych kondygnacjach z cegły - tynko- 
wane, a na górnych - elementy ścienne z płyt wió- 
rowych na konstrukcji drewnianej z możliwością ich 
przestawiania; sufit z płyt spilśnionych perforowanych 
na konstrukcji z profili stalowych; słupy w okładzinie 
z lastrico; stolarka drewniana w fornirze dębowym. 
Budynek posiada wentylację mechaniczną z nawilżaniem 
powietrza w okresie zimowym, a w pomieszczeniach 
starodruków klimatyzację, ponadto wszystkie pomiesz- 
czenia wentylowane są grawitacyjnie. Oświetlenie 
budynku jarzeniowe, niestety wskutek ograniczeń 
oszczędnościowych nie zastosowano osłon z "meta- 
plexu" dających dobre razproszenie światła. Zastoso- 
wano wszelkie potrzebne instalacje sanitarne i ele- 
ktryczne, w tym zabezpieczenie przeciwpożarowe. 
Dla wyposażenia Biblioteki został zaprojektowany 
jednolity zestaw mebli: stoły jedno i dwuosobowe, lady 
dyżurnych, pojemniki katalogowe, regały na książki, 
czasopisma i gazety, gabloty itp. Meble te mają kon- 
strukcję stalową z profili kwadratowych i blaty, półki, 
szafki z drewna fornierowanego jesionem. Zestaw 
uzupełniony jest krzesłami z zakupu na konstrukcji 
metalowej z rur niklowanych. Regały magazynowe 
produkcji Zakładu w Laskach również o metalowej 
konstrukcji i przestawnych półkach. 


55
		

/Licencje_011_08_058_0001.djvu

			...... 


. 



 


I, 


.
 
. 



 
....:..;
 


'l. 
J 


.::..ś !>h 

,..,... 



-..& 



' 


Ił 


" 


r 


t 


8: 


:::- --- "", 


'. 


....... 


ł 


,.. 


 
1;¥ 
. tref 


x 




"""""" 


l 


o, 



.
 


" 



 


'- 


,. 


\; 


\ 


.. 



. 



 
'1< :
 


-... 
. .... 


., 


-_o 



.; 


r 


",:8: 


:J... 


,. 


.. 


l 


, 


I 



 


l 
I ' 
 
II 


rr ł ' 


rl.. 
f' 


,: 


f. 


.....1 


. 


) 


.... 
...;- Iit.
 

 .
.. 
 . ..> , 
 


" 


r" , 
....
..<.
'"':'" 
>II 


I 
ł ............. 


-:-. 


J 


-J. 


';'<;o,......... 


--....... 


---- 



;;.. 


:!- "'
 


'" 


I, 


.- , ' . 

, ]o 1 
j 


.- 


-
 


? 


:. 
.
 
:.. 


'

 




 


'
_r 


;. 


... - 


- ;
.. 
 
......'iII' 


- 


"ift 


: t 
 
 
.. h. 


" 




 . 


... " 


.--. .-l. 
-- =--=
 ., ,t 
.J....JL 


-I
 
ł-;: 
J " 
\0"1, 


,
 


, '. 
':' Ł."ł>
 


t 


............. 


I 


. 


-l 


r. 


,h 
\ 



 I ....... 


. , 


. Ił 


.
-.. 


łr,
 


-- 


""IHt. 


'#>o 


!><\f',', 


-i....
 


. 
 


<",
- 


'
-

 7:j-- 
 


'-n 
m i. 



_:y- 
 



-;:iE
 



.,.-:-'

 


..,.... 
-<;. 


- 
 ';--". .;1>'."< 
-::.
 ,.:


 
.;::.", 


.;, y 

 


"1" 


; 
 



" 
"ii_ 
II.' .
. 
r 



 .... 


.. 


:>'II' ....A..../"" 	
			

/Licencje_011_08_059_0001.djvu

			\. 


. 


'''
 


.. I 


;;.". 


'\ 
>:.1 


.- 


: ..... 


t' 



 



 



,- : 


.... 




.... 


.. >

 

.......... ' 


, 

 



. 


. V'A 


.... .V 


l 


'I> ..-,....., 


I 


.' 


 
 = 
I 1: "":= 4 


: 
i ,-..;.; 
,
.. 

" 
.:
 . =-' 
 -\

 

 ..;",-
.:,.1t. 
... 1 



 > '. 


. 

 i 


;;t-;:,,,,...y - 


''< t7f', 


..... 
, 
 


Fragment wnętrza zbiorow specjalnych 


* 


* 


* 


Czytelnia główna Biblioteki 


W projekcie Biblioteki Głównej UMK starano się 
uwzględnić tendencje występujące w budownictwie 
bibliotek naukowych w Europie. Było to możliwe 
w granicach wynikających z koncepcji programu oraz 
naszych warunków użytkowania i możliwości techni- 
cznych. Zgodnie z tymi tendencjami stworzono dwie 
podstawowe czytelnie kierunkowe oraz wprowadzono 
wolny dostęp do około 200.000 vol., a więc prawie 
15 % ogólnej liczby zbiorów, co w tej skali jest no- 
wością w bibliotekach krajowych. Niemniej, niektóre 
z ostatnio projektowanych bibliotek uniwersyteckich 
w Europie mają po kilka czytelni kierunkowych, co 
łączy się z tematycznym układem prawie całości księgo- 
zbioru (Bochum), a wolnym dostępem objęte jest aż 
80 'fa zbiorów (Bochum, Edynburg). Dlatego też isto- 
tnym czynnikiem w projektowaniu Biblioteki było za- 
pewnIenie możliwości dokonywania przekształceń we- 
wnętrznych, idących w kierunku dalszego uW7g1ę.::1n:E- 
nia nowoczesnych tendencji programowych oraz wszel- 
kich zmian z reguły występujących w użytkowaniu 
biblioteki. Zarówno układ przestrzenny budynku jak 
i rozwiązania techniczne ścian, stropów, instalacji itp. 
pozwalają na takie przekształcenia. Wreszcie ważnym 
zagadnieniem jest przyrost ilości zbiorów. Pojemność 
magazynów w zaprojektowanym budynku może być 
zwiększona do ponad 2.000.000 vol. przez wprowadzenie 
w kondygnacji podziemnej regałów zwartego maga- 
zynowania. co wg obecnie zakładanego tempa przyrostu 
zbiorów zaspokoi potrzeby Biblioteki do około 2000 r. 
Nie jest oczywiście możliwe ścisłe określenie tych po- 
trzeb, zwłaszcza w aspekcie zmian, które niewątpliwie 
będą następowały w środkach i metodach zapisu, prze- 
chowywania i udostępniania informacji. Dlatego też 
plan uczelni zachowuje rezerwę terenu od strony 
wschodniej obecnie realizowanego budynku Biblioteki 
na ewentualną jej rozbudowę. 



, 


51
		

/Licencje_011_08_060_0001.djvu

			<
 



 


(' 


-0).<-"'1:, 


, . 



 -""'-' ... 


ł 'j 


ł 


[II 


-- 


...,. ..,.... 


- 


,!' 
; . 

t .. 


...., 


.. 
... 
.. 


l. 


'" 
.. .. 
.' ... - .. 
t 
... . 
to . 
.. . ........... 


... . 


ł 


'''''' -:..
 
. . ",>fi , 
/', I 


.. 


-... .... ...........,....... 
H _', 7 


t- "", 
!J' <4 


.:'11' 


... 
"' 


"-'" 



 


i' 


.. 



"I ":" ' 


', ..... 


.. 



... 
.. ........ , 



 .- 


>" l. 


-. 


J 


," 


.... 

, 


... r 
/I 
. , .. 
'. 
. .. fi -.( ... 
OlI '" lo, ,,- j, 
. 
. " '" . 
.. 
.. 


,.J>. 


.. 



 


. 


- 


,. ". Ił" 
.. 
. .." .. 
... , 
... 
;...." . 
, 
j. ",. . ł. 
.' 


.. 
, . :,
 
!i 
.. ,'." 
,41 · ,"» . ' 
.#. ..., 
., '.- 


.. 


.... 
 
", ,) 
.,.... ,,
 
....,,, 


.11 ;. ." 
.. 
ł 
.. 
.. 
1 "- 
, 
,,
 
. 
, ... 

 
, ",., 


, ;1, 
. , 
I. ł t, 
,,; f " 

", 
., ( 
.., 
J 


"r""';..-r.-
 



-.... 
 


--- 
. 


... 
 .. 
..
 


r
 _ 
Ir. 


. 

.. '
' 

< .. 
"" 
 
.. -.
 
r , 


- 



- 


- 


-. 


"I 
I 


. 


.... ...
 ... 


'.' 
....... -- 


.ł... 
.. 


- 


. 
I 


, 


... 


.- 
. 

 

- ..,
 
"'.' .. 


--....
'
 . - 


-
		

/Licencje_011_08_061_0001.djvu

			l 


ANIDRZEJ JAWORSKI 


...... 
\. 


Zespół budynków Instytutu Chemii jest fragmentem 
przestrzennego założenia części dydaktycznej Uniwer- 
sytetu, a przede wszystkim jego Głównego Forum. 
Przyjęta generalna koncepcja urbanistyczna tego fra- 
gmentu uczelni miała decydujący wpływ na charakter 
przestrzenny zespołu budynków Instytutu, a przede 
wszystkim na wyraz zewnętrzny jego głównego bu- 
dynku laboratoryjnego, usytuowanego w bezpośrednim 
sąsiedztwie Forum. W odróżnieniu od obiektów uży- 
teczności ogólnej, jakimi są Rektorat z Aulą oraz Biblio- 
teka - główny budynek Instytutu Chemii, stanowiący 
zamknięcie zachodniej strony Forum, jest w pewnym 
sensie tłem dla zewnętrznego życia uczelni, rozgrywa- 
jącego się na nim. Tak więc forma budynku głównego 
jest prosta, a charakter elewacji jednolity zarówno 
w fakturze, jak i kolorze użytych materiałów wykoń- 
czeniowych. Całość elewacji frontowej ukształtowana 
w podziale poziomym i pionowym z podkreśleniem 
okiennych i podokiennych pasów poziomych. Użyte 
materiały: drewno w naturalnym kolorze do konstrukcji 
okien, tynk szlachetny w kolorze jasnym na ścianach 
oraz okładzina klinkierowa w pasie cokołu - stanowią 
tło dla wszystkich stałych i ruchomych elementów za- 
gospodarowania Forum uczelni. 


,.",. 


....1 


I 
,. ł 


Charakterystyka opracowań koncepcyjnych 
Dla znalezienia naj właściwszych rozwiązań funkcjo- 
nalno-przestrzennych i ekonomicznych w oparciu o ana- 
lizę powyżej omawianych problemów opracowano dla 
Instytutu Chemii projekt koncepcyjny w czterech 
wariantach projektowych. 
Program Instytutu przewidywał 870 studentów studiów 
dziennych, 230 studentów studiów wieczorowych oraz 
osób kadry nauczającej. 
W opracowanych koncepcjach wariantowych podstawo- 
wym założeniem było wydzielenie największego ruchu 
studenckiego pierwszych lat studiów z głównych bu- 
dynków laboratoryjnych o charakterze naukowo-ba- 
dawczym. 


, I 


"'"' 


INSTYTUT CHEMII 


Ilość tych budynków kształtowała się różnie w różnych 
wariantach opracowań, natomiast ilość kondygnacji 
użytkowych naziemnych ze względu na wymagania wy- 
nikające z ograniczeń lotniczych nie przekraczała 
trzech. 
W wariantach pierwszym i drugim dwie pracownie 
laboratoryjne dla studentów pierwszych lat studiów 
zostały wydzielone w odrębne zespoły usytuowane po- 
między budynkami głównymi. W wariancie drugim 
wydzielono również zespół wejściowy z salami wykła- 
dowymi oraz zespół hali technologicznej. Oba te zespoły 
zostały bezpośrednio związane głównym ciągiem komu- 
nikacji ogólnej. 


Opracowania wariantowe rozmą się zasadniczo kon- 
cepcją układów komunikacyjnych oraz usytuowaniem 
zespołów laboratoryjnych pracowni studenckich przy 
głównym ciągu komunikacyjnym. Poza tym każde 
opracowanie posiadało inną ilość głównych budynków 
laboratoryjnych, co przy założeniu jednakowej maksy- 
malnej ilości trzech kondygnacji naziemnych wpływało 
na długość budynków, a więc również na długość i za- 
sadę prowadzenia ciągów komunikacyjnych. 
Istotną sprawą przyjętą w rozwiązaniach koncepcyjnych 
a uprzednio opracowaną w postaci studiów w oparciu 
o żródła krajowe i zagraniczne, było przyjęcie zasady 
elastycznego rozwiązania zespołów pomieszczeń labora- 
toryjnych, umożliwiających dokonywanie zmian w za- 
gospodarowaniu pomieszczeń, łączenia lub dzielenia sal 
ćwiczeń przez przesuwanie i usuwanie ścianek działo- 
wych przy pełnej elastyczności wyposażenia labora- 
toryjnego. Zasada ta posiada istotne znaczenie dla wła- 
ściwego funkcjonowania współczesnych obiektów dy- 
daktycznych przy założeniu zmienności form, metod 
i systemów nauczania. Przeprowadzona analiza opraco- 
wań koncepcyjnych pod kątem funkcjonalno-prze- 
strzennym i techniczno-ekonomicznym dała podstawę 
do wyboru wariantów do dalszych opracowań projekto- 
wych. 


59 


j
		

/Licencje_011_08_062_0001.djvu

			I, 
3 



 
3 


l 


I, 
. 3 



. 

 


 

W1 1, 

 


Studia rozwiązania Instytutu Chemii. 1 - zespół weJsclOwy, 
2 - sale wykładowe, 3 - pracownie laboratoryjne dydaktycz- 
ne, 4 - pomieszczenia naukowo-badawcze, 5 - biblioteka, 
6 - hala technologiczna. 


60 


Na podstawie wybranych dwóch wariantów koncepcyj- 
nych opracowano w fazie wstępnej kompleksową do- 
kumentację projektową, która stała się podstawą do 
wyboru ostatecznej wersji i opracowania projektu 
techniczno-roboczego. Dwa opracowywane projekty 
wstępne różniły się między sobą następującymi pod- 
stawowymi założeniami: 
szerokością traktów wewnętrznych (ciemnych) w bu- 
dynkach głównych laboratoryjnych, 
usytuowaniem zespołów pracowni studenckich. 



 


....
- 

 


- 
....- 




 


. 


" 


Koncepcja funkcjonalno-przestrzenna 


:- 


W ostatecznym rozwiązaniu przyjęto wersję rozwiąza- 
nia przestrzennego składającego się z następujących 
zespołów: 
- Dwa główne budynki laboratoryjne o trzech kondy- 
gnacjach naziemnych użytkowych i kondygnacji czwar- 
tej w której umieszczono zespoły wentylatorni wy- 
wiewnych 
W budynkach tych zlokalizowano pomieszczenia labo- 
ratoryjne naukowo-badawcze, małe pracownie dy- 
daktyczne z pokojami zapleczowymi oraz pomieszczenia 
użytku ogólnego takie jak: rekreacja, komunikacja. 
halle, sanitariaty itp. 
- Trzy dwukondygnacjowe zespoły dużych laborato- 
ryjnych pracowni studenckich z pokojami zapleczo- 
wymi oraz zapleczem technicznym w podpiwniczeniu 
i wentylatornią wyciągową na trzeciej kondygnacji. 
- Zespół wejściowy z pomieszczeniami użytku ogol- 
nego, takimi jak: sale wykładowe na 200, 140 i 40 
miejsc, halle, rekreacje, szatnia, bufet, dyrekcja Insty- 
tutu. 
- Zespół biblioteki wydziałowej oraz sale seminaryjne 
i pomieszczenia administracyjne. 
- Zespół hali technologicznej z warsztatami oraz za- 
pleczem technicznym i socjalnym. 


.. 
¥ 


"t 

 
'7 

 

 
I 


;r 



 
,
		

/Licencje_011_08_063_0001.djvu

			... 


Perspektywa zespołu budynków Instytutu Chemiii 



 . ,.
 /' . -'> ..-; - s 
I" .
 
'... 
 / ..-",-_ . !"'t'";,;;.. +,f", " $._'/ /:<_ 

 
?
 
 "'¥/'t.
...-9 ". -ł- 
 ....
 ,/ .. J."? 
 
 :/ of"'!; ""'. 
::.'....:.

 
 ' , 
.-}" -'_
"" ' ::W:/( ,... - ,:"-=:';

'_ -;:'.==--,.?'".,?..,I,)jM V:: , 

 ' I.. 1f. 
1If 
 --...... 4' 
. 

n
. ,.. 


:".e;.:< ...:;.
. !
' ,'X -"," .,... ".]:.!"
,
 ./.
_ "". ..:;.: o:. 1 .t 
rrłl.... '!'J-.-
 h... .. 
 .".1' /- - ", ... .... /:. J;,.r,
" * 
 _ :::-":
 '. 

 '-...4 J..*t.
 -, 
,_' 
"'
 '. 
- '- q 
 . 
..;;;: / h,,/,...' 
'i.. ŁA < -;
% ". .N.!t:Ift.;',.
 
.,..- ......
 .. --«;& /<#' 1 r
' 
.

 
,.r- "'
r'ł: . 
 
 ...",; 
 
-:;.__ 
t.. '- , '.... ł ' 
 ./ I J.' 
- #

 . . , -
. 
. ; . ' iA. . ././ / "ł Rud 
' . '
-c. 
"""'-=-"
-:..:t'
 /1,.:' . i" ".. . 
:ł.. --.........- 7':... 
..,,- 
 
 :;c:- . 
"'- 
 . -' .1.-........-... " 
{ 
 .. ..., '""",,, _ 

 
t: ./ 
 I ' 1...-;...:;...... 
----:-- ---. "t f

 '" #' . I 
,/ .;I , 
 . .. 
/' 


.- 



,;..- 
, 
....' . - : ;jłr 

. 

 T 


.. 


łI
 


- -- 
- 


..... 


,"" 


,.- 


. 
-......../' 
I 


, " 
- 4
 ? 

;/.
 


..I!'P.'.. ...:..:- _ 
..----
 ....,., 



 


r ..... ł.- 
o'q II ,_ 
..';..".... 
Le lUli 

'" 
¥, 


, 
, 


, 
.
 


,," 
--- --- 
-
-
 
 
5&1 


,. 



 



 ; ., 

;dIW'
!
J 

 
 
 ,,f ...., "'. ....;',;. 
 .}.. j 
 

..
- - " ,'.t. 
<, 
. 
 
 
 ' '" ! ..
, .,  .;;.. f'1łĄ". 
" " l' .:.; 


... , 


..-:: 


f
 
... 


,
.
 
"t' --- . - --- 
. 


.-- 



..... 


I 


.I 


.fi" 
'-\0,. ,,« 


4
 
. 

A/"" __ 


 
 r' $o , 
;- 
..4''' :
 J ,.;;r: .-', , .. 


"'
 
 "..

 
1
-J . / 
J
' .__.... 


 
 
¥,
. 
-'S" 
d
rł,-- . j' 
.':'Ii!'f 
"', '-
 .;."
 

 
't . 
ł .#>_ 
, " 
 


..;. -"'" 


'7 
r- 


.- 


"f
 ł 
,,' 
I, 


,: , 
.j' 
 
.. . -- 
:.".. 
 
...-i.... 
 
-1 I" 


/ 


....- 


,. "ł-, ..; J/III*'" rf A . 
.';.
..I'
;, . 
 - - . 
. I,fif' 


I 
f 




 
,;..... -' ł 


1. 


! I 


-/ 


- 


I 
ł 


, 
. .. 
. - 


ł 


, 


,
 


.. 
-- 


"'o 


; -
- :
'l 

\ł 


4- 


J 

I 


i} 


. _ ,..t'
 


ł 


'II 


'Ib, l, 


61
		

/Licencje_011_08_064_0001.djvu

			62 


Rzut parteru I 
szatniow y 2 nstytutu Ch e .. 
natu 3 ' - p' mn. 1 h 
, _ pat . omleszc ze .. - aU 
n a 180 10 4 nla d . 
miejs ' - sala zleka- 
110 mie J . s c, 5 - sala wykładowa 
40 .. c, 6 _ wykład 
mIeJsc, 7 _ s
la wykła owa na 
:0 - 
poly P' =,ta"aly 8 dowa na 
_ zes I acowni lab' - bufet 
wych, 11 poły pracowni o
atoryjnYCh' 
wy ch, 12 -=- pok. pracownik 
d.-nauko
 
tyczne prac r
kreacja 13 ow nauko- 
p
mieszczen
wme labo;atory-:- dydak- 
mmaryjne 16 pomocnicze 15 Jne, 14 - 
pokoje ad' . :- zespół bib . - sale se- 
diochemii m;
lstraCji, 18 ho teki, 17 - 
20 _ pr
c :- hala t - zespół ra- 


J:::
;,a;::::;'

:
'

 ali
 ,;;;

gh ';"'" 
s
nitarnych p
mOCniCZYCh . zespół po- 
mczne 24' 3 - pomie I socjalno- 
robocz
. - stacja traf
zczenia tech- 
, 25 - patio 


¥ M
		

/Licencje_011_08_065_0001.djvu

			- 


" ' 
,1 



 


Rzut pierwszego piętra i przekrój In- 
stytutu Chemii. Oznaczenia jak na rzu- 
cie parteru. 


D 


[TrIillIIJ 1
 J 
IJJ:CITi=;] 
- ffi 
. 
 
 
;; 9 ..,...., , 
H 
 t 
- IW' -.ł - 
=9':;
W - l1li: 

;;

 tjl 
, """ f 
hłJ
IIIIlln= I 
U' 9



 

 
 = 


n X:".:I 



 5 ID 
 
 
M 
...... . . . . 


63
		

/Licencje_011_08_066_0001.djvu

			... 



 1 TJT
: · 
, '" :f: 
<;.: 
 ł! >', 
.: 


j 
I 
IJt 


n ,
 



, ... 


"" 


. 


-.... 



 )- 


---- 



-., 


.(.(y.".."...... 


r 
ł 


. 
.ł . 



. 


4Ił' · ł-' 


J. 




 


ł 
.ł 



 


, 

, 


.. j 
1 
II 
- 


- 


"'I 


\ ,'\ 
 
:., 


" 



 


.1. 


" 


" ' 


,', 


I 
I 
" I 
I 
,I 


· .',1 
r'l 


.... 



 I 
' , 
, 
 
, II 
'I. I 


,
 " j .. 
.
 ","" -:: 
.. 


I j l, _ 


.' ft: ;1 :1'
 
:i'ffl:::l 


y "_t' 

 


,.>. 


,............ 
..- 


". fi 
., 
 . 
ł 


u " l: . 


II"j " 


-
_... - 
-..a:;--' 
r
 ....--. .J.... 
.ł..(,.A - lf3-*" ..:.s p;. , 
. 
 '. j 


'.ł 


1_ - 



i 


.m 


, 
*'. 


. . 


, 
- 


I.. '. .
 


,/
 
I ,
 


1 


>
. 
. 


<., 
  
 
.' 


- 


.:; 


.... 


- 


ł 


-. 


, 
I 



 



 
- 


Hall w budynku głównym Instytutu Chemii; pracownia labora- 
toryjna; hall wejściowy i szatnia. 


. 



 
.... 


Podporządkowanie przestrzennego charakateru obiektu 
wymaganiom urbanistycznym stworzyło konieczność 
i dało możliwość swobodnego rozegrania bryłowego 
i funkcjonalnego w skali architektonicznej zespołu bu- 
dynków i terenów zewnętrznych pomiędzy dwoma 
budynkami głównymi. Tak więc całe we
nętrzne życie 
Instytutu zostało usytuowane w tej przestrzeni wokół 
trzech zespołów studenckich pracowni laboratoryjnych 
i zespołu sal seminaryjnych. Zaprojektowane w ten 
sposób zewnętrzne tereny rekreacji studenckiej, wśród 
zieleni, drobnych form architektury oraz niewielkich 
płaszczyzn wody, stały się jak gdyby "zewnętrznym 
wnętrzem" wypoczynku studentów i pracowników In- 
stytutu stwarzających również możliwość izolacji od 
ogólnego życia uczelni. 


..
		

/Licencje_011_08_067_0001.djvu

			. 


Zlokalizowane wśród tej rekreacji trzy zespoły 
("kostki") pracowni po 4-ry w każdej "kostce" w łącz- 
nej ilości 12-tu pracowni dla 288 studentów, dało 
możliwość bezpośredniego korzystania z terenów rekre- 
acyjnych prawie połowie studiującej młodzieży Insty- 
tutu. "Kostki" laboratoryjne oraz zespoły sal semina- 
ryjnych zostały połączone ciągiem komunikacyj no- 
szatniowym w łączniku parterowym z główną komuni- 
kacją ogólną. Połączenie to umożliwiło bezpośrednie 
powiązanie pracowni studenckich z zespołem wejścio- 
wym w którym zlokalizowano szatnię ogólną, sale wy- 
kładowe i wejście do obiektu. 
Każda z trzech "kostek" laboratoryjnych została po- 
łączona dodatkowo komunikacją z obu budynkami 
głownymi poprzez łączniki w poziomie pierwszego 
piętra. 
W ten sposób wytworzyły się dwa podstawowe ciągi 
komunikacyjne: studencki i dydaktyczny. 
Takie rozdzielenie ciągów komunikacyjnych umożliwia 
z jednej strony szybkie i niezależne połączenie po- 
mieszczeń naukowo-badawczych i przygotowawczych 
w budynkach głównych z "przynależnymi" zespołami 
pracowni dydaktycznych w "kostkach" laboratoryjnych; 
z drugiej strony wyizolowanie największego ruchu stu- 
dentów pierwszych lat studiów z głównych budynków 
naukowo-badawczych. 
Trzecim wspomnianym uprzednio ukladem komunika- 
cyjnym jest ciąg komunikacji ogólnej - zbiorczej, spi- 
nający zarówno oba powyższe ciągi jak i komunikację 
obsługującą pozostałe zespoły budynków. 
Do nich należą: zespół biblioteki wydziałowej wraz 
z pomieszczeniami administracyjnymi Instytutu, usytu- 
owany w centralnej części obiektu na przecięciu ciągów 
komunikacji ogólnej z komunikacją ,.studencką" łączącą 
kostki pracowni studenckich oraz zespół wejściowy 
i zespół hali technologicznej. 
Zespół ten został usytuowany na zamknięciu głównego 
ciągu komunikacji ogólnej w części terenu przeznaczo- 
nego na technicze zaplecze Instytutu. Do zespołu na- 


.. 


5 - Uniwersytet M. Kupernika 


: 
 \ 

 \ 
\ 
, \ 
.. 
, 
 
- 
.t

lł'
. l 
t'
.'
"" '-- 

..;..t
 
.'\ \..
 .11. j , 
"tł.... ...,,
, ". -
t 
.i:

..n 
\'
 r 
'... ' : .... 'ł I -- 
,ł1Nfłt . -- 
.' . nJ'\ ' 
 
. 
. _J 

 . - .....:y 
,.. .. 'I> ....... , 
K'
 ł\
 .-: 
, A 
..-...ł 
 
.,r_
(" 
 


I.,. 


-- y 

 I ' . 
.' rwo ....
 
,-:1... 
 
':-- 
-ł . .' 
... . ,f ,,,-,' . 
 
, . ł ł
 7,1! . / 
.. '.":
;J:' ,_ '. ':oJ " 
 : 
. J:. '1: 
 <, 
,
 .
. I 
:
 
" fęa.'- ...""A'''-. ... 


.
 



. ł 


.-r..,..- 


. . 
':1 ,I' 


 ._ "-iiI,i:. 


.... ."...., 


. . ::1';\.\. \f,ł , '" II' 
"1.:.. .....1. ,,
 
; 
...ł:-" _
" I
 


:"""-i 


, .,,;1! 
 
.
 + 


,.:- .....;


 ......
...->...- 


.' / 4# 
£1 li' 


I' 


Dzied.l,iniec międ.lY budynkamI Instytutu Chemii 


leżą: hala technologiczna, warsztaty, magazyny, pra- 
cownie specjalistyczne oraz zaplecze sanitarno-socjalne 
i techniczne. Zespół ten jest przeznaczony i dostoso- 
wany do wykorzystania zarówno przez pracowników 
naukowo-badawczych i studentów Instytutu Chemii jak 
również w ramach wspólpracy z przemysłem do pro- 
wadzenie badań naukowych i półtechnicznych przez za- 
kłady przemysłu chemicznego zlokalizowane na terenie 
województwa bydgoskiego. Założenie współpracy z prze- 
myslem stworzyło konieczność uniwersalnego rozwiąza- 
nia hali technologicznej w dostosowaniu do zmiennych 
wymogów w czasie jej wykorzystywania. Przewidziano 
więc możliwosć wprowadzania zmian w zakresie 
ewentualnego jej podziału na mniejsze pomieszczenia 
rozwiązując układ zasileń instalacyjnych powtarzalny 
w module co 3,0 m na długości hali równej 42,0 m. 
Daje to 14 "samowystarczalnych" jednostek po- 
wierzchniowych mogących niezależnie prowadzić prace 
badawcze. Ustawienie hali w kierunku prostopadłym 
do budynku głównego umożliwia w miarę potrzeb jej 
rozbudowę w kierunku podłużnym, jak również budowę 
następnych zespołów hal w pasie równoległym do bu- 
dynku głównego. 


Układy konstrukcyjne i instalacyjne 
Dla budynków głównych i zespołów pracowni stu- 
denckich przyjęto układ konstrukcyjny szkieletowy 
żelbetowy w trój trakcie poprzecznym z zasilaniem in- 
stalacyjnym wewnętrznym podwójnym w postaci pio- 
nowych równomiernie rozstawionych szachtów instala- 
cyjnych. 
Dla budynków głównych odpowiednio przyjęto moduł 
konstrukcyjny poprzeczny 6,0 + 3,0 + 6,0 m. Podłużna 
rozpiętość traktów co 6,0 m. 
Rozstawienie zasileń instalacyjnych (szachtów) co 3.0 m 
w układzie podłużnym po obu stronach korytarza. 
Ola kostek laboratoryjnych przyjęto odpowiednio 7,50 + 
6,00 + 7,50 m w układzie poprzecznym i 6,60 w układzie 


65
		

/Licencje_011_08_068_0001.djvu

			D 


IT 


Br B IBlie I 
 f
 
. R, 

 
 ! I ;"t tC111I.
 
. .. L=J] [CjJd lI::Ld 


r 
 
- I 

 B EJ I 
I
 B, 
I 
Jr
M{!u 


- INSTAL KANALIZACYJt-E 
- INSTAL \MXXX.II>{DNE 
... INSTAL GAZCNlE 
- INSTAL ELEKTR\'CZNE 

 NAWIEW 
A DIGESTORIUM 
B S
 LAOORAT Z 
PRZYSTAWKA INSTAL 
C ZLEW LABORAI 


OiZ3'; 
Schemat uzbrojenia instalacyjnego pomieszczeń Instytutu Chemii 


podłużnym. Przyjęte rozpiętości konstrukcyjne uwarun- 
kowane były niezbędną wielkością stanowisk pracy, 
gabarytami wyposażenia laboratorYJnego, systemem ich 
usytuowania l podłączenia do szachtów zasilających. 
Powyższe ustawienie doprowadzeń instalacyjnych 
umożliwia swobodne operowanie podłączeniami do ze- 
stawów mebli laboratoryjnych w rozstawie odpowiednio 
dla budynków głównych 3,0 i kostek 3,3 m. Daje rów- 
nież elastyczność w kształtowaniu wnętrz poprzez 
zmiany usytuowania ścianek działowych zabezpieczając 
tym samym zmienność układów powierzchniowych 
i funkcJonalnych pomieszczeń. 
W sytuowaniu mebli laboratoryjnych i digestoriów 
w budynkach głównych przyjęto zasadę zatokową. 
Meble te ustawione są przy ścianie wewnętrznej (kory- 
tarzowej) pomieszczenia i łączone bezpośrednio z in- 
stalacjami w szachcie. Podłączenie takie ułatwia ewen- 
tualne zmiany użytkowania pomieszczeń, ich powiększe- 
nie lub zmniejszenie oraz zmianę ilości wyposażenia. 
W pracowniach studenckich, w zespołach kostek labo- 
ratoryjnych, szachty instalacyjne prowadzone są ana- 
logicznie jak w budynkach głównych. Inna jest jedynie 
zasada podłączenia mebli laboratoryjnych i digestoriów 
do pionów instalacyjnych. Wyposażenie laboratoryjne 
usytuowane jest wg systemu wyspowego. W związku 
z tym jego podłączenie odbywa się na parterze przez 
wprowadzenie instalacji w kanałach pod posadzką, na- 
tomiast na piętrze w przestrzeni stropu podwieszonego 
nad częścią komunikacyjną pracowni. Do jednego 
szachtu podłączony jest zespół 6-ciu stanowisk pracy. 
Przestrzeń komunikacyjna przy ścianie wewnętrznej 
umożliwia dojście do stołów laboratoryjnych, digesto- 
riów, zlewów, stelaży, jak również do pomieszczeń 
zapleczowych w ciemnym trakcie wewnętrznym. 
Pas przyokienny wykorzystany jest analogicznie jak 
w budynkach głównych do prac pomocniczych. System 
"bloków" instalacyjnych w rozstawie co 3,3 m umożli- 
wia ewentualny podział pomieszczenia na mniejsze 
(maximum 5) z własnym zasilaniem instalacyjnym, 


66 


... 


wentylacyjnym oraz z doprowadzeniem komunikacyj- 
nym przy ścianie wewnętrznej. 
Zasada podziału analogiczna jest w budynkach glów- 
nych. 


Koncepcja kształtowania wnętrz 


Jedną z głównych myśli przewodnich tworzenia jedno- 
litego charakteru zaspołów, a szczególnie obiektów 
usytuowanych przy Forum było dążenie do użycia 
powtarzających się w różnych obiektach tych samych 
materiałów konstrukcyjnych i wykończeniowych. Ta 
idea podkreślenia jednolitości charakteru przestrzennego 
całości założenia przenika również, w różnej formie do 
wnętrz budynków, gdzie staje się wątkiem przewodnim 
układów funkcjonalnych - zespołów pomieszczeń, 
ciągów komunikacyjnych i rekreacji. Jednolitość tę 
starano się uzyskać poprzez wprowadzenie materiałów 
wykończeniowych powtarzalnych w różny sposób w za- 
leżności od przeznaczenia pomieszczeń. Materiałami 
tymi są: - płaszczyzny ścian w okładzinie z płytek 
klinkierowych, płaszczyzny stropów podwieszonych 
i ścian z listew drewnianych, plaszczyzny posadzek 
marmurowych lub lastrikowych. Bardzo istotnym ele- 
mentem wprowadzonym do wnętrz w powiązaniu 
szczególnie z okładziną klinkierową i drewnianą są ze- 
stawy różnych gatunków zieleni zorganizowanej, stano- 
wiącej konkretny element przestrzenny i kompozycyjny 
wnętrz. Uciążliwa i szkodliwa dla zdrowia praca stu- 
dentów i personelu Instytutu w laboratoriach chemicz- 
nych, narzuca konieczność stworzenia w pełni relakso- 
wych i możliwie naturalnych warunków' wypoczynku, 
będących pełnym kontrastem do przeładowanych wy- 
posażeniem laboratoryjnym, aparaturą i chemikaliami 
miejsc pracy. 
Warunki takie starano się stworzyć poprzez wprowadze- 
nie do zewnętrznych i wewnętrznych przestrzeni rekre- 
acyjnych dużej ilości różnorodnej zieleni, niewielkich 
płaszczyzn wody w oparciu o powtarzalne wątki orga- 
nicznych materiałów wykończeniowych.
		

/Licencje_011_08_069_0001.djvu

			Sala wykładowa Instytutu Chemii 


,
 
:-1 



 '; 


- 



 "1
,1ii II i I i li i il 
 I", " 01\ \1\ \\ I ',
',\;. II' ,I 



 


......" 

 
"- 
4 - 
" 
'110;" 



.- 
t ,. 
- 
 


r--- 
t '" 
t.:.:._ 
i 
r- 


'- 


-- 
:/III: 
 " 


5. 


4 
I 


\ 
'1" 
1 


ł 


. 
- 



\t 'L 

 
.,t 


Ol' 


. q 


..
 


. n 
" '1 


Hall wejściowy Instytutu Chemii 




Ą' .
.""",_ 



,,,,,,,,-__""N 





 ...;... . 
 
 ::---_::,.,'
. .- 


...x-.,.......:--

 


< .. <>...,,"'0 y

 



. "@': ::::.
 
;- 
:-. "- 


,f 


:'1>", '.
.".A .... '!... " 


--o.!II ". 


""', " 


. --
>
 


_A-': 


; ... 
.
: I II l T 
III : :' - 
 '- - . 
I, T L,. " j 
I T-' : ,
J
3T' ! 



 


.. 


'I, 


r 


1 


,.> 


I .:::: 
II 
'-
 


\ 


67
		

/Licencje_011_08_070_0001.djvu

			<{ 
i
, c-' .
. .
 

 .c w_".:.'. -' 
:,1/' _ 
..
 
; , J 
 
 


' J
" 
...v.. _ .... . :""" _ .:.. fi 
... ł ... M4!'
V. 
.. 'f" ¥.....'i . 
.,.. --- "-.... 
. 
'j.f 'j'..... .,V-... 
.;.;..\ \ J. . .....- } 

..
. .,. 
. . ... ... ... .' r.... " 
.. .'. ol> ...' -......." 
". 
 
.. ) 
...
-., . 
. - 
.... łI ' 
 


 ",,,,,. '1 f łt. 
.. . w . .: . /.. -łł/ 
- _ ł' . -..... 

-.:.. ..: . 
-1ir ... ... 4t
. 'ł 
,
... " ł ' '" Itfł. 
'
 ..
.,. '-ł.,. I .; ''ł.!' 
... ,J ,Jł" ... 
... t ..... , , .., ....ł'.. 
.... " ' A- 

... .. " . .. 

 

'" " ',; 
,
 
" 4
'''A'iI 

:ł ł..i' o ..,' 
 

'. .,
, 
.,
' f"'7 
 
w. "". " 
 ',_;. 
.
 - 
.
 '. 
,..
 ..
. _,
.

 I : j 

 ł..," 
 
..f' 


.. 


'r.. 


.ł. 


, 


'-
 '.. 



 


....""- 
, 


,... . . ' 
... '] 
ii ' Sii .iii 


, 


U 1 'III . oJ; 
II(' "" 
,. , 
. . .
 
c- 
I 
--# .. 


.' 


. 
--'"-"'---
- 


t: .,!j"> 
. 
 .. . . Jlł." YłI . 

