Słowo Pomorskie 1928.01.22 R.8 nr 18

Nr. f8. _ 
- 


. 
t 
. 


" 


. 

 
 
,
 
9 
. , 
t 


fł 
t 

 

 


, 
, 
. 
. 
. 
. 
. 


t 
. 
. 
. 
. 


(. 
.
 


, 
, .' 


Dziennik Toruilskl 



 
. 
\ 
. 
.. 
9 
, 


NJcc!zlela , dn. 22 stycznia 1928 r. Rok VI.I. 
, , . . 
) .." 't' ,. -, . 
 . -!. . 
. . . t . ł 
.. . . , ... . . 0. . . . , 
t . , . , . , .
 ' .. 
t ,t . . t - - , , . . , , . 
.. , . ;' .'t .. \ , . . . . . 
. . '.. t . ,. , . 
. .' . . . " .. t 
.. . ..
 
 , " , , .ł t 
t . ., , . . . . , 
, t . .. . .- t , . .. 
, . . . 
.1 . '" t . . , , . '. 
.t \. " 
. . .' t . . , , ....r t 
. ., 


. 


., 
. 


Dodatki: Dom Rodzinny - Sił. I Zdrowie 
nr. 200 895 


Meatwln. Gazela Toruf1ska 
Konto bankowe: Bank Zw. Sp. Zaro
. w TorunIu 
OGŁOSZENIA 
wipn" mllim. na stronie 7,falll, 20 gr. ",klamy za tpk!!tpm red. 
lIa str. '.hulI. 50 gr. rf'l.l. w tekście 10 gr. na I str. 100 gr. Za 
og'. Ikompllkowanp i z zastrzetclJiem miej!!ca 20
 nadwytki. 
UgłollZ. dn.Dne: w;prsz napiso,",y 20 gr. katde n8St4i:pne słowo 
10 gr. Dioł poszlIk. prlJ("Y 50% zniżki. Komunikaty 50 gr. przy 
sąduwelll ściqgaulu naletytośri lub przy konkursach upada 
wlIZplki rał...aL ł'rzy teler. nadawaniu 
'osuń nie przyjmuje- 
my odpowiedzlalno;,cl za ewtl. IJlędy. Za termin. druk i prze- 
pis uliejsca ogłosz. nie od
wiadamy. 
uddz. W Chełmży: ul. Torufl.ka 38 telefon 54 


. '\ 
J 


Konto czekowe: P. K. O. Pozna" 
ABONAMENT 
w pklppdyt'jl I w aRl'ncjllch mll'jsCQwych 3.00 zl. w agenl'jach 
POr..1micjsco\\ych 3,2.j zl. IJr%1'Z poczt4i: jui z odnosZł'nll'ln 3,3(,. 
pn!!z roznollclell mlejscuwYl'h 3,:10 zł, poullllif'jsro\\ ych 3 II) 
zł. pot! opaskq w "
.
sce 3 50 zl. Zagranlcq '(;.50 zl. W tidańsk" 
2.20 Kd
 & dOltawą ...:.0 J1:'d. W rnzl
 wypadku,", SIJOwodow8ny('h 
Irą wy
szą. przt'lZkud '"' Ulkłddzlfl. strajków I L p. wydaw- 
nictwo nie odpo\\,lada za nh'dustarczellle pisma. a allonenci 
nie mają prawa doma
at 81.. niedostarczollyrh nuwer.Jw 
ot!lZkooowań 11111 zwrotu alJonallJPntu. . 


Oddz. w Grudziądzu: Mickiewicza 22 tel. 
07 


.----, 
- 
DzisiaJ: 18 stron 


- 


.I 


Centrala: Toruń, ul. 'w. Katarzyny 4. Telefony: 57, 300, 888 


Cena 20 groszy 


aazwaala rączy 110 imienia. 
Wczoraj ukazala się na lamach prasy 
aanacYJnej ot.lel:wa programowa BN. 
party,nego Bloku Wlpólpracy z RZidem 
Uporcl:ywe milczenIe rZłdu w zasadni- 
czych IIprawach paustwow}'ch, upoważ- 
nia do traktowania tej oJ4łzwy jako wy- 
razu d'łŻeń rqdowych, jako że Blo
 
Współpracy z RZI)dem może wyrażać za- 
palry
ania takie. które i I"ZQd. tworzł-cy 
Itronnictwa dla wllpóldzialania I pomo- 
cy, uwata za wlasne. 
Doszukujłc lIiO 'Iadów celowości w 
4łŻeniu do naprawy ustroju Rzplltej I 
IIZdrowienia wewnętrznyełł-. IltoSUnkóW 
. pańlItwie pytam, oczy witki e: eo bt- 
dzlef Znajdujemy odpowiedt na samym 
ko6cu, w &danlu pnedostalnlem. okre- 
6Joq nutępuJł-ceml lilowy: 
- "Dlatego uwaiamy, te wsp6łprac& 
I Rzf.(lem Manzalka Piłsudskiego je
t 
dziś dla każde g o ob y watela nakazem War s z a wa. 21. t. (A W). Lisla Bez_ / ny dotykaj
 b. posla Mianowskiego, który 
partyjnego Komitetu Wybarczego ulegla po to wystspil z Ch, D.. aby przy pomocy 
obowl4zku patrjot} cznego I młdro'cił znacznym poprawkom. Pierwsze miejsce sana.cji pO\v.órnie zdobyć mi('jesce. lI'aj- 
stanu." - ujmie Banel, drugie Bójko, mecie min. miarodajnieis'!e czynniki sanacji obeszly 
Wtem tkwi wl
clwie cała esencjo- Czechowicz. czwarte pułk. Slawek. pi
te l. się z nim... ckrutnie. 
nalno
 programowa zapntgu rqdow.,.. Radziwiłł, szóste min. 
liooziń8kl, siódme Zmiany te wywolaly I!lthy roplO'Ch w 
1'0. Na takich linkach cbce IIlę wycitgać Eustachy Sapieha. Partij Pracy. W sferach dziennikarFkich 
na twardy grunt wóz pa6stwowy, którego War s z a w a; 2t. t. (Tel. wł.). Jak do- komentują to jako zwycięstwo kierunku 
kola _ Jak lIama zreszu, odezwa przy- nosi ..A. B. C." zmian)" na Ii
cie sanacyjnej ..Głosu Prawd)''' nad kierunkiem .,Epvki
. 
&naje _ tkwi, glęboko w czem' nieokre- zastały poez)' nione na skutek interwencji Zmieniona ta lista sanacji lJ'.Ilsi być 
1J0nem. ks. Janusza Radziwilla u mlarodajn}'ch »0'\\ tórnie zgloszona. Ponieważ glówna 
czynników sanacji. K",,
ciałkow8ki. prezes I komisja w)"borcza stan.;ła na s;anowisku, 
Odezwa programowa, rozwlekła I r:a- ..Partjl PracY". który figurował na pierw- że w zgloSLOn}.ch listach nie mogę b}'ć ro- 
daUiwa w frazesach, pOIlada jedn'ł, %8- szem miejscu za ministrami, obecnie zo- bione zmiany. Wobec tegO' lista sanacyjna 
sadnicq. wadę, m ó w I wiele I nie cbce stał posu n i.;t y na mi('jsce S-me. będzie się musiała wyrzec nr. 1. JaK) bę- 
nic p o w I e d z i e t. Częśt pierwsza to Równlei smutny los I!potkał b. pO'Sła dzie numer listy sanacyjnej, pokaą nnj