., ", 
.;..-..... . 
16 


" .,Ii . .......
 
 i ł-.. "#"S ":\Ji"" , - 
'1 
 · r 4 'ł
. 
, ..- 
 _,
'" 

 ....J/- ". .. .--- 
... .

 
"':' ....JI.. S 1.- ., 
 

 
 
:- r" i"- · . . .
 - :;.- " t- , 
}. ..
 tIIi',.
 . . ....fPlI..,.I...: ..v'::"...........c. ,::.... '. 
. . -ł! 

. . (. 'N"ł" 
. 
.. . 
 
 .i\
':' 'ł' 'l'" . 
 . , 
" -ł-.,.c .
 : , ' . 
¥ i .... -",)- 
j!w-ł ł....;. . 
 . ,. .....,. a. _ -":""'..,. ... .... ... .. 
.. ," -::;; '.. "t., '
1I'.t . ,. . 
, 
 ,
 . /. . '4r"'
. ;,"; 
 . ,. -'w.' r t'., 
....C t
 "-".:,...' 
-...' . . *. 
'1.. h... .... 
 Ą',J, 'lO __ ';' "
 - ..1 , ,, 
"ł " 
..r" 
.IIi. .. 1'4,' ? . \ 
P" ,.,. . _

 "-..ł....-.---
 r - 
I rf'
'tlr i"!llrl
l, 11'''II'''I
llllrlłJI, JI'

 
i 111!lrl[lrllirlrl
rlrllllrlr '
III"I
lrl ,.. 
-'----' . I ,.. "ri -'''''".-'''' i r . i.II .... I .,... I Jf I ,.. I .ł! I ". I .. I ...
r l .... 
I .łf'
..
' łao ul 11.1. ..' 
 . t.... 

 +ł-I- -:"'!' ___. 
, 
 ---
 ---.... ..,...., ___r .......- ..."'" .
' '". - 
- i 
, 


._--- 


... 


-.... 


... 



ił.<" 
'"" '. 


, 
 


I 


...... 


,,,% :t
.'. . 


-
		

/Licencje_011_08_071_0001.djvu

			, 



 


.. 
Itił 


, 


BOGDAN: POPŁAWSKI 


Prace projektowe nad Wydziałem Biologii i Nauk 
o Ziemi poprzedzone były analizą programowo-techno- 
logiczną potrzeb przyszłego wydziału. Rozpoczęte były 
w roku 1964 i obejmowały założenia programowe, 
wstępne wytyczne technologiczne wraz z analizą ry- 
sunkową wyposażenia pomieszczeń dydaktycznych, 
założenia projektowe oraz szkice koncepcyjne wy- 
działu. 
W lipcu 1966 r. zatwierdzone zostały przez Ministerstwo 
Oświaty i Szkolnictwa Wyższego "Dane wyjściowe do 
projektowania" opracowane w oparciu o "Generalne 
założenia inwestycji rozwoju UMK" oraz wspomniane 
wyżej opracowania. Był to m::Jment rozpoczęcia projektu 
wstępnego Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi. 
Projekt ten opracowany został w roku 1987 \v dwóch 
wariantach: 
wariant I - skoncentrowany przestrzennie, o pro- 
gramie ogólnodostępnym (Muzeum Przy- 
rodnicze, sale seminaryjne, dziekanat, 
sale wykładowe) zdośrodkowanym wokół 
centralnie położonego dziedzińca; 
wariant II - bardziej rozczłonkowany przestrzennie, 
w którym dydaktyka dwóch pierwszych 
lat studiów została wydzielona od zespo- 
łów naukowo-badawczych. 
Do realizacji został wybrany i zatwierdzony w roku 
1968 wariant II. Wymienione na wstępie opracowania 
programowo-technologiczne oraz projekt wtępny, wy- 
konane w oparciu o postulaty użytkownika oraz studia 
podobnych obiektów zrealizowanych w Polsce i za gra- 
nicą, ustaliły rozszerzony program umożliwiający 
w 1980 r. studia 1020 studentom stacjonarnym oraz 
350 zaocznym i pracę 300 pracownikom. Zwrócono 
szczególną uwagę na konieczność kompleksowego tra- 
ktowania programu budynków dydaktycznych oraz bu- 
dynków zaplecza pomocniczego. Dlatego w programie 
budowy znalazły się takie obiekty doświadczalne jak: 
zwierzętarnie, szklarnie, fitotron, hala hodowlana oraz 
m3ły ogród botaniczny. Obiekty te, jak pierwotnie 


WYDZIAŁ BIOLOGII I NAUK O ZIEMI 


przewidywano, powinny wyprzedzać realizację budyn- 
ków dydaktycznych ze względu na brak tak rozbudo- 
wanego zaplecza, jak również z punktu widzenia pra- 
widłowego funkcjonowania oddawanych sukcesywnie 
zespołów dydaktycznych i naukowo-badawczych. Wa- 
runki realizacji miasteczka uniwersyteckiego i potrzeby. 
a szczególnie lokalizacja placu budowy zmusiły do od- 
stąpienia od takiej kolejności realizacji. 
Przy określeniu potrzeb technologicznych wydziału po- 
służono się metodą analizy graficznej poszczególnych 
pomieszczeń jak i zespołów badawczych. Zespół autorski 
wykonując powyższe prace analityczne dla całego kom- 
pleksu budynków wydziału, pragnął bowiem uniknąć 
błędów, jakie zdarzają się w podobnych obiektach, 
że w momencie oddawania inwestycji do użytku po- 
trzeby programowe wzrastają tak niewspółmiernie do 
zakładanych, że dezaktualizują zaprojektowane bu- 
dynki. 


Przeznaczenie terenu pod budowę wydziału wynikało 
z ogólnej dyspozycji urbanistycznej miasteczka uni- 
wersyteckiego. Kompozycję przestrzenną zagospodaro- 
wania oparto na zabudowie 3-kondygnacjowej i parte- 
rowej. na zasadzie wyodrębnienia zespołów funkcjo- 
nalnych w oddzielne fragmenty budynków. Budynki 
dydaktyczne zgrupowano w bezpośrednim sąsiedztwie 
głównego ciągu pieszego uniwersytetu. Od strony po- 
łudniowej oraz północnej znajdują się parkingi. Dojazd 
na teren działki od strony zachodniej. Zaplecze dy- 
daktyczne zaprojektowano w rozbiciu na produkcję 
"czystą" i "brudną". W części czystej znajdują się mały 
ogród botaniczny i szklarnie dot.wiadczalne. 
Na ogród botaniczny składają się: 
poletka doświadczalne przeznaczone pad uprawę 
roślin w układzie systematycznym, 
teren przeznaczony pod uprawę roślin w układzie 
geograficznym o zróżnicowanej formie ukształtowa- 
nej sztucznie, 
arboretum, 


69
		

/Licencje_011_08_072_0001.djvu

			---_..._------
...._ -------- 
__ .. _ . -____
- --...T L..b. . J;'V _ 




. -s.-'ł--=iiIa 
 ....
...._ -.:---- 
';' 
....___...
"___.ł_"J___........._____________ 
_____JriIIIIIIS............---.......--...---_............._""".........__ 
:...._, _'-_ 1'"J"''> 
...."*W--'
 -, 

-....-łł--.
MII':>:!-....--.- 
':.;;:--ł-' -. ,. - -" 


Makieta I wariantu projektu Wydziału Biologii 
Rzut parteru i przekrój l wariantu projektu Wvdziału Biulugii 


70 


.. 


..
 


- teren basenów hodowlanych i zbiorników wodnych 
otwartych. 
Część brudna, eksperymentalna jak: zwierzętarnie, hala 
z basenem hodowlanym i terraria oraz szklarnie ekspe- 
rymentalne z fitotronem znajdują się w północnej 
części działki w sąsiedztwie zakładów biochemii, fizjo- 
logii roślin i fizjologii zwierząt. 
Nadając kształt przestrzenny Wydziałowi Biologii 
autorzy podporządkowując charakter przestrzenny 
obiektu całości zespołu uniwersyteckiego, pragnęli wy- 
dobyć jego wewnętrzny klimat. Przed wejściem do wy- 
działu, między wiatą, a budynkiem D usytuowano 
ekspozycję stałą głazów i różnych skał - lapidarium. 
Przy wejściu głównym i hallu wejściowym zaprojekto- 
wano Muzeum Przyrodnicze, w którym eksponowane 
będą bogate zbiory wydziału, i które odwiedzane będzie 
przez liczne wycieczki młodzieży szkolnej. Życie we- 
wnętrzne wydziału skupiono centralnie wokół pawilonu 
dydaktycznego z salami seminaryjnymi i wykładowymi, 
oddzielonego od wysokich budynków naukowo-badaw- 
czych patiami - zamkniętymi ogródkami, w których 
zaprojektowano małe formy architektoniczne. rzeźby. 
małe baseny wodne oraz salę wykładową na wolnym 
powietrzu. 
To zdośrodkowanie życia. głównie studenckiego, za- 
pewni równocześnie spokojne warunki pracy w wy- 
sokich budynkach na
kowo badawczych. 
Zespół obiektów wydziału składa się z: 
dwóch budynków 3-kondygnacjowych, w których 
mieszczą się zakłady botaniczne, zoologiczne, bio- 
chemii, fizjologii roślin i zwierząt oraz Instytut 
Geografii. W każdym z tych budynków znajdują się 
zakłady o zbliżonym profilu umieszczone w pionie 
i oddzielone przestrzenią rekreacyjną, do których 
prowadzi główne dojście w parterze. W budynkach 
tych zaprojektowano gabinety i pracownie badawcze 
pracowników naukowych. specjalistyczne pracownie 
badawcze i aparaturowe oraz pracownie laborato- 
ryjne studenckie III, IV i V roku;
		

/Licencje_011_08_073_0001.djvu

			-' 


- pawilonu parterowego mieszczącego sale wykładowe 
(jedną na 168 miejsc i trzy na 80 miejsc), sale 
seminaryjne (dwie na 48 miejsc i pięć na 24 miejsca), 
kreślarnie, pracownie studenckie I i II roku oraz 
bufet - kawiarnię. 
W pawilonie tym, ze względu na dużą ilość osób 
przebywających jednocześnie, przewidziano odpo- 
wiednio duże przestrzenie rekreacyjne powiązane 
z ogródkami dziedzińców; 
- pawilonów parterowych przylegających do budynków 
wysokich, w których zaprojektowano Muzeum Przy- 
rodnicze, hall i szatnię oraz bibliotekę wydziałową. 
Układ funkcjonalny oparto na jednym głównym ciągu 
komunikacyjnym przebiegającym przez wszystkie trzy 
budynki, od którego rozpoczynają się poszczególne in- 
stytuty. Przy ci1gL
 tym um
e3ZCZO.1::J główną klatkę 
schodową. Ponadto w każdym zespole zakładów znaj- 
duje się pion komunikacyjny (dżwig towarowo-osobowy, 
schody, rekreacja) połączony w parterze z budynkiem 
jednokondygnacjowym mieszczącym sale wykładowe 
oraz prowadzący na teren zaplecza. Przy głównej osi 
komunikacyjnej umieszczono wszystkie elementy pro- 
gramu o przeznaczeniu ogólnym, a mianowicie Muzeum 
Przyrodnicze. hall szatniowy, szatnie, dziekanat, hall 
główny, bufet i bibliotekę wydziałową. 
W rozwiązaniu szczegółowym planu przyjęto układ 
korytarzowy. Budynki wysokie rozwiązano na zasadzie 
3-traktu funkcjonalnego o zróżnicowanej głębokości 
6,0 i 4,8 m. Pracownie laboratoryjne i aparaturowe 
studenckie oraz badawcze umieszczono w trakcie sze- 
rokim. Pracownie i gabinety pracowników naukowych 
z reguły w trakcie zawężonym. W rozwiązaniu zasto- 
sowano typizację elementów planu. a mianowicie węzła 
sanitarno-komunikacyjnego oraz modułu konstrukcyjno- 
instalacyjnego. Prace projektowe poprzedzone zostały 
studiami rozwiązań modułu funkcjonalnego i konstruk- 
cyjno-budowlanego. Przebadanie zależności, w ramach 
różnych jednostek modularnych między rozstawem ścian, 
wielkością pomieszczenia. rozstawem mebli oraz pionów 


instalacyjnych pozwoliło na podjęcie decyzji wyboru 
optymalnegu rozwiązania w naszych warunkach. O przy- 
jęciu modułu podstawowego 6,OX6,0 i 6,OX4,8 m oraz 
systemu wyposażenia instalacyjnego zdecydowaly rów- 
nież limity kosztów, które wykluczyły w pierwszej 
fazie projektowania podwieszenia stropów dla całego 
budynku jak też przestawne ścianki ruchome. Budynki 
rozwiązano na module podstawowym podłużnym 150 cm 
i siatce konstrukcyjnej 6,0 X 6,0 i 6,0 X 4,8 m. Kon- 
strukcja nośna budynków prefabrykowana przy zasto- 
sowaniu wielu elementów typowych katalogowych. 
Budynki wysokie o układzie konstrukcyjnym poprze- 
cznym z ram stołowych trzynawowych o rozpiętości 
6,0 + 3,3 + 4,8 m. Wysokość kondygnacji brutto 3,50 m. 
Budynek parterowy o konstrukcji z ram prefabryko- 
wanych 3-nawowych o rozstawie 6,0 + 6,0 + 6,0 m. 
Stropy z typowych płyt prefabrykowanych. Budynki 
parterowe przekryto stropodachem płaskim o na- 
wierzchni żwirowej. Sciany zewnętrzne z gazobetonu 
pokryte wyprawą z tynku szlachetnego białego. 
Budynki dydaktyczne wyposażono w następujące insta- 
lacje: wody ciepłej i zimnej, kanalizacji ogólnospławnej 
i chemicznie aktywnej, gazowej, centralnego ogrze- 
wania, wentylacji mechanicznej, klimatyzacji, energo- 
elektryczności, telefonów, sygnalizacji bezpieczeństwa, 
instalacji odgromowej i uziemień technologicznych. 
Główne przewody zasilające instalacji wod.-kan. i gazu 
prowadzone są w szachtach co 6,0 m, wentylacji 
mechanicznej poziomo pod stropem korytarzy. Wzdłuż 
korytarzy przewidziano również rozprowadzenie zasila- 
nia energetycznego. Pomieszczenia techniczne jak wen- 
tylatornie nawiewne, przyłącza, hydrowęzły zaprojekto- 
wano w części podpiwniczonej budynków. Wentylator- 
nie wyciągowe umieszczono nad ostatnią kondygnacją 
budynków wysokich. 


Zastosowanie powtarzalnego rozwiązania modularnego 
powierzchniowo-instalacyjnego z użyciem okien w roz- 
stawie co 150 cm oraz szachtów instalacyjnych co 


71
		

/Licencje_011_08_074_0001.djvu

			- 
.._
 - - ,.. 
" -. 

; . 
i 
:s l l 
'l L 
..' 

:t 
" ,\ 
 
.. 
..
 .. 
I - fe 

 ; 


,>.. ,... 


h,," 



 


-L+
 


_ ł-. 


L-JI 


	
			

/Licencje_011_08_075_0001.djvu

			I i::1:r.JJ 
 t 
 i { 
 'u",---- 
 


D 


A 


B 


c . 


" . ts _ 



 


20 


E 


. 



 ] --r
 ' 
-
 22 
I 
I 


o 


'6 
D 


B 



 


"---- 


D 


01 5 10 


20 


30m 


..-. 


73
		

/Licencje_011_08_076_0001.djvu

			I 


.. 


I 



 


Nauk o Ziemi 
d . lu Biologii i 
Makieta Wy Zla 


.... 


t 


......... 


:11>,">............... 


:y. 


L ;> ,. 
,
 
.>'. 


. . ..... 
-- ;:.. 


;id 
"" 


'!'... 


'; 


... 

 .;. 



,....
 


, 3= 
 



- 
,,- -- 
- ............ 



A' < 



 "'
 


.
 


"A 
_. I. . 
-'., 
.' 



.4
._Jj "..A: 


..
 


-- 


"".', - ...... ". ""'--_"i_
I
_.... 
lO ,..-..." _.. _"" 'łOI
, _.... "'-"-'__",_", 
" -, ;,o. ,-..... 
 ""- r ..........___...., 
. " 
 -7 


" 


--------..........--....---łI!WI....._ 


.... 


..iI......... ". "IJ......it l .. iI ( 

 "."'!ł. 
 łI .....
II. ... 
. 'I'
.
....:
 


:!'-">'t-., 



"... 
.......-
 


-- 


-
 


',,- 


" . '.... . .....,'-
 "', 
' ' , " ..............._,..... ,..' --',lo.. 'L \
" , 
· ... .......
 .."",-
" · ....................',,;.. ..::......
, '\
'"'' ..............
...,........ 

 .. Ił .-" ....
 ...., 11 
 ' , ... , , 1\1 ....- ....
. ....... ,....,....... ' l ,iIi 

 - - ,.. ........I......... i . J .. .. . 
 
 " ,. 
", "" ...., 
.. 
 



... 


. 
...... 
 


; 


-- 


.. 



 


74
		

/Licencje_011_08_077_0001.djvu

			D 
aD GD,5t GDGc 
. . .. °r 
 . . .
 ° i D .. . .. 
J. '''': .'" 
70 '.'f'
 2?1) 4'G- 2JQ 
 
'71J . 
..ł. o-o ił .
 .... ;:s," II 25 h 
""O ..... -o "19_. 
(..; .
. ..
. r
. 

. 
 
;f" 

' 
 .. f-

 .4. t
 .. t? ..
 t? .. 
,,\ ....
' e 
.., -'-r. I. '
t:.. _.1 I
'-b 
 -j. ,=-" 1. 

 

, . :1,..1-...... E r 
 J!iII r 
. 
 I
 
':"



 


;ID-li 

 
 
. --- Ą"\Io 
': - t. 
. i ilil 


I f!" 
r . 


Q
 


n
 



 


f-
-:I 
.
. ,
 <1 
-'"" t'''' 
'
 
:1_ Ju _ 
_. I.... 

 


---f-:::.t- 4 j.- ł- 
--.--j---=-- ł---=---1= 

-L
::
'

 
... ,. 2IIl .
 
 ..:>5 ":oS
: -,21 
.
 


TI
 


..:: 
>' 

 


_ _72IH 
;. ...-..._ _.0 


Detal rzutu pierwszego piętra budynku A Wydziału Biologii 


. 
" 


., 


'" 


l' 
 ..i 'fII< 



4/ 
\ 1 
 
... l'. 
11'/" 
/ 
'). 

 


1"',", 
. 
.. 



 


., 
" .
' 



 


f' 


, 


" 


Makieta podstawowego modułu funkcjonalno- 
kom;tJrukcyjnego 


, 
ł 


75 


j 


-
		

/Licencje_011_08_078_0001.djvu

			I 


6,0 m i wejść z korytarzy co 3,0 m pozwala na ewen- 
tualne zmiany wewnętrzne podziału pOlITI1ieEzczeń. Idea 
ta, zapewnienia możliwie największej swobody zmian 
przyszłościowych, zrealizowana została ponadto przez 
zastosowanie ciągu stałych szaf wbudowanych, szachtów 
instalacyjnych i digestoriów w ścianach równoległych 
z kurytarzem, a także stałych szerokich parapetów 
podokiennych wykonanych z białego lastrika szlifowa- 
nego, służących jako dodatkowe miejsca do prac mikro- 
skopowych itp. Poprzeczne ścianki działowe mogą w ten 
sposob dowolnie wędrować w module co 3,0 m, a nawet 
1,5 m. Zmienność samych wnętrz, ich wyposażenia, 
w zależności od potrzeb, zapewnia zaprojektowany 
zes:aw mebli laboratoryjnych, segmentowych, łatwych 
do demontażu. 
Wykończenie zewnętrzne budynków zostało zaprojekto- 
wane w jednolitym charakterze wszystkich obiektów 
dydaktycznych uniwersytetu: 
ściany szczytowe i cokoły oraz partie budynków 
parterowych wykonane w okładzinie klinkierowej, 
płaszczyzny podokienne w tynku szlachetnym 
białym, 
- okna drewniane lakierowane, pozostawione w kolorze 
naturalnym drewna. 
Wnętrza budynków wykonano przy użyciu następują- 
cych materiałów: 
- plaszczyzny ścian w tynku i wykładzinie klinkiero- 
wej (w hallach i przy klatkach schodowych), 
sufity podwieszone korytarzy z listew drewnianych 
sosnowych, 
podłogi z PCW, lastrika szlifowanego oraz kamie- 
nia, 
- słupy wolnostojące w okładzinie z lastrika płuka- 
nego białego. 
Dla wyposażenia wydziału zaprojektowany został jedno- 
lity zestaw mebli: stoły laboratoryjne i digestoria oraz 
szafy wbudowane. Meble te mają konstrukcję z profili 
kwadratowych, blaty z płytek terrakotowych kwaso- 
odpornych lub unilamu. Szafy drewniane fornirowane 


76 



 


okleiną dębową. Zestawy te uzupełniono meblami typo- 
wymi jak biurka, krzesła, fotele, regały "Kowal- 
skich" . 
Realizacja Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi ma prze- 
biegać etapowo. I zadanie o kubaturze 53.770 m'! zre- 
alizowane do roku 1973 stanowią budynki zakładów 
botanicznych i zoologicznych (budynek A) oraz budynek 
dydaktyczny (B). II zadanie to budynek dla zakładów 
biochemii, i fizjologii oraz Instytutu Geografii (C), 
a także budynki zaplecza badawczego. 


) 


Rzut lapidarium przed wejściem do Wydziału Biologii 


"'
'

i 

 


. I 


j 


It. '1'
		

/Licencje_011_08_079_0001.djvu

			'I 


1
,:
 1 
" l"" r "" 


L 


- 


I I 


- 


...,
 
 



 - 


Patio między budynkiem A i B Wydziału Biologii 
Główna klatka schodowa i sala wykładowa w budynkach Wy- 
działu Biologii 



/ 


, , 
" . 


'h : 
. 


.
 '
J 
 


...." 
. 
 


, 
,', '/-- 

 ., 


.., 


,7:< "';,'.>':t
'''; 


? 


po 


./h..,. 



 
..... :;.:: 



 


- 


"" 


..... 



 


J: 


l., 


. ,
 


...." 


. , 
_.J 


,- 


".. 

<. 


....'t$8E ." 
f..-." 


""-t'" ;;,,"-,,- 


'- 


4 , 
:!-, :.... 



 ,.- " . ' 
'o 
.........
 "- 



 

; 
- 




. 
-- --, --=-- 
::; :
 ;


 


 '::::" 
::----- - ;!Io........ 

 
: 
- 



 


 
::::::o-:::; 
::::::::::::-- 


- 


-- 




 



 -
, ,. 


" 


. " 


.... 


. 
" t 


. 


-- 


,"" 


ł 


ł 
" 
ł 
. A 


- 


.- 


" 


" 




 , 
,
 


-' 


..- 


.< 


,'
 


.. 


łIo 


.' 
.
.'
' .." 


.A:iII>". 

, 
- 


...
 


.. 


'.
::-::J!i 
 ? 
---::':::::- 


!II 


-- 

 


- 


- 


. 


.. 
,- 



 
 

 


.,. .......... .. 


",j
		

/Licencje_011_08_080_0001.djvu

			. .)Ił.. 
. 
..... .. 
 
:..... ..... 
"i  .. 
..:
;'.... 
.,'
 " ". .. '" .::
-: 
.',:' 
 "'f' .:..... > 
 " 
.'1'" 
 'I . 
 L'" 
 
 
.." ... : ł..". : - 
.1 ".. . · 
" ","" ." ' 
 ' .f
r 
... ,.. ',i.. t-2 , 
.' ..'. ... 
.. 
" -- 
,. . , 4 

. 


.. 


.... 

 



.. 

. 


, 
r. 

 
. 


.'łf ..::;...:.. ., 


---
. 
 
" ; 
. 
 ...... ... 

 ,r
' ".v,;...--: 
, _.
"!
 ł l:"'-' 
'" -ł.
 "'0 .t 
 .ł.' , 


. 
.'1( 
łt 
.. 
*"", 


". '... . ... t- 
.....( ...". -' .... 

'"'"' ....-.... 
. 1. . 
...... .". 


" 
. 
't. ' 


... 


.. .... 
.. 
." 
. 
 l . . 
.i' ,
->
.. '.... 
.. 


. 


" 


.. . 
... i 


11' , 


'" 
r-ł'
 


ł' .... * · 
... 


	
			

/Licencje_011_08_081_0001.djvu

			WINCENTY SZOBER 


I 
"'" 
i 


W dwudziestym roku swojego istnienia Uniwersytet 
Mikołaja Kopernika w Toruniu z trudem zaspokajal 
potrzeby socjalno-bytowe studiującej młodzieży. Osieóle 
studenckie. tzw. "Osiedle A" istniejące i działające do 
obecnej chwili, zlokalizowane w pobliżu centrum mia- 
sta, było wówczas główną i praktycznie jedyną bazą 
mieszkaniową i socjalno-usługową studentów. Składało 
się ono z czterech domów studenckich w dobrym sta- 
nie technicznym, koncentrującym 93 % łącznej ilości 
miejsc w domach studenckich, stołówki studenckiej 
z salą konsumpcyjną dla pracowników mieszczącą się 
w DS-1 i dobudowanym do niego pawilonie, przychodni 
zdrowia i półsanatorium, zajmującym dwa lokale o po- 
wierzchni około 400 m 2 w tymże domu studenckim, 
klubu studenckiego, dla którego wydzielono lokal o po- 
wierzchni około 100 m 2 w DS-3 oraz małego sklepu 
wielobranżowego, kiosków i bufetów. Teren "Osiedla A" 
o pow. łącznej około 2 hektarów był wówczas całko- 
wicie niezagospodarowany, pozbawiony dróg i ścieżek 
wewnątrz blokowych, zieleni i placów sportowych. 
W budowie znajdował się piąty dom studencki, który 


STUDENCI KORZYSTAJĄCY Z DOMÓW STUDENCKICH 
W stosunku do ogólnej liczby studentt'M! 


1965 R 


POLSKA Itl,/.. % 


UMK 61,9% 


OBIEKTY SOCJALNO-MIESZKANIOWE 


oddany został do użytku w następnych latach. Również 
w póżniejszym okresie, w dużej mierze czynem społecz- 
nym studentów, został zagospodarowany i urządzony 
teren osiedla. 
Tak więc w 1965 roku uczelnia dysponowała w do- 
mach studenckich 1224 miejscami normatywnymi. 
z których korzystało faktycznie 1888 studentów oboj- 
ga płci. Sredni wskaźnik zagęszczenia wynosił 160 % 
przy czym dla mężczyzn przekraczał 190 % a dla kobiet 
był nieco korzystniejszy i sięgał 145 %. Ten stan rzeczy 
nie odzwierciedla w pełni ówczesnych potrzeb, jeśli się 
weźmie pod uwagę, że w roku 1964 1965 uczelnia mu- 
siała załatwić odmownie 250 podań o przydział miejsc 
w domach studenckich. Konieczność poważnej rozbu- 
dowy bazy mieszkaniowej wynikała z faktu, że Uni- 
wersytet Mikołaja Kopernika był wówczas jedyną 
uczelnią typu uniwersyteckiego dla całego obszaru pół- 
nocnych ziem Polski i tylko 15 % ogółu studentów sta- 
nowili stali mieszkańcy Torunia. Podobnie jak domy 
studenckie przeciążona była również stołówka, przy- 
stosowana normatywnie do wydawania 1200 posiłków 
całodziennych a zmuszona do obsługi około 2300 stu- 
dentów. Ogólną sytuację pogarszał fakt, że część lokali 
socjalno-usługowych zajmowały pomieszczenia miesz- 
kalne przeznaczone dla studentów. 
Równocześnie z określeniem głównych kierunków 
i wielkości rozwoju uczelni opracowane zostały "Gene- 
ralne Założenia Inwestycji Rozwoju Usług Mieszkanio- 
wych i Socjalno-Bytowych Uniwersytetu Mikołaja Ko- 
pernika w Toruniu w latach 1966-1980". 
Dokument ten opracowany w Pracowni S-77 Katedry 
Podstaw Budowy Miast na Wydziale Architektury Po- 
Litechniki Warszawskiej przez zespół w "kładzie: 
mgr Eugeniusz Kosiacki i mgr Marian Kaczmarek przy 
współpracy innych specjalistów branżowych, został 
akceptowany przez Senat Uniwersytetu Mikołaja Ko- 
pernika w Toruniu w dniu 12 października 1965 r. 
i natychmiast przekazany do rozpatrzenia przez Mini- 
sterstwo Szkolnictwa Wyższego. 


79
		

/Licencje_011_08_082_0001.djvu

			WZROST LICZBY STUOO	
			

/Licencje_011_08_083_0001.djvu

			ogólną dyspozycję przestrzenną, określoną w opraco- 
waniu zatwierdzonym jako wariant L 
Przede wszystkim wprowadzony został rytm akcentów 
wysokościowych w postaci ośmiokondygnacyjnych do- 
mów studenckich wzdłuż ciągu pieszego wschód- 
zachód, jak również nastąpiła większa koncentracja 
obiektów kształtujących tzw. "Małe Fot'um" rejonu 
socjalno-mieszkaniowego na osi ulicy Sienkiewicza. 
Bliskość lotniska sportowego wpłynęła na ograniczenie 
wysokości domów studenckich i hoteli asystenckich do 
ośmiu kondygnacji. Z tego właśl1ie powodu zamierzony 
efekt dominant wysokościowych wzdłuż i na zamknię- 
ciu ciągu pieszego od strony wschodniej nie został 
w pełni osiągnięty. 


Po upływie blisko roku zatwierdzone z9stały na koniec 
decyzją Ministra Sz
lnictwa Wyższegq z dnia 29 wrześ- 
nia 1966 roku "Założenia Generalne Inwestycji Roz- 
woju Usług Mieszkaniowych i Socjalno-Bytowych UMK 
w Toruniu" na warunkach określonych w protokole 


resortowej Komisji Oceny Projektów Inwestycyjnych 
z dnia 17 maja 1966 r. Zgodnie z tym dokumentem 
należało przewidywać rozbudowę bazy socjalno-miesz- 
kaniowej, zdolnej zabezpieczyć potrzeby studentów, któ- 
rych ilość w roku 1980 ma przekroczyć dwukrotnie 
stan z roku 1965. "Założenia Generalne" pozwoliły uru- 
chomić, wprawdzie ze stratą blisko roku, intensywne 
prace nad przygotowaniem kolejnych faz dokumentacji 
projektowo-kosztorysowej. Zapewnienie prawidłowego 
przebiegu tego procesu miało kolosalne znaczenie nie 
tylko ze względu na wieloletni okres realizacji miastecz- 
ka uniwersyteckiego, lecz przede wszystkim w aspekcie 
zbliżającego się Roku Kopernikowskiego. Korekty pro- 
gramu części socjalno-mieszkaniowej następujące w wy- 
niku kolejnych aktów prawnych i dodatkowych usta- 
leń roboczych musiały znajdować na bieżąco swoje od- 
bicie w opracowanym w tym czasie projekcie zagospo- 
darowania terenów na Bielanach. Zmiany te oraz efekt 
końcowy w postaci oddanych do użytku obiektów ilu- 
strują poniższe zestawienia: 


Program I etapu realizacji w latach 1966-1970 


Założenia gelle.-aln" 
Efel.1 I Uchwala Realhmcja 
LI> Naz\\u ohit'ktu Ui'yłliO\ł..'Y p rzpd po UM nr ó7/G7 do 111.0 r. 
"fatwit'nl/'enipm zah\ iprr1zeniu z !!Iu7 r. 
.' w UlG;") r. w 1U61j r. 
- 
.
 
I Domy studenckie il ość sztuk 2 3 3 3 
ilośc miejsc 700 1095 1065 1050 
kubatura m:; 23 500 . 32 700 - 37 560 
II Hotde asystenckie ilość sztuk l l 1 1 
110sc miejsc 1G5 165 165 344 
kubatura n1:i 6 05
 6400 - 14 450 
lIla S1.o1owka studencka ił osć sztuk 1 - - - 
ilusc posilkow l 40U - - - 
kubatura m: ł 8450 - - - 
IIIb Stolówka studencka z nadbudowanymi iIosć sztuk - 1 1 - 
salalni gImnastycznymi ilosć posiłkow - 2200 - - 
kubatura m. 1 - 19618 19 825 - 
IVa Pr7ychodnia zdro\\-'ia z izbą chorych Bose sztuk l 1 1 - 
kubatura m=i 3000 32511 6305 - 
IVb Połsana tori U ITI ilusc sztuk l - - - 
kuhatura In: ł 330U - - - 


6 - UnIwersytet M. Kopernika 


- 


81
		

/Licencje_011_08_084_0001.djvu

			r 
I 


Program II etapu realizacji w latach 1971-1975 


Założema R'eneralne 
Efekt I U,'''\\ata Realizacja 
Lp. N3J.W3 obie
tl1 użytkowy przed po HM nr ó7/67 du W73 r. 
l.atwierdJ;eniem zatwierdzeniu z 19m r. 
w IUBG f. w 100(; r. 
I Domy studenckie ilosc sztuk 5 5 - - 
iIosć miejsc 1750 1825 - - 
kubatura m"ł 59 085 63 500 - - 
I1 Hotele asystenckie ilośc sztuk 2 1 - - 
ilosć miejsc 330 135 - - 
kubatura m
 12 100 - - - 
lIla Stolowka studencka ilość sztuk 1 1 - - 
ilosć po
ilkow 2200 2200 - - 
kubatura m
 12 100 15 500 - - 
lUb Stolówka studencka (kontynuacja ilość sztuk - - - 1 
z I etapu) ilosć posilków - - - 2200 
kubatura In:-ł - - - 15 797 
Ule Sale gimnastyczne powiązane ze ilosc sztuk - - - 1 
stolówką w innym ukladzie kubatura m3 - - - 6614 
IVa Przychodnia zdrowia z izbą chorych ilość sztuk - - - 1 
I pólsanatorium kubatura m3 - - - 14 000 
(kontynuacja z I etapu) 
V Dom społeczny ilośc sztuk 1 1 - - 
kubatura m 3 15 000 9500 - - 


Program III ctapu realizacji w latach 1976-19110 


Z..lożpnia generalne 
Lp. Nazwa oLieJdu Efekt przed I 
użytkowy 1'0 
zatwlPrdzeniem zatwierdzeniu 
w t!ł6ó 1". w lmiU r. 
I Domy studenckie il osc sztuk 2 1 
ilosć miejsc 700 365 
kubatura m 3 24 1700 12 700 
- 
II Hotele asystenckie il ość sztuk 1 1 
ilośc miejsc 165 175 
kubatura m' 6050 6425 
III Stolówka studencka ilość sztuk 1 - 
ilość posiłków 1400 - 
kubatura 01: łl 8450 - 


82
		

/Licencje_011_08_085_0001.djvu

			Dom Studencki DS-3 


Tabele powyższe wykazują, że ustalenia Rady Mini- I 
strów w zakresie inwestycji socjalno-mieszkaniowych 
UMK, związanych z 500 rocznicą urodzin Mikołaja Ko- 
pernika, zostały nie tylko wykonane, ale przekroczone 
zarówno pod względem ilości uzyskanych jednostek 
efektywnych jak też kubatury obiektów zrealizowa- 
nych. Pewnemu przesunięciu w czasie uległo oddanie 
do użytku stołówki studenckiej i sal gimnastycznych I 
oraz przychodni zdrowia i półsanatorium. Jednakże 
w sumie uzyskano blisko 180 dodatkowych miejsc w ho- 
telach asystenckich, przeszło dwukrotnie większy budy- 
nek przychodni zdrowia i półsanatorium oraz korzyst- 
niej pod względem przestrzennym rozwiązany zespól 
stołówki studenckiej i sal gimnastycznych. Biorąc pod 
uwagę ustalenia zawarte w zatwierdzonych "General- 
nych Założeniach" można się spodziewać w okresie 
dwóch ostatnich lat bieżącej pięciolatki realizacji na- 
stępnych obiektów socjalno-mieszkaniowych. Zaplano- 
wany do roku 1975 przyrost miejsc w domach studenc- 
kich wskazuje na konieczność rozpoczęcia budowy 
w najbliższych latach, przewidzianych projektem urba- 
nistycznym następnych obiektów mieszkaniowych dla 
młodzieży studiującej. Jeśli w rachunku tym uwzględ- 
nimy studencki dom społeczny, zlokalizowany w pro- 
jekcie przy "Małym Forum" i stołówkę studencką 
w pobliżu Auli Głównej, otrzymamy łączną kubaturę 
przeszło 80 000 m:i, której realizacja wymagać będzie 
dalszego poważnego wysiłku inwestycyjnego w nadcho- 
dzącym okresie. Od chwili zatwierdzenia "Generalnych 
Założeń" minęło siedem lat. Jest to prawie połowa okre- 
su objętego planem rozwoju uczelni. Dotychczasowe 
tempo tego rozwoju w pełni potwierdza słuszność przy- 
jętych założeń i rokuje perspektywy dalszego jego 
wzrostu. 


6' 


f 


"."'" 


J 

 '.. 
-- 
 


, , 


.. 




i 


____ J <"
o' 




 


I 


,
 , 


-- 


I 
, 


I łt= J 
I 
F- !

 


. 


-. .-....,..-.. 


lO
		

/Licencje_011_08_086_0001.djvu

			.... 


I 


DOMY STUDENCKIE 


Charakterystyczny dla wszystkich wyższych szkół 
w Polsce w połowie lat sześćdziesiątych deficyt miejsc 
w domach studenckich występował w ostrej formie 
również na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toru- 
niu. Z chwilą podjęcia decyzji o lokalizacji miasteczka 
uniwersyteckiego na Bielanach na pierwszy plan wysu- 
nęła się potrzeba rozpoczęcia realizacji od budowy 
domów studenckich. W tym czasie obowiązywał Nor- 
matyw Techniczny Projektowania Domów Studenckich, 
który był podstawą wykonanych przez Biuro Projek- 
tów Typowych Budownictwa Ogólnego i zalecanych do 
powszechnego stosowania czterech wariantów projek- 
tów typowych domów studenckich. Ani niektóre usta- 
lenia NTP ani rozwiązania typowe zdaniem zespołu 
projektantów Pracowni S-77 nie były do przyjęcia dla 
miasteczka uniwersyteckiego w Toruniu. Wysiłki pro- 
jektantów popierane przez władze uczelni zmierzały do 
uzyskania zgody resortu i innych czynników decydu- 
jących na odstępstwo od normatywu i podwyższenie 
standardu użytkowego studenckich budynków miesz- 
kalnych. Jednocześnie krótki okres czasu dzielący od 
momentu rozpoczęcia realizacji skłaniał do zdecydowa- 
nia się na akceptację możliwie najlepszego, już zreali- 
zowanego gdziekolwiek obiektu. Wybór padł na będące 
w budowie domy miasteczka studenckiEgo w Krakowie, 
przy ul. Piastowskiej zaprojektowanego przez zespół 
z Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej 
pracujący pod kierunkiem doc. dr arch. Tomasza Mań- 
kowskiego jako generalnego projektanta. Zespół ten na 
zlecenie Pracowni s-n wykonał adaptację projektów 
technicznych dla dwóch pierwszych domów studenc- 
kich miasteczka uniwersyteckiego w Toruniu. 
Adaptacja polegała na zamianie elementów konstruk- 
cyjnych typu "żerańskiego" na elementy prefabryko- 
wane według unifikacji bydgoskiej. Przyjęcie budyn- 
ków krakowskich dla osiedla na Bielanach pociągnęło 
za sobą pewne drobne korekty projektu ukształtowania 
przestrzennego zespołu domów studenckich na Biela- 
nach wynikające stąd. że domy te stykają się ze sobą 


84 


połową szerokości ścian szczytowych. Ich zasadniczym 
walorem był wówczas układ wewnętrzny tworzący czte- 
ropokojowe grupy z własnym węzłem sanitarnym. 
Przesłanką socjologiczną takiego rozwiązania architek- 
tonicznego było zacieśnienie więzi współżycia codzien- 
nego w mniejszych grupach mieszkańców co, pomijając 
inne ogólne zalety, powinno się korzy,>tnie odbić na 
przebiegu eksploatacji domów: łatwiejszym utrzymywa- 
niu porządku i zmniejsz
niu znis?;czen. Dwie decyzje 
odgórne nie pozwoliły w pełni wykorzystać zalet pro- 
jektu krakowskiego. Nie uzyskano bowiem zgody na 
budowę pawilonu parterowego połączonego krytym 
przejściem z zespołem dwóch domów, który w zależ- 
ności od potrzeb mógł być przeznaczony na sale do 
nauki względnie kreślarnie lub w innym rozwiązaniu 
na niezbędny bufet studencki, kawiarenkę lub sklep 
spożywczy. Nie zezwolono również na podpiwniczenie 
obu budynków, co mogło być uzyskane z punktu wi- 
dzenia technicznego łatwo i bez zbędnego powiększe- 
nia kosztów, a dałoby w efekcie sporą tak potrzebną 
uczelni powierzchnię magazynową. Dom studencki nr l 
był pierwszym realizowanym na terenie Bielan obiek- 
tem kubaturowym. W płd.-zach. narożnik jego ściany 
fundamentowej w dniu 9 czerwca 1967 r. został uro- 
czyście wmurowany przez JM Rektora UMK prof. 
dr Witolda Łukaszewicza akt erekcyjny całego mia- 
steczka uniwersyteckiego. 
Projekt kolejnego, trzeciego domu studenckiego, poło- 
żonego przy ciągu pieszym wsch.-zach. powstał w Pra- 
cowni s-n. Względy urbanistyczne przesądziły jego 
zwartą, wysoką bryłę, która powtórzona trzykrotnie 
podkreśla główny kierunek rUCHU wewnętrznego. 
Układ. wielkość i wyposażenie pokoi przyjęto analo- 
gicznie do budynków 5-kondygnacyjnych typu krakow- 


kiego. Uzyskano natomiast jednolitą strukturę mk.sz- 
kaniową na wszystkich kondygnacjach części wysokiej, 
koncentrując pomieszczenia ogólnego użytku w wysu- 
niętych. parterowych pawilonach., na których zaprojek- 
towano wypoczynkowe tarasy, dostępne z poziomu 


I 
J 


.-
		

/Licencje_011_08_087_0001.djvu

			Rzut parteru i piętra oraz fragment rzutu domów 
studenckich 


J II 
aJ ; 

I 


I 
:1: :1: 
1 1 " 1 
 
I 
 
11 !I! 
hl 

 / ' ..---... -- / 
/ "'
 
 I /
 

 
-- 
 I ,mfiW/1j ---- 


[/( 


ITVJJ JlJu U J l l 
rffiT
TIrJ 
I 
000 OODDDD 
000 000000 
I I DO 
D 



 
trl 
Jm FlJ n

mf-fn 
- 
 J :l
 1 
 L l 
I
 J 


L 


- - 


17 / 


__ \J 


-......-... 


I / / 


...
		

/Licencje_011_08_088_0001.djvu

			..- 


I 


ł 




 

 



> 


... 


I 
i.... 


-.... 


ł, 


. .. 


I 
 


I 


-- 


1 



 


...."'1:..... "' 


J 


. .y.Y- 


.,. 





"ł 


,
. 
'II: j< <' 


.... 
. 


 
fł, '" 


ł 


.r 
(, 



c I .. 


f 
\ 



, 


.. 


1) 
..iI _.,.. 


t.
' ':'. 
 



 


... 


t 
' i 
-,,
 
"ł!"'-'" 

. - J 
J- . 


r>.l
-
 


"
-... 


, ....- 

 


:. ł: 


 
1Ił 


. 
'/ 


..1' <,! 


.n -, 
 
- 
..,:tl" 


.::...."':...s;.' 


, . 


ł 


Hotel asystencki 


I piętra. Część wysoka budynku została całkowicie pod- 
piwniczona z przeznaczeniem na pomieszczenia usłu- 
gowe. W celu uniknięcia przenoszenia się drgań i hała- 
sów do pomieszczeń mieszkalnych usunięto hydrofornię, 
obsługującą górne kondygnacje wszystkich trzech do- 
mów studenckich poza obrys budynku do pomieszcze- 
nia zagłębionego w ziemię, na którym urządzony został 
taras dostępny bezpośrednio z terenu. 
Ograniczenia lotnicze wpłynęły na wysokość budynku, 
która zarówno ze względów kompozycji przestrzennej 
jak też technicznych i ekonomicznych powinna wyno- 
sić jedenaście kondygnacji. Tak projekt jak i realizacja 
tego budynku zostały wysoko ocenione w kręgach fa- 
chowych co znalazło wyraz w nadaniu Domowi Stu- 
denckiemu nr 3 tytułu "Mister Województwa Bydgo- 
skiego 1969".
		

/Licencje_011_08_089_0001.djvu

			Hotel asystencki był w połowie lat sześćdziesiątych 
nową formą budownictwa mieszkaniowego dla potrzeb 
szkolnictwa wyższego. Brak było w tym zakresie nor- 
matywu technicznego projektowania a tym bardziej 
projektów typowych. Ogólnie przyjmowano zasadę, że 
jest to normalny dom studencki, jednakże z pokojami 
wyłącznie dwuosobowymi. Potrzeba budowy tego ro- 
dzaju obiektów wynikła z powszechnego braku dosta- 
tecznej ilości mieszkań dla pracowników naukowo- 
dydaktycznych, co szczególnie ostro odczuwali młodzi 
pracownicy przechodzący zaraz po ukończeniu studiów 
na staż do wyższych uczelni. Przydział mieszkań typu 
hotelowego łagodził w pewnym stopniu konkurencję 
przemysłu, który dając lepsze warunki odciągał naj- 
zdolniejszą młodzież od dalszej pracy naukowej 
w swoich macierzystych uczelniach. Zamierzony efekt 
jaki mogła osiągnąć uczelnia dając młodym naukow- 
Com czasowe zakwaterowanie na okres kilku lat został 
w pewnej mierze osłabiony rygorystycznie narzucany- 
mi warunkami programu i standardu wyposażenia dla 
tego rodzaju obiektów. Poważną wątpliwość budzi za- 
sada tworzenia wyłącznie dwu osobowych pokoi z wy- 


- 


HOTELE ASYSTENCKIE 


posażeniem nie odbiegającym od poziomu domów stu- 
denckich. Nie do przezwyciężenia okazał się również 
zakaz wprowadzenia pewnej ilości kawalerek, stanowią- 
cych namiastkę mieszkania dla małżeństw, mimo że 
w wielu krajach zagranicą tego rodzaju małe umeblo- 
wane mieszkania typu hotelowego budowane są nie 
tylko dla młodych pracowników nauki, ale nawet dla 
młodzieży studiującej. Sytuacja urbanistyczna hoteli 
asystenckich w części socjalno-mieszkaniowej terenu 
UMK na Bielanach nakazywała znalezienie dla nich 
bryły odmiennej od 8 kondygnacyjnych domów stu- 
denckich, drobniejszej w skali i bardziej wysmukłej. 
Przesłanki wynikające z urbanistycznej koncepcji prze- 
strzennej wywarły swój niewątpliwy wpływ na roz- 
wiązanie budynku w układzie punktowym ze skupie- 
niem zespołów pokoi mieszkalnych wokół centralnego 
węzła komunikacji pionowej. 
Nieregularność obrysu budynku, zróżnicowanie wysu- 
niętych płaszczyzn okiennych i cofniętych gładkich 
ścian, zmniejszyły optycznie szerokość poszczególnych 
elewacji, dając wrażenie smukłości budynku, tym bar- 
dziej pożądane, że i w tym przypadku warunki lotni- 
cze ograniczyły wysokość do 8 kondygnacji. Względy 
ekonomiczne i organizacji budowy nakazywały zasto- 
sowanie pełnej prefabrykacji elementów konstrukcyj- 
nych, co ze względu na ograniczony asortyment kata- 
logu unifikacji bydgoskiej stwarzało dodatkowe trud- 
ności w kształtowaniu bryły budynku. Tendencja pod- 
wyższenia standardu hoteli asystenckich w stosunku do 
domów studenckich w określonych warunkach pro- 
gramowych i finansowych wyraziła się przede wszyst- 
kim w zaprojektowaniu pokoi tylko 2-osobowych, łą- 
czonych w małe grupy po 2 pokoje z własnym węzłem 
sanitarnym. Układ ten posiada dużą elastyczność, gdyż 
pokoje przedzielone są tylko meblościanką, którą 
w przyszłości w miarę potrzeb można będzie częściowo 
lub całkowicie usuwać, tworząc najmniejsze, ale pełno- 
wartościowe mieszkania typu hotelowego dla małżeństw 
młodych pracowników nauki. 


87 


....
		

/Licencje_011_08_090_0001.djvu

			. 


. 
. 
. 


. 


.. 


. 


Rzut parteru' . 
I pIętra hoteli asystenckich 


) C" ,:l 



 - 

. -]}-=
 

I ij'J J 
D 'I 
q 
 


. 


I 11 


"I.I.I.I.I.illlillL'W1{ 
,'
.I, 


88
		

/Licencje_011_08_091_0001.djvu

			.. 


Projekt stołówki poczynając od początkowej fazy prze- 
chodził szereg perturbacji, tym bardziej kłopotliwych, 
że harmonogram przewidywał budowę tego obiektu 
w I etapie realizacji. Początkowo, zgodnie z "General- 
nymi Założeniami" wykonany został projekt koncep- 
cyjny małej stołówki o wydajności 1200 posiłków cało- 
dziennych dla studentÓw i 200 obiadÓw dla pracowni- 
kow. Lokalizacja tej stołówki przewidziana była w bez- 
pośrednim sąsiedztwie pierwszych domów studenckich 
po wschodniej stronie placu przed Aulą i Rektoratem. 
W maju 1966 r. program stołówki rozszerzony został 
zaleceniem resortu o jedną salę gimnastyczną o wymia- 
rach 14X24 m, która miała być umieszczona nad salą 
konsumpcyjną. Jednakże już w sierpniu tegoż roku na- 
stąpiła zmiana decyzji i do planu inwestycyjnego wpro- 
wadzona została stołówka większego typu, produkująca 
2000 posiłków całodziennych i 200 obiadów, nad którą 
miały być nadbudowane dwie sale gimnastyczne. 
Decyzja łączenia w jednym tytule inwestycyjnym tak 
odmiennych pod każdym względem programów, podyk- 
towana była względami formalno-finansowymi, które 
pociągały za sobą konsekwencje w przestrzennym 
ukształtuwaniu obiektu. Zespołowi projektowemu udało 
się złagodzić skutki tych niekorzystnych ustaleń pro- 
gramowo-prze3trzennych rozwiązując budynek stołówki 
powiązanej jedynie parterowym łącznikiem z budyn- 
kiem sal gimnastycznych. Niemniej wszystkie te zmia- 
ny danych wyjściowych zarówno co do wielkości obiek- 
tów, jak też wzajemnego ich powiązania znacznie opóź- 
niły proces projektowania i pociągnęły konieczność od- 
miennego niż pierwotnie zamierzano i mniej korzyst- 
nego pod względem plastycznym i funkcjonalnym usy- 
tuowania zespołu budynkÓw w bezpośrednim sąsiedz- 
twie "Małego Forum" części socjalno-mieszkaniowej. 
Program stołowki opracowany przez użytkownika, opie- 
rał się na jeszcze nie zatwierdzonym w tym czasie "I\Jor- 
matywie Technicznym Projektowania StołÓwek Stu- 
denckich" (III redakcja), którego niedoskonałość WI- 
dzieli projektanci, ale kturego ustalenia były ściśle prze- 


- 


STOŁÓWKA STUDENCKA 


strzegane przez ówczesne władze inwestycyjne resortu. 
Stąd szczupłość powierzchni i niedostateczna wysokość 
szeregu pomieszczeń, stąd zbyt mała przewidziana 
w normatywIe kubatura obiektu, co przy jednoczesnym 
zaniżeniu wskaźnika kosztów jednostkowych wyznaczy- 
ło zbyt niski limit łącznych kosztów budowy. W kon- 
sekwencJi inwestor zmuszony był zrezygnować z sze- 
regu zaprojektowanych przez zespół projektowy ele- 
mentów, których brak wpłynął na obniżenie ogólnego 
standardu tego obiektu. Tak więc zamiast aluminiowej 
ściany osłonowej zaprojektowana została ściana w kon- 
strukcji stalowej, wypełniona szkłem zbrojonym, nie 
wykonane zostały kamienne posadzki i drewniane boa- 
zerie w sali jadalnej pracowników, jak również zanie- 
chano realizacji stropu podwieszonego w sali konsump- 
cyjnej studentów, który miał znaczenie nie tylko pla- 
styczne, ale przede wszystkim, jako ważny element po- 
lepszający warunki akustyczne pomieszczenia, prze- 
znaczonego do jednoczesnego przebywania 500 osób. 
W tych warunkach ograniczeń ekonomicznych główny 
wysiłek projektantów skoncentrowany został na uzy- 
skaniu prawidłowego rozwiązania funkcjonalno-techno- 
log
cznego, zawartego w prostej lapidarnej bryle, osiąg- 
nięcia jejnorodnego wyrazu plastycznego wnętrz przy 
użyciu powszechnie stosowanych materiałów budowla- 
nych oraz na wprowadzeniu szeregu udogodnień tech- 
nicznych. 
Istotnym okazał się problem kotłowni, wytwarzającej 
parę dla potrzeb technologicznych stołówki. Tradycyjne 
opalanie kotłów grzewczych węglem lub koksem po- 
ciągnęłoby za sobą zanieczyszczenie atmosfery dymem, 
terenu opałem i oszpeciłoby budynek kominem wyso- 
kości kilkunastu metrów. Zaprojektowano zatem i wy- 
konano indywidualnie prototypowe paleniska gazowe 
do tYPOWYC
1 kotłów oraz automatyczne urządzenie kon- 
trolno-zabezpieczające, co pozwoliło nie tylko uniknąć 
wszystkich wymienionych wyżej mankamentów, lecz 
również w dużej mierze ułatwiło i uprościło obsługę 
kotłowni. 


89
		

/Licencje_011_08_092_0001.djvu

			.. 


l 
 ' 


II r 


r- ---------- -------------- --- ---: 
I 



 
m: 
I 
I 
I 
I 
J 


'. . . . 
JLJDOuDDLlDDu . 
nDD[1DD
Don[i I I

 I I 
 I I 
LJDDLJDDLJDDLHI I 11 
DDDDDDDDDD[
 III 
t(


DDr:DD
[' 
 I 4 



gDDuDDu 
 
"""\ 
 
._ 1 _:. 
_:_
____
I_____ 
 '''v I ........ 
----T o 00 
: - 0(' - 
· I.. ł +. 
 
0 
,) 
O 
' ...;J I ,> 0(:- 
I ., 
l l." 
------' ------------- I 
"11 UJ Jlil1!L- 


. 


90 


*' 


- 
- 


Przekrój, elewacja oraz TZuty parteru i piętra stołówki na 1200 osób.
		

/Licencje_011_08_093_0001.djvu

			. 
-_f_l_ ' t '. 
rrrl-' ,- , 
Jr- I"-Ir--I_I__
I____ 


.... 


.... 


Widok stołówki studenckiej od strony południowej 



 . 


.
<
- 



" 


.. 

: 
ł 4-.-ł;SF '
 
;. 

'. .
< '.;)' 
",'L, 

 .... ...
 '. 
....*
'."'.. " 
 
 
" \;i:.
) ,.',ł...: 
t
, 
..;.;.., 
. . . ' 
.... ,ł J . ' 
'# J, .' ii 
. 
";. '

.....t:.:. . ' ",' 
 :<.' 
...r 
,
 .-.." ..;, 
..... ;' 

;. '. : 


 ..
, 
,,' oit .,
 
. 'łrf' .. , 
tt""r4
 . ., "'" '.). , .Id ł.j
, 
it,,:,
 
' } ': .. '''); "'.,- 
1"/ ;t ......' ...-łłr....;J;' ...., 

. 
 . ":. 
ł!'1' ....._ J'
.. 
"'"..".- '\ ' ... "'.- .. 
.:r . . "'
 -. 
 ...'Y 

 ..,,' \., 
;' r '. 
 i ....x
 : 
'. ": ..ł.) . ."... .... . «ł . 
 .-:.....- .. ł :... ... 

 
.;. :-..,'........... i ...L
 
 -, 	
			

/Licencje_011_08_094_0001.djvu

			t+ 


-./ 


. . 


o. .. 


..\ 


.... 
, 


! 
 


...-ł-__ 


----.,..- 


"';" 


h f'U' 


. ..____r.łM 
, 



 
! 
1 h t, 


.-.----, 


_,---ł-'_j 


- 


Widok stołowki studenckiej od strony południowej 


Drugim, ważnym ze względu na surowe wymagania 
sanitarno-epidemiologiczne, usprawnieniem technicz- 
nym jest zaprojektowanie i wykonanie unikalnego, pro- 
totypowego urządzenia do usuwania odpadów z roz- 
działem na użytkowe i nieużytkowe, stałe i płynne, 
którego zastosowanie uprościło znacznie układ funkcjo- 
nalny zaplecza kuchennego i ułatwiło pracę persone- 
lowi. Po raz pierwszy w obiektach tego rodzaju w Pol- 
sce zastosowany został w stołówce UMK zatokowy sy- 
stem boksów wydawania potraw, organizujący w natu- 
ralny sposób ruch konsumentów na sali samoobsługo- 
wej. Boksy te stanowią poza tym dobrą przegrodę aku- 
styczną i wizualną pomiędzy salą jadalną a halą pro- 
dukcyjną kuchni, a umieszczenie nad nimi wyciągów 


92 


. 


I 


J. "!'1 


,.- i 


,. 
... 
... 
-- 
..łIIIi1 , 
--- j. 
'. , 
,--'
 
""'\łR 


... 
- 
....... 
..... 


- 
n.n 
..... 
IiI.U 

 


-' 
li 



.I. ' 
"",. 


... 


" 


j , . 
, 


.....' 


.. ---- 



 


1"
' - '. 


... 


Ib,
; 


-""---------,- 


, 
'.... 



 f' 
I 


.
 ' "'.-> ,.... 
 '> ,. 


r 


wentylacji mechanicznej chroni skutecznie przed prze- 
nikaniem zapachów kuchennych do sali konsumpcyj- 
nej. Dla wnętrz stołówki istotne znaczenie miał dobór 
właściwych materiałÓw wykończeniowych, szczególnie 
trwałych ze względu na fakt, że przy trzykrotnym 
w ciągu dnia wydawaniu posiłków dla 2000 studentów 
przez główne ciągi komunika(;ji wewnętrznej przepły- 
wa codziennie ponad 12000 osób. Trwała, interesując:;l 
kolorystycznie i niedroga okładzina klinkierowa stała 

ię głównym wątkiem plastycznym, który z partero- 
wych ścian zewnętrznych przenika w głąb budynku 
przez hall wejściowy i schody aż na poziom I piętra, 
nadając całości jednorodny, oszczędny w wyrazie cha- 
rakter. 


.
		

/Licencje_011_08_095_0001.djvu

			. 


" 


- 


. 


I 
l- 
I 


I 


T 


I II 


l_ł.... 


- '
,' 


<" ....... 
. 


, < 
I
 ' 
 .


 I 
I. 'ł" 
. , 


- 


I' 
j 
 



 
. 
,.\ 
.. J 
... .. - , 
.. 


_ł. 


< . 
,) ....,... 
 
< j"', { . 
, \ \ 


.... 


I 



 


I 


j. 


1'.- . '.. I 
.
 
-, 



 


'I 


--r 


.... 


.. 



"....r 


... ,'110... 
,
 . 


Hall wejściowy stołówki 


"'Ił 


'''; 


- 


" 


.I' 


; 


. 


	
			

/Licencje_011_08_096_0001.djvu

			Rzut piętra i przekrój stołówki oraz widok sal gimnastycz- 
nych od strony północnej: 1 - pokoje kierownictwa, Stu- 
dium WF, lekarza, związków sportowych, 2 - sala tenisa 
stołowego z magazynkiem, 3 - sala gimnastyczna (próż- 
nia), 4 - sala jadalna studentów, 5 - bufet, 6 - boksy 
ekspedycyjne, 7 - zmywalnia naczyń stołowych, 8 - boks 
na wózki, 9 - boks szefa kuchni, 10 - kuchnia właściwa, 
11 - magazyn podręczny, 12 - przygotowalnie II (,.czy- 
ste"), 13 - pokój personelu, 14 - zmywalnia naczyń sto- 
łowych, 15 - wydawanie potraw (obsługa kelnerska), 
16 - bufet, 17 - kuchnia "zimna". 18 - sala jadalna 
pracowników. 


E CJ r " 
L 


D D" J 


J 
" 


[ :J 
D D 
OIJOO 
"l 
 D 
J 
J D 
)J O[]8 


r 
j 


g
.:g[] [JggDg 


Dl] nr1D"] 


D 
[j JD[][ 


. . 
h Ol 
6 I, 
94 


DDl]g 


r- 5 15 

 :
. =. 
16_ boo 
i l l 

 roo 00000: 

 : 10, 
1 : Do DDD Do O: 
1_, I 

' 8n 
 : 
!

g'l ' 
! I [[J _____ _ _8 9 
. T="; lO.[]J_1 


., 


DO 


ITI IJJ [] [] OJ ID [] ID ID ID 


2 


3 


3 " 


.
.. 


o 5 10 
. II II. _ . 


15 
" 


20M 
.
		

/Licencje_011_08_097_0001.djvu

			'II' 


i 
I 
I 
I 
I 
I 
I 
L 


- 
 -- -b - 


DjD 


-' 


Sala jadalna pracowników uczelni w budynku stołówki 



.. 


I 


- 


,;"..-- 
-- 
- 


. . 
i ,
t
. 

 .. 


-"1t 


-. 


,... 




. 


'",, >. 'II':"
 .:
, . 


ł 


. 
 ""' . 
 
, . 

 ; 
.. 
I 
 
i 


""'II 


..: 


"
 


'I!"..:"''IIF 


,.At
 
..Ji. ," 



,. 


. . , 
....... .. _
l .y , 

 
 ł 
... 
"....J.. 

. 
'.-t .' 


,,:;; 
....... 


> ","""t-» 
,J'j;. 
ł < .' 
. 


..J ... 



.'" 
::. ." 



 


. .., 


"' 


.<';fI 
jo'
' .' 


,J. 


'1''", 



A

'
,
 
"ił! 


 t 
 
... f',. 


';:
 
. 1'.'1 ;"'._.... 

 .. ... 
", .-łi. \ . 
 "-'f 
.. ł1''' " ' 
. > 
'ło.:)! 
...
. 
" 

-: 
;....,t: 


.
: 


... 


I 
. , 
;"t..
 · 
 


<> 


.
.' . 



, 
.
 
 .
 


:it 

 
1 
'" J- 


. , 


4 .> 
" 


o 



 


;...... 


t' 


'. 



 .,. 


. 
 


'. .
'. 


I I': 
I I " ; 
r g 


. 


--, 



. ł 


, 


-- 
N 

 

. 
," -- 


l 


'ł .... 


-"-;-. 


, '" 


-- 



\ 


.... 


("I 



 
_.v 
........... 


!"!'!II 


. 
j 
,: "1i 
!i 
..' 
"] 
- 


::a 

.". 

 :'1 


- 
':-'..L
 


....... 


,. 

 
J. 
-:: 


_ 

 
. 


.",. 


.... 


" 


r._ . 



- <",ł. .... 


J 
ł 


/. 


I: 
., 
.' 
.. 
.". 
'" 
. 
--t 
...... ".,	
			

/Licencje_011_08_098_0001.djvu

			SALE GIMNASTYCZNE 


Realizacja pełnego programu sportowego dla o
iedla 
UMK na Bielanach przewidziana była "Generalnymi 
Założeniami" dopiero w ostatnim etapie budowy, tzn. 
w latach 1976-1980, przy czym hala sportowa z kry- 
tym basenem traktowana była jako obiekt dyd3ktyczny 
związany ze Studium Wychowania Fizycznego. Do roku 
197z program budowy urządzeń sportowych był nader 
skromny i obejmował jedno boisko do koszykówki. dwa 
do siatkówki i jedno otwarte boisko gimnastyczne. 
W następnym etapie do r0ku 1975 planowano budowę 
stadionu bez trybun z boiskiem do gier wielkich, bież- 
niami okrężnymi. kompletem skoczni i rzutni, mały 
basen pływacki otwarty oraz cztery boiska do siatków- 
ki, dwa do koszykówki i dwa korty tenisowe. Zwa- 
żywszy fakt, że większość okresu nauki w szkole wyż- 
szej przypada w porze jesienno-zimowej, nakreślony 
program inwestycji sportowych uniemożliwiał młodzie- 
ży stałe uprawianie podstawowych dyscyplin sporto- 
wych, tj. gier, lekkiej atletyki i gimnastyki. Obiekty 
dydaktyczno-sportowe są zazwyczaj przeciążone zaję- 
ciami programowymi i nie mogą służyć do indywidual- 
nego korzystania z nich przez młodzież w chwilach 
wolnych od zajęć. Jest to zjawisko [:owszechnie wystę- 
pujące nie tylko w Polsce. Z tego powodu w niektó- 
rych krajach przy domach studenckich buduje się obec- 
nie zespoły krytych urządzeń sportowych, d03tępnych 
w dowolnym czasie, umożliwiających stałe rozwijanie 
kultury fizycznej młodzieży według indywidualnych 
uzdolnień i zainteresowań. Takie rozwiązanie zachęca 
młodzież do traktowania sportu jako właściwej rozryw- 
ki i zdrowego wypoczynku po pracy i nauce. Niedo- 
cenienie sportu jako czynnika kształtującego nie tylko 
kondycję fizyczną, lecz również morale młodzieży, za- 
ciązyło na programie rozwoju inwestycji UMK w okre- 
sie jego przygotowania i zatwierdzania. Dla złagodze- 
nia skutków tych ogólnych tendencji władze resortu 
postanowiły objąć wspólnym tytułem inwestycyjnym 
stołówkę przeznaczon
 do realizacji w I etapie i sale 
gimnastyczne, ktÓre nie były przewidziane w programie 


S6 


r 


. 


budowy UMK, a które przy takim rozwiązaniu for- 
malno-prawnym mogły wejść do harmonogramu reali- 
zacji w pierw3zym okresie. Pociągnęło to za sobą jed- 
nakże mniej korzystne konsekwencje: przede wszyst- 
kim przeznaczenie sal gimnastycznych jedynie na za- 
jęcia dydaktyczne i oparcie wytycznych projektowych 
na "Programie użytkowym pomieszczeń Studium WF 
w szkołach wyższych" z maja 1964 r. Wielkość sal gim- 
nastycznych określona wytycznymi na 12X24 m przy 
wysokości 5,10 m wykluczyła wykorzystanie ich do 
spotkań oficjalnych w koszykówce, które wymagają 
sali o wymiarach co najmniej 15 X 26 m i wysokości 
7 m. Udało się natomiast wprowadzić dwa pomieszcze- 
nia nie przewidzia;łe w wytycznych, tj. siłownię dla 
ćwiczeń ciężarowców oraz salę do gry w tenisa stoło- 
wego, którą można wykorzystać również na spotkania 
klubów sportowych względnie do innych celów. Pro- 
gram otwartych urządzeń sportowych realizowany do 
roku 1973 ograniczył się do wykonania jednego boiska 
siatkówki przy trzech pierwszych domach studenckich 
i jednego boiska do siatkówki w bezpośrednim sąsiedz- 
twie sal gimnastycznych. Należy sądzić, że skromny 
program obiektów i urządzeń sportowych nakreślony 
,.Generalnymi Założeniami" ulegnie niezbędnemu, dla 
pra\\lldłowego rozwoju fizycznego młodzieży, rozsze- 
rzeniu i doczeka się realizacji w na:ichodzących latach. 
Wykonanie programu socjalno-mieszkaniowego określo- 
nego Uchwałą Rady Ministrów przyniosło w krótkim 
czasie wyraźną poprawę warunkÓw życia mlodzieży 
studiującej w UMK. Doświadczenia zebrane przez ze- 
spół projektantÓw w pierwszym okre3ie użytkowania 
zrealizowanych budynków będą wykorzystane w ksztal- 
towaniu przestrzennym, układach funkcjonalnych i roz- 
wiązaniach technicznych następnych obiektów. Nowy, 
szerszy pogląd władz inwestycyjnych resortu na pro 
blem budownictwa szkÓł wyższych, zaznaczający się 
w ostatnim okresie wyraźny i szybki rozwój gospodarki 
narodowej otwierający większe moż};wości finansowa- 
nia inwestycji dla potrzeb nauki i szkolnictwa wyż-
		

/Licencje_011_08_099_0001.djvu

			.. 


Fragment budynku sał gimnastycznych 


szego ułatwi władzom uczelni ustawienie programu na 
okres nadchodzący w oparciu o wnioski z pierwszych 
lat eksploatacji obiektów socjalno-mieszkaniowych. Wi- 
doczne przełamanie impasu przez budownictwo i prze- 
mysł materiałów budowlanych w skali całego kraju 
rokuje dobre nadzieje na podwyższenie jakości wyko- 
nawstwa oraz wyższy poziom techniczny wyposażenia 
w sprzęt, urządzenia i maszyny budynków przewidzia- 
nych do realizacji w drugim okresie planu rozwojowego 
uczelni. 


7 - Uniwersytet M. Kopernika 



 



 


- 
, 


'.. 


.'. 

, 



 .,.. -.... 
'.ił 
j' ' 


.- 
.. .... 
, . łł- 


J 



 . 
FI 


-j,,' 

(...ł 



.

 


." H =- W' 


.', 


. 


'I ,: 
j., .' 


..... . 


. ,
 
It 


-- >. 


.. 


. 
.. 


" 


. . 
 
. 


" 


..,;.
 
 -':j,. \. 


.j:., 


<- . Pi," '\ 


,. 


h. 


J >/ 
,"jJJ 
J 
'<;
l 
1 1 nIJJ IJ
 
.H
lłl'll 
. . r 
": 
". 
 

 ,.. : 


. 
:. 


'"II 


1)1' 


. . , 


+ 
, . 


'-- 
;t 
/iIf" 


. I' 



 .. 


f 
- 


1.
_: 
I > 

 .....J. .... 
- 


j. 


. 
. . 


.:6- io 
:. , 


.. 
, 


-1 
'1 



. 


97
		

/Licencje_011_08_100_0001.djvu

			r 


, 
. 


/ 


.. .. 
I 
' 



 
I 
r 
I 


" 


o...........- . 


, ...,
 . -- . ". ::- ; +<..:. ,,
.. "....:.?:..: ;'& :.. łł!' 

 ., r,'y; .. ,. , *""', .", .....' "'l 
"::1
 ( I '" 
... .:
;:
 "';.
 -. . ; ... \.
j '
-r 
#, ..... l 
f; .". ' 
\ // .., 
"'!i , * 4t.
 

'.. -.', 1W' ...+. .. 
'lo.... " " '';. 
..... . ,... . 
 ...
.... 
", . '........ . ..... 
 ...., t:. 
 --. 
ł .......

 \; 
. l 
...(
 
11 '.,
) ""tlt.",'
 ł ,\., . 
 

 ....A,
 r:: ......,..... " 1f".. Ił', t"f, """'
, . 
". ";" , '.'\ "I ; .:i ,. 
'.. .". ;II' . I' .'. : .- 'y...... ¥"'."", 
 
.
 \ I r
';' , . .;..'.... '} . 1.:

" 
 ":'''''''''''t..,
!., "j.: '. ...'. . 
. '- t;. , ",'II""" t" " .. . ;.. C 
' /; "". 
 ,J/!"... 't ",. . ł. 
....,.
 . .,. t I'" ,'. 2 '. 'fE ., 4",.. .. '" ..." 
" 
 ł 'łl 
".'. '..i ..

 -., '{', . , 
'" '. . h:. . 
..., . , '1łł ...., 
 , '. ..... _ 
, " "'
,', '>.- . ".4 t .
 ... .t
. ..... ? ł",t .... '. .. ..' y., 
'1:..' f" '....re. .
. ' . 

 .ł.t, 
 

4
. *
. ....
..
. 
!
. . -4, :- "'.... . '" 
I -..
 
\'. \
 
,\,';;...., =..... 
 . 
r','(;..:
. 
 . 'ł:£ ,

.'>.
.
;
,
 ". " 
.. "...
 " ,.",,'.
. '1'«...... .l:
'\" '
"'
" _, ,,'
 
t l' 
'..... 
 
 
 ( t -t,
 .... ,:.
'::.;/ .: '......:.... :.\. ,\ 
 
 \1t:
 
y- '
..
, <

 
.,.r- łi " 
 .'...\ł.j ,.(- d 'A, 
,'L'., 1",'" ł .h'J. 
"" ' 
".ł 
 -.--., I 'l! ;,. 
.. "'. It",. _'.. 
 "J.' ił,' .i':)' "J ' '. 
I \\ ( .:. I" 't-I'., t', ',_ 

'I(;F...t ';J,£' 'f
 d,. 
.. · .,," It.. .. ..
 .' __o '. . 
... 
 . }
 
Jt ...., ,. I JIł. '. 
 
 . 

 v . ':t .. 
1 i .. , II '. '.' '" " , '. , 
'. ; -':.:...-- ... ' .,' ;':': ?: ' :;.,.(' \. .' ' 
", .; -....... ',-,(' 
 
J 
 f ..:; '. >.-- ,. '" . ' I
 .v; łiI'
 
 - .' I 
.. · .:r 
.;' 
A' 
 ; , ........:,' 
 f. . I:: .'.". ,


 
,.,. -1 \'. 
> ' I:, " ,,
, _ __ __o 
::... 
 ot. " \.' 
. . ''', . .;., . ''''Ił' 
I .. "'
'.':','-.łt 
-- 

"
,'1 . '.,

: 
t . , . ,
. . '!L 

h 
"'-:.' ;f';
 .....

:f<. . 
. , 



.' 


" 


"i"> 
.... , 


,,
 
, . 


. 


,. 


... . 


... 


., 



 . .. 
'-<-
 


" ;'. 
 



 0/.- . 


..' :'
.' .
...., -',. 
l' Ił 
 f t .'; I 




 


, . 


ił .... 


.( 


-, 


I I I 


.. 


'-;, 


. "'f. " 



 ,
,\; 


.. 
 ": 


.' 


,. 



..;; 


, 
. " ... 
t.f: 



.. 
-I' /"'" 
 
, - 


r--- 


- 


,Oh " 


.ł-......_..... 
 


. 
I!!! 
-.- 


.
 
4'1.
 


:; 
 


I II"" t, 
:..... .. ; łI:' 


-1 


" 
, 



1
 


".' . 


" 
...v 
 



 .... 


.. 


'-
 


-.'ł-..f.. 


.,',"' "'..;..
,
..:; 't'ii :
>: 
:t .
.. 


-- .. 
 
4" ."'.,4,= 
...;.".. -
 . 
 


..
-;r __ 
F_ łI: < 


r 


" ,.,.,.. 


.. 


. 
!Ił .. 
-!}- . 
"ił' '" .. 
... 


.' 


, " 
\ p 


"... 


.. 


"..;,' 


...
		

/Licencje_011_08_101_0001.djvu

			r 


ZENON BUCZKOWSKI 


PRZYCHODNIA ZDROWIA I PÓŁSANATORIUM 


.... 


Zaprojektowana na terenie dzielnicy uniwersyteckiej 
Przychodnia Zdrowia dla studentów i personelu UMK, 
jest pierwszym tego rodzaju zintegrowanym ośrodkiem 
lecznictwa w kraju, spełniającym wszystkie postulaty 
i potrzeby w zakresie opieki lekarskiej podstawowej 
i konsultacyjnej, z oddziałem szpitalnym i półsanato- 
rium dla młodzieży zagrożonej gruźlicą. 
Przychodnia będzie miała pod swą opieką około 10 ty- 
sięcy osób. Przy złożonym programie użytkowym przy- 
jęto zasadę wydzielania poszczególnych działów, z rów- 
noczesnym umożliwieniem wspólnego korzystania za- 
równo przez chorych poradni ogólnej jak i poradni 
przeciwgruźliczej, mimo iż dwie te grupy nie powinny 
się ze sobą kontaktować. Są to pomieszczenia: sali zdjęć 
rtg, rejestracji działu radiologii oraz centralnej reje- 
stracji chorych wraz z ich dokumentacją. 
Kuchnia wykończeniowa obsługuje oddział szpitalny, 
półsanatorium i stołówkę personelu. 
Inne wymagania funkcjonalne i technologiczne stawia- 
ne obiektom służby zdrowia, spełniono dzięki dość 
przejrzystemu układowi przestrzennemu. Przyjęto za- 
sadę umieszczenia całego programu przychodni i 20-łóż- 
kowego oddziału szpitalnego w budynku parterowym. 
Chorzy w takiej sytuacji mogą przechodzić z gabinetów 
badań do działów zabiegowo-diagnostycznych bez po- 
trzeby forsowania schodów, a ponadto mają bezpośred- 
ni kontakt z zielenią otaczającą budynek i wtapiającą 
się do jego wnętrz dzięki zaprojektowanym zamknię- 
tym ogródkom-patio. Personel z kolei ma ułatwioną 
kontrolę nad pacjentami j oszczędza wiele energii 
i czasu pracując na jednym poziomie budynku. 
Jedynie 24-osobowe półsanatorium umieszczono na pię- 
trze, gdyż mieszkają w nim studenci uczęszczający na 
wykłady. Leżalnia na piętrze oraz druga na terenie 
ogrodu, dostępne zewnętrznymi schodami z jadalni pół- 
sanatorium, umożliwiają jego mieszkańcom korzysta- 
nie z zalecanego wypoczynku w otoczeniu zieleni. Ca- 
łość budynku została zaprojektowana na rzucie prosto- 
kąta z trzema wewnętrznymi ogródkami oświetlający- 


7. 


mi poczekalnie, gabinety badań, zespół radiologii i za- 
plecze oddziału szpitalnego. Południowa część prosto- 
kąta uzyskała dodatkową kondygnację piętra, a za- 
chodnia, dzięki spadkom terenu, o dobrym naświetle- 
niu, kondygnacj
 niskiego parteru, przeznaczoną na 
szatnie i sanitariaty personelu, magazyny i pomiesz- 
czenia techniczne. W niskim parterze mieści się również 
pawilon kuchni, dosunięty do szczytu wysokiego skrzy- 
dła budynku. Pozwoli to na wyeliminowanie przeni- 
kania zapachów i hałasów kuchni do pomieszczeń przy- 
chodni, oddziału szpitalnego i półsanatorium. 


Budynek posiada 3 wejścia. Jedno główne, prowadzące 
do hallu poradni ogólnej, drugie do poradni przeciw- 
gruźliczej i półsanatorium oraz trzecie z dziedzińca go- 
spodarczego, w poziomie niskiego parteru do kuchni. 
Tu dowożone są półfabrykaty surowców z kuchni sto- 
łówki studenckiej oraz dostawy bielizny i leków do 
punktu aptecznego. Dostęp do oddziału szpitalnego mie- 
szczącego się pod sanatorium na parterze, prowadzi 
przez korytarze-poczekalnie przychodni, z hallu głów- 
nego, w którym będzie stały dyżur portiera lub pielęg- 
niarski. 
Pokoje półsanatorium i oddziału szpitalnego mieszczą 
po dwie osoby w każdym z nich, z tym, że na parterze 
zaprojektowano 4 pokoje jednoosobowe z sanitariatami, 
z których dwa posiadają awaryjne wyjścia na ze- 
wnątrz. 
W budynku zastosowano konstrukcję mieszaną z tym, 
że słupy, podciągi, stropy i płyty dachowe wykonane są 
metodą uprzemysłowioną. Przyjęto siatkę modularną 
6,0 X 6,0 m w części parterowej i dodatkowo w części 
piętrowej o rozpiętości traktów wynoszące: 5,7, 4,5 
i 2,4 m (dla korytarzy). 
Budynek posiada instalacje ogrzewania zdalaczynnego, 
wentylację mechaniczną, kanalizację, zimną i ciepłą 
wodę, oświetlenie i energię elektryczną, telefony, sygna- 
lizację i radiofonizację. W wykończeniu wnętrz użyto 
materiałów trwałych jak: kamień, drewno, ceramikę 


99 


I 
...j
		

/Licencje_011_08_102_0001.djvu

			." >.. 


/- 
 '4 · 

"' v'. 
-k' . 
 ""4 
lIf .......
,: 
, I --"'", 
 


"- 
...... 
" . ,\ 
" \'f. 

, 


'" 



v. 

 ....,.... 


4 


....... , 


" 
"1\ 


. 
 fi 



łł: .', #" 
'.,4;
 ',' 


" .
: 
\ «'= 


.'.- ( 
. .
 
..... 


" ' 
...... " 
'" 




 . <.L .1 
 
 
..-, . - .. W . 

 
 
 ,...... .... 

- II II 
 : . 
, ---r-. I 


A 


........- 


\ .p..,!,- J. 
- ..... "... 'I 
, . '. 
 .ił 
...( ''"' " 
j, . .... ,. ......t- 
, '- 


Ą 


... , 
 


""" 


...
 


....J..,.
 
.... 


.t 
'" 
. \ 


. lo, 


, 
j
 


... 


't. ",0, 


l. 



 . 
'''''J'' 
 


.o,' 

, '.." 
.ł. 

.:.. ... 
'v........._ 
t: 
"""'''''' 
. 0\'1- '
 
,;.;;. 


f ' 


'J. 


fA, 


, 


lo 


k_ 



 
. 


",", 


...': 


.. ol 




 " 



,
.........- 
. 


,- 

 -,::::..:;.;. ł.;' 
r '-I, 
, 
:o. __
 



 -
 


I 



.",'
 


t 


------ 


- 


......... 


-- 


.. r
'''': 
, 


m 1_' 
ł! 
......... 
 
,
 .--"-_...<...... F ,<'''1>" >.-,_'W" I 
 _A 
- ;.' I 
. A........ 



 , 



, , 


'" 


> "" i!"' 
 


i tworzywa sztuczne, a wyposażenie medyczne zapro- 
jektowano zgodnie z wymaganiami technologicznymi 
zakładów służby zdrowia. 
Elewacje wykończono w białym tynku, z cokołami 
z klinkieru i attyką krytą dachówką. Ścianki dzielące 
leżalnię I piętra licowane płytkami ceramicznymi. Dach 
kryty papą z folią aluminiową. 


Realizowany obiekt o kubaturze 13500 m 8 i powierzch- 
ni użytkowej 2550 m 2 będzie mógł przyjąć dziennie 
około 1000 pacjentów. Ilość personelu ma wynosić 
70 osób, na który składają się: lekarze i pielęgniarki, 
personel administracyjny i gospodarczy. Jak już wspo- 
mniano, pierwszy tej wielkości i o takim profilu obiekt, 
pozwoli na realizowanie w pełni programu lecznictwa 
zapobiegawczego i czynnego w środowisku młodzieży 
studiującej, co jest główną potrzebą utrzymania jej 
dobrego stanu zdrowia i w ślad za tym, poprawy samo- 
poczucia i wyników nauki. Sprzyja temu również fakt, 
że toruński ośrodek zdrowia uzyskał jedną z najlep- 
szych lokalizacji uniwersyteckich w Polsce: w sosno- 
wym lesie, z dala od komunikacji, w pełnej integracji 
z częścią mieszkalną i dydaktyczną uniwersytetu, 


l 


100 


'
. 



 


.>...:.:: :Hh.. 

-
 


.x 
.... 



 

-i;'

 . 


,
-- 


---'- 


ł"'J:" '. 


; <.- 


.. 
. 


:"...,. :h
 


.,. 


Przychodnia zdrowia od strony południowo-wschodniej 



 
Rzut parteru, piętra i przekrój pdzychodni zdrowia: 11 - hall 
główny. 2 - hall izby chorych i radiologii, 3 - izba chorych, 
4 - radiologia, 5 - laboratorium i przyrodolecznictwo, 6 - 
poczekalnia ogólna, 7 - stomatologia, 8 - pokoje mieszkalne 
dwułóżkowe, 9 - jadalnia z zapleczem, 10 - świetlica, 11 - 
zespoły sanitarne. 


1 


-
		

/Licencje_011_08_103_0001.djvu

			I. 


I 


I 
li 



; lID - 

 
 
T
 I
I 
o I T ' 
-ł---nsu----J r- 
-t ---ł t 
-ł---nsu----J 
-1--1 

 


1 


+6.60 
..... 



 
+3.30 +100 
, ""O rnm
 __ n 00 - 
 
 


u S 10 I
 10 f'" 
."". I l --ł 


101
		

/Licencje_011_08_104_0001.djvu

			. 
 4r 
, ł
 
II I 
I 
-., f 
.... . . 
..

 , 


..-..- 


I 


, ł 


l" 
o. J 


.1. 


... - 
.
 


... ...... II 


. 


j ł 


" , '---l 
t 
:
' 7I' .' 
 I 
< 
 
[ ......5'1F 11 


tli!! I ". 1I>
.__oi' I 


r
J L 
" 


." y >;. 
" ,.. '\r' 


.' 


L 
,:' 11 : .... ' 
 
- <-. 
1IIe' 



:
 . 


.. 


, .' 


......., 
i, 
 
ł- W. ' ' i "".; 


, 


, 
'; 


. , 
f III 
i. tiII _
i ,
 
, ho 
t .., 
., .. t 
'
 , ,< 
". 
,,' 


'>..' 


f 
I 


-- 


, 


do.< 


'
"":II:_' 


... 


......
- 
',j: Ą. 


"I 


r< 



łJ 
. ł ł 


I 



"-" j'f 
I" ,,: 
, 
. I 


""!I: 


.' 


,... 


I 


...- . 


; " 


, 
.... 


,.. 
.
 


,.1 

 I ..
. 
, . 
,,'\ 


. 


-. 
+ y .
.... 




 
1...: " I 
' 
 q: "! 
., 
 ; k 
 
ł 



 
..." .' 
..... - . 


'. 


, 
 -:;_"'_ "IH: 
...&: -.-..-:..,." 
- 
 - 


I
 


'
 - !. 
d 


" 


J.. 



; 


." 
i 


,- 


t 


I 
I 


1.. 


Hall wejściowy przychodni zdrowia, pokój mieszkalny i jadalnia 


I 
I 
I 




 


.. 
Poczekalnia przychodni zdrowia
		

/Licencje_011_08_105_0001.djvu

			:, 


\ 


I 
,I 


t 


ł 


ł 
. 1 
 



 



 


.' ł: 



.h:..."" 


;. 


- 


. 


-'\,.::. 


. 


,
 


. """ 'Ib". 


:It.,6i: - . ,..- _ 


... 


. .. 
ł 

 


, -.;' . " 
, \' 
M ,iI 
I 


- 


"""" 



 .' 


". 



' 
 


w-- 


-
		

/Licencje_011_08_106_0001.djvu

			, 


, 



,
 


., 


, 


; 
" 


,
 


>, 
 


J 


-' 


? 
. 
 
. 


.. 


- 
- 


. , 


, 


. ..... 



, 


. 	
			

/Licencje_011_08_107_0001.djvu

			KONRAD KUCZA-KUCZYŃSKI 


OŚRODEK RADIOASTRONOMII W PIWNICACH 


I 
I I 
I 


Wśród wielu istniejących galęzi nauki istnieją takie, 
których specyfika narzuca potrzebę rozwiązania mie- 
szczącej je przestrzeni w sposób indywidualny, różny 
od przyjętych standardów projektowych. Ta różna spe- 
cyfika przejawiająca się w metodologii samej nauki, 
rzutuje bezpośrednio na lokalizacje - oderwane od 
całościowych kompleksów uczelnianych. Niewątpliwie 
nauką taką jest między innymi astronomia, a tym bar- 
dziej nowo rozwijająca się radioastronomia. Surowe 
wymagania w zakresie czystości powietrza, maksymal- 
nego ograniczenia zakłóceń, warunków terenowych, 
określają ściśle lokalizację tego typu ośrodka. Zarówno 
ograniczenia lokalizacyjne jak i niewielka w stosunku 
do innych zespołów uniwersyteckich, skala ilościowa 
użytkowników (studentów, pracowników naukowych 
i technicznych) nie pozwala w zasadzie na korzystanie 
z doświadczeń projektowych w sensie sprawdzonych 
metodologii organizacji przestrzennej innych zespołów, 
wydziałów, instytutów. 
Radioastronomia jest dziedziną nauki, która wymaga 
odpowiednio długiego pobytu pracowników w bezpo- 
średnim sąsiedztwie aparatury i anten, bez względu 
często na porę dnia i nocy, a więc wymaga od ludzi 
nią zajmujących się zgody na specyficzne, wyizolowane 
niejako warunki nauki i pracy. 


. 


Powyższe zmusza do specjalnego ustosunkowania się 
do projektowanej przestrzeni, która przy spełnieniu 
wszystkich wymagań funkcji naukowo-dydaktycznych, 
spełniać winna dodatkowo rolę mieszkania i rekreacji. 
Ograniczony llościowo zespół stałych oraz przyjezdnych 
pracowników ośrodka, daje możliwość stworzenia więzi 
socjologicznej w oparciu o ten właśnie nietypowy sy- 
stem pracy, a środkiem do osiągnięcia tego powinna być 
odpowiednio stworzona przestrzeń. Jakie muszą być te 
"przestrzenne ramy życia społecznego" dla człowieka 
pracującego naukowo w warunkach izolacji? Zadaniem 
przedstawionego projektu jest próba sprecyzowania 
między innymi odpowiedzi i na to pytanie. 


Zaproponowana lokalizacja przyszłego Ośrodka Radio- 
astronomii znajduje się w miejscowości Piwnice odległej 
od Torunia o 12 km, w bezpośrednim sąsiedztwie tere- 
nu Zakładu Astronomii UMK. Całość zespołu ośrodka 
składa się z dwóch podstawowych ęlementów: 
interferometru składającego się z 5 anten radiotele- 
skopowych o średnicy 25 m rozstawionych na kie- 
runku W-Z w odległościach co 720 m; 
zespołu kubaturowego, stanowiącego zaplecze nau- 
kowo-techniczne interferometru i ze względów tech- 
nologicznych usytuowanego w sąsiedztwie anteny 
stalej nr 2 (antena nr l ruchoma na torowisku). 


Na powstanie koncepcji funkcjonalno-przestrzennej 
ośrodka, oprócz założonej nadrzędnie próby dostosowa- 
nia w sensie psychologicznym przestrzeni do potrzeb 
nietypowego programu, wpłynęly ponadto takie czyn- 
niki jak: elementy istniejących ograniczeń sytuacyjnych 
oraz ograniczenia i zalecenia technologiczne samego 
ośrodka. 
Ograniczenia lokalizacyjne były następujące: 
maksymalne ograniczenie ubytku ziemi uprawnej 
przez możliwie zwartą zabudowę; 
maksymalne zachowanie sadu owocowego; 
maksymalne ograniczenie światła, zadymienia oraz 
ruchu cieplego powietrza ze względu na wrażliwość 
teleskopów Zakładu Astro:lOmii; 
lokalizacja kotłowni w odległości minimum 300 m 
w kierunku północnym lub północno-wschodnim od 
teleskopu Schmidta (największego); 
- ograniczenie do minimum podpiwniczenia ze wzglę- 
du na niekorzystne warunki hydrologiczne. 
Ograniczenia i zalecenia technologiczne to: 
oś kabli sterowniczych (W-Z) nie zabudowana; 
- pawilon centralnego sterowania zlokalizowany 
w bezpośrednim sąsiedztwie anteny stałej nr 2; 
ze względu na kąt działania radioteleskopu zabu- 
dowa parterowa; 


105
		

/Licencje_011_08_108_0001.djvu

			Główne wejście Ośrodka Radio:1stronomii 


dla zabezpieczenia przed zakłóceniami pawilan cen- 
tralnego sterowania, budynek zaplecza techniczr.e.::p 
w 'Odległości minimum 100 m. 
Przyjęta w fazie apracawań alternatywnych, me
ada 
parównania 'Ograniczeń oraz prawidławega schematu 
działania poszczególnych funkcji aśradka, pazwaliła na 
wyeliminawanie razwiązań niekarzystnych i daprowa- 
dziła da 'Ostatecznej wersji układu przestrzenna-funkcja- 
aalnega. 


Specyfika trybu pracy w aśradku narzuca koniecznaść 
wygadnych i szybkich pałączeń funkcjanalnych: apara- 
tura - część sacjalna i 'Ogólna, przy jednaczesnym wy- 
raźnym i czytelnym razdziale funkcji charakterystycz- 
nych. 
Zesp6ł główny aśradka razwiązany zastał na układzie 
dwóch ciągów funkcjanalnych, równa ległych da a.:;i 
aa ten: 
ciąg półnacny, naukawo-techniczny ze sterawnią - 
czę3cią n:łukowa-dydaktyczną i warsztatami; 
ciąg pałudniawy, administracyjno-sacjalny z biblia- 
teką, administracją, stałówką, hatelem i magazy- 
nami. 
Obydwa ciągi pawiązane są dwukratnie między sabą: 
w rejanie wejścia głównego oraz rampami w części za- 
plecza gospodarcza-technicznego. 
Poza 'Omówi 'Onym układem znalazły się 'Obiekty zaple- 
cza gaspadarczo-technicznego z wewnętrznym padwór- 
kiem gaspadarczym. 
Mie3zkania słuźbawe z niezależnym dajściem paza ogro- 
dzeniem ścisłego terenu aśradka oraz katławnia. 
Mała skala całaści zespału w kan tekście narzucanych 
ograniczeń, nie pazwala na wyraźne wyadrębnianie 
grup funkcjanalnych. Stąd koncepcją główną jest kan- 
centracja pragramu, a nawet przydzielenie pewnym 
przestrzeni 'Om więcej niż jednej funkcji. Stwarza to 
szansę złagodzenia sztywnych na 'Ogół rozwiązań typa- 
wych dla szkalnictwa wyższega i uzyskanie prawidła- 
wych psychalagicznie przestrzeni. 


106 


Zasada ta wid 'Oczna je3t szczególnie w układzie wejścia 
i hallu głównega, na którym zresztą został połażony 
główny akcent prze3trzenny 'Ośrodka. Pazbawiana 'Okien 
ad strany pałudniowej, "zamknięta" architektura ze- 
wnątrz, przez szczelinę pamiędzy dwama ścianami 
wprowadza da kantrastowej w a.1biarze, bo miękko 
prze3zklanej, a zróżnicawanych paziomach przestrzeni 
hallu głównega, atwartega na antenę radiateleskapu - 
symbolu 'Ośrodka. Sam hall 'Oprócz razdziału ruchu da 
administracji, części naukawa-dydaktycznej, stołówki 
i hatelu spełnia ralę części klubawej z bufetem, 
a w łączniku między ciągiem północnym i pałudniawym 
twarzy ze3pół sal wykładawych, patraktawany jaka 
prze3trzeń do elastycznega zagaspadarawania. Na za- 
mknięte wewnątrz patia "zielone" wychadzą tylka 'Okna 
pamie3zczeń cichych. W ten spasób zespół hallu głów- 
ne,;o pełni zarówna funkcje dzienne, kamunikacji i re- 
kreacji, a w innych parach dnia rolę living roam'u dla 
aktu:łlnych mie3zkańców 'Ośrodka. 


Nietypowaść funkcji, skala i lakalizacja 'Obiektu zna- 
lazły swoje 'Odbicie również w analizie konstrukc
i - 
a ściślej w ustosunkawaniu się do technolagii wyka- 
nania. Był ta problem Q tyle trudny, że 'Obciążony 
administracyjnymi nakazami i interesem wykonawcy. 
Automatyczne załażenie powszechnie stasowanej w 
'Obiektach szkalnictwa wyższega technologii prefabry- 
kowanej, kamercjalnie papieranej przez wykonawcę, 
mogło zdaniem projektantów padwyższyć kaszty rea- 
lizacji. Jest to oczywiste w kontekście małej kubatu- 
ry, parterowego i razczłonkawanego układu 'Oraz loka- 
lizacji w terenie wiejskim, 'Oddalonym ad bazy bu- 
dawlanej a 12 kilametrów. Prajekt uwzględniając 
wszystkie te elementy, a więc kaszt inwestycji, prapo- 
nuje technalagię tradycyjną na układzie padłużnym 
ścian naśnych (warstwowych) z prefabrykawanym, gę- 
stażebrawym stropem DZ-3. Razpiętaść traktu narmal- 
nego - 5,4 m, ciągi kcmuniklcyjne - 2,7 m. rozpiętaś( 
hali war3ztatów i katławni - 8,1 m pakanana dźwi- 


4, 
I
		

/Licencje_011_08_109_0001.djvu

			iJ'L 



 .. 
. , 
o<" 
- 'I1!I't\
 . 
iti 1.1 1 


2Q 



 

 
I 
I 
I 


CJ 


O""""""................. aa 
IXIDf:lDDDDDD 
 


25 


w 
 " " 


Rzut parteru ośrodka i przekrój: 1 - zespół weJsclOwy (klub, 
bufet, portier), 2 - sala jadalna, 3 - zaplecze stołówki (II etap), 
4 - hotel (II etap), 5 - zespół sal wykładowo-konferencyj- 
nych, 6 - administracja, 7 - biblioteka, 8 - sterownia 
(II etap), 9 - laboratoria, 10 - pokoje pracowników nauko- 
wych, 11 - warsztaty: część technologiczna i socjalna, 12 - 
magazyny ogólne, 13 - hydrowezeł, 14 - wiata magazynowa, 


15 - mag. specjalne, 16 - garaże, 17 - agregaty, 18 - trans- 
formatornia, 19 - mieszkania obsługi go sp.-technicznej, 20 _ 
antena stacjonarna nr 2, 21 - zespół głównego wejścia, 22 _ 
podjazd do zaplecza stołówki i parking hotelowy, 23 - podwó- 
rze gospodarcze, 24 - zbiornik p.pożarowy, 25 - droga do- 
jazdowa. 


107
		

/Licencje_011_08_110_0001.djvu

			,..-;:::- -- r: 
-.' ::rł" (,
 ,.ft 
 
 
 
'., .! .( 
:/; 
. lIt.. 

fIIt;; 

 r {,(f 
 
. 
:.. 
.
 
.

-, :r.: 
 J...,"
 
./
J ł-t:
 
- 
-:t:.. $..;J- -:r- ......,..I' fP'
{ 
_ 

. 

,,
 
 ,.,.,- 
.... f 


; :
.
 
. 
- - 

 


...... 
 
 


108 


.... 


-- 



 
'r 
i 


.t- 


. . 


I 



 Ł ',- "
 


-- 
t 
... 
" 



 
r 1 
'i 


I, 


-

". .. :"...... 
- ,. 
,
... . 
 


-.... 
-..
 


.. 


... 


-..:: 


.- 


I 
. 


.J 




 



"Iff.' 


oJ 


,. 
. "T' 
,
 


¥ 


. p
f f '. 

,;
 . 



.i 


-
1:- 



 
. , 
 - 
:--::i 
--... 
.,
'!; {:..-: !
 
'-"-,J; 


", I' ": to<.! .
 
J t , ';,Ił'
 

:: !I ,;;., 
 . 
a
{:_,f'? k "J.t 1t

f
 

 
I ..... ...:
 . .t:'J--
J::t.. 
F _J 
i fi: o
.:' _... 
j
"f:!. 

h... .1*,,:, _ f'-_ł ..._ 
lo,? 


, 

 
 ... 

 


/
.. 


.. 


j 




\
 
 :'" 
" '....,
 
 .,..
 \\ \ \'. 

 
..;
. 
.. "' 



"'

"\ł- 
 f(" 


. ..-4Ii ,., '\o 
,... 

.ł.-.-""'
: 
t:::J": 


'77"'< " :".
.',;j'
 1 

 
 ! i, 

 i .
 


. ł
 
JI . . .. 
.
 t t : 

...
 ? : r 1 1 ]" 
'.;;..
u.,,! .AJ 


 


--'
I;' ,. 
"":>
 
' (" 




 


f 


r-"" 


.... 


Hall główny Ośrodka Radioastronomii 


Ośrodek Radioastronomii widziany od strony sterowni 


.
		

/Licencje_011_08_111_0001.djvu

			;. 


r 



 


. 


garami stalowymi. Proponowane rozpiętości, ściśle do- 
stosowane do potrzeb funkcjonalnych obiektu pozwa- 
lają na ekonomiczne wykorzystanie tworzywa budowla- 
nego. Następnym etapem rozważań nad strukturą kon- 
strukcyjną w celu osiągnięcia maksymalnego efektu 
ekonomicznego była analiza wzajemnych zależności 
elementów przekroju powtarzalnego. Układ podłużny 
dawał szansę na niezbędną w obiektach typu nauko- 
wego zmienność przegród wewnętrznych oraz wymien- 
ność instalacji. Potwierdził tę zasadę projekt przez 
stworzenie w pustce stropodachu nad ciągami komuni- 
kacyjnymi półprzełazowego kanału technicznego, oraz 
zblokowanie wszystkich instalacji w pasie korytarzo- 
wym i okiennym. Zmodułowanie tego systemu oraz 
zmodułowanie źródeł oświetlenia i wyposażenia pozwala 
na zastosowanie dowolnych, przestawnych elementów 
podziałów poprzecznych. Ten moduł detalu w sposób 
przykładowy potraktowany został w partii wejściowej, 
gdzie szklona ściana hallu ustawiona na siatce skręconej 
w stosunku do układu podstawowego o 45° posiada 
moduł wspólny dla obu kierunków. 
Ostatnim problemem struktury, integralnym z ogólną 
koncepcją obiektu było zagadnienie materiałów wykoń- 
czeniowych i metody wykończenia. Wpłynęły na to 
dwa podstawowe punkty rozważań: 
- psychologiczne odczucie materiału, 
- eksploatacja w warunkach izolacji. 
Problem eksploatacji w specyficznych warunkach na- 
rzuca konieczność zastosowania materiałów trwałych, 
odpornych na stosunkowo wilgotny mikroklimat. Cechy 
te posiadają materiały, które działają na zasadzie kon- 
trastu w stosunku do mechanistycznych form i tworzy- 
wa aparatury naukowej, a integralnych jednocześnie 
z wiejskim pejzażem - a więc takie jak cegła elewa- 
cyjna (klinkierowa), drewno, żwirobeton, stal bez okła- 
dzin. Dążeniem autorskim jest maksymalne ogranicze- 
nie stosowania tynku, malowania materiałów drewnia- 
nych i drewnopochodnych, a pozostawienie ich w stanie 
surowym. Oczywiście wymaga to szczególnej dbałości 




 


Detal wejścia głównego Ośrodka Radioastronomii 


zarówno o projekt jak i wykonanie detalu. Nie prze- 
kracza to jednak możliwości wykonawcy nawet na 
średnim poziomie. 
Obiekty specjalne lub unikalne szkolnictwa wyższego 
wymagają szczegółowej analizy projektowej. Zasady 
ogólne obowiązujące lub stosowane, nie zawsze spra- 
wdzają się w tego typu obiektach. Tylko taka analiza 
pozwala znaleźć rozwiązanie ekonomiczne, a jedno- 
cześnie dające prawidłowe warunki pracy i nauki. 
Wszystkimi dostępnymi środkami: układem prz.estrzen- 
nym, detalem, materiałem należy wpływać poprzez od- 
czucie psychiczne na wydajniejszą działalność twórczą 
i gdy to jest niezbędne - tworzyć warunki właściwej 
rekreacji. Przestrzeń pozbawiona tych cech, nawet naj- 
bardziej funkcjonalna, nie zagwarantuje człowiekowi 
pełni warunków. A o tym nie wolno nam zapominać. 


109
		

/Licencje_011_08_112_0001.djvu

			I 
I.. 
I 
I '" 
lo.. 


. T", _ . 



 . 
r ".oc. 



 


ł... J 
. 


. 


Q . j 
..... 
/ U 
f '. 
l ; 
! , . l . I,) ( 
;< . 
: -- ; 
 , , :_
 
. . .
 
 , (. 

. 
.. 
. 
- "", e w ' 
, " o ... 
"' o C 
.l> . C 
, (,. 
(, ( O 
Q '" 
O . . . 
O #'Ot o C 


. 
. 


(H 


{ 


o 


o 
o 


d ". 
. 
p 


o 


L. 



ł.. 
" l.. t 
O' 


. 


l. O
 


o ' 
(, -. O 
O. l 


. 


.00. 


.. 


) 
r 
l. 
 


o- 


ł 


. 
 


. 
'- " 
C 

 l fi!' 
f 
. 
..J 
 
; 
l 
, - 


.
 



 { 


" 
, 


. 


. 


, 


ł I 
... 
ł lo n "'__
		

/Licencje_011_08_113_0001.djvu

			. 


, ł 


ORGANIZACJA PRAC PROJEKTOWYCH 
I NAUKOWO-BADAWCZYCH 
ORGANIZACJA PRACOWNI URBANISTYCZNiO-ARCHITEKTONICZN1EJ S-77 


RYSZARD KARtOWICZ, WINCEN1TV SZOBER 


W dniu 9 września 1965 r. na konferencji u ówczesnego. 
Ministra Szkół Wyższych mgr inż. Henryka Golańskie- 
go zapadła decyzja a budowie Uniwersytetu Mikałaja 
Kopernika w Toruniu na Bielanach. Od tej chwili raz- 
paczęła się intensywna praca arganizacyjna i prajek- 
tawa. Rozszerzyła się i przybrała akreślane farmy ar- 
g
wizacyjne specjalnie pawałana do przygotowan
a do- 
kumentacji dla UMK Pracownia Urbanistyczno-Archi- 
tektaniczna S-77 przy Katedrze Podstaw Budawy 
Miast Wydziału Architektury Palitechniki Warszaw- 
skiej, pracująca w systemie gaspadarstw pomacniczych 
uczelni. Padstawawą kadrę pracowni, w pierwszym 
akresie jej istnienia stanawili: 
dac. dr Ryszard Karłowicz generalny projektant; 
architekci: Zenon Buczkowski, Witold Benedek, Józef 
Lucki, Bogdan Popławski, Marek Różański i Wincenty 
Szo
er - jaka główni projektanci ważniejszych obiek- 
tów; 
araz: Andrzej Jaworski, Andrzej Krzewiński, Konrad 
Kucza-Kuczyński, Czesław Molenda, Jacek Nalewajski, 
Marek Przepiórkiewicz i Beata Pokorna-Sztark - jaka 
współpracujący projektanci architektury i urbani- 
styki. 
Szczególnie ważną datą w początkach działalności pra- 
cawni, był dzień 29 września 1966 r. W dniu tym ad- 
wiedził pracawnię na terenie Wydziału Architektury 
PW Minister Oświaty i Szkolnictwa Wyższego. praf. 
dr Henryk Jabłoński. W czasie tej wizytacji oJ:ecni 
byli: zastępca kierownika Wydziału Nauki KC PZPR - 
tow. Zenon Wróblewski, wiceminister Oświaty i Szkal- 
nictwa Wyższego - inż. Roman Mistewicz, Rektor 
UMK - prof. dr Witold Lukaszewicz, Rektar PW 
prof. Dionizy Smoleński, profesorawie Wydziału Archi- 
tektury i zespół projektantów. W czasie tego spatkania 
raz jeszcze patwierdzana zastała słuszność wybranej 
koncepcji, a władze partyjne, resartu i uczelni obiecały 
ze swej strany daleko idącą pamoc zachęcając pro- 
jektantów do zwielakrotnienia wysiłków nad reali- 
zacją rozpaczętego dzieła. Przedstawiony jednocześnie 


przez projektantów dotychczasowy dorobek studialny 
araz zamierzenia w tym zakresie na dalszy okres dzia- 
łalności, dały asumpt do wysunięcia przez kierownictwo 
resartu sugestii, aby na bazie ufarmowanej już pra- 
cowni stwarzyć w niedalekiej przyszłości przy Pali- 
technice Warszawskiej, silny ośrodek badań nad budo- 
wnictwem szkół wyższych. 
Pracownia Urbanistyczno-Architektoniczna S-77 pro- 
wadziła swają działalnaść w systemie gospodarstw po- 
mocniczych Palitechniki Warszawskiej, w oparciu o za- 
sady wynikające z Uchwały Rady Ministrów Nr 108 
z dnia 16 marca 1963 r. wraz z późniejszymi modyfikac- 
jami. System gospodarstw pamocniczych przewidywał 
w zasadzie kilka form realizacji przyjętych da wykana- 
nia zadań. Tak więc dakumentację dla UMK wykony- 
wali: 
- pracawnicy naukowa-dydaktyczni z Wydziału 
Architektury i z innych wydziałów Politechniki War- 
szawskiej, wynagradzani za zlecone im prace w wy- 
sokości przewidzianych limitów; 
- pracownicy etatowi pracawni; 
- pracawnicy inżynieryjni i techniczni spoza PW 
w farmie zleceń indywidualnych. 
Poza tym pracownia miała możność zlecać apracawanie 
wyodrębnionych fragmentów dokumentacji: 
- specjalistycznym pracawniom działającym w sy- 
stemie gospodarstw pamacniczych przy innych ka- 
tedrach (a później instytutach) na Politechnice War- 
szawskiej; 
- innym jednastkam uspołecznianym paza PW (biu- 
ram projektów wzgl. uczelniam). 
Ten pozarnie szeraki wachlarz możliwości posiadał 
jednak wiele drastycznych nieraz ograniczeń, które 
w poważnej mierze utrudniały sprawną działalnaść 
pracowni. W tej sytuacji pamac abiecana przez kie- 
rownictwa resartu i uczelni okazała się nieadzowna. 
Przede wszystkim, na wniasek Ministra Oświaty 
i Szkolnictwa Wyższego. uzyskana została decyzja Wice- 
premiera nadająca generalnemu projektantowi prawa 


111
		

/Licencje_011_08_114_0001.djvu

			przysługujące kierownikom katedr w zakresie zawie- 
rania umów i wydawania zleceń w odniesieniu do 
projektów Uniwersytetu Toruńskiego. Wyjednano rów- 
nież podwyższenie limitu zarobków za prace zlecone 
dla pracowników naukowo-dydaktycznych oraz limitu 
wynagrodzeń za prace zlecone wydawane projektantom 
spoza uczelni. Uzyskano również prawo zwiększenia 
liczby etatowych pracowników pracowni, co było wa- 
runkiem nieodzownym wykonania przyjętych zobo- 
wiązań projektowych, a co w ówczesnej sytuacji ściśle 
przestrzeganych ograniczeń wynikających z akcji deglo- 
meracyjnej było rzeczą niełatwą do przeprowadzenia. 
Ułatwienia te w niczym nie zmieniają faktu, że zespół 
projektantów i kierownictwo pracowni wzięli na swe 
barki olbrzymią odpowiedzialność przygotowania do 
realizacji blisko półmiliardowej inwestycji, odpowie- 
działalność tym większą, że zadanie to wykonane byb 
w warunkach znacznie odbiegających od normalnej 
działalności państwowych biur projektowych. Przez 
cały okres swojego istnienia pracownia nie posiadała 
własnej wyświetlarni, introligatorni, hali maszyn, labo- 
ratorium fotograficznego i warsztatów modelarskich. 
Brak zaopatrzenia dostatecznego pod względem ilości 
i jakości w materiały i przybory kreślarskie dawał 
się niejednokrotnie datkliwie we znaki. Obowiązujące 
przepisy prawne i finansowe, nie przystosowane do 
tego rodzaju działalności, szczególnie niskie wynagro- 
dzenia zarówno pracawników etatowych, jak też pra- 
cujących na zlecenia, stale zbyt niskie liczby etatów 
w połączeniu z poprzednio wymienionymi brakami w za- 
opatrzeniu i usługach zmuszało kierownictwo pracowni 
do działania w ciągłym napięciu, podejmowania ryzy- 
kownych decyzji, niejednokrotnej improwizacji, wielkiej 
operatywności i energii w przełamywaniu stale pię- 
trzących się trudności. 
Pa 9-miesięcznym okresie pełnienia funkcji kierownika 
zespołu projektowego przez mgr. inż. arch. Jerzego 
Oborskiego, funkcję kierownika dynamicznie rozwija- 
jącej się Pracowni Urbanistyczno-Architektonicznej 


l 


112 


J 
t 


:'1 


S-77 objął we wrześniu 1965 r. mgr inż. arch. Wincenty 
Szober. Od tej chwili, przez cały okres projektowania 
i realizacji, działał nieliczny sztab administracyjno-or- 
ganizacyjny pracowni w skład którego wchodzili: 
- Wincenty Szober, kierownik pracowni; 
- Maria Cajzner, kierownik sekretariatu, ekono- 
mista; 
- Barbara Dąbrowska, pracownik administracyjny; 
- Stefan Ciuk, referent finansowy pracujący na zle- 
ceniach; 
- i w pozme]szym okresie Bogdan Popławski, za- 
stępca kierownika pracowni. 
Zespół ten, w tak nielicznym składzie, w okresie siedmiu 
lat wziął na swe barki ogromne zadanie koordynacji 
i administracyjno-finansowego obsłużenia prac projek- 
towych dla tak ogromnej inwestycji. 
Z Pracownią S-77 współpracowały od 1965 r. specjali- 
styczne pracownie przy innych katedrach (później in- 
stytutach) Wydziału Architektury. Pracownie te wy- 
konały opracowania branżowe w zakresie uzbrojenia 
terenu, konstrukcji i instalacji obiektów uniwersytetu 
oraz większości opracawań kosztorysowych, analiz eko- 
nomicznych i projektów organizacji budowy i techno- 
logii m:mtażu. Kierownictwo tych zesp:::łów branżo- 
wych sprawowali przez cały okres wykonywania do- 
kumentacji i pełnienia nadzoru autorskiego: 
- w dziedzinie konstrukcji budowlanych - dr inż. Je- 
rzy Teliga, kierownik Zakładu Konstrukcji Drew- 
nianych S-99. 
w dziedzinie instalacji sanitarnych i elektrycznych- 
prof. Józef Kozierski, kierawnik Zakładu Fizyki, 
Budowli i Instalacji S-152. 
w dziedzinie opracowań ekonomicznych, kosztowych 
i organizacyjnych budowy doc. dr Tadeusz Pała- 
szewski - p.o. kierownika Katedry Ekonomiki Pro- 
jektowania Architektonicznego i Urbanistycznego 
S-43. 
Wykonanie nielicznych elementów kompleksowej do- 
kumentacji Pracownia S-77 zleciła innym jednostkom 


;. 


1 


-
		

/Licencje_011_08_115_0001.djvu

			1 


'a 
\ 
I 

 


1 


specjalistycznym spoza Politechniki Warszawskiej. I tak 
projekty automatycznej centrali telefonicznej, zewnę- 
trznych sieci łączności, urządzeń dyspozycyjnych 
i sygnali::acyjno-alarmowych wykonało Biuro Studiów 
i Projekt(.'w Łączności w Gdyni, a założenia techniczno- 
ekonomiczne zagospodarowania parku leśnego opraco- 
wał zespół projektantów Instytutu Kształtowania Te- 
renów Zieleni i Ochrony Przyrody Szkoły Głównej 
Gospodarstwa Wiejskiego pod kierunkiem prof. dr. Al- 
fonsa Zielonki. Również projekty wnętrz, zlecone bez- 
pośrednio przez Zarząd Inwestycji Szkół Wyższych do 
Pracowni Sztuk Plastycznych w Toruniu wykonane 
były poza Pracownią S-77, z tym jednak, że w wię- 
kszości przypadków w skład zespołów autorskich wcho- 
dzili wyłącznie lub częściowo architekci pracowni, 
projektanci poszczególnych obiektów. 
Projekty pierwszych dwóch domów studenckich wyko- 
nał zespół Katedry Architektury Mieszkaniowej Wy- 
działu Architektury Politechniki Krakowskiej pod kie- 
runkiem prof. dr Tomasza Mańkowskiego. 


;. 


Poza współpracą z innymi jednostkami projektowymi, 
Pracownia S-77 utrzymywała stały roboczy kontakt 
z przedstawicielami użytkownika oraz inwestora bez- 
pośredniego i centralnego. Minister Szkół Wyższych 
i Uniwersytet, na samym początku prac przygotowaw- 
czych, powołał zespół seniorów budowy, których rola 
w fazie wstępnej przygotowania programów użytko- 
wych miała szczególnie duże znaczenie. W następnym, 
długim okresie opracowywania dokumentacji i realizacji 
inwestycji, seniorzy reprezentowali interesy użytkowni- 
ka czuwając nad praw
dłowością rozwiązań funkcjo- 
nalnych, zgodnością z założeniami programowymi i ja- 
kością wykonawstwa. W skład zespołu seniorów wcho- 
dzili : 
- prof. dr inż. Antoni Swinarski - całość zamierze- 
nia inwestycyjnego, 
- prof. dr Ernest Pischinger - Zespół Katedr Chemii 
(do 20.2.1967 r.), 


8 - Uniwersytet M. Kopernika 


- prof. dr Henryk Koneczny - Instytut Chemii (od 
20.2.1967), 
- pro f. dr Józef Mikulski - Wydział Biologii i Nauk 
o Z:emi, 
- dyr. administracyjny mgr Stanisław Staniszewski _ 
Rektorat i Aula, 
dyr. biblioteki dr Maria Puciatowa - Biblioteka 
Główna, 
dr Jadwiga Sylwestrowicz - Przychodnia Zdrowia, 
- prof. dr Wilhelmina Iwanowska - Ośrodek Radio- 
astron
mii w Piwnicach, 
prof. dr Witold Łukaszewicz - zespół socjalno- 
mi eszkaniowy. 


W uznaniu zasług położonych dla toruńskiego Uni- 
wersytetu Rektor i Senat Uczelni przyznali Generalne- 
mu Projektantowi doc. dr Ryszardowi Karłowiczowi 
złotą Odznakę Zasłużonego dla UMK, zaś cenne medale 
pamiątkowe otrzymali następujący projektanci i współ- 
pracownicy: 


- Witold Benedek 
- Zenon Buczkowski 
- Andrzej Jaworski 
- Ryszard Karłowicz 
- Eugeniusz Kosiacki 
- Konrad Kucza-Kuczyński 
- Tomasz Mańkowski 
- Bogdan Popławski 
Marek Przepiórkiewicz 
Marek Różański 
VVincenty Szober 


Również władze macierzystej uczelni życzliwie i z uzna- 
niem oceniły działalność Pracowni S-77 czego wyrazem 
jest wyróżnienie członków pracowni i licznego zespołu 
współpracowników nagrodami Rektora PW trzykrotnie 
w ciągu ośmioletniego okresu pracy. 


113
		

/Licencje_011_08_116_0001.djvu

			: ........ 


,.,....... 


. 
'" 


..
 


,
 
- 
"
' 



 
J' 


-. 
, , 




 


,, 


.:;'!)""':J, 
, 
,t 


T 



,
 
f 
f"' 
, "'e-. 


. 

 


s- 


. N 


, . 


, -. 


," 


"",,,,{::b-O 


.r
 


" 


.... 


wakacyjne studenci warszawskiego Wydziału Architek- 
tury, co poza korzyścią dydaktyczną, sprzyjało również 
zacieśnieniu więzi pomiędzy uczelnią warszawską i to- 
ruńską oraz w żywy, bezpośredni sposób propagowało 
idee kopernikowskie wśród młodzieży studiującej. 
Jedną z licznych korzyści powołania do życia pracow- 
ni i oparcia jej działania na tak atrakcyjnym temacie, 
jakim jest kompleksowy projekt dużego zespołu uni- 
wersyteckiego, było umożliwienie młodym pracowni- 
kom dydaktycznym warszawskiego Wydziału Architek- 
tury wzięcia bezpośredniego udziału w konkretnej pra- 
cy twórczej. W ten sposób spełniony zC6tał od dawna 
wysuwany przez pracowników naukowych wydziału 
i całe środowisko architektoniczne, postulat powiązania 
wykładowców i asystentów uczelni architektonicznych 
z praktyczną pracą w zawodzie. Dotychczasowe, rygo- 
rystycznie przestrzegane, obowiązujące w szkolnictwie 
wyższym, przepisy o jednoetatowości odcinały w zasa- 
dzie pracowników naukowo-dydaktycznych, w szczegól- 
ności młodych pracowników rozpoczynających swój 
staż, od niezbędnej dla ich rozwoju praktyki projek- 
towej. Dzięki pracy nad projektami UMK i związanym 
z tym nadzorem autorskim na budowie, dziewięciu mło- 
dych architektów uzyskało państwowe uprawnienia 
projektowe, otwierające im drogę do dalszej, samo- 
dzielnej pracy projektowej. W okresie zatrudnienia 
w Pracowni S-77 troje spośród jej pracowników wzno- 
wiło lub rozpoczęło studia wyższe uzyskując dwa stop- 
nie mgr inż. architekta i jeden stopien inżyniera kon- 
struktora. Innych dwoje pracowników odeszło z pra- 
cowni do pracy naukowo-dydaktycznej zajmując stano- 
wiska starszego wykładowcy w WSR w' Olsztynie i st. 
asystenta na Wydziale Architektury PW. 
W latach 1965-1967 działała, powołana na wniosek 
generalnego projektanta przez ówczesnego dziekana 
Wydziału Architektury doc. dr Stefana Tworkowskiego, 
Rada Techniczna pod przewodnictwem pro f. dr Piotra 
Biegańskiego, której zadaniem była merytoryczna ocena 
projektów wstępnych, opracowanych w Pracowni 


,. 


-
		

/Licencje_011_08_117_0001.djvu

			- 
I 


Zespól autorski: (od lewej) architekci Zenon Buczkowski Ma- 
rek Różański, Witold Benedek. Andrzej Jaworski, Ryszard Kar- 
łowicz, Wincenty Szober, Bogdan Popławski 


. 


S-77. W skład Rady wchodzili najwybitniejsi pracow- 
nicy naukowi Wydziału Architektury, wśród których 
należy przede wszystkim wymienić: Jerzego Hrynie- 
wieckiego, Zbigniewa Karpińskiego, Wojciecha Onitz- 
cha, Wacława Ostrowskiego, Wienczesława Poniża, Ma- 
riana Sulikowskiego, Stefana Tworkowskiego i Kazi- 
mierza Wejcherta. 
Poza doraźnymi posiedzeniami Rady Technicznej, od- 
bywały się, w początkowej fazie opracowywania doku- 
mentacji wstępnej i technicznej, cotygodniowe narady 
konsultacyjne zespołu głównych projektantów pod kie- 
runkiem generalnego projektanta. Te systematyczne 
"środy" zespołu autorskiego odegrały dużą rolę 
w kształtowaniu poglądów na rozwiązania urbanistycz- 
ne i architektoniczne kompleksu UMK. Zwiększały 
możliwość koordynacji projektowej i ułatwiały dotrzy- 
manie napiętych terminów przygotowania dokumenta- 
cji. Miały one również i szersze znaczenie, ponieważ 
były platformą stałej dyskusji architektonicznej i kry- 
stalizacji poglądów projektantów na szereg problemów 
związanych z budownictwem szkół wyższych w ogóle. 
W trakcie opracowywania dokumentacji technicznej, 
dla uproszczenia i przyspieszenia procedury formalnej, 
powstała konieczność powołania Zespołu Orzekającego, 
który zgodnie z obowiązującymi przepisami mógł za- 
twierdzać projekty do realizacji. Na wniosek kierow- 
nika pracowni i generalnego projektanta, za zgodą De- 
partamentu Nadzoru Technicznego MBiPMB, z dniem 
3 sierpnia 1968 r. Naczelny Architekt m. st. Warszawy 
powołał Zespół Orzekający przy pracowniach projek- 
towych Wydziału Architektury PW. Kierownikiem tego 
zespołu został mianowany mgr inż. arch. Tadeusz Nasfe- 
ter, a w skład jego weszli: mgr. inż. Władysław Miesz- 
kowski, mgr inż. Tadeusz Słomiński, mgr inż. Broni- 
sław Więckowski i mgr inż. Karol Nowicki. Zgodnie 
z ogólnym zarządzeniem działający na Wydziale Archi- 
tektury Zespół Orzekający został przekształcony z dniem 
1 stycznia 1970 r. w Zespół Sprawdzający. 
Ogólna zmiana struktury wszystkich wyższych uczelni 


ł. 


8' 


w Polsce pociągnęła za sobą reorganizację również Wy- 
działu Architektury PW. Z dniem l października 1970 r: 
uległy likwidacji dotychczasowe katedry, a w ich miej- 
sce utworzone zostały trzy instytuty, przy których sca- 
lone zostały liczne do tej pory pracownie projektowe. 
Pracownia Urbanistyczno-Architektoniczna S-77, której 
podstawowym zadaniem było przygotowanie realizacji 
inwestycji UMK od strony projektowej, weszła z dniem 
l stycznia 1971 r. w skład Zespołu Pracowni Studyjno- 
Projektowych B-013, utworzonego przy Instytucie Pla- 
nowania Przestrzennego. W tym okresie, w oparciu 
o Uchwałę Rady Ministrów nr 132/71 z dnia 2 lipca 
1971 r. rozszerzającą zakres inwestycji I etapu reali- 
zacji UMK, przygotowana została w Zespole Pracowni 
B-013 pełna dokumentacja projektowo-kosztorysowa 
dwóch nowych obiektów, a mianowicie Ośrodka Radio- 
astronomii w Piwnicach k. Torunia i Hali Technolo- 
gicznej Instytutu Chemii w Toruniu. Prócz tego wyko- 
nany został szereg projektów urządzenia terenu: ele- 
mentów małej architektury, dróg i zieleni oraz założe- 
nia techniczno-ekonomiczne przekształcenia istniejące- 
go lasu na rekreacyjny park lesny. Jednakże działal- 
ność projektantów skupiona była przede wszystkim na 
nadzorze autorskim nad budową, która weszła w swój 
ostatni okres realizacji. W Zespole B-013 znalazła się 
również druga pracownia związana tematycznie z To- 
runiem i obchodami Roku Kopernikowskiego. W pra- 
cowni tej, pod kierunkiem mgr inż. arch. Kaliny Eibl 
kończona była dokumentacja projektowa przebudowy, 
modernizacji i konserwacji całego kwartału starego 
miasta, położonego bezpośrednio przy Rynku Staro- 
miejskim w Toruniu. Był to również okres rozpoczęcia 
intensywnych prac budowlanych i związanego z nimi 
nadzoru autorskiego nad realizacją tego trudnego za- 
mierzenia inwestycyjnego. 
Doświadczenie, jakie zdobyła grupa projektantów mia- 
steczka uniwersyteckiego w Toruniu na Bielanach, po- 
zwoliło na podjęcie nowych opracowań w dziedzinie 
budownictwa szkół wyższych, związanych z planowaną 


115
		

/Licencje_011_08_118_0001.djvu

			budową Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poz- 
naniu na nowych terenach w Marcelinie i Ośrodka 
Szkół Wyższych (WSI-WSR) w Fordonie koło Byd- 
goszczy. Doświadczenie to przyczyniło się również do 
utworzenia decyzją Rektora Politechniki Warszawskiej 
z dniem l lipca 1972 r. wydzielonego Zakładu Badaw- 
czo-Projektowego Budownictwa Szkół Wyższych B-017 
na Wydziałe Architektury, któremu powierzona została 
całość zagadnień studyjno-projektowych przygotowania 
rozwoju inwestycyjnego do roku 1990 największej 
w Polsce warszawskiej uczelni technicznej. Kierowni- 
kiem tego Zakładu został mianowany długoletni kierow- 
nik Pracowni S-77, a następnie Zespołu Pracowni 
B-0l3 - mgr inż. arch. Wincenty Szober, a trzon ze- 
społu projektowego stanowią projektanci, którzy swoją 
inwencję twórczą i wiedzę fachową sprawdzili w reali- 
zacji wielkiej budowy Uniwersytetu Mikołaja Koper- 
nika w Toruniu. 


STUDIA. PRACE NAUKOWE I PUBLIKACJE 


Wszystkim pracom projektowym towarzyszyły liczne 
studia, które nabrały specjalnego znaczenia dla tego 
nowego, mało rozpoznanego w kraju tematu urbani- 
styczno-architektonicznego. Znalazły one konkretny 
wyraz w formie specjalnych opracowań. Należy zwró- 
cić szczególną uwagę na fakt, że zespół autorski roz- 
winął szeroką, a pod wieloma względami pionierską 
w naszym kraju, działalność w kierunku konfrontacji 
swych projektów z praktyką krajową i zagraniczną oraz 
opracowania pewnych zasad, które ległyby u podstaw 
budownictwa szkół wyższych w Polsce. Do tego rodza- 
ju działalności należą przede wszystkim 2 seminaria, 
zorganizowane staraniem zespołu na terenie Politech- 
niki Warszawskiej - jedno w styczniu, a drugie 
w grudniu 1966 r. 


116 


Pierwsze z nich miało charakter dość kameralny. Wzięli 
w nim udział przedstawiciele zespołów autorskich naj- 
aktualniejszych w tym czasie tematów projektowych, 
a mianowicie SGGW: w osobie architektów Stanisława 
Płoski ego, Mariana Sulikowskiego i Romana Szymbor- 
skiego oraz nowo budowanego miasteczka studenckiego 
w Krakowie: Tomasz Mańkowski, Przemysław Gawor 
i Zofia Nowakowska. W seminarium wzięli również 
udział przedstawiciele zainteresowanych uczelni, jak 
rektor Uniwersytetu M. Kopernika prof. dr Witold 
Lukaszewicz oraz prorektor SGGW prof. Alfons Zielon- 
ko. Podstawowy referat pt.: "Budownictwo Szkół Wyż- 
szych jako zagadnienie urbanistyczno-architektoniczne" 
wygłosił doc. dr Ryszard Karłowicz. Wygłoszone refe- 
raty oraz głosy w dyskusji podczas seminarium zostały 
opublikowane w Zeszycie 5 "Materiałów i Studiów" 
Międzyuczelnianego Zakładu Podstawowych Proble- 
mów Architektury, Urbanistyki i Budownictwa. 
Drugie seminarium zorganizowane w ramach działal- 
ności wyżej wymienionego Międzyuczelnianego Zakła- 
du przy współudziale Stowarzyszenia Architektów Pol- 
skich, miało znacznie szerszy zakres i było pierwszym 
przeglądem 20-letniego dorobku budownictwa szkół 
wyższych w Polsce. Referaty wygłosili przedstawiciele 
wszystkich resortów, w kręgu zainteresowań których 
znajduje się problematyka inwestycyjna szkół wyż- 
szych, liczni projektanci, przedstawiciele uczelni krajo- 
wych oraz zaproszeni goście z Czechosłowacji i Nie- 
mieckiej Republiki Demokratycznej. Referat wprowa- 
dzający wygłosił doc. dr R. Karlowiq: pt.: "Elastycz- 
ność i integralność rozwiązań przestrzennych - wa- 
runkiem postępu technicznego, ekonomii i humanizmu 
w budownictwie szkolnictwa wyższego". Seminarium 
towarzyszyła wystawa "Architektura i budownictwo 
szkół wyższych" eksponowana w auli Politechniki War- 
szawskiej, przygotowana przez zespół Pracowni S-77 
pod kierunkiem mgr inż. arch. B. Popławskiego. 
Wynikiem obu tych seminariów było opracowanie 
wniosków merytorycznych i organizacyjnych adres 0- 


! 


t 


ł 


.
		

/Licencje_011_08_119_0001.djvu

			w - ij 
 

1"" 11 1 , 
, i 1 1 11 ł ł 
[\1#1- 
 
.. 
. ł'\ " 

 
 ....C ł ,"'" 
-" "- 
......' 
1 "- 
"- 
I 


. . 


'-, 
,-C-o 
' .'-;'" 

 I 
 .JIi'';'
'''- 
,.j


 
 
. Z1:.1I' i

 · I 
 
11 II! A 


'
 


I 


. 
JJ?fł'1::t: 


," 



 


, 


::
 ". 


.,.- 


Model rozbudowy Teatru im.) W. Horzycy w Toruniu. Projekt arch. H. Wilkomirskiej. 


----- 



 


wanych do kierownictwa resortu oświaty i szkolnictwa 
wyższego. Wnioski te domagały się znacznie większej 
inicjatywy kierownictwa resortu w zakresie uporząd- 
kowania i koordynacji zaniedbanej problematyki pro- 
gramowo-projektowej, stworzenia przewidującego, a za- 
razem realnego programu perspektywicznych działań 
w tej dziedzinie oraz powołania placówki naukowo-ba- 
dawczej, bądź ośrodka studiów, informacji i normali- 
zacji zajmującego się generalnie problemami urbani- 
styki, architektury i budownictwa szkół wyższych. Po- 
mimo starań organizatorów, wyników seminarium 
z grudnia 1966 r. nie udało się opublikować. Jedynie 
krótka notatka informacyjna z obrad i wystawy zna- 
lazła się w nr 3 Komunikatu Stowarzyszenia Architek- 
tów Polskich w 1967 r. 
Powyższe akcje, których inicjatorem i realizatorem był 
zespół projektowy UMK, miały ścisły związek z pracą 
nad projektem uczelni toruńskiej. Pozwoliły one na 
skonfrontowanie wstępnych projektów z działalnością 
innych zespołów projektowych, zapoznanie się z bogatą 
problematyką urbanistyczną i architektoniczną, zwią- 
zaną z tym tematem i mobilizacją opinii specjalistów 
oraz władz szkolnictwa wyższego wokół zadań budowy 
ośrodka uniwersyteckiego w Toruniu. 
Konkretnym wynikiem tej działalności było opracowa- 
nie w latach 1966-1968 założeń projektowych wszyst- 
kich zamierzeń inwestycyjnych, przewidzianych do rea- 
lizacji w ramach I etapu budowy UMK, w oparciu o bo- 
gate studia odnoszące się do poszczególnych tematów. 
Studia te, ujęte w oddzielne obszerne opracowania, 
przedłożone inwestorowi, stanowią wszechstronne uza- 
sadnienie przyjętych typów rozwiązań urbanistycznych 
i architektonicznych, ich funkcjonowania, technologii, 
zastosowanych konstrukcji i form architektonicznych. 
Zespół projektowy publikował systematycznie wyniki 
swoich opracowań w formie folderów, ilustrujących 
przewodnie myśli projektantów, a jednocześnie infor- 
mujących o przebiegu prac. Opracowano trzy takie fol- 
dery, których redaktorem był mgr inż. arch. Bogdan 


. 


Popławski. Pierwszy z nich anonsujący temat i kon- 
cepcję projektu ukazał się w dwudziestą rocznicę zało- 
żenia UMK - w 1965 r., drugi - przedstawiający 
projekty i pierwsze fazy realizacji - w momencie 
wmurowania kamienia węgielnego pod pierwszy budo- 
wany na osiedlu Bielany budynek - dom studencki 
nr 7 - w czerwcu 1967 r. Wreszcie trzeci folder, ilu- 
strujący zaawansowaną już realizację - w dwudzie- 
stą piątą rocznicę założenia UMK-w r. 1970. Wszyst- 
kie foldery zaopatrzone były w obcojęzyczne streszcze- 
nia i odegrały dużą rolę w akcji informacyjnej na 
temat rozwoju budowy Uniwersytetu Toruńskiego 
i w dziele propagandy problemów budownictwa szkół 
wyższych w ogóle. 
Tym wszystkim działaniom towarzyszyły też publika- 
cje projektantów UMK na temat budownictwa szkół 
wyższych, ukazujące się w tym czasie w ogólnodostęp- 
nej prasie fachowej i codziennej. Można je potraktować 
jako dodatkowy wkład zespołu projektowego w rozwój 
problematyki i budownictwa wyższych uczelni w skali 
całego kraju. Do tych publikacji w pierwszym rzędzie 
należy zaliczyć: 
R. Karlowicza - "Na tle projektu uniwersytetu w To- 
runiu", Architektura nr 2. 1966 r. 
- "Pytania dla projektantów", Polska-Poland-Po- 
logne nr 8. 1969 r. 
- "Budownictwo szkół wyższych", Życie Warszawy 
nr 285. 1968 r. 
M. Różańskiego - "Uniwersytet Mikołaja Kopernika 
w Toruniu", Architektura nr 6. 1971 r. 
A. Znojkiewicza - "Lokalizacja wyższej uczelni", Ar- 
chitektura nr 6. 1971 1'. 
W. Benedeka - ,.Systemy funkcjonalno-przestrzenne 
w projektowaniu szkół wyższych", Architektura 
nr 6. 1971 r. 
A. Jaworskiego - "Zmienność układów funkcjonalnych 
wyższych uczelni technicznych", Architektura nr 6. 
1971 r. 
Równocześnie, zdobyte doświadczenie i zaangażowanie 


117
		

/Licencje_011_08_120_0001.djvu

			...... 


""\. 


""'. 
 


- 


: 


. .,t 


, 

. 



, 


ł < 
 


-'"__ <1'", 


- 
a., "ł ... 


:1.. -.'"" ...
: 


....dl" J A 
'-'
'" 

 


., 


.' 


.,. <"'S 



. 


projektantów UMK w problematykę budownictwa szkół 
wyższych, zaczyna przynosić owoce i na szerokim fo- 
rum krajowym i międzynarodowym. Informacje o pro- 
jektach i realizacjach UMK ukazują się w prasie pol- 
skiej i zagranicznej. 
Powyższa działalność miała też i pośrednie rezultaty, 
których wyrazem było otwarcie przewodow doktor- 
skich pod kierunkiem doc. dr R. Karłowicza przez pię- 
ciu pracowników Wydziału Architektury PW biorących 
udział w pracach projektowych: 
- mgr inż. arch. Andrzeja Znojkiewicza na temat: 
"Problemy lokalizacji zespołów wyższych uczelni 
'N strukturze miasta średniej wielkości"; 
mgr inż. arch. Marka Różańskiego na temat: "Struk- 
tura przestrzenna miasteczka uniwersyteckiego ze 
specjalnym uwzględnieniem głownego ośrodka"; 
mgr inż. arch. Bogdana Popławskiego na temat: 
"Kształtowanie przestrzenne zespołów dydaktyczno- 
naukowych wyższych uczelni"; 
mgr inż. arch. Wincentego Szobera na temat: 
"Kształtowanie przestrzenne zespołów socjalno- 
mieszkaniowych wyższych uczelni"; 
mgr inż. arch. Andrzeja Jaworskiego na temat: 
"Zmienność układów funkcjonalnych struktury prze- 
strzennej obiektów dydaktyczno-naukowych wyż- 
szych uczelni w zależności od wyposażenia technicz- 
nego" . 
Główni projektanci UMK brali kilkakrotnie udział 
w międzynarodowych konferencjach i seminariach po- 
święconych problemom urbanistyki i architektury szkół 
wyższych. 
W dniach 13 i 14 kwietnia 1966 r. mgr inż. arch. Win- 
centy Szober został zaproszony na seminarium do Mag- 
deburga organizowane przez Ośrodek Badawczy Bu- 
downictwa Szkół Wyższych i Zawodowych w NRD, 
poświęcone tematowi architektury studenckich zespo- 
łów mieszkaniowych w wyższych uczelniach. Wygłosił 
on na tym seminarium referat pt.: "Hotel asystencki - 
jako nowa forma budownictwa mieszkaniowego szkół 


118 


".
 


od 


..... 


-:;........ 


.. 


............ 


" 


.... 
" 


:, 


... 
)1. ,).:i
. 
.,- 


.." 


,. 
, 
\, 
 ", 
.. .-... 
» .. 



 


." 
 
, , 



. ""- 



 


...' 


."" 


...:.> 


Model planetarium w Toruniu. Projekt arch. M. Różańskiego 


.;

 


..
		

/Licencje_011_08_121_0001.djvu

			I 


. 


wyższych", który został opublikowany w wydawnictwIe 
poseminaryj nym. 
W dniach 17-19 czerwca 1970 r. sześcioosobowy zespół 
pracowników Wydziału Architektury Politechniki War- 
szawskiej wziął udział w kolejnym seminarium organi- 
zowanym przez wymieniony wyżej drezdeński ośrodek 
przekształcony już w tym czasie w Instytut Budow- 
nictwa Szkół Wyższych i Zawodowych, tym razem już 
o charakterze międzynarodowym - krajów socjalistycz- 
nych. Zespół pracowników wydziału, który od 1966 r. 
utrzymywał stały roboczy kontakt ze wspomnianą nie- 
miecką placówką badawczą, wygłosił na tym semina- 
rium następujące referaty: 
doc. dr Ryszard Karłowicz: Urbanistyczne proble- 
my budownictwa szkół wyższych w Polsce; 
mgr inż. arch. Andrzej Znojkiewicz: Niektóre przy- 
kłady nowych lokalizacji szkół wyższych w mia- 
stach średniej wielkości w Polsce; 
mgr inż. arch. Bogdan Popławski : Niektóre proble- 
my projektowania budynków laboratoryjnych wy- 
działów przyrodniczych szkół wyższych w Polsce; 
mgr inż. arch. Wincenty Szober: Problemy pla- 
nowania i projektowania stołówek studenckich 
w Polsce. 
Tekst powyższych referatów został następnie opubliko- 
Wany w języku niemieckim w II i III tomie wydaw- 
nictwa poseminaryjnego pt.: "Stan i tendencje rozwo- 
jowe budownictwa szkół wyższych". Należy dodać, że 
udział delegacji polskiej w seminarium w Dreżnie 
w 1970 r. był naj aktywniejszy spośród delegacji zagra- 
nicznych uczestniczących w tym seminarium. Spotkało 
się to z uznaniem delegacji innych krajów. Rzeczą oczy- 
wistą jest, że przykład budowy Uniwersytetu Miko- 
łaja Kopernika w Toruniu był wyeksponowany szeroko 
przez polskich delegatów i spotkał się z dużym zainte- 
resowaniem ze strony uczestników seminarium. 
Równolegle z pracami projektowymi dla uniwersytetu, 
zespół pracowni prowadził studia i wykonywał pro- 
jekty koncepcyjne innych obiektów w Toruniu. Do 


.. 



 


takich należą projekty planetarium oraz rozbudowy 
Teatru im. W. Horzycy. W roku 1967 wykonane były 
w ramach prac I społecznych przez ardI. arch. Małgo- 
rzatę Kozubowską-Lowińską, Bogdana Popławskiego 
i Marka Różańskiego projekty koncepcyjne w trzech 
wariantach dla planetarium w Parku Bielańskim nad 
Wisłą. W następnym roku opracowany został projekt 
rozbudowy Teatru im. W. Horzycy przez arch. Halinę 
Wiłkomirską. W roku 1966 przewodniczący Prez. WRN 
w Bydgoszczy, ob. Aleksander Schmidt, zwrócił się do 
generalnego projektanta UMK z prośbą o postawienie 
koncepcji rozwoju szkolnictwa wyższego na terenie 
Bydgoszczy i województwa w oparciu o doświadczenia 
płynące ze studiów i projektów toruńskiego uniwer- 
sytetu. 
Dwuletnie studia, w których uczestniczyli pracownicy 
naukowo-dydaktyczni Wydziału Architektury Politech- 
niki Warszawskiej: mgr inż. arch. Maciej Szwedziński, 
mgr inż. arch. Andrzej Znojkiewicz i mgr inż. arch. 
Jacek Nalewajski oraz pracownicy naukowo-dydaktycz- 
ni SGPiS pod kierunkiem prof. dr Juliusza Goryńskiego 
doc. dr Stanisław M. Zawadzki i doc. dr Zbigniew 
Zajda, zakończyły się propozycją lokalizacji i zasady 
rozwiązania urbanistycznego zespołu uczelni Wyższej 
Szkoły Inżynierskiej i Wyższej Szkoły Rolniczej na 
wolnych terenach między Bydgoszczą i Fordonem oraz 
prognozą rozwoju innych szkół wyższych na terenie 
Bydgoszczy. W wyniku tych studiów, Uniwersytet Mi- 
kołaja Kopernika wskazany został jako główny ośrodek 
humanistyczny w całym regionie bydgosko-toruńskim, 
uzupełniający się z wyższą szkołą techniczną, rolniczą 
i medyczną lokalizowanymi w Bydgoszczy. Uniwersytet 
łączący w swym programie humanistykę z naukami 
matematyczno-przyrodniczymi, wraz z silnym ośrod- 
kiem astronomii i radioastronomii, nastawiony równo- 
cześnie na kształcenie kadry dla przemysłu regionu, 
pełnić będzie i w przyszłości niewątpliwie wiodącą 
rolę w strukturze Bydgosko-Toruńskiego Ośrodka 
Szkolnictwa Wyższego. 


119
		

/Licencje_011_08_122_0001.djvu

			I 
I 


.' 


I 


- 
 - ."'m 


->............,. - 


...... ... _...
c w,c' '.. 


l'>:'.
:-','-'<'t ;. ,.1' 
 - 
f: ;',1' '"
<. 


.. 


:, 


... 


" 
 " 


-':" 
 - - 

-

._.,..- 


. 
 
 -..

 ""
 


.. 
\. 


'. . 


,,
 



 


ł. 



 
 ..4<. '"J 
. \". 

 -". 


,s.j» 


.......- 


" 


>

 


, 
 


,,
 


.. 


<1=". 'Co- 


<:... .. 


-.' .;..- 


\ 

 


:0«- 


'"- 
\ ..:; 


1 


-ł1IiI» 


. 
'\ 



.' 


..... -"'" 


A
:' 


.Jł -> 


.. . 
 ,,-, 
, ł:l- . > 
t .", ,
 
ł,.," 
. ł\ 
 
.	
			

/Licencje_011_08_123_0001.djvu

			."",- 


RYSZARD KARtOWICZ 


/
 


Podstawowym aktem prawnym, który stanowił bazę 
wszelkiej działalności związanej z Rokiem Kopernikow- 
skim również i w zakresie inwestycji stało się powoła- 
nie przez Prezesa Rady Ministrów w dniu 2 sierpnia 
1966 r. Komitetu dla przygotowania obchodów 500 rocz- 
nicy urodzin Mikołaja Kopernika. Przewodniczącym 
Komitetu został Prezes Polskiej Akademii Nauk, prof. 
dr Janusz Groszkowski, a jednym z jego wiceprzewod- 
niczących Rektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 
prof dr Witold Łukaszewicz. 
Oprdcowany następnie przez Rektora UMK "Memoriał 
w sprawie Rozbudowy Uniwersytetu Mikołaja Koper- 
nika w Toruniu w latach 1966-1980", przedłożony na 
ręce przewodniczącego Komitetu Kopernikowskiego, 
stał się podstawą dalszych aktów prawnych, w oparciu 
o które budowa UMK mogła się pomyślnie i sprężyście 
rozwijać. 
W dniu 23 marca 1967 r. zapadła Uchwała Rady Mini- 
strów nr 57/67 o przygotowaniach do obchodów koper- 
nikowskich w 1973 r. Uchwała ta stała się podstawo- 
wym dokumentem również i działalności inwestycyjnej 
obiektów związanych z rokiem jubileuszowym. W jej 
ramach budowa nowego kompleksu gmachów UMK na 
terenie Bielan w Toruniu wraz z szeregiem inwestycji 
towarzyszących zajmowała najpoważniejszą pozycję. 
Uchwała Rady Ministrów przewidywała, że do 1973 r. 
zostaną wybudowane podstawowe obiekty uniwersy- 
teckie o kubaturze około 400.000 m 3 kosztem 445 milio- 
nów złotych. Znaczenie uchwały wybiega jednakże da- 
leko poza inwestycje Roku Kopernikowskiego, ponie- 
waż sam fakt tak poważnego zaangażowania się w tym 
czasie najwyższych władz państwowych w budowę 
uczelni realizowaną w szybkim tempie, kosztem dużych 
nakładów finansowych, na nowym terenie o powierzch- 
ni około 80 ha przesądził równocześnie konieczność dal- 
szej rozbudowy tej uczelni na wiele następnych lat. 
W trakcie realizacji uchwały następowały później dal- 
Sze uściślenia. I tak 2 lipca 1971 r. została podjęta 
uchwała Rady Ministrów nr 132/71 korygująca niektóre 


ORGANIZACJA INWESTYCJI 



 


ustalenia poprzednie, co wynikało z oceny dotychcza- 
sowego przebiegu prac, mocy przerobowej przedsię- 
biorstw wykonawczych i realnych możliwości finanso- 
wych. Najważniejszą z tych poprawek było przesunię- 
cie na następną pięciolatkę 1975-1980 realizacji II eta- 
pu budowy Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi, nato- 
miast wprowadzenie do programu inwestycji I etapu 
hali technologicznej Instytutu Chemii i obiektów kuba- 
turowych Ośrodka Radioastronomii w Piwnicach pod 
Toruniem. 
Departament Inwestycji i Kapitalnych Remontów Mi- 
nisterstwa Oświaty i Szkolnictwa Wyższego, działający 
pod dyrekcją mgr inż. arch. Jana Kalinowskiego od 
1966 r., podjął ważne kroki realizacyjne. W dniu 
1 kwietnia 1966 r. został powołany Zarząd Inwestycji 
Szkół Wyższych z siedzibą w Toruniu, którego działal- 
ność dotyczyła terenu całego województwa bydgoskiego, 
ale w ogromnej większości, siłą rzeczy, koncentrowała 
się na budowie UMK, ponieważ ta właśnie budowa po- 
chłaniała w latach 1965-1973 przeszło 90 % wszystkich 
środków inwestycyjnych związanych z rozwojem szkół 
wyższych tego regionu. Dyrektorem Zarządu został 
mianowany inż. Henryk Jaskólski, naczelnym inżynie
 
rem mgr inż. Adam Chojnacki, kierownikiem Działu 
Przygotowania Dokumentacji Inwestycyjnej mgr inż. 
Krystyna Sokołowicz. Zarząd Inwestycji powoła) do 
życia obszerny zespół administracyjny i techniczny, peł- 
niący również funkcje inspekcji nadzoru budowla- 
nego. 
W 1967 roku rozpoczęła się budowa dwóch pierwszych 
domów studenckich. Symboliczny akt rozpoczęcia bu- 
dowy w formie wmurowania kamienia węgielnego 
w dniu 9 czerwca 1967 r. rozpoczął wielką i pełną na- 
pięć batalię o wykonanie z honorem nałożonego na 
wszystkich uczestników procesu inwestycyjnego przez 
Partię i Rząd zadania, którego realizacja musiała być 
w pełni zakończona w okresie 5..:.letnim. 
Na uroczystość rozpoczęcia budowy w 1967 r. przybyli 
również goście zagraniczni, przedstawiciele bratnich 


121
		

/Licencje_011_08_124_0001.djvu

			uniwersytetów włoskich, w murach których studiował 
i pracował Mikołaj Kopernik: prof. dr Angelo Baserga 
prorektor Uniwersytetu w Ferrarze oraz prof. dr Giu- 
seppe Mannino, dyrektor Instytutu Astronomicznego 
w Bolonii. Uroczystość wmurowania kamienia węgiel- 
nego w fundament pierwszego realizowanego na tere- 
nie dzielnicy Bielany budynku akademickiego, domu 
studenckiego nr 7, stała się rzeczywistą manifestacją 
społeczności Torunia. Zdawała sobie ona sprawę, że 
budując nowy kompleks uniwersytecki wypełnia nie 
tylko testament swoich przodków, którzy od 1386 r. 
domagali się utworzenia własnej akademii, ale równo- 
cześnie kładzie podwaliny pod naj trwalszy i najgodniej- 
szy pomnik, wzniesiony w 500-lecie urodzin Mikołaja 
Kopernika, syna tego miasta, największego uczonego, 
jakiego kultura polska wydała w ciągu tysiąclecia swe- 
go istnienia. 
W trakcie swojej działalności, ze względu na rozległy 
program inwestycyjny, komitet do przygotowania ob- 
chodów 500 rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika po- 
wołał specjalną Komisję Inwestycyjną Komitetu, na 
czele której stanął z urzędu Minister Budownictwa 
i Przemysłu Materiałów Budowlanych, pełniący równo- 
cześnie obowiązki Pełnomocnika Rządu do spraw inwe- 
stycji Roku Kopernikowskiego. Komisja Inwestycyjna, 
odbywająca corocznie plenarne posiedzenia, nadawała 
generalny kierunek wszystkim pracom budowlano- 
porządkowym na tzw. "Szlaku Kopernika". Jednakże 
szybko się okazało, że większość inwestycji tego typu 
skoncentrowana w Toruniu (a zwłaszcza budowa ośrod- 
ka uniwersyteckiego i rekonstrukcja Starego Miasta) 
wymagały szczególnej i sprężystej opieki i koordyna- 
cji. Dlatego na posiedzeniu w dniu 6 marca 1971 1'. 
Komisja Inwestycyjna Komitetu Obchodów 500 rocz- 
nicy urodzin Mikołaja Kopernika powołała nowy robo- 
czy swój organ: Radę Budowy dla Inwestycji Koper- 
nikowskich w Toruniu pod przewodnictwem rektora 
UMK prof. dr Witolda Łukaszewicza. W skład Rady 
wchodzili przedstawiciele Ministerstwa Budownictwa 
i Przemysłu Materiałów Budowlanych, Ministerstwa 


122 


Oświaty i Szkolnictwa Wyższego, Prezydium Woje- 
wódzkiej i Miejskiej Rad Narodowych, Uniwersytetu 
M. Kopernika, projektantów, inwestora i wykonaw- 
stwa. Rada ta w latach 1971-1972 odbywała systema- 
tycznie posiedzenia robocze co najmniej raz na kwar- 
tal. Jej zainteresowania koncentrowały się na bieżącej 
działalności budowlanej. Odbywała ona często rozsze- 
rzone posiedzenia, wspólnie z przedstawicielami Komisji 
Inwestycji Komitetu Kopernikańskiego lub z przed- 
stawicielami inwestora centralnego, Departamentu In- 
westycji Ministerstwa Oświaty i Szkolnictwa Wyższego, 
a od 1972 r. Ministerstwa Nauki, Szkolnictwa Wyższego 
i 1 echniki. 
Współpraca Ministrstwa, kierownictwa Uniwersytetu, 
Zarządu Inwestycji Szkół Wyższych, projektantów i wy- 
konawców uległa systematycznej poprawie. Dużą rolę 
w usprawnieniu działalności inwestycyjnej odegrał dy- 
rektor Departamentu Inwestycji Ministerstwa Nauki, 
Szkół Wyższych i Techniki, inż. Zygmunt Szulc, który 
objął to stanowisko od początku 1972 r. 
Odrębną kartę w dziele budowy Uniwersytetu można 
zapisać na konto organizacji zajmujących się wyko- 
nawstwem budowlanym. Jest rzeczą bardzo istotną, że 
żadne z przedsiębiorstw województwa bydgoskiego nie 
było przygotowane na tego typu roboty, zwłaszcza pod 
kątem widzenia prac wykończeniowych. 
Bydgoskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysło- 
wego, przodujące w skali kraju, które w latach 
1966-68 wzięło na siebie rolę generalnego wykonawcy 
całej inwestycji, pomimo że stanowiło przedsiębiorstwo 
o dużej mocy i dużym doświadczeniu budowlanym, 
zajmowało się dotąd przeważnie wznoszeniem zakładów 
przemysłowych nie wymagających szczególnie precy- 
zyjnych robót wykończeniowych. Toruńskie Przedsię- 
biorstwo Budownictwa Ogólnego, które zajęło się reali- 
zacją budowy wschodniej, socjalno-mieszkaniowej części 
miasteczka uniwersyteckiego, miało jeszcze mniejsze 
możliwości i doświadczenie. 
W tych warunkach było rzeczą zrozumiałą, że wynikały 
nieraz napięcia między zespołem projektowym a wy- 


l 


;
		

/Licencje_011_08_125_0001.djvu

			I 
l 


konawstwem. Napięcia te, zwłaszcza w pierwszych 
okresach budowy, miały dodatkowe podłoże w niektó- 
rych krótkowzrocznych posunięciach inwestora central- 
nego, który na licznych posiedzeniach KOPI (Komisji 
Oceny Projektów Inwestycyjnych) i w codziennej dzia- 
łalności prowadził często bezwzględną politykę oszczęd- 
nościową. opartą prawie całkowicie na kryteriach mini- 
malizacji kosztów budowy bez głębszego wnikania w 
funkcjonalną i użytkową stronę realizowanych obiektów 
oraz analizę kosztów eksploatacji i trwałości inwestycji. 
Jednakże projektantom w wielu punktach udało się 
przekonać inwestora do słuszności postulowanych przez 
siebie rozwiązań. 
W związku z bardzo napiętymi terminami Zarząd In- 
westycji Szkół Wyższych na wniosek generalnego 
projektanta uzyskał od Ministerstwa Budownictwa 
i Przemysłu Materialów Budowlanych zezwolenie na 
I sukcesywne dostarczanie na budowę dokumentacji tech- 
I nicznej. Pozwoliło to już w końcu 1968 r. rozpocząć 
budowę głównych obiektów dydaktycznych UMK. 
I Jednakże okoliczność ta, z jednej strony nieodzowna. 
; wpłynęła w następnych latach realizacji także i na wiele 
I trudności i kłopotów wynikłych z szybkiego tempa 
opracowania projektów i niemożności pelnej koordy- 
nacji międzybranżowej, wobec różnych terminów opra- 
cowywania poszczególnych elementów dokumentacji. 
Do tego dochodziły często kłopoty z nieterminową lub 
złą pod względem jakości dostawą urządzeń i materia- 
łów budowlanych. Trudności te były w trakcie reali- 
zacji na bieżąco łagodzone i likwidowane przez znacznie 
intensywniejsze działanie nadzorów autorskich i inwe- 
stycyjnych, niż by to mogło z ustalonych normatywnie 
cykli wynikać. 
Od 1969 r. teren budowy został przyporządkowany 
dwóm generalnym wykonawcom. W części zachodniej, 
dydaktycznej, wraz z Forum Głównym i wzniesionymi 
przy nim budynkami Rektoratu, Auli i Biblioteki 
Głównej generalnym wykonawcą pozostało Bydgoskie 
Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego, nato- 
miast w części wschodniej, socjalno-mieszkaniowej - 
Toruńskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego. 


; 


Przedsiębiorstwa specjalistyczne, realizujące inwestycje 
w zakresie uzbrojenia terenu, dróg i zieleni przyporząd- 
kowane zostały pierwszemu generalnemu wykonawcy, 
bydgoskiej "Przemysłówce". Kierownik budowy z ra- 
mienia tego prL!edsiębiorstwa, mgr inż. Roger Malejka 
wykazał bardzo dużo inicjatywy, poświęcenia i zdol- 
ności w zakresie organizacji w trudnych warunkach tak 
dużej i poważnej budowy. Z ramienia Toruńskiego 
Przedsiębiorstwa Budownictwa Ogólnego budową kie- 
rował mgr inż. Saturn in Bryk. 
Przez cały okres projektowania i budowy zarówno pro- 
jektanci, jak i inwestor i wykonawcy odczuwali na 
co dzień opiekę władz wojewódzkich: sekretariatu KW 
PZPR z tow. Józefem Majchrzakiem, Janem Przy tar- 
skim i Wiktorem Soporowskim oraz Prezydium WRN 
w osobie jego długoletniego przewodniczącego Aleksan- 
dra Schmidta. Również i Prezydium MRN w Toruniu 
w osobie jego przewodniczącego Tadeusza Konarskiego, 
wiceprzewodniczącego Mariana Riessmanna oraz przed- 
stawicieli Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Archi- 
tektury, Tadeusza Rutza - głównego architekta miasta 
i Kazimierza Gregorkiewicza - kierownika miejskiei 
pracowni urbanistycznej, czuwało nieprzerwanie nad 
koordynacją budowy uczelni z innymi zamierzeniami 
inwestycyjnymi na terenie Torunia. 
Szczególnie zasłużonym dla budowy UMK był jednakże 
długoletni sekretarz Komitetu Miejskiego Polskiej 
Zjednoczonej Partii Robotniczej. tow. Zygmunj Ma- 
chowski, którego osobiste zainteresowania i zaangażo- 
wanie w sprawę realizacji wielkiego zamierzenia in- 
westycyjnego wpływało niejednokrotnie na usprawnie- 
nie procesu budowy. 
W końcu 1972 r. stale uściślane i korygowane założenia 
programowe rozbudowy UMK zostały w obliczu daleko 
zaawansowanej realizacji oraz w konfrontacji z potrze- 
bami dynamicznie rozwijającej się uczelni ostatecznie 
skrystalizowane w następujących przekrojach czasu: 
rok 1973 (rok jubileuszu kopernikowskiego), rok 1980 
(jako następny etap rozbudowy) i rok 1990 (określający 
docelowy, perspektywiczny program inwstycyjny). 


123
		

/Licencje_011_08_126_0001.djvu

			,..- 


-- 


1- 


----J 
, 
! 


I 


..'>	
			

/Licencje_011_08_127_0001.djvu

			-
 


ADAM CHOJNACKI, ROGER MALEJKA 


REALIZACJA MIASTECZKA UNIWERSYTECKIEGO 


.. 


Rozbudowa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toru- 
niu w latach 1967-73 na terenie osiedla "Bielany" 
była zadaniem niezmiernie skompliko
anym. ze wzglę- 
du na to że dotychczas w Polsce me proJektowano 
kompleks
wo budowy od podstaw nowego uniwersy- 
tetu. Starania uczelni czynione w profesjonalnych biu- 
rach projektowych, aby podjęły się realizacji tego za- 
mierzenia - zakończyły się niepowodzeniem. Zadania 
tego na wniosek uczelni podjął się Wydział Ar
hitektury 
Politechniki Warszawskiej w marcu 1964 r. KIedy prace 
nad częścią programową rozbudowy uniwersytetu zo- 
stały zakończone Ministe
stwo Oświaty i Szkolnictw.
 
Wyższego w marcu 1966 r. powołało Zarząd Inwestyc)l 
Szkół Wyższych, którego działalność obejmowała za- 
pewnienie: wykonania dokumentacji, wykonawstwa 
robót, przygotowanie terenu pod budowę, wyposażenie 
nowo projektowanych obiektów uczelni w aparaturę 
i meble skoordynowanie inwestycji towarzyszących 
, , 
i w końcowej fazie rozliczenie zrealizowanych zadan 
inwestycyjnych. 


Program budowy miasteczka w latach 1967-73 


W północno-zachodniej części Torunia na terenie o po- 
wierzchni 82,96 ha usytuowano obiekty o ogólnej kuba- 
turze 294.976 m:
 i powierzchni użytkowej 72.235 m 2 . 
Ponadto podjęto realizację zadania inwestycyjnego: 
urządzenie i uzbrojenie terenu o powierzchni ok. 82 ha, 
w którym to wykonano urządzenia podziemne: sieci 
wodociągowej, kanalizacji sanitarnej i deszczowej, 
cieplnej, gazowej, energetycznej, oświetleniowej, ele- 
mentów małej architektury, dróg i chodników oraz za- 
zielenienia. W zadaniu tym umieszczono także koszty 
udziału Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w budowie 
obiektów wspólnych - kotłowni i rozbiórki toru kolejo- 
wego przebiegającego południowym skrajem osiedla 
UMK "Bielany" w Toruniu. 


Formalno-prawne przygotowanie budowy 


Podstawą do rozpoczęcia działalności inwestycyjnej było 
zatwierdzenie przez Ministerstwo Oświaty i Szkolnictwa 
Wyższego Założeń Generalnych Rozbudowy Uniwersy- 
tetu Mikołaja Kopernika w Toruniu wraz z planem 
koncepcyjnym zagospodarowania terenu osiedla "Bie- 
lany" i koncepcjami architektonicznymi obiektów dy- 
daktycznych i socjalno-bytowych w dniu 24 czerwca 
1966 r. Przeprowadzona analiza potrzebnego czasu na 
realizację wykazała, że rozbudowę Uniwersytetu Miko- 
łaja Kopernika należy realizować w oparciu o sukce- 
sywnie dostarczoną wykonawcy dokumentację. W celu 
ułatwienia wykonania i zatwierdzania dokumentacji 
podzielono całość realizacji na następujące samodzielne 
przedsięwzięcia inwestycyjne: 
- budowa Rektoratu z Aulą 
- budowa Instytutu Chemii 
- budowa Wydzi.?-łu Biolo gii i Nauk o Ziemi 
- budowa Biblioteki 
- budowa Domu Studenta Nr 1 
- budowa Domu Studenta Nr 2 
- budowa Domu Studenta Nr 3 
- budowa Hotelu Asystenta Nr 1 
- budowa Hotelu Asystenta Nr 3 
- budowa Stołówki z Salami Gimnastycznymi 
- budowa Przychodni Zdrowia z Półsanatorium 
- uzbrojenie i urządzenie terenu UMK "Bielany" 
w Toruniu. 
W oparciu o zatwierdzone Założenia Generalne Rozbu- 
dowy UMK, wykonane w pracowni S-77 Wydziału 
Architektury Politechniki Warszawskiej, Zarząd Inwe- 
stycji Szkół Wyższych w Toruniu zlecił opracowanie 
wszystkich faz dokumentacji z wyjątkiem projektów 
wnętrz tej pracowni, natomiast projekty wnętrz Pra- 
cowni Sztuk Plastycznych w Toruniu. 
Wykonanie robót budowlano-montażowych budowy 
miasteczka UMK Bielany w 1967 roku - Toruńskiemu 
Przedsiębiorstwu Budownictwa Ogólnego w Toruniu. 


-125
		

/Licencje_011_08_128_0001.djvu

			W roku 1969 kiedy analiza projektów wykazała, że 
Toruńskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego nie 
będzie w stanie wykonać programu rozbudowy UMK 
w terminach przewidzianych Uchwałą nr 57 67 Rady 
Ministrów. W wyniku ustaleń konferencji z dnia 11.03. 
1969 r. zapadła w dniu 25.03.1969 r. decyzja - Byd- 
goskiego Zjednoczenia Budownictwa o rozdziale reali- 
zacji na dwóch generalnych wykonawców. 
Toruńskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego - 
część socjalno-bytową oraz Bydgoskie Przedsiębiorstwo 
Budownictwa Przemysłowego - wykonujące część dy- 
daktyczną oraz uzbrojenie i urządzenie terenu na całym 
osiedlu "Bielany". 
Bydgoskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysło- 
wego w roku 1969 kosztem 7,1 mil. zł. wybudowało za- 
plecze umożliwiające prowadzenie robót budowlano- 
montażowych. 
Wobec trudności w zapewnieniu środków dla realizacji 
II etapu Chemii i Ośrodka Radioastronomii w Piwnicach 
koło Torunia, w lipcu 1971 r. Uchwała nr 132 / 71 Rady 
Ministrów ogranicza zamierzenia budowy Ośrodka 
Radioastronomii do budowy budynków administracyjno- 
dydaktycznych oraz budowę II Etapu Chemii do bu- 
dowy dwóch kostek i hali technologicznej. 
Wykonawcami robót wyznaczeni zostają dla rozbudowy 
Wydziału Chemii - Bydgoskie Przedsiębiorstwo Budo- 
wnictwa Przemysłowego, dla budowy Ośrodka Radio- 
astronomii - Toruńskie Przedsiębiorstwo Budowni- 
ctwa Ogólnego. 
Dla zapewnienia terminowego wejścia na plac budowy 
wykonawcom - Zarząd Inwestycji Szkół Wyższych 
przejął od Skarbu Państwa i wykupił od właścicieli 
prywatnych objęty lokalizacją teren w latach od 
1967-69. Ponadto dla usprawnienia przebiegu reali- 
zacji założono na terenie przeznaczonym dla zabudowy 
kubaturowej geodezyjną siatkę sytuacyjno-wysokościo- 
wą o bokach 100 m X 100 m. W ramach robót przy- 
gotowawczych doprowadzono ze stacji energetycznej 
Toruń - Zachód kable wysokiego napięcia oraz wodę, 


126 


.... 


co rozwiązało potrzeby wykonawców na placu bu- 
dowy. 
Realizacja założeń urbanistycznych budowy miasteczka 
UMK stworzyła konieczność wyburzenia domów mie- 
szkalnych przy ul. św. Józefa i Bielańskiej i zapewnie- 
nia mieszkań 16 rodzinom. Mieszkania te uzyskano 
w latach 1971 i 1973 - zlecając ich budowę inwesto- 
rowi zastępczemu Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miej- 
skich. 
W celu zapewnienia kompleksowej realizacji miasteczka 
trzeba było zapewnić terminową realizację inwestycji 
towarzyszących. Były to następujące inwestycje: - Roz- 
budowa źródła ciepła i magistrali cieplnej - realizo- 
wana przez Toruńską Przędzalnię Wełny Czesankowej, 
która przebiegała planowo. - Przebudowa bocznicy 
kolejowej długości około 12 km wykonywana przez 
Toruńskie Zakłady Chemiczne "Polchem", pomimo po- 
czątkowych trudności zrealizowana została w termi- 
nie. - Budowa ulicy Gagarina (Nowobielańskiej) wraz 
z uzbrojeniem i oczyszczalnią ścieków. Realizacja prze- 
biegała z dużymi trudnościami - opóźnieniu uległo 
jedynie oddanie do użytku oczyszczalni ścieków. 


. 


Koszty zamierzenia inwestycyjnego 


Koszty zamierzenia inwestycyjnego wynoszą ogółem 
w cenach 1971 r. 492.739 tys. zł. Strukturę nakładów 
przedstawia tabela 1. 


Koszty poszczególnych przedsięwzięć inwestycyjnych 
oraz ich strukturę przedstawia tabela
 2.
		

/Licencje_011_08_129_0001.djvu

			I. Uchwala Nr 57/67 Rady Ministrow 
ł Aula 29 429 I3IS 23 734 2292 
2 Rektorat ze Studium Języków obcych 26 506 1201 22 796 2117 
3 Biblioteka 62 680 2479 4S 058 10 012 
4 Chemia I 71 205 2543 57 273 8991 
5 Biologia 61 908 2415 47 WO 9325 
G Dom studenta Nr l 9012 121 72ł5 1398 
7 Dom Studenta Nr 2 9001 121 7 HJ6 1403 
S Dom Studenta Nr 3 9639 209 7401 I S5I 
9 Hotel asystencki Nr 3 (j 777 206 5441 963 
10 Hotel asystencki Nr 4 (j 797 7ł 5 f>51 1007 
II Przychodnia Zdrowia z Półsanatorium Iti 2GH 772 11 OH3 3221 
ł2 Stołówka z salami gimnastycznymi 20 s33 1126 16 698 2838 
13 Uzbrojenie terenu z partycypacją 102 669 4184 S5 523 1019 
II. U('hwala Nr 132/71 Rady Ministrów 
14 Chemia II 12 000 812 8504 1427 
15 Hala Technologiczna 19 8l!1 1120 13525 3 012 
16 Ośrodek Radioastronomii 28 200 1600 21 6116 2910 


..., 


. 


Lp. \ 


Tabela 1. 


Koszty zamierzenia inwestycyjnego 


Rodzaj nakładów 


\ tys. złl % 


Nakłady ogółem, w tym: 


492,8 100,0 


- roboty budowlano-montażowe 
- dokumentacja 
- wyposażenie i dostawy inwestorskie 
- pozostałe nakłady 


79,2 
4.1 
10.0 
5.8 


388.9 
20.1 
53.S 
30,0 


Koszty puszczególnych przedsięwzięć inwestycyjnych 


Tabela 2. 


Nazwa przedsięwzięcia 


Ogółem 
w tys. zł 


W tym w tys zł (bez kosztów nadzoru) 
dokumentacja I roboty I wyposażenie 


I Og.ołem 


402730 


20 108 


3H8854 


f,37H6 


127
		

/Licencje_011_08_130_0001.djvu

			Przebieg opracowania dokumentacji 


Dokumentacja opracowana była przez pracownię S-77 
Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej 
_ część programowo-koncepcyjna w latach 1964-66 
na zlecenie Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 
_ część projektowa w latach 1967-72 na zlecenie Za- 
rządu Inwestycji Szkół Wyższych w Toruniu. 
Koszt dokumentacji łącznie z nadzorami autorskimi wy- 
niósł 20,1 mil. zł, co stanowi 4,1 % kosztu całego za- 
mierzenia inwestycyjnego. Dokumentację opracowywa- 
no sukcesywnie. 


Analiza założonego projektem wstępnym programu 
PERT 


Analizę realizacji miasteczka uniwersyteckiego spo- 
rządzono porównując wykres zależności przewidywany 
programem PERT, a faktyczną realizacją w latach 
1965-1973. 
Analiza zadań finansowych wykazała, że koszty przy- 
jęte do PERT były zaniżone. Analiza wykazała również 
sukcesywne wykonywanie dokumentacji i nakrywanie 
się procesu projektowania w długich okresach czasu 
z wykonawstwem robót. 
Analiza wykonawstwa robót wskazała, że cykle reali- 
zacji ustalone zarządzeniem Ministra Buuownictwa nie 
pokrywają się z rzeczywistymi potrzebami wyliczonymi 
systemem PERT oraz że braki występujące w mocy 
przedsiębiorstw wykonawczych uniemożliwiły optymal- 
ne zorganizowanie robót. 
Zmiany w programie rozbudowy UMK spowodowały 
przyśpieszenie realizacji niektórych zadań, a także opóź- 
nienie budowy Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi. 
Wykres porównawczy wykazuje wszystkie problemy 
i trudne punkty, które wynikły w czasie realizacji UMK 
na osiedlu "Bielany" w Toruniu. 


128 


I 
I 
I 



 
1 


PRZEKAZYWANIE DO UZYTKU KUBATURY OBIEKTOW 


,'ł' 


t 


1967 


razem 


NAK
ADY FINANSOWE OGO
EM I ROBOTY 
BUDOWLANO MONTAZOWE W LATACH 1967-1973 


.., 
ON 
C 

 

 


a 


CG6
EM PlANQW4NE: 
eGOrE'" WVI< 


NAKŁ:'ADY NA DOKUMENTACJĘ 
W LATACH 1967 -1972 



 


0. 


c 
E 

 


-g 

 
:B 


N 

 O II/I; 
1967 1968 1969 1970 
lata realizacji
		

/Licencje_011_08_131_0001.djvu

			.. 



 


'",
 


, -;.; 


,I 


. 


.. 
... łP:..... 
 - 
 . - --A 
...
. , 
 .--łł. 
...... ' II 
LLL.L1 
" , ...-- 
 
 
I 
. l 
li ..- 
. 


r..
 


'i 
- 
 
1,. 
... 

, 
 . 

 
.
-> 
-ł' . 
.
 


." 


.. 
,.4ł . 
 



:. f- 


. y..;- 



 
 
---"-'" 


Budynki Rektoratu i Instytutu Chemii w trakcie realizacji 


, 
, , 



.. 


, 


"> 

 


" :1.-. 


'--<.... 



 


ł': 


.. . 

 ..ł.. 
. . 
.t . fi' " 
t f- .. 
'. Ct''-'. ' 
.,.. 
.. f-'" · 
. 
 ; .. 
., 
'.
 r 
m . .. . 
- ł " .,1 
- ł ł 
 

Il ::""- ., '" 
., .. 
, -..;". _. 
'l .('3 ,Ił 
. . ,
 
" - 
. , 
.
 
 '. ;.: ;, 
, 
ł .< 
 . .. ,". 
 
 .. 

;, :' 
 '..: " ,I:: ł . 
.:t 
t,"'. 
r r..
 11 -ł 
I. , ... 
."111' :, 
..." t II' \ .' . 
- 
"ł 
 .
 

, t .. '" 
<\Ił' 
.A 
Y 
".-". 
"._'łIiR: S. 
:". 
... 
.
 
< .
		

/Licencje_011_08_132_0001.djvu

			Przebieg realizacji miasteczka UMK na "Bielanach" 


Realizację przeprowadzono w dwu pionach: inwestorskim 
i generalnych wykonawców. 
Zarząd Inwestycji Szkół Wyższych w Toruniu powstał 
w marcu 1966 r. Organizacja Zarządu przedstawia się 
następująco: 
Dyrekcja, której podlegają jednostki: 


Dział Dokumentacji 
- przygotowanie dokumentacji i przygotowanie terenu 
pod względem formalno-prawnym do budowy; 
Dział Nadzoru Inwestorskiego 
- nadzór nad realizacją wykonywanych obiektów i ko- 
ordynacja pomiędzy wykonawcami robót specjali- 
stycznych; 
Dział Zaopatrzenia 
- realizacja dostaw inwestorskich oraz wyposazenia 
aparaturowego i meblowego; 
Dział Planowania 
- zawieranie umów, planowanie oraz statystyka; 
Dział Ekonomiczno-Finansowy 
- sprawy rozliczeń i dokumentacji finansowej. 


Ponadto występują komórki organizacyjne umożliwia- 
jące pracę Zarządu jak: administracja, kadry. 
Zatrudnienie w Zarządzie wynosi około 25 osób. 


Gencralny wykonawca - Bydgoskie Przedsi

biorstwo 
Budownictwa Przemysłowego 


Obiekty kubaturowe części dydaktycznej, oraz uzbroje- 
nie i urządzenie terenu części dydaktycznej i socjalno- 
mieszkaniowej miasteczka uniwersyteckiego powierzono 
do realizacji w generalnym wykonawstwie: Bydgoskie- 
mu Przedsiębiorstwu Budownictwa Przemysłowego w 
Bydgoszczy. 


I 
L 


130 


.. 


Bydgoskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysło- 
wego siłami własnymi zrealizowało całość robót budo- 
wlanych w zakresie stanów surowych, wykończenio- 
wych, robót wnętrzarskich oraz nawierzchni drogowych 
za wyjątkiem nawierzchni asfaltowych. Roboty instala- 
cyjne oraz specjalistyczne zlecono do wykonania na- 
stępującym przedsiębiorstwom: 
- Bydgoskiemu Przedsiębiorstwu Instalacji Przemy- 
słowych w Bydgoszczy, które wykonało całość in- 
stalacji wewnętrznych wodno-kanalizacyjnych, cen- 
tralnego ogrzewania, wentylacji gazowej oraz prze- 
prowadziło montaż mebli laboratoryjnych; 
- Bydgoskiemu Przedsiębiorstwu Instalacji Elektrycz- 
nych w Bydgoszczy, które wykonało całość instalacji 
elektrycznych wewnętrznych, zewnętrznych wraz 
z montażem stacji transformatorowych i kablowa- 
niem; 


. 


- Gdańskiemu Przedsiębiorstwu Robót Telekomunika- 
cyjnych w Gdańsku, które wykonało całość instalacji 
słaboprądowych wewnętrznych i zewnętrznych tj. 
instalacje telefoniczne, radiofoniczne, sygnalizacji 
przeciwpożarowej, zegarowe; 
Miejskiemu Przedsiębiorstwu Zieleni w Toruniu, 
które wykonało całość robót zazielenienia części 
socjalno-mieszkaniowej i dydaktycznej; 
Bydgoskiemu Przedsiębiorstwu Budownictwa Inży- 
nieryjnego w Bydgoszczy, które wykonało całość 
robót związanych z uzbrojeniem terenu tzn. kolek- 
tory kanalizacji deszczowej i sanitarnej, sieci wodo- 
ciągowej zewnętrznej, kanały i sieci zewnętrzne 
centralnego ogrzewania, zewnętrzną sieć gazową. 
- Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Robót Drogowych 
w Bydgoszczy, które wykonało całość nawierzchni 
asfaltowych na terenie części socjalno-mieszkanio- 
wej dydaktycznej; 


.
		

/Licencje_011_08_133_0001.djvu

			.. 


. 


Wyszczególnienie zadań lATA REALIZACJI 
l 
P. inwestycyjnych 1967 1968 1969 1970 197\ 1972 1973 
A. CZ;:ŚĆ DYDAKTYCZNA 
g --- --- 
l REKTORAT - --
 -.-.- --... 
-- - -- - - " 
---- ---- 
2. AULA - '-
 __o .- - 
. - 
--- ----- ---- 
---- ---ot 
3 BIBLIOTEKA 
- 
-- .----- .-.-. .-.-.... 
---- " 
r=== - 
" CHEMIA I ETAP - -.-.- 
-. -. 
= --- -- - 
-= ---- 
5 BIOLOGIA --- .
-.= 
- ._
 
- - 
--- ---- - - - 
---- --" 
6 Lro:ĄDZENE I UZBROJENIE TERENU 
 .-.-. -.-.- 
---- -- - --- --- 
B CZ;:ŚĆ SOCJALNO-BYTOWA 
7 [)(Jt.1 STUDENTA IłH - -.., 
8. DOM STUDENTA NR 2. _._- ..- 
--- -;:.
-_.- 
9 DOM STUDENTA NR3 
--- -- . 

- 
- - 
IQ HOTEL ASYSTENTA NR'. '=_': --.-... 
-- --- 
---- 
11 HOTEL. ASYSTENTA tM.1/3/ -' .. -. 
---- -- 
- -- - --- 
12
 STOI:ĆWKA Z SALAMI GIMNAST. 
-- - -_._. .=- 
-- -:... -- --- 
ł----=- --- ł---'- 
_ 
13 PRZVCHOONIA lOROłł1A I POI:SAN -. -..-1 .- 

 -- ---- -- 


I 
I 
I 
, 
. 


a - według PERT-a 
b -wedlug cykli budowy 
c - rzeczywisty przebIeg realizacji 


---- - dOkumenlacja 
- - roboty budowlaro-montatowe 
-.-.-.. - symbol rabet budowlano-monlazowych 
w cykloch budowlanych 
cyfra (18) ilość miesięcy trwania cyklu 


Porównanie realizacji UMK w Toruniu z PERT-em i cyklami 
budowy 


Fragment budynku Wydziału Biologii 


9. 


J, 
. 
. '!"1 """t: 
ł
 


--::-- 


.
.. 


11m 
I:JC 
. 



 ..., 1IIIIIj, 
. . 
 
. . .. .. " . .. 
-'0 iI>; -_'-..':: 

 - .
--«,.; Ą. 
>

 
-- 
, ,
 
 

 .- 
.
 .... 
 Al 



i
 .'::: 
.. 


$.... 
 


", 


,
 

. 


4
 



 


J.. 
'"łt_ .. 
 


'. 
:; 


_......
 
....,..- 


-!)." 


ł Jf' 
. 
 
 
I ł 
i 
I 
" 

ii ..... 
..... 'II 
-. ..- 
.... i 
, . '- 


-i. ; 
I"'il J 
-Iii ;- 
_o- 
I . J II I 
-.- .
 1 
I, l 'I 
- , 
 
l, .
_ 
I
'. \. . 
I I'.
,
ł 
I
 :.ili
' 


.. 


... 
łł ..... 
.,., 
... 
.... 


..o.;.,..- 



.
>w 
.' 
t:.-.., 
4 . lit l- 
" &... . 
«c -:ł- ..... 


'- 


. 
"I ..., 
J. 
: '"' t 
'" . 
,
 


J..... 


-....;i 
I' 
:.> ł 
, 



. 


al 
I 
' 
 ł 

. 
.. 
Ił"" 


I;, 
· J. J 


1- 
-, 


.. 



 


f #; 
.- ; 
,'I I ' 
. II! . 
,
 
tE 
I 
 
, 


ł-ł 


,. 


..". , 


. 
f 


j. 


{. 


.."" 


ł ...
		

/Licencje_011_08_134_0001.djvu

			Przedsiębiorstwu Montażu Konstrukcji Stalowych 
i Urządzeń Przemysłowych "MOSTOSTAL" w 
Gdańsku, które wykonało konstrukcję stalową wi- 
downi Auli i przeprowadziło jej montaż; 
- Szydłowieckim Zaldadom Kamienia Budowlanego 
w Szydłowcu, które przygotowały kamień i ułożyły 
posadzki marmurowe i granitowe w budynkach i na 
estradzie basenu; 
Bydgoskiemu Przedsiębiorstwu Robót Wykończenio- 
wych i Elewacyjnych w Bydgoszczy, które wykonało 
tynki szlachetne na elewacjach Chemii, Auli i Biblio- 
teki; 
Zakładom Urządzeń Dźwigowych w Gdańsku, które 
przeprowadziły montaż dźwigów w budynkach; 
- Toruńskiemu Przedsiębiorstwu Budownictwa Ogól- 
nego w Toruniu, które wykonało otoczenie i małą 
architekturę Ośrodka Zdrowia; 
Przedsiębiorstwu Hydrogeologicznemu w Gdańsku, 
które wykonało odwodnienie wykopów budynku 
Auli. 


Z zestawienia wymienionych przedsiębiorstw wynika, 
że zaprojektowane roboty o charakterze ogólnobudowla- 
nym zlecone zostały przedsiębiorstwom wykonującym 
w zasadzie roboty budowlane przemysłowe. Wymagało 
to poważnej mobilizacji ze strony tych przedsię- 
biorstw oraz w wielu przypadkach wprowadzenia zmian 
organizacyjnych. 
Bydgoskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysło- 
wego latem 1968 roku powołało Kierownictwo Budowy 
UMK - Toruń, na bazie istniejącego w podliżu Kie- 
rownictwa Budowy Toruńskiej Przędzalni Czesankowej 
"MERINOTEX" w Toruniu. Należy zaznaczyć, że przez 
cały okres realizacji uniwersytetu Kierownictwu Budo- 
wy poza robotami na terenie UMK, podlegały również 
roboty przemysłowe na terenach przyległych ("Merino- 
tex" Toruń, TOS - Toruń, "Plon" - Toruń), z których 
najpoważniejszym zadaniem była realizacja w latach 
1970-72 rozbudowy ciepłowni "Merinotex" - Toruń, 


132 


I 
l 


między innymi również dla potrzeb ogrzewania mia- 
steczka uniwersyteckiego. 
Wiosną 1968 r. przejęto teren pod część dydaktyczną, 
a latem 1968 rozpoczęto budowę zaplecza zlokalizowa- 
nego na zachodniej części projektowanego Wydziału 
Biologii i Nauk o Ziemi. 
Zaplecze to przez cały okres realizacji uniwersytetu 
spełniało rolę: 
- bazy administracyjno-socjalnej, 
- bazy produkcyjnej, . 
- bazy magazynowej. 
Zrealizowanie nakładem 7100 tys. zł zaplecze, z którego 
poza generalnym wykonawcą korzystali również pra- 
cownicy podwykonawców, w przeważającej mierze zdało 
egzamin przez cały czas trwania budowy. 


Organizacja budowy 


Powołane samodzielne Kierownictwo Budowy Nr 3 
UMK - Toruń, podległe było bezpośrednio Dyrekcji 
Bydgoskiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemy- 
słowego. Rozwijało się ono systematycznie w latach 
1968-1972. Największe rozmiary osiągnęło w roku 
1972, tj. w okresie prowadzenia intensywnych robót 
wykończeniowych. 
Dobór kadry inżynieryjno-technicznej nie napotykał na 
poważniejsze trudności w ciągu realizacji budowy. 
Szczególnie chętnie zgłaszała się do prący młodzież po 
studiach i średnich szkołach budowlanych. Młodzież ta 
objęła stanowiska kierowników obiektów, inżynierów 
budowy, techników oraz niektórych majstrów. Stano- 
wiska kierowników robót oraz majstrów, objęli na tej 
budowie w zasadzie doświadczeni kierownicy robót 
przedsiębiorstwa, jak również awansowana młoda 
kadra. 
Roczny harmonogram w generalnym wykonawstwie 
opracowany na podstawie wieloletniego harmonogramu 
budowy, był podstawowym dokumentem wyjściowym 


o 


-
		

/Licencje_011_08_135_0001.djvu

			" 


... 


do pracy na budowie. Składał się on z następujących 
dokumentów: 
- harmonogramu ogólnego budowy w generalnym wy- 
konawstwie, z rozbiciem na poszczególne obiekty; 
- harmonogramu szczegółowego dla sil własnych 
BPBP, opracowanego w obowiązującym w przed- 
siębiorstwie systemie ETO; 
harmonogramu szczegółowego dostaw materiało- 
wych; 
- harmonogramu szczegółowego dostaw wyrobów go- 
towych i elementów do wbudowania; 

 harmonogramu szczegółowego pracy sprzętu i tran- 
sportu; 
- harmonogramu szczegółowego zatrudnienia. 
Kwartalne plany pracy sił własnych BPBP stanowiły 
podstawę do rozliczenia się budowy z przedsiębior- 
stwem. Uwzględniały one wszystkie korekty harmono- 
gramów rocznych i obowiązywały w przedsiębiorstwie 
jako zarządzenie dyrektora. Kontrolowane były na 
miesięcznych naradach kierowników budowy BPBP dla 
całości oraz na tygodniowych naradach z dostawcami 
dla dostaw wyrobów do wbudowania. 
Tygodniowo - dobowy plan pracy ustalany na dyspo- 
zytorskich sobotnich obradach na szczeblu głównego 
kierownictwa i kierowników robót był dokumentem 
codziennej pracy na budowie. Opracowywany był w wy- 
niku potrzeb poszczególnych kierowników robót za- 
sygnalizowanych na etapie planowania pracy z maj- 
strami i brygadzistami. Tygodniowo-dobowy plan za- 
wierał szczegółowy plan pracy sprzętu, środków tran- 
sportu, betoniarni, warsztatów itp. środków produkcji 
zapewniających rytmiczną pracę poszczególnych kie- 
rownictw robót, podawał plan przerzutów pracowników 
fizycznych pomiędzy poszczególnymi obiektami oraz 
najważniejsze bieżące potrzeby materiałowe. 
W generalnym wykonawstwie, przez cały okres budowy, 
przyjęto system koordynacji na tzw. "środowych na- 
radach" na szczeblu kierownictw budowy. kierownicy 
robót - generalnego wykonawcy (gospodarze obiektów), 


... 


kierownicy robót przedsiębiorstw specjalistycznych, 
branżowi inspektorzy nadzoru, przedstawiciele jednostki 
projektowej. Zasadniczym tematem tych narad, były 
sprawy związane z terminami przekazywania poszcze- 
gólnych frontów robót, występujące trudności dostaw, 
problemy natury technicznej, bieżące zastrzeżenia do 
dokumentacji oraz sygnalizowane zastrzeżenia do pracy 
poszczególnych uczestników procesu inwestycyjnego. 
W okresie największego nasilenia robót, tj. od II do 
IV kwartału 1972 r. raz w tygodniu odbywały się nara- 
dy na szczeblu dyrekcji wykonawców realizujących 
roboty oraz dyrekcji inwestora, na których rozwiązy- 
wano problemy, których nie można było rozwiązać na 
szczeblu kierownictwa budowy. Poważniejsze problemy, 
które nie mogły być rozwiązane, na szczeblu dyrekcji 
poszczególnych wykonawców oraz na szczeblu zjedno- 
czenia były tematem okresowych posiedzeń Rady Bu- 
dowy, a następnie Sekretariatu Komitetu Wojewódz- 
kiego PZPR trafiając dalej do odpowiednich resortów. 


Charakterystyka realizacji poszczególnych obiektów 
Rektorat ze Studium Języków Obcych 
Stan zerowy: 
- de3kowania inwentaryzowane typu "Sląsk" 


KO::1strukcja: 
- projekt przewidywał dźwigary 2B-45 Tm z torowi- 
ska o długości 250 mb, obiekt zrealizowano dźwiga- 
rem 2B-80 W, z torowiska o długości 70 mb. Głów- 
ny problem realizacji konstrukcji polegał na wyko- 
naniu stropów o konstrukcji z plyt żelbetowych 
270 X 270 cm wtapianych w żebra i podciągi wy- 
konywane "na mokro". KO:1strukcję części wysokiej, 
(7 kondygnacji) zrealizowano w o!
:resie je3ie:1no- 
zimowym - 1970 '1971 (bardzo długie okresy tem- 
peratur do -18°C). Cieplak z plandek brezentowych 
o powierzch:1i l kondygnacji, prze::1oszo:1Y co góry 


133
		

/Licencje_011_08_136_0001.djvu

			w miarę wznoszenia budynku, umożliwiał podgrze- 
wanie betonowego stropu od spodu. Do wznoszenia 
konstrukcji zastosowano punktowe wieżyczki, ze sta- 
lowych stempli teleskopowych oraz inwentaryzowa- 
ne podwieszane deskowania żeber. 
Sciany osłonowe: 
konstrukcja aluminiowa, bardzo dobrze rozwiązany 
problem likwidacji tolerancji montażowych, pozwolił 
na zachowanie wysokich wymagań geodezyjnych. 
Montaż ścian osłonowych z rusztowań wiszących. 
Roboty wykończeniowe i wnętrzarskie: 
najpoważniejsze problemy wystąpiły z zapewnie- 
niem dostaw stolarki okiennej, drzwi fornierowa- 
nych, boazerii oraz montażu podwieszonych stropów 
z listew sosnowych (73 tys. mb). 


Aula 
Stan zerowy: 
deskowania inwentaryzowane typu "Sląsk". Część 
fundamentów i konstrukcji budynku wykonano 2 m 
poniżej zwierciadła wody gruntowej, wykonując 
skrzynie żelbetowe zapuszczane pod 6 słupów beto- 
nowych oraz odwadniając przy pomocy 9 studni głę- 
binowych połączonych lewarem, całość zagłębienia 
konstrukcji pod sceną i zaplecze. Wykonanie żelbe- 
towej wanny szczelnej, przy zastosowaniu izolacji 
typu ciężkiego, zakończyło się pełnym powodzeniem 
wykonawców. 
Konstrukcja: 
projekt przewidywał montaż konstrukcji stalowej 
dżwigiem samojezdnym typu "COLES", montaż 
konstrukcji żelbetowej dźwigiem 2B-120 Tm; 
obiekt zrealizowano - montaż konstrukcji stalowej 
według projektu, montaż konstrukcji żelbetowej 
dźwigiem 2B-8b W. 
obudowę konstrukcji stalowej wykonano za pomo- 
cą jednostronnych deskowań inwentaryzowanych, 
wykorzystując izolację ścian jako drugą stronę de- 
skowania. 


134 


.. 


Część niską - zrealizowano tak samo jak stropy 
Rektoratu. 
Roboty wykończeniowe i wnętrzarskie: 
roboty wykończeniowe wraz z montażem całego wy- 
posażenia wnętrza wykonano w okresie zaledwie 
6 miesięcy, co należy do jednych z największych 
osiągnięć na budowie UMK. Specjalnej koncentracji 
wymagało wykonanie stropów podwieszonych aku- 
stycznych widowni, boazerii widowni wraz z izola- 
cją akustyczną, stropu podwieszonego części niskiej 
a szczególnie amfiteatru widowni, począwszy od bo- 
gatej gospodarki podziemnej, poprzez wykształcenie 
stopni betonowych i ułożenia na nich podłogi z de- 
szczułek dębowych. Dużej mobilizacji ze strony pod- 
wykonawców wymagalo zrealizowanie projektu 
wentylacji mechanicznej i instalacji elektrycznych, 
głównie na sali widowiskowej. 


Biblioteka 
Stan zerowy: 
deskowania inwentaryzowane typu "Sląsk", indy- 
widualne inwentaryzowane deskowania pod stopy 
fundamentowe. 
Po zrealizowaniu stanu surowego budynku, wskutek 
gwałtownego podniesienia się poziomu wody grun- 
towej, wykonano dodatkowo wokół budynku i we- 
wnątrz pod naj niżej zlokalizowaną częścią drenaż 
opaskowy, studnię zbiorczą i pompownię wody. 
Konstrukcj a: 
Projekt przewidywał montaż boczny konstrukcji 
dwoma dźwigami ŻB-120 TM z trzech stanowisk 
(3 odcinki torów po 80 mb). Obiekt zrealizowano 
l dźwigiem 2B-120 TM z jednego stanowiska (tor 
o długości 60 m). Możliwe to było dzięki wprowa- 
dzeniu dźwigu do środka budynku i wykonanie 
montażu boczno-czołowego. 
Koncepcja wykonawcy wymagała zastosowania na 
czas realizacji dodatkowych stężeń konstrukcji. 
Skomplikowana funkcja budynku i zapewnienie 


l 
I 
J 


,
		

/Licencje_011_08_137_0001.djvu

			" 


" 


" . 

'.. 


, 


I '
. 
, 
 


.
. . ... .:m I 

"" 
.... 
 ... .. 
· Ul..... r";:- 

 
..
.. ......... ." ..
;:;: 
. . 


I' 


L 


, . 


r 


i 
, 


'r .' 
..1; 


" 


-:----:"7::. 


Im 


-, 


. 


& 
,....... 
.t. .""\ 


- 


J:., 


- 


Budynki biologii, biblioteki 


... - 


r- 
,. 




 .., 


.
 


.. 



.. 



--.... 
... -- 


 -' . J 


.... 


, 


chemii widoczne od strony zachodniej (stan z r. 1970). 


. " 


1'aIIiIIIł
- ...
....... 
."... 


- 


...
 


f 


------- -, 
t. _ 
- -';:'-1 


. - 


t' 


.. #/ 
. . . . 


- 


-..
 


.. - 



 


.. 


..
. 



 


..... 


A_'
 
Y 


,,
 


...... 

...,.... 


..... .
		

/Licencje_011_08_138_0001.djvu

			sztywności prefabrykowanej konstrukcji, narzucały 
konieczność zastosowania szeregu elementów wyko- 
nanych "na mokro", które decydowały o szybkości 
wznoszenia budynku. Najpoważniejsze problemy 
wykonawcze napotykano przy montażu płyt ze- 
wnętrznych (poziom +5,70; +9,30; +12,40) posia- 
dających wypuszczone zbrojenie wspornika, które 
przenikało się ze zbrojeniem podciągów biegnących 
po zewnętrznym obrysie słupów. 
Sciany osłonowe: 
- podobnie jak na budynku Rektoratu oraz szkielet 
stalowy wypełniony blokami z betonu lekkiego, nie 
stwarzały trudności w realizacji. 
Niezwykle pracochłonna w wykonaniu okazała się 
natomiast zewnętrzna ściana stalowo-drewniana 
poziomu + 5.70 do 12,40 od strony północnej. 
Roboty wykończeniowe i wnętrzarskie: 
zasadnicze roboty wykończeniowe poza pomieszcze- 
niami magazynowymi, sprowadzały się do wykona- 
nia stropów podwieszonych i ścianek działowych. 
Rozwiązania tych dwóch elementów, ocenia się jako 
stojące na najwyższym poziomie - rozwiązanie pro- 
jektowe spełniające poza funkcją architektoniczną, 
właściwe wymagania wykonawcze tj. możliwość 
przygotowania warsztatowego stosunkowo niewielu 
typów dużej ilości elementów, a następnie ich szyb- 
ki montaż na budowie. 
Pozostałe roboty wykończeniowe i wnętrzarskie jak 
na innych obiektach. 


, 
Instytut Chemii 
Stan zerowy: 
- deskowania inwentaryzowane typu "Sląsk". 
Konstrukcja: 
projekt przewidywał montaż boczny dźwigiem 
2B-80 W, z dwóch torowisk o długości około 200 mb. 
Obiekt zrealizowano dźwigiem 2W-90 Tm "Bocian" 


136 


1 


z jednego torowiska o długości około 200 mb, oraz 
dźwigiem ŁABENDY-1000 (Zespół wejściowy + 
kostki). Montaż konstrukcji nie napotykał na żadne 
przeszkody i większe trudności. Zaprojektowane po- 
łączenia spawane, głównie ram i belek podłużnych, 
dawały pełną sztywność budynku w czasie mon- 
tażu i uniezależniały całkowicie od procesów mok- 
rych. 
Wypełnienie szkieletu: 
szczególnej uwagi wykonawcy w zakresie zapewnie- 
nia dostaw, a następnie właściwego wykonania, wy- 
magały ściany wewnętrzne traktów korytarzowych, 
mieszczące kanaly wentylacji grawitacyjnej i kwa- 
soodpornej oraz wnęki drzwiowe i instalacyjne. 
Roboty wykończeniowe i wnętrzarskie, montaż wypo- 
sażenia: 
poza zapewnieniem wymaganych dostaw, roboty 
wykończeniowe budowlane nie wymagały nadzwy 
czajnych przedsięwzięć. Standard wykończenia ze- 
społu wejściowego nie odbiegał od standardu tych 
robót w innych obiektach. 
Poważnym natomiast problemem technicznym bu- 
dynku, było wykonanie zaprojektowanych, skompli- 
kowanych instalacji wewnętrznych, a następnie 
przeprowadzenie montażu mebli laboratoryjnych, 
w tym 185 digostoriów. Roboty instalacyjne wodno- 
kanalizacyjne, wentylacji gazowej, a następnie 
wspomniany montaż mebli, decydowały o tempie 
robót wykończeniowych. 


I 
- 


w y d z i a ł B i o log i i i N a u k o Z i e'm i 
Stan zerowy: 
deskowania inwentaryzowane typu ,.Sląsk". Cieka- 
wym rozwiązaniem na etapie realizacji, było zasto- 
sowanie do wykonania stanu zerowego budynku 
"B" - deskowania przesuwnego o długości 12 mb, 
pozwalającego na szybką realizację ścian żelbeto- 
wych i uniezależnienie się od warunków atmosfe- 
rycznych. 


.-
		

/Licencje_011_08_139_0001.djvu

			Detal rozwiązania konstrukcji budynku biologii 


KonstrukcJ a: 
Projekt przewidywal montaż przy pomocy dźwigu 
2B-120 Tm, z dwóch stanowisk (2 torowiska po 
około 200 mb). 
Obiekt zrealizowano dźwigiem 2B-80 W, z jednego 
torowiska o długości 200 mb, oraz częściowo sto- 
sując dźwig - Waryński-503. 
Montaż - wypełnienie szkieletu, roboty wykoń- 
czeniowe i wnętrzarskie przebiegały podobnie jak 
w Instytucie Chemii. 
Realizacja robót. 
Zrealizowanie obiektów dyd,,-ktycznych miasteczka uni- 
wersyteckiego wymagało wykonania szeregu robót, 
z których najważniejsze wymienione zostały w zesta- 
wieniu. 


Roboty ziemne 
Kierownictwo budowy przyjęło i zrealizowało koncep- 
cję centralnego zaplecza, organizując zagospodarowanie 
przyobiektowe do niezbędnego, praktycznie awaryjnego 
minimum. Taka koncepcja, pozwoliła na jednoczesną 
realizację robót kubaturowych jak również związanych 
z uzbrojeniem terenu oraz robót drogowych, gdyż prak- 
tycznie poza obrysem obiektów, na terenie istniały tyl- 
ko drogi dojazdowe od zaplecza do poszczególnych 
obiektów, zapewniające bezkolizyjny dowóz prefabry- 
katów, materiałów, a przede wszystkim masy betono- 
wej. Pozwoliło to utrzymać przez cały okres rcalizacji 
stosunkowo dobry porządek na placu budowy, a tym 
samym uniknąć marnotrawstwa materiałów oraz więk- 
szych zahamowań w procesie realizacji poszczególnych 
robót. 


Roboty betonowe 
Masę betonową w zasadniczej części urabiano w jednej 
centralnej betoniarni, dowożąc ją do poszczególnych 
obiektów przy pomocy samochodów specjalnych do do- 
wozu betonów oraz samochodów wywrotek. W okresie 
największego nasilenia robót betonowych oraz w okre- 
sie wykonywania warstw wyrównawczych, i podłoży 
pod posadzki, (konieczność przesiewania kruszywa) sto- 
sowano na niektórych obiektach przyobiektowe punkty 


... 


... 



'. . ,
 


'.:, .>' 
 


":'III!: 


IIJ 



 : 


-t, 
 


:' .
.-.J:I!O 


, , 


. 
j 


j 


., 


t- 


", 


..
		

/Licencje_011_08_140_0001.djvu

			- 
I 



 


Budynki Instvtlltu Chemii 


Wydziału Biologii w początkowej fazie realizacji 


' 1\ "'..... . 
"':
4 
, . :.' 


Ił 


... 



.., 


.',,", 


.. 


..,. :ł.....' A.... N 
-=- - .".
 
" 


 
_.fI 
;........:.1 . ,"T - - ,'
 > 
. 
- -- L..: . '..,.J ..:
.J L 


,o' "-:::;a _. ,. ,.': 
 ,
 
-. 
,
'..... , 

 -:, . ...-.: 
- .... - lr1 
-............. .- 


.to 
". "':! 
 


'
H __ '4 .. 
-

...T

.
 

..... . f''- : ':. .. 


.., 


'
-->: ;" 


.. .... 
" 


'," 


- 


"'. 


, 


, 
 
 ,'.

. - 
 . -'" 
t- ,.
--:.. # -ł_' 



 
 
::d .t,lJJr-"" " . " .' ...... fII'f _ 
 I 
t ...fr,,:.4 ',C' rI.. , :F- M '. .....J. :" 
: 
 .. ---.J.łn-r:..... 
· 1'" 
," ":;><>' . 4' 4

'
, 
 
 ,.. '. . . 
,.,. . J 
. s. >.J'" . . p '''' '. 
 ' . 
... ł """4. 
¥) .:
 .,., _:,"" 
.. ..... ",'"., :J..' i"'" "":' .Ń' '.;,-, . 
-,...,,; 'II
 . 
',' 
 

,/: ::.8 


 
. .
 


,.. 


c, f 


.-- 
 
ił I 
, - 
, 
',' 


..... 


l 


ł 


/ 


IL 



 .
 
'" 


_. 


;. 


.-" 


...t ri 

: 


.... 
"!;-.AJ. 


.J" 



,. 


,.' 


:11>"..... 


> --. 



- 


,. 


fIIIII 


, 


.;r' 



".., 


'- 


.. 



.. 





 


;, 


, 


- 


::.f,
		

/Licencje_011_08_141_0001.djvu

			ł 


... 
Lp. 
, 1 

.. j 
,...., 2 
3 
4 
5 
6 
7 



 


8 
9 
10 
11 
12 
13 
14 
15 


ienie podstawowych mas i ilości robót budowlanych dła obiektów dydaktycznych oraz uzbrojenia i urządz<'nia tt'r<'nu 
pierwszego etapu realizacji UMK w Toruniu 
obiekt 
Wyszczególnienie Jedn. I I Biblioteka I I I Razem 
Uzbrojenie 
miary Rektorat Aula Chemia Biologia terenu 
Roboty ziemne m 3 6500 14357 14300 13 000 15000 162448 
25 605 
Betony wylewane na 
mokro m 3 2400 2419 4100 3680 3860 9940 26 399 
Prefabrykaty T 1436 762 4580 5300 6800 3320 22 198 
Wypełnienie tys. sztuk 492 341 640 1100 1390 - 3963 
szkieletu jedno ceram. 
Tynki wewnętrzne m" 12300 5365 25 000 36 500 56 350 - 135 515 
Stropy podwieszone m! 4530 2119 6 200 2820 1840 820 18 329 
Posadzki 
a) po:Uoża i war- 
stwy wyrównawcze m" 4900 6670 19300 25 900 23 890 8478 89 13R 
b) PCW m" 3575 455 14200 6500 7490 - 32 220 
c) klepka m" 474 1622 130 -ł20 480 - 3126 
d) kamień m" 321 1169 400 540 - - 243(' 
e) lastriko m" - 79 90!) 1740 2220 - 4939 
f) terakota m" 252 236 182 350 920 - 1940 
Glazura m 2 852 337 730 2930 3390 - 8289 
Stolarka okienna m" 1727 331 1450 2460 2500 - 8468 
Stolarka drzwiowa szt. 243 74 281 560 590 - 174R 
Boazeria j wykladziny m" 1796 1513 6000 4120 5060 3480 21 969 
Aluminium kG 11 745 3857 5400 2640 3140 - I 26 782 
Płytki chodnikowe m 2 - - - - - 15390 I 15 390 
Asfalty m" - - - - - 25 424 25 424 
lzo1a'cje termiczne I 
a) dachy m" 2800 2821 3500 5300 5715 I 8478 28614 
b) posadzki m 2 4850 3849 15 800 20 600 18 181 - 63 280 
139 


Zestaw
		

/Licencje_011_08_142_0001.djvu

			Budynek biblioteki w początkowej fazie realizacji 


-- 
, 


.... 


.. .
 


,:Jt \ 


..' 
 


.; 


,. 



..... 


'
 


.. 


., 


. . 


.,,, 1fIP 
.. 


r t 
I ' r 

 
I' 


- 


"'" 



- 


.".. 


.. 


-' 



.. 


..-.. 


- 


? 


ł 


ł 
). 


<" o"i- 
...... ., t ł 
. 

 
ł" ,r' J. 
.... II 
" 
, 
.p 
.. " /' , . 
ł f 
i.? 


, 


'ł_ 


- 
 
I. ,<", 

 ! ." . 


" 


.t. 


. .. 


. 


.. 


',
...Io00 


-'
 



1; 
.,- ł 


x 
 :Ii: ' h. 
	
			

/Licencje_011_08_143_0001.djvu

			? 


1 


.. 


1'1 
I
- 


f' 


Ą-7. 


...... 
 

 


, 

, 


II 




 ł.- , 
..i..J. 


,/ 
"<"', 


.---
 
 
 
-..-' ,


 

. 
 

-' 
1
"Ir;. 
":'t< ...... 
 \l 
1 \
 

, 


\ 


, 
 


:«. 

 


...... *" 


......... ..... *' 
-..:.1- - 

- 


..... 



 



 ; 
 , 
"':"'
i)-"" .

 
'"' 
-:.".." " y .
 - -- .' - 
, .
..., :".' -.- 
 
 
 
. -".. 
 


'- 
. Q,; !p ,\'-. ' . 
., - 
 /tT-rr -'" . 0-:>' "- - 'i: -
 
. 'k 
 ,::..
,
 1 _1 1 
". 
. .. 
 .... 
 - - ... ",. lilii 1 j 

 
.', ""'" 
 . _
.":oc... -" 
....... 


 
 
 
 
-...... - 
'łr. 
 
'; I.
" 
 
.11> 


-..11 _
. 
..;..::L
 . . 


..".. 


A:. '''Je 


. 


.. 


. 
. . 


, 


... 


. 
... 'IL
 I I.. 
 . 


.A 


-.. 


.t, 
.
 


" 
 "". . ...łt 


II 


. 
... 


g
-= 


.
 ..... 



 


.,. ł 


, III!!" 
... 
" 


---L 

.... 
';'-' .. 


')< 


"\ 
 


.. 


i:- 
 <. "11!. -:;oj '\0"'" ' __o 
<.' "_. 
 
, 

41> 
iJ"'" 



 .
; 
"JW. 
 ""-o.:" 
;"" 


. . 


-) 



:. 


. 
:, 
ł-- 
.. 
.!... 


.. 
... 


.. 


.
		

/Licencje_011_08_144_0001.djvu

			urabiania betonu, zaopatrzone w betoniarki wolnospa- 
dowe 400 l i jedną betoniarkę przeciwbieżną 500 l. 
Wszystkie elementy konstrukcji nośnej oraz zasadnicze 
masy betonów w okresach zimowych dowożone były 
jednak z centralnej betoniarni. 


Prefabrykaty betonowe 
Większość prefabrykatów mających zastosowanie przy 
realizacji konstrukcji budynków oraz całość prefabry- 
, katów wielowymiarowych została wyprodukowana na 
poligonie prefabrykatów ciężkich, znajdujących się na 
terenie zaplecza budowy oraz na małym poligonie przy- 
obiektowym. Poligon przyobiektowy znajdował się 
w sąsiedztwie budynku Chemii gdzie wyprodukowano 
ramy konstrukcji nośnej Instytutu Chemii i Wydziału 
Biologii i Nauk o Ziemi, unikając w ten sposób dro- 
giego transportu samochodowego wymagającego pojaz- 
dów specjalnych. 
Z wytwórni zewnętrznych sprowadzano jedynie płyty 
stropowe "Zerań", mające zastosowanie w konstruk- 
cjach Chemii i Biologii oraz część prefabrykatów śred- 
nio i drobnowymiarowych uzupełniających konstrukcje 
budynków a także elementy drogowe. Wszystkie ele- 
menty wielkowymiarowe przewidywane do wykonania 
w formach stalowych produkowane były w formach 
z tzw. opuszczanym dnem. Pozwoliło to uzyskać bardzo 
dobrą fakturę zewnętrzną elementów i zachować ściśle 
zaprojektowane wymiary. Miało to duże znaczenie, po- 
nieważ założono bardzo niskie tolerancje montażowe. 
Jakość, a szczególnie wytrzymałość wyprodukowanych 
systemem poligonowym prefabrykatów, przez cały okres 
budowy nie budziła żadnych zastrzeżeń (na podstawie 
protokołów KT i atestów), a wyprodukowane tą metodą 
elementy uzyskały bardzo pozytywne opinie fachow- 
ców-konstruktorów wizytujących budowę. 
Elementy średniowymiarowe jak: belki, płyty kana- 
łowe, płyty korytkowe itp. wyprodukował Zakład Be- 
toniarski w Aleksandrowie Kujawskim, natomiast płyty 


142 


.... 


. 


stropowe typu "Zerań" - wyprodukowały Bydgoskie 
Zakłady Betoniarskie - Białebłota. 
Dużą pomoc w okresie maksymalnych potrzeb prefa- 
brykatów dla wykonania Forum uczelni, udzielił poli- 
gon prefabrykatów ciężkich z Budowy nr 76 BPBP 
w Swieciu n. Wisłą - produkując prefabrykowane ele- 
menty stopni oraz części płyt 50 X 50 cm. 
Transport elementów prefabrykowanych z poligonu na 
miejsce wbudowania odbywał się przy pomocy zestawu 
ciągnik "Staliniec" - 100 KM oraz przyczepa P-101 
Dla zapewnienia właściwej organizacji pracy na poli- 
gonie i na obiektach montowanych, omawiany trans- 
port odbywał się głównie na II zmianie, co dawało 
wysoki wskaźnik wykorzystania dźwigów na poligonie 
i na montowanych obiektach. 


. 


Roboty pozostałe 
Wykonanie pozostałych robót sprowadziło się do stałegv 
rozwiązywania dwóch podstawowych problemów: 
zapewnienia dostaw (uzyskanie przydziałów, zapew- 
nienie wykonawców, terminowa realizacja zamó- 
wień); 
zorganizowanie na placu budowy odpowiedniej li- 
czebnie i jakościowo siły roboczej. 


. 


Dostawy 
W okresie realizacji budowy najpoważniejszy problem 
przedstawiały: 
dostawy elementów kwasoodpornych kanałów wen- 
tylacyjnych, 
terminowość realizacji dostaw wyrobów aluminio- 
wych, 


-
		

/Licencje_011_08_145_0001.djvu

			. 


. 


zapewnienie wymaganych projektem kolorów szkła 
hartowanego na elewacje, 
zapewnienie wymaganych jakościowo i kolorystycz- 
nie płytek klinkierowych okładzinowych, 
zapewnienie jednakowego koloru całości 'płytek PCW 
wbudowanych na obiektach dydaktycznych, 
- zabezpieczenie wykonania robót kamieniarskich, 
- zabezpieczenie terminowej dostawy stolarki: 
- okiennej (naj poważniejszy problem z całokształ- 
tu dostaw), 
- drzwiowej fornirowanej, 
- elementów podlegających wbudowaniu (szafy, 
boazerie), 
- zapewnienie potrzebnego drewna obrobionego na 
wykonanie stropów podwieszonych i innych ele- 
mentów, 
ulokowanie wykonania i terminowe dostawy 
elementów o charakterze reprezentacyjnym (wy- 
posażenie szatni, bary, obudowa instalacji, słu- 
pów, ścianki szklone itp.), 
zapewnienie właściwej jakości ślusarki stalowej, 
- otrzymanie profili zimnogiętych stalowych, 
- otrzymanie wentylatorów zwykłych i kwasoodpor- 
nych, 
- otrzymanie kształtek instalacyjnych, 
- otrzymanie żądanych asortymentów opraw elek- 
trycznych, 
otrzymanie potrzebnych ilości kołków do wstrzeli- 
wania. 


Szczególną pomoc w opanowaniu trudnej sytuacji z do- 
stawami wyrobów drewnianych, udzieliła Stolarnia 
Mechaniczna BPBP w Gniewkowie, która praktycznie 
od lipca 1971 r. do grudnia 1972 r. pracowała wyłącz- 
nie dla potrzeb budowy UMK. Stolarnia ta wyko- 
nała: 


- 


- całość stolarki okiennej (konfekcjonowanej), 
- całość elementów potrzebnych do wykonania stro- 
pów podwieszonych, 
- całość ścianek wewnętrznych, 
- 70 % boazerii i wykładzin drewnianych SClan, 
- 80% wyposażenia wbudowanego (szatnie, bary itp.), 
- całość stolarki uzupełniającej (listwy, cokoly itp.), 
- 40 % otworów drzwiowych typowych, 
- 100 % otworów drzwiowych (z wyjątkiem forniro- 
wanych) nietypowych. 
Wostatniej fazie budowy pracownicy Stolarni w Gniew- 
kowie oddelegowani zostali do bezpośredniej pracy na 
budowie Auli i Biblioteki. 


Siła robocza 
Przy zorganizowaniu potrzebnej ilości pracowników fi- 
zycznych a w szczególności wysokokwalifikowanych 
rzemieślników, do wykonania robót wykończeniowych, 
BPBP napotkało na bardzo poważne trudności, których 
w pełni nie udało się rozwiązać w ciągu całego okresu 
trwania budowy. Przedsiębiorstwo zmuszone było do- 
wozić pracowników z terenu całego województwa oraz 
utrzymywać na warunkach hotelowych olbrzymie ilości 
rzemieślników. 
Brak rzemieślników o potrzebnych kwalifikacjach, wy- 
nikał z charakteru pracy przedsiębiorstwa (budownic- 
two przemysłowe) oraz z jednoczesnego prowadzenia 
intensywnych robót wykończeniowych na wszystkich 
obiektach związanych z terminowym przygotowaniem 
uroczystości 500-lecia urodzin Mikołaja Kopernika. Na- 
bór pracowników z innych przedsiębiorstw z uwagi na 
szeroko prowadzone w Toruniu roboty inwestycyjne 
praktycznie był niemożliwy. Poszczególne przedsiębior- 
stwa zgrupowane w generalnym wykonawstwie Byd- 
goskiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowe- 
go zatrudniały dla potrzeb realizacji UMK w okresie 
największego nasilenia prac (III-IV kwartał 1972 r.) 
następujące ilości pracowników (na budowie i w zakła- 
dach produkcji pomocniczej): 


j 


143
		

/Licencje_011_08_146_0001.djvu

			Bydgoskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemy- 
słowego 
Bydgoskie Przedsiębiorstwo Instalacji Przemysłowych 
Bydgoskie Przedsiębiorstwo Instalacji Elektrycznych 
Gdańskie Przedsiębiorstwo Robót Telekomunikacyj- 
nych 
Miejskie Przedsiębiorstwo Zieleni 
Bydgoskie Przedsiębiorstwo Robót Wykończenio- 
wych i Elewacyjnych 
Szydłowieckie Zakłady Kamienia Budowlanego 
Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych 
Zakłady Urządzeń Dźwigowych 
Mostostal 
Bydgoskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Inżynie- 
ryjnego 
Toruńskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego 
Przedsiębiorstwo Hydrologiczne Gdańsk 


Razem: 


855 osób 
168 osob 
67 osób 


7 osób 
36 osób 


57 osób 
20 osób 
25 osób 
10 osób 
20 osób 


20 osób 
20 osób 
10 osób 
1325 osób 


W okresach letnich, gdy przedsiębiorstwa zmuszane 
były udzielać urlopów stosunkowo licznej kadrze tzw. 
chłopo-robotników, dużą pomocą dla budowy były Stu- 
denckie Hufce Pracy, z których młodzież chętnie pra- 
cowała na tej budowie. 
Występujący niedobór rzemieślników, pokrywany był 
niezwykle ofiarną pracą pewnych grup pracowników 
fizycznych, którzy nie szczędzili sił, a często nawet wol- 
nego czasu do pracy na budowie. Największy jednak 
wysiłek włożyli w tym kierunku pracownicy kierujący 
bezpośrednio robotami (kierownicy robót i majstrowie), 
którzy w zasadzie organizując pracę na I i II zmianie, 
pracowali średnio po 12 godzin dziennie przez cały czas 
trwania budowy. 
Poprawna organizacja pracy dała poza osiągniętym 
efektem końcowym w postaci zrealizowanych obiektów, 
efekty w zakresie bezpiecznych metod pracy, gdyż przez 
cały okres budowy I etapu od lipca 1968 do końca 
grudnia 1972 r. w generalnym wykonawstwie BPBP 
nie zanotowano ani jednego wypadku śmiertelnego, 
a wypadki typu ciężkiego były bardzo sporadyczne. 


144
		

/Licencje_011_08_147_0001.djvu

			,.
 
,. 


.,'''A r 


I,' 
.. 
..,- 


(' 


"<1'" 


., 
, 


.......; 
 
..... 


.. 


. ; 
, 


.
> 


" 
. 
;.. 


h 
. ," 
I, 
. 
'/ 


, , 



. , 


.
 


" 


, . 





 
" 



 



, , 




 


I 


, 


! 
! -: ł«< <11 


. 


" 


), 


.. 


" . "'
. .. 
'1i_=:&: : 'v....... ;'# 
. .. 



 


\ 


" 
\H 


.; 


! 


.
 
,
 


. , 


. 


,,- 


fII
 


k od strony północnej 
Stołówka studenc a 


.. iW' 
- 
.... 
t t\. 
. . " ..4
 
., 

 . 


. ,'i , 


.., 
" . 
l *t- " 
..,. "Jc
 , 
\ . ,.
 
, 
'* 

. ,. 
>(. 
..v-'''' 
, 
. 


... 


....... 
 


. " 
" 


"'J · ł-c:... '.,::: .'- 
"ył':' . <-' 
;.. 
 


'";':'ł 
f
' .
 
. 
.\ł
> 
."łł!: 


, 
.. 


.. 


. , 


. i 


. 
ł: 
, 


..... 


.. 
.. 


,. 


. 


... 


fi 



' 


iO 


.. 




, 


" 



, 


. 


t . 




 ....... 


';::;'" y, 
....-c-. 


, 
'4
 



- 


.t 


,.. 


.
.
 <4, 
'<.... ł(]!" ,.- 
".' . '", .; 


 . >
 
:
.
 
"-,. 1'>." 
 ,t. 


. 


'::1>. 


.. 


.
: 
':I'IIo:-
"_ 


Ił 
 .1Ji 


'\": < 
. 


,.. .,
; 
. '.1- 
 .. 
'. 
, . 


9.. 
1 
.
 .. 
.
': 


.. 


'" 


....,... 


"Jti--, 


.. 


- 


.... 
 
>i' 


... 


;:' 


.... 
1 


>-"':t- 


. ::

 .;"
. 

 .:.,. 


 
1 : ..
......., "" ,,
 

., 
.,.
 .
- 
." 

, ,,---- 
i
 ;' .., ;. 
:::.

. 
"4 .

. > P: 
lilii 


.s 


'""S- ".<', 


_ 
', .7
y 
... 


'. 


"
		

/Licencje_011_08_148_0001.djvu

			Generalny wykonawca - Toruńskie Przedsiębiorstwo 
Budownictwa Ogólnego 


Obiekty socjalno-mieszkaniowe miasteczka uniwersy- 
teckiego powierzono: Toruńskiemu Przedsiębiorstwu 
Budownictwa Ogólnego wraz z podwykonawcami: 
- Bydgoskim Przedsiębiorstwem Instalacji Elektrycz- 
nych dla robót elektrycznych, 
Bydgoskim Przedsiębiorstwem Instalacji - dla ro- 
bót wentylacyjnych i sanitarnych, 
Bydgoskim Przedsiębiorstwem Robót Wykończenio- 
wych i Elewacyjnych - dla robót elewacyjnych, 
Zakładem Urządzeń Dźwigowych - dla wykonania 
i montażu dźwigów, 
Gdańskim Przedsiębiorstwem Robót Telekomunika- 
cyjnych - dla robót instalacji słaboprądowych, 
Szydłowieckim Zakładem Kamienia Budowlanego- 
dla wykonania robót kamieniarskich, 
Toruńskim Zakładem Przemysłu Terenowego TZDZ 
Toruń - dla wykonania elementów wyposażenia 
wnętrz. 


Obiekty socjalno-mieszkaniowe wykonane w okresie od 
kwietnia 1967 r., do marca 1972 r. przez generalnego 
wykonawcę TPBO to: 
3 domy studenckie, 
2 hotele asystenckie, 
stołówka na 2200 posiłków z dwiema salami gimna- 
stycznymi, 
- Przychodnia Zdrowia z Półsanatorium. 


Organizacyjnie budowę tej części miasteczka UnIwer- 
syteckiego przyporządkowano kierownictwu budowy 
dzielnicy mieszkaniowej Reja II. W momencie kiedy 
roboty na terenie UMK rozwinęły się utworzono samo- 
dzielne kierownictwo budowy. 


146 


Na terenie miasteczka uniwersyteckiego Toruńskie 
Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego nie budowało 
wspólnego zaplecza z powodu bliskiego połoźenia włas- 
nych centralnych wytwórni prefabrykatów, zbrojarni, 
stolarni i ślusarni. Na budowie poszczególnych obiek- 
tów wykonano jedynie zaplecze socjalno-bytowe dla 
pracowników oraz węzły betoniarskie dla wykonania 
betonów i zapraw, a także zabezpieczenia obiektów do 
prac w okresie zimowym. 


Realizację poszczególnych zadań przeprowadzono syste- 
mem już tradycyjnym w budownictwie tj. metodą 
uprzemysłowioną, gdyż obiekty były realizowane z ele- 
mentów wielkoblokowych unifikacji bydgoskiej. J edy- 
ne trudności to konieczność zastosowania dźwigów 
80 Tm dla montażu hoteli asystenckich ze względu na 
ich rozczłonkowany kształt, realizację jednego hotelu 
w odległości około 10 m od czynnej bocznicy kolejowej 
oraz drugiego hotelu w odległości około 30 m od za- 
mieszkałego budynku. W budynku Stołówki problemem 
dla kierownictwa budowy była duża ilość robót beto- 
nowych przeprowadzonych na mokro. Roboty wykoń- 
czeniowe były prowadzone metodami i materiałami 
ogólnie stosowanymi w kraju. 


Średnie zatrudnienie u poszczególnych wykonawców 
przedstawiało się następująco: 


Toruńskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego 310 osób 
Bydgoskie Przedsiębiorstwo Instalacji Elektrycznych 42 osób 
Bydgoskie Przedsiębiorstwo Instalacji 60 osób 
Zakłady Urządzeń Dźwigowych 4 osoby 
Gdańskie Przedsiębiorstwo Robót Telekomunikacyjnych 7 osób 
Bydgoskie Przedsiębiorstwo Robót Wykończeniowych 
i Elewacyjnych 20 osób 


Razem: 


443 osób 


»
		

/Licencje_011_08_149_0001.djvu

			ł 


Zcstawienie podstawowych mas i ilość robót budowlanych dla obicktów socjalno-mieszkaniowych 
pierwszcgo ctapu realizacji UMK w Toruniu 


Obiekt 
stoIowka 
Lp Jedn. Dom Dom Dom Hotel Hotel z 2 sala. Przy- 
VVyszczególnienie chodnia Razem 
miary Studenta Studenta Studenta asyst. asyst. mi gim- 
nr 1 nr 2 nr 3 nr 4 nr 3/1 nastycz- z l'óIsa- 
nymi natorium 
l Roboty ziemne m 3 890 890 1515 1983 l!183 4859 3346 15 466 
2 Betony wylewane 
na mokro m 3 214 :!ł4 263 263 263 1398 814 9 42\1 
3 Prefabrykaty ton 1988 1988 1542 IlI4 1I14 563 1123 3432 
4 Tynki wewnętrzne m" 14 103 14 103 128:J5 7.109 70\19 II fiI6 II 9ł5 20 470 
5 Glazura m 2 618 61S 596 1I29 1I20 24:15 1427 17 P52 
6 Posadzki PCVV m 2 4 904 4904 2748 1479 1479 t'i04 1401 17410 
7 Posadzki lastriko m 2 862 862 7110 502 502 1\124 272 5624 
8 Posadzki terrakota m 2 76 76 :08 - - 2002 1048 3510 
9 Podłoża mB 6lS2 6182 3456 I98l 1981 4180 3035 26 997 
10 Okna drewniane lUB 501 501 3!16 22ł 221 76 576 2492 
II Drzwi drewniane sd 505 405 377 274 274 144 186 220Q 
12 Klepka mB 340 340 - -- - 750 24 1454 


10' 


147 


- 


....
		

/Licencje_011_08_150_0001.djvu

			BOGDAN, POPŁAWSKI 


KRONIKA BUDOWY MIASTECZKA UNIWERSYTECKIEGO 


1957-1959 
Opracowanie w Pracowni Urbanistycznej PWRN w To- 
runiu planu ogólnego miasta, w którym przewidziano 
tereny rezerwowe pod rozbudowę uniwersytetu. 


1960-1962 
Opracowanie wstępnych założeń projektowych rozbu- 
dowy UMK przez "Miastoprojekt Poznań". 


22.1.1962 
Uchwała Senatu UMK negatywnie ustosunkowująca się 
do rozbudowy uniwersytetu na nowych terenach. 


15.111.1962 
Zakończenie "Ekspertyzy urbanistycznej i techniczno- 
ekonomicznej lokalizacji i realizacji rozbudowy Uni- 
wersytetu im. M. Kopernika w Toruniu, w okresie per- 
spektywicznym w latach 1963-1975". 


10.111.1964 
Zlecenie UMK na opracowanie pierwszej szkicowej 
koncepcji urbanistycznej rozbudowy uniwersytetu. 
Podjęcie się przez Wydział Architektury P.W. - opra- 
cowania dokumentacji dla budowy UMK na terenie 
Bielan. 
Powstanie Gospodarstwa Pomocniczego S-77 przy Ka- 
tedrze Podstaw Budowy Miast Wydziału Architektury 
Politechniki Warszawskiej. 
Powołanie generalnego projektanta budowy miasteczka 
uni w ers yteckiego. 


\ 


1.IV--31.VII.1964 
Opracowanie szkicowej koncepcji urbanistycznej budo- 
wy miasteczka uniwersyteckiego na Bielanach w To- 
runiu. 


VIII.1964-V.1965 
Opracowanie trzech wariantów koncepcji zagospodaro- 
wania przestrzennego uczelni. 


148 


22.VI.1965 
Decyzja Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Archi- 
tektury PWRN w Bydgoszczy oraz Departamentu Inwe- 
stycji Ministerstwa Szkół Wyższych o wyborze I wa- 
riantu koncepcji urbanistycznej jako podstawy do roz- 
wiązania przestrzennego kompleksu uczelni. 


9.IX.1965 
Podjęcie decyzji o budowie UMK na Bielanach przez 
Ministra Szkół Wyższych Henryka Golańskiego. 


X.1965 
Przekazanie założeń generalnych rozwoju inwestycji 
UMK do zatwierdzenia w Ministerstwie Szkół Wyż- 
szych 


l.IV.1966 
Powołanie Zarządu Inwestycji Szkół Wyższych z siedzi- 
bą w Toruniu. 


2.VIII.1966 
Powołanie przez Prezesa Rady Ministrów Komitetu do 
przygotowania obchodów 500 rocznicy urodzin M. Ko- 
pernika. 


1965-1966 
Opracowanie wynikowego projektu urbanistycznego za- 
gospodarowania uczelni. 


29.IX.1966 
Zatwierdzenie generalnych założeń inwestycji i roz- 
woju UMK w Toruniu w latach 1961-1980. 
Wizyta w Pracowni S-77 Ministra Oświaty i Szkolnic- 
twa Wyższego prof. dr Henryka Jabłońskiego oraz Rek- 
torów Uniwersytetu w Toruniu i Politechniki War- 
szawskjej. 


28.11.1967 
Zatwierdzenie "Projektu koncepcyjnego zagospodaro- 
wania terenu rozbudowy Uniwersytetu Mikołaja Koper- 


.. 


-
		

/Licencje_011_08_151_0001.djvu

			- 



 


nika w Toruniu jako wynikowego projektu urbani- 
stycznego zagospodarowania uczelni". 


23.111.1967 \ 
Uchwała Rady Ministrów nr 57,'67 o przygotowaniach 
do obchodów kopernikowskich w 1973 r. 


18.IV.1967 
Rozpoczęcie budowy pierwszego domu studenckiego 
(DS 7) - zakończenie 30.IX.1968. 


9.VI.1967 
Wmurowanie kamienia węgielnego w południowo-za- 
chodni narożnik fundamentu budynku domu studenc- 
kiego (DS 7) - symboliczny akt rozpoczęcia budowy 
miasteczka uniwersyteckiego. 


28.VII.1967 
Zatwierdzenie projektu wstępnego domu studenckiego 
(DS 9). 


29. VIII.1967 
Zatwierdzenie projektu wstępnego stołówki sal gim- 
nastycznych. 


18.X.1967 
Zatwierdzenie projektu wstępnego powtarzalnego ho- 
telu asystenckiego. 

 13.111.1968 
I Zatwierdzenie projektu wstępnego Wydziału Biologii 
i Nauk o Ziemi. 


14.111.1968 
Zatwierdzenie projektów wstępnych Biblioteki i Zespo- 
łu Katedr Chemii (obecnie Instytutu Chemii). 


.. 


l.IV.1968 
Rozpoczęcie budowy urządzenia i uzbrojenia terenu. 


lI.V.1968 
Zatwierdzenie projektu wstępnego Przychodni Zdrowia 
i Półsanatorium. 


14.V.1968 
Rozpoczęcie budowy trzeciego domu studenckiego 
(DS 9) - zakończenie 30.IX.1969. 


IO.XI.1968 
Rozpoczęcie budowy stołówki studenckiej z salami gim- 
nastycznymi - zakończenie 31.XII.1971. 


lI.XII.1968 
Rozpoczęcie budowy hotelu studenckiego (HA 1) - za- 
kończenie 30.X.1970. 


25.1.1969 
Zatwierdzenie projektu wstępnego Rektoratu Auli. 


15.111.1969 
Rozpoczęcie budowy Rektoratu ze studium języków 
obcych - zakończenie 31.XIl.1971 
Rozpoczęcie budowy biblioteki - zakończenie 29.XII. 
1972. 


14.IV.1969 
Rozpoczęcie budowy hotelu asystenckiego (HA 2) - 
zakończenie 27.II.1971. 


20.V.1969 
Rozpoczęcie budowy I etapu "chemii" - zakończenie 
27.XII.1972. 


I.IX.1969 
Rozpoczęcie budowy przychodni zdrowia z półsanato- 
rium - zakończenie 30.III.1972. 


15.IX.1969 
Rozpoczęcie budowy auli - zakończenie 29.XII.1972. 


149
		

/Licencje_011_08_152_0001.djvu

			20.IX.1969 
Rozpoczęcie budowy I etapu Wydziału Biologii Nauk 
o Ziemi - zakończenie 30.IX.1973. 


1969 
Nadanie tytułu "Mister województwa Bydgoskiego 
1969" domowi studenckiemu nr 9. 


6.111.1971 
Powołanie Rady Budowy do spraw inwestycji koperni- 
kowskich w Toruniu. 


2.VII.1971 
Uchwała Rady Ministrów nr 132/71 w sprawie korekty 
niektórych ustaleń poprzedniej uchwały - przesunię- 
cie na lata 1975-1980 realizacji II etapu budowy Wy- 
działu Biologii; dodatkowo realizacji Ośrodka Radio- 
astronomii w Piwnicach i Hali Technologicznej Insty- 
tutu Chemii w Toruniu. 


27.XI.1971 
Zatwierdzenie założeń techniczno-ekonomicznych 
Ośrodka Radioastronomii w Piwnicach. 


22.VII.1972 
Przyznanie przez Ministra Budownictwa i Przemysłu 
Materiałów Budowlanych oraz Ministra Gospodarki Te- 
renowej i Ochrony Srodowiska NAGRODY I stopnia- 
za plan zagospodarowania przestrzennego Uniwersy- 
tetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, jako wybitnego 
osiągnięcia twórczego w projektowaniu. 


IX.1972 
Rozpoczęcie budowy Ośrodka Radioastronomii w Piw- 
nicach - planowany termin zakończenia 30.VIII.1973. 


1973 
Nadanie tytułu "Mister województwa Bydgoskiego 
1972" budynkowi Rektoratu. 


150 



" 


" 


"', 


, ,I 


\. : 
ł. 


><:. 





. 'f. łt .ł..tt 
'SI 
 
 
 "9"II't 1'9t..... 


:;łR 



.. 


. 


4 
" ' 
, 
łtł

:: 
_ 


.- 1 . 




 
 


" 


... 
.... 


" 
 


" ;- 


... 


, . 

 


'" 


Rektor UMK pro!. dr Witold Lukaszewicz i Generalny Projek- 
tant UMK prof, dr Ryszard Karłowicz 
It 


18.11.1973 
Uroczysta inauguracja Roku Kopernikowskiego w no- 
wej auli uniwersyteckiej. 


2.X.1973 
Przekazanie do użytku władzom Uczelni przez przed- 
stawicieli Partii i Rządu PRL całości Miasteczka Uni- 
wersyteckiego. 


.
		

/Licencje_011_08_153_0001.djvu

			PROJEKTANCI I BUDOWNICZOWIE 


Generalny projektant uniwersytetu 
prof. dr Ryszard Karłowicz 
Urbanistyka 
Główny projektant - prof. dr Ryszard Karłowicz 
Koncepcja przestrzenna całości: 
prof. dr Ryszard Karłowicz 
mgr inż. arch. Witold Benedek 
mgr inż. arch. Marek Różański 
Współpraoa projektowa: 
mgr inż. arch. Beata Sztark 
mgr inż. arch. Małgorzata Lowińska-Kozubowska 
oraz mgr inż. arch. Krystyna Mickiewicz 
mgr inż. arch. Anna Smolikowska 
Współudział w kształtowaniu przestrzennym: 
mgr inż. arch. Zenon Buczkowski 
mgr inż. arch. Andrzej Jaworski 
dr inż. arch. Józef Lucki 
mgr inż. arch. Konrad Kucza-Kuczyński 
mgr inż. arch. Bogdan Popławski 
mgr inż. arch. Wincenty Szober 
Założenia programowe: 
mgr Eugeniusz Kosiacki 
mgr Marian Kaczmarek 
Uzbrojenie terenu: 
Kierownicy zespołu: 
prof. Józef Kozierski i 
mgr inż. Teodor Szulc 
Sieci wod.-kan.: 
mgr inż. Leonard Nawrocki 
mgr inż. Janusz Drożdż 
mgr inż. Henryk Nowakowski 
mgr inż. Jerzy Mołoniewicz 
Sieć ciepłownicza: 
dr inż. Maciej Janowski 
mgr inż. Grzegorz Cioch 
mgr inż. Stanisław Wolski 
Sieć gazowa: 
mgr inż. Janusz Bartuś 
mgr inż. Janusz Całus 


. 


MIASTECZKA UNIWERSYTECKIEGO 


Instalacje elektryczne: 
mgr inż. Zbigniew Szymborski 
mgr inż. Tadeusz Kwiatkowski 
Instalacje teletechniczne (Biuro Studiów Projektów 
Łączności - Gdynia): 
inż. Jerzy Astemberg 
inż. Edward Wrobel 
inż. R. W ąsiewicz 
inż. J. Waroński 


Zieleń: 


mgr inż. Maria Szczypiorska 
mgr inż. Małgorzata Bernaciak 
mgr inż. Danuta Oppenheim 
Drogi i ukształtowanie terenu: mgr inż. Faustyn Karpiński 
Analizy i opracowania techniczno-ekonomiczne: 
Kierownicy zespołu: 
prof. dr Tadeusz Pałaszewski i 
mgr inż. Krystyna Jędrzejczyk 
Zespół opracowujący: 
mgr inż. Stanisław Anusiewicz 
mgr inż. Bogumił Borkowski 
mgr inż. Zdzisław Jaskłowski 
inż. Jerzy Jaworski 
mgr inż. Eugeniusz Kędzierski 
mgr inż. Witold Krzepkowski 
Makiety: 
mgr inż. arch. Mieczysław Zaroń 
mgr inż. arch. Jerzy Krzewiński 
mgr inż. arch. Marek Przepiórkiewicz 


Forum Główne oraz małe formy architektoniczne 
dla całości miasteczka. 


Główny projektant - mgr inż. arch. Konrad Kucza-Kuczyński 
W spółpraca: 
mgr inż. arch. Jan Wincenty Rutkiewicz 


151 


--
		

/Licencje_011_08_154_0001.djvu

			,
 
 . 


,;.r_ 


:..
 


,o. . " 
"."< . 
'. 
 "\, ": ..: 
,':.-" '."'), ... 
. .


 "'fl 
"':;-,' \:)
 \,. 
 
. :.
 --.'" . 
.1 
.,1 i{;:fi 
.. 
 


.. 


'III, 


. !ł> 


. 

......,.

 


",,', uH 
: 

: I""j 

'" - : 

 
 
 
-; '..,,;
 
;;l. 
....._ł
{.< 
 ,
łłfll 
- 


i 



;
 


'",'
.
. 
.,
 


4' . 


\ 


. 





 


.. r 
I 


, :\ 


:1101«_" 
 
" 


. ,.! 

 

 
'" 


, ' 
 
.; f
f 
.\\ 
· t 

 , 




 

,.; 


-. 


ł 



. ... 
, 
.;;:_'!O< .......' ... 
 .
 
,. t.f&- . . 
 
*" ,
.
' 
 ł
 


I 


Drogi i teren: 
mgr inż. Faustyn Karpinski 
Konstrukcja: 
inż. Jan Leśniewski 
mgr inż. Joanna Pogorzelska 
mgr inż. Grażyna Rostkowska 
Instalacje elektryczne: 
mgr inż. Wieslaw Kulesza 
tech. Cezary Andrzejewski 
Projekt iluminacji: 
inż. Gorzkowski 
inż. Kuczkowski 
Instalacje wod.-kan. basenu: inż. Zdzislaw Wlodarczyk 
Kompozycja barwna południowej ściany Auli: 
art. plast. Stefan Knapp 
Rzeźba w patio między Rektoratem i Aulą: 
doc. art. rzeźb. Witold Marciniak 


Rektorat 
Główny projektant - mgr inż. arch. Marek Różański 
Architektura: 
mgr inż. arch. Marek Różański 
mgr inż. aTch. Czeslaw MoLenda 
Wnętrza: 
dr inż. arch. Lech Klosiewicz 
mgr inż. arch. Marek Rożański 
mgr inż. arch. Marek Wojciechowski 
Konstrukcja: 
dr inż. Jerzy Pluta 
dr inż. Jerzy Teliga 
mgr inż. Maria Różańska 
Akustyka: 
mgr inż. Kazimierz Chojnowski 
Instalacje sanitarne: 
centralne ogrzewanie - 
mgr inż. Janina Bielińska 
wentylacja mechaniczna - 
mgr inż. Grzegorz Cioch 


152 


.{;tt 


t I .
.L { 
"t 


..;f"-x-"--{ 
':..1 
 


-i 



 .. \.ł.L1 
'- . ,fłP-P 
',-' 


g6 



... - 
-- 


'-0: 


"" 
.
">i 

' .7-' 
... 


"- 


.... 


, 
\ 

, 
. 
, 


'.J&;;._ " 
 
, ,;.:F= _ 
'!"'-
 . 


.--.. 
=t ;
 
;;. 


. i,;,;- 

",,", 



 M 
 


, 
" 
., 
 


... 


.. 


,.. 


0- 



> 
 



, 



/ 
.*:<

."", .- 


,r_ 
,p--..., 

-.
 
.,
- .... 


instalacje wod.-kan. - 
mgr inż. Antoni Fruboes 
inż. Ignacy Nowicki 
Instalacje elekryczne: 
mgr inż. Zbigniew Szymborski 
Technologia montażu i organizacja budowy: 
mgr inż. Henryk Krzemiński 
mgr inż. Leslaw Lukasiewicz 
mgr inż. Stanislaw Rudnicki 
mgr inż. Jerzy Wróblewski 
Kosztorysy: 
techn. Stanislaw Dragoński 
techn. Andrzej Skrzymowski 
Sciana kurtynowa: 
mgr inż. arch. Andrzej Jaworski 
mgr inż. arch. Jacek Nalewajski 
Okna i okucia nietypowe : 
inż. Edmund Fetting 
Makiety: 
mgr inż. arch. Marek Przepiórkiewicz 


Aula (Mister województwa bydgoskiego - 1972) 
Główny projektant - mgr inż. arch. Marek Różański 
Architektura: 
mgr inż. arch. Marek Różański 
mgr inż. arch. Czeslaw Molenda 
Wnętrza: 
dr inż. arch. Lech Klosiewicz 
mgr inż. arch. Marek Różański 
mgr inż. arch. Elżbieta Sitkowska 
mgr inż. arch. Marek Wojciechowski 
Konstrukcja: 
dr inż. Jerzy Pluta 
mgr inż. Andrzej Zórawski 
mgr inż. Andrzej Keller 
Akustyka: 
mgr inż. Kazimierz Chojnowski 
doc. dr Witold Straszewicz (konsultaeje w fazie kon- 
cepcyjnej)
		

/Licencje_011_08_155_0001.djvu

			Projektanci: mgr inż. arch. Marek Różański z córką, mgr inż. 
arch. arch. Witold Benedek i Konrad Kucza-Kuczyński; mgr 
inż. arch. arch. Andrzej Jaworski, Hanna Gutkiewicz-Czajkow- 
ska, Jerzy Krzewiński 


Instalacje sanitarne: 
centralne ogrzewanie: mgr inż. Janina Bielińska 
wentylacja mechaniczna: mgr inż. Grzegorz Cioch 
instalacje wod.-kan.: inż. Ignacy Nowicki 
mgr inż. Antoni Kozlowski 
Instalacje elektryczne: 
mgr inż. Antoni Kozlowski 
mgr inż. Miroslaw Szreniawski 
Technologia montażu i organizacja budowy: 
mgr inż. Henryk Krzemiński 
mgr inż. Leslaw Lukasiewicz 
mgr inż. Stanislaw Rudnicki 
mgr inż. Jerzy Wróblewski 
Kosztorysy: 
inż. Michal Ciarka 
Sciana kurtynowa: 
mgr inż. arch. Andrzej Jaworski 
mgr inż. arch. Jacek Nalewajski 
Okna i okucia nietypowe: inż. Edmund Fetting 
Zabezpieczenie p.pożarowe: 
pplk poż. Miroslaw Olszewski 
mgr inż. Lidia Tolcz 
Makiety: 


mgr inż. arch. Marek Przepiórkiewicz 


Biblioteka Główna 
Główny projektant - mgr inż. arch. Witold Benedek 
Archi tektura: 
mgr inż. arch. Witold Benedek 
mgr inż. arch. Konrad Kucza-Kuczyński 
współpraca: 
mgr inż. arch. Jacek Nalewajski 
Wnętrza: 
mgr inż. arch. Witold Benedek 
mgr inż. arch. Konrad Kucza-Kuczyński 
art. plastyk Irmina Samelko-Benedek 
Konstrukcja: 
dr inż. Jerzy Teliga 
mgr inż. Joanna Pogorzelska 
dr inż .Jerzy Pluta 


J. 


-----
 


Instalacje sanitarne: 
centralne ogrzewanie: 
dr inż. Maciej Janowski 
inż. Jerzy Kozlowski 
wentylacja mechaniczna: 
inż. Tadeusz Kwiatkowski 
instalacje wod.-kan. i gazu: 
inż. Ignacy Nowicki 
Instalacje elektryczne: 
mgr inż. Zbigniew Szymborski 
współpraca: 
Henryk Krzemiński 
Technologia montażu i organizacja budowy: 
mgr inż. Jerzy Podobiński 
Kosztorysy budowlane i wnętrzarskie: 
inż. Tadeusz Szmigielski 
inż. Lech Cywiński 
Sciana kurtynowa: 
mgr inż. arch. Andrzej Jaworski 
mgr inż. arch. Jacek Nalewajski 
Okna i okucia nietypowe : 
inż. Edmund Fetting 
Biblioteczne urządzenia dyspozytorskie: 
doc. Kazimierz Kassenberg 
inż. Wlodzimierz Simonowicz 
współpraca koncepcyjna: 
mgr inż. arch. Witold Benedek 
mgr inż. arch. Konrad Kucza-Kuczyński 
Kinotechnika sali wykładowej: 
mgr inż. Kazimierz Chojnowski 
Małe formy ,architektoniczne: 
mgr inż. arch. Witold Benedek 
mgr inż. arch. Konrad Kucza-Kuczyński 
mgr inż. arch. Jacek Nalewajski 
Zabezpieczenie p.pożarowe (Biuro Studiów i Projektów Łącz- 
ności - Gdynia): 
inż. J. Domański 
techn. J. Mak 
Makiety: mgr inż. arch. Marek Przepiórkiewicz 


153
		

/Licencje_011_08_156_0001.djvu

			.. 
Projektanci: mgr inż. arch. arch. Bogdan Popław£ki Wincenty 
Szober, Jacek Nalewajski i Zenon BuczkowskL J 


1 


.. 


Instytut Chemii 
Główny projektant - mgr inż. Andrzej Jaworski 
Architektura: 
dr inż. arch. Józef Lucki 
mgr inż. arch. Andrzej Jaworski 
mgr inż. arch. Jerzy Andrzej Krzewiński 
wnętrza: 
mgr inż. arch. Jan Szymański 
mgr inż. arch. Andrzej Jaworski 
mgr inż. arch. Jerzy Andrzej Krzewiński 
Technologia: 
mgr Remigiusz Wasilewski 
mgr Tomasz Gostkowski 
Konstrukcja: 
mgr inż. Edward Jakubicz 
mgr inż. Krzysztof Kakowski 
inż. Mieczyslaw Przybysz 
Instalacje sanitarne: 
kierownictwo zespołu: 
mgr inż. Teodor Szulc 
centralne ogrzewanie: 
mgr inż. Janina Bielińska 
instal. wod.-kan. i gazu: 
inż. Henryk Nowakowski 
inż. Jerzy Kozlowski 
Zabezpieczenie akustyczne: 
mgr inż. Kazimierz Chojnowski 
Technologia montażu i organizacja budowy: 
mgr inż. Henryk Krzemiński 
mgr inż. Leslaw Lukaszewicz 
mgr inż. Jerzy Wróblewski 
Kosztorysy: 
inż. Michal Ciarka 
Okna i drzwi nietypowe : 
inż. Edmund Fetting 
Zasłony mechaniczne: 
inż. Witold Ehlert 


Małe formy architektoniczne: 
mgr inż. arch. Andrzej Jaworski 
mgr inż. arch. Jerzy Andrzej Krzewiński 
Zabezpieczenie p.pożarowe: 
pplk poż. Miroslaw Olszewski 
Makiety: 
mgr inż. arch. Jerzy Andrzej Krzewiński 
mgr inż. arch. Marek Przepiórkiewicz 


Wydział Biologii i Nauk o Ziemi 
Główny projektant - mgr inż. arch. Bogdan Poplawski 
ArchitekturF_ : 
mgr inż. arch. Bogdan Poplawski 
mgr inż. arch. Hanna Gutkiewicz-Czajkowska 
mgr inż. arch. Jan Wincenty Rutkiewicz 
współpraca: 
mgr inż. arch. Monika Trochym 
mgr inż. arch. Józef Zabęcki 
inż. Grażyna Rostkowska 
Wnętrza: 
mgr arch. wnętrz Henryk Sobczyk 
mgr inż. arch. Romuald Lewicki 
mgr inż. arch. Bogdan Poplawski 
Technologia: 
dr Jerzy Czerski 
doc. dr Stanislaw Lewak 
mgr inż. arch. Bogdan Poplawski 
Konstrukcja: 
mgr inż. Edward Jakubicz 
mgr inż. Krzysztof Kakowski 
mgr inż. Joanna Pogorzelska 
mgr inż. Maria Różańska 
Instalacje sanitarne: 
kierownictwo zespołu: 
mgr inż. Teodor Szulc 
centralne ogrzewanie: 
mgr inż. Janina Bielińska 
wentylacja mechaniczna: 
mgr inż. Grzegorz Cioch 


15
 


-
		

/Licencje_011_08_157_0001.djvu

			f 


" 


I' II, :11; 
L
 


I 
 ... 


.: ' 

. 


ł ł l 
ł' 


, . 


l' 


'. 
. . 


.:.., 


. 
- 


4: 


,,--
 


,.
 


'- 
f: 


I 


- 


, 


. 
\.....' 
. 


" 


\ 
, , 


.... 


J 


,.. 


.. 


'. 





 


-- --- 


instalacje wod.-kan. i gazu: 
mgr inż. Alfred Fruboes 
inż. Ignacy Nowicki 
Instalacje elektryczne: 
mgr inż. Antoni Kwiatkowski 
mgr inż. Kazimierz Komorowski 
Zabezpieczenie akustyczne: 
mgr inż. Kazimierz Chojnowski 
Technologia montażu i organizacja budowy: 
mgr inż. Henryk Krzemiński 
mgr inż. Czeslaw Lukaszewicz 
mgr inż Stanislaw Rudnicki 
mgr inż. Jerzy Wróblewski 
Kosztorysy: 
techn. Stanislaw Dragoński 
techn. Andrzej Skrzymowski 
Okna i okucia nietypowe : inż. Edmund Fetting 
Zaslony mechaniczne audytoriów: inż. Czeslaw Szymański 
Małe formy architeky 
. - - .. 
. ł 

 
.- 
I 
I 


\ 



 


'\ 


. :"t. 



-# 



:>F 


J 


j 


.. 


-- 

 


"" 


'I 



 


«( ) 

 ... 


Kosztorysy: 
A. Hubrich 
J. Pokluda 
Zieleń: mgr inż. Malgorzata Bernaciak 
SwietIica przy domu studenckim nr 8 
Główny projektant - mgr inż. arch. Jacek Nalewajski 
Archi tektura: 
mgr inż. arch. Jacek Nalewajski 
Konstrukcja: 
mgr inż. Stefan pyrak 
mgr inż. Zygfryd Wilamowski 
Instalacje sanitarne: 
inż. Zdzislaw Wlodarczyk 
techn. Jerzy Kimbler 
Instalacje elektryczne: 
mgr inż. Wieslaw Kulesza 
Kosztorysy budowlane i ZZK: Janusz Cepuch 
Dom studencki nr 9 (Mister województwa bydgo- 
skiego - 1969) 
Główny projektant - mgr inż. arch. Wincenty Szober 
Architektura: 
mgr inż. arch. Marek Przepiórkiewicz 
opr,acowanie architektonicznych rysunków roboczych: 
mgr inż. arch. Czeslaw Molenda 
Wnętrza: 
mgr plast. Romuald Drzewiecki 
mgr inż. arch. Marek Przepiórkiewicz 
Konstrukcja: 
mgr inż. Andrzej Wadowski 
Instalacje sanitarne: 
mgr inż. Jędrzej Kozlowski 
mgr inż. Andrzej Zbierzchowski 
Instalacje elektryczne: 
inż. Boleslaw Siedelnik 
Kosztorysy budowlane: 
mgr inż. Ryszard Lebek 
Technologia montażu i organizacja budowy: 
mgr inż. Witold Krzepkowski 
mgr inż. Janusz Mikolajewski 


... 


155
		

/Licencje_011_08_158_0001.djvu

			Zieleń: mgr inż. Malgorzata Bernaciak 
Makieta: mgr inż. arch. Marek Przepiórkiewicz 


Hotele asystenckie nr 1 i nr 2 
Główny projektant - mgr inż. arch. Wincenty Szober 
Architektura: 
mgr inż. arch. Marek Przepiórkiewicz 
opracowanie architektonicznych rysunków roboczych: 
inż. Grażyna Rostkowska 
Wnętrza: 
mgr plast. Romuald Drzewiecki 
mgr inż. arch. Marek Przepiorkiewicz 
Konstrukcja: 
mgr inż. Andrzej Wadowski 
opracowanie rysunków konstrukcyjnych: 
inż. Elżbieta Adamczyk 
Instalacje sanitarne: 
inż. Zdzislaw Wlodarczyk 
techn. Jerzy Kimbler 
Instalacje elektryczne: 
mgr inż. Wieslaw Kulesza 
techn. Cezary Andrzejewski 
Kosztorysy budowlane: 
inż. Tadeusz Filipiak 
techn. Lidia Chojnacka 
Technologia montażu i organizacja budowy: 
mgr inż. Henryk Krzemiński 
mgr inż. Leslaw Lukaszewicz 
mgr inż. Jerzy Wróblewski 
Zieleń: mgr inż. M algorzata Bernaciak 
Makieta: mgr inż. arch. Marek Przepiórkiewicz 


Stołówka studencka 


Główny projektant - mgr inż. arch. Wincenty Szober 
Archi tektura: 
mgr inż. arch. Marek Przepiórkiewicz 
Konstrukcja: 
mgr inż. Andrzej Wadowski 


156 


opracowanie rysunków konstrukcyjnych: 
inż. Elżbieta Adamczyk 
Wnętrza: 
mgr plast. Romuald Drzewiecki 
mgr inż. arch. Marek Przepiórkiewicz 
Instalacje sanitarne: 
inż. Ryszarda Kalisiak 
mgr inż. Jędrzej Kozlowski 
mgr inż. Andrzej Zbierzchowski 
inż. Andrzej Zgola 
Instalacje elektryczne: 
inż. Boleslaw Siedelnik 
Urządzenia mechaniczne: 
mgr inż. W. Jaworski 
mgr inż. H. Kamiński 
Paleniska gazowe i zabezpieczenia automatyczne kotłowni: 
mgr inż. Józef Dąbrowski 
mgr inż. Lech Secomski 
Technologia: 
mgr inż. Janusz Calus 
Kosztorysy budowlane: 
inż. Michal Ciarka 
Technologia montażu i organizacja budowy: 
mgr inż. Leslaw Lukaszewicz 
mgr inż. Eugeniusz Kędzierski 
mgr inż. Henryk Krzemiński 
Zieleń: mgr inż. Malgorzata Bernaciak 
Makieta: mgr inż. arch. Marek Przepiórkiewicz 


... 


ł 


Sale gimnastyczne 


Główny projektant - mgr inż. arch. Wincenty Szober 
Archi tektura: 
mgr inż. arch. Marek Przepiórkiewicz 
opracowanie detali architektonicznych: 
mgr inż. arch. Marek Przepiórkiewicz 
inż. Grażyna Rostkowska 
Konstrukcja: 
mgr inż. Jan Leśniewski
		

/Licencje_011_08_159_0001.djvu

			... 


Instalacje sanitarne: 
inż. Zdzislaw Wlodarczyk 
techn. Jerzy KimbZer 
Instalacje elektrxc
ne: 
mgr inż. Wieslaw Kulesza 
techn. Cezary Andrzejewski 
Technologia montażu i organizacja budowy: 
mgr inż. Georgi Czerkwiani 
mgr inż. Ryszard Olejnik 
techn. Andrzej Witkowski 
Kosztorysy budowlane: 
techn. Andrzej Skrzymowski 
Zieleń: mgr inż. Malgorzata Bernaciak 
Makieta: mgr inż. arch. Marek Przepiórkiewicz 


Przychodnia Zdrowia i Półsanatorium 
Główny projektant - mgr inż. arch. Zenon Buczkowski 
Architektura, technologia, wnętrza: 
mgr inż. arch. Zenon Buczkowski 
opracowanie robocze rysunków architektonicznych: 
techn. Joanna Sejbuk 
Konstrukcja: 
inż. Boleslaw Obrycki 
Instalacje sanitarne: 
inż. Tadeusz Kamiński 
Instalacje elektryczne: 
techn. Zbigniew Kaźmierski 
Zieleń i mała architektura patio: 
mgr inż. Jadwiga Buczkowska 
Zieleń ogrodu: 
mgr inż. Malgorzata Bernaciak 
Drogi: mgr inż. Faustyn Karpiński 
Technologia montażu i organizacja budowy: 
mgr inż. Georgi Czerkwiani 
mgr inż. Ryszard Olejnik 
te ch. Andrzej Witkowski 
Kosztorysy: 
inż. Michal Ciarka 


ł 

 - 


I .
. 



 


..... 


. '" " 


.
 


,,, 


, 
, 


.J" 
, 
II> ' '..-- 
, 
.. 


-. j 
, 


.1 
(.r
 II*- 


--- 


, r 



.". 


- 



_!!!:=-
- 
-" ,._>.


 


. :-U""'"- - +
 

: 
:

 



.. I 

 .. 


>ro" .... 


\ 


x
.
..
 . ". 


:.....'0( 


Artysta plastyk Stefan Knapp 


Ośrodek Radioastronomii w Piwnicach 
Główny projektant - mgr inż. arch. Konrad Kucza-Kuczyński 
Architektura: 
mgr inż. Konrad Kucza-Kuczyński 
mgr inż. arch. Jacek Nalewajski 
współpraca autorska przy ZTE: 
mgr inż. arch. Halina Wilkomirska 
Wnętrza: 
mgr inż. arch. Konrad Kucza-Kuczyński 
mgr inż. arch. Jacek Nalewajski 
Konstrukcja: 
inż. Jan Leśniewski 
inż. Czeslaw Cwieluch 
inż. Krystyna Skoblewska 
Instalacje sanitarne: 
inż. Zdzislaw Wlodarczyk 
techn. Jerzy Kimbler 
Instalacje elektryczne: 
mgr inż. Wieslaw Kulesza 
techn. Cezary Andrzejewski 
Małe formy architektoniczne: 
mgr inż. arch. Konrad Kucza-Kuczyński 
mgr inż. arch. Jacek Nalewajski 
Technologia warsztatów: 
inż. Slawoj Prużyński 
Jan Gabryszewski 


Drogi: 


inż. Faustyn Karpiński 
Kosztorysy: 
inż. Marian Czarnocki 
Janusz Cepuch 
Makieta: mgr inż. arch. Jacek Nalewajski 


157
		

/Licencje_011_08_160_0001.djvu

			. 
 
1 '.' 

."'- -----------"=1'. 
 
.
 
-,r-.-W-_ "'. . 
; 

11i;M · 
"'; , ,,,; . 
,,- ,,
 .. 

. ł 
. -' ',", 

 


: 


... 
".
 


L 


,\. 


 

 r 


ł 


-.1,- 
....\ 
l. - 
 


t" 
,
 




- 


... ,. 



.wiiE 


'
...." 
.' _. 

 .... 



 -. 


.>
 


- 


: 
 


,

 


, 
 


--ł 
--p'.......... - 

 -. 
 . :-. .., 
.
..- 

'j.
 . 
 '{'- II ,o; , 
· 

 ! ' ' t.' .
'" 
,...... I; ,. 
 
,,-' / '>" t' 

.. ' 


, 
\ 
, 
,"",' 


,.- 
"'-. 


BYDGOSKIE PRZEDSIĘBIORSTWO 
BUDOWNICTWA PRZEMYSŁOWEGO 


Kierownictwo Budowy UMK w Toruniu 


Kierownik budowy - mgr inż. Roger Malejka 
Z-ca kier. bud. d.s. generalnego wykonawstwa: Marian Sytek 
Z-ca kier. bud. d.s. przygotowania produkcji: Eugeniusz Stefan 
Z-ca kier. bud. d.s. ekonomicznych: Bogdan Lelewski 


Kierownicy magazynów: 


Mieczyslaw Jaskulski 
Marian Dębicki 
Krzysztof Majbrodzki 
Józef Ardanowski 
Henryk Grzybowski 


Centralna betoniarnia: 


Sprzęt + warsztaty: 


Rektorat 


Kierownik robót: 
Kierownik obiektu: 
Mistrzowie: 


Janusz Adamkiewicz 
mgr inż. arch. Czeslaw Sobociński 
Zenon Bukowiecki 
Kazimierz Szymborski 


Aula 


\ 


Kierownik robot: 
Kierownik obiektu: 
Mistrzowie: 


mgr inż. Tadeusz Karbowiak 
Jerzy Kalinowski 
Jan Faliński 
Bernard Górski 


Biblioteka 
Kierownik robót: 
Kierownik obiektu: 
Mistrzowie: 


Janusz Adamkiewicz 
Maria Zuchowska 
Kazimierz Szymborski 
Zenon Bukowiecki 


Instytut Chemii 
Kierownik robót: 
Kierownik obiektu: 
Mistrzowie: 


Kazimierz Kukielski 
Sylwester Mróz 
Tadeusz Radtke 
Zygmunt Lożyński 


158 


.&.-ł'
"'" 


ł 


---- 


".' 


" 
'''' 


.: 
 . 


- 


. 
-4;
 



 ." 


.,. 


''t,.... ''IIi 


.ł"" 


,


.:.,..
 
'I> .:, 
"<' 1 " . . . /1' 
.
 
\, 
:' '", 
, ;.s 
,\\\ 
 
 ł 


\ 


.' 


.' 


.
 f 
	
			

/Licencje_011_08_161_0001.djvu

			ł 



," 


.,.. 



 
Kierownictwo budowy UMK: od lewej Eugeniusz Stefan, Ja- 
nusz Adamkiewicz, Ryszard BulIer, mgr inż. Roger Malejka, 
Marian Sytek, Kazimierz Kukielski, mgr inż. Tadeusz Karbo- 
wiak. 


.. 
Inż. Henryk Jaskólski - Dyrektor Zarządu Inwestycji, mgr inż. 
Adam Chojnacki - Naczelny Inżynier Zarządu Inwestycji 
i Generalny Projektant prof. dr Ryszard Karłowicz. 


, 


Miejskie Przedsiębiorstwo Zieleni 
Kierownik robót: Stefan Kuszilak 


Bydgoskie Przedsiębiorstwo Robót Wykończeniowych 
i Elewacyjnych 


Kierownik robót: 


Zygmunt Gabryś 


Zakład Urządzeń Dźwigowych 
Kierownik robót: Kazimierz Skibniewski 


. 


TORUŃSKIE PRZEDSIĘBIORSTWO 
BUDOWNICTWA OGÓLNEGO 
W TORUNIU 


Kierownictwo Budowy UMK w Toruniu 
Kierownik budowy: mgr inż. Saturnin Bryk 
Z-ca Kier. Bud.: Zygmunt Herrek 
Glówny koordynator budowy z ramienia Zarządu Przedsię- 
biorstwa: mgr. inż. Witold Przybylski 
Majstrowie: Jozef Górski 
Edward Bajdak 
Michal Blaszczak 
Józef Kwiatkowski 
Henryk Lamperski 
Józef Pilarski 
Kierownik robót ślusarsko-kowalskich: 
Sylwester Mróz 
Kierownik poligonu prefabrykacji: 
Kierownik robót wykończeniowych: 


Adolf Urban 
Józef Bialasik 


Podwykonawcy 
Bydgoskie Przedsiębiorstwo Instalacji Elektrycznych 


Kierownik budowy: 
Majster: 


Albin Muszyński 
Jan Soltysiński 


Bydgoskie Przedsiębiorstwo Instalacji Sanitarnych 


Kierownik budowy: 
Majster: 


Eugeniusz Stepiczew 
Leszek Grzegorkiewicz 


...L 




 - 



 


.... 


-fi 



 


.
 "" . 


I 


\: _A 


, 
 


ILA 


. 


:- 


ZARZĄD INWESTYCJI 
SZKÓŁ WYŻSZYCH W TORUNIU 


Dyrektor Zarządu: 
Na::zelny Inżynier: 


inż. Henryk Jaskólski 
mgr inż. Adam Chojnacki 


Dział Dokumentacji Technicznej 


Kierownik Dzialu: 
S1. referent techniczny 


mgr tnz. Krystyna Sokolowic2 
d/s dokumentacji inwestycyjnej: 
Bogumila Nowacka 
mgr Leopold Ziegler 


St. radca prawny: 


Dział Nadzoru i Realizacji 
Glowny Inspektor - Kierownik Dzialu: 
inż. Roman Szczukowski 
Iasp
ktorzy: inż. Bronislaw Awgul 
inż. Henryk Sliwa 
mgr inż. arch. Roman Czajkowski 
inż. Wieslaw Dokowski 
mgr inż. Jan Slowik 
inż. Aleksander Lupieniak 


Dział Zaopatrzenia 
Kierownik Dzialu: Leon Mroczkowski 
St. referent ekonom. d/s zaopatrzenia: Urszula Czubak 
Andrzej Jezierny 


Dział Finansowo-Ekonomiczny 
Główny Księgowy: Kazimiera Dybowska 
St. referent d/s kSięgowości: Halina Zientara 
Halina Pronobis 
Si. referent d/s kosztów: Krystyna Senkowska 


Dział Planowania 


Kierownik Dz'ału: 
Referent ekonom. d/s adm. 


Maria Bagdzińska 
planowania: 
Stanislawa Domagalska 
Krystyna Wszelak 


Si. maszynistka: 


159
		

/Licencje_011_08_162_0001.djvu

			AUTORZY ZDJĘC I PERSPEKTYW , 


M. Chrząszczowa - 22. 


R. Ciszek - 24, 25, 32, 43, 70, 72, 74, 75, 91, 92, 95, 
97, 98, 100, 118. 


B. Jahn - 20, 21. 


. 


A. Jaworski - 61, 65. 


R. Karłowicz - 10p, 13, 36g, 78, 83, 110, 124, 129, 
131, 135. 


.. 


K. Kucza-Kuczyński - 106, 108g. 


R. Malejka - 158. 


B. Olechnicki - 6, 138, 141. 


B. Popławski - 2, 137, 140. 


M. Różański - 42. 


A. Russ - 27, 30. 


z. Siemaszko - 11. 


J. H. Świta Iska - 8, 10, 36d, 38, 40, 47, 49, 50, 51, 52, 
54, 56, 57, 58, 64, 67, 68, 77, 86, 93, 102, 103, 108d, 
110, 120, 145, 150, 152, 155, 157, 159, wszystkie 
fotografie wkładki obcojęzycznej. 


w. Witaszewski - 104. 


Miesięcznik Architektura - 114. 


- 



 ,.I , 


160 



-'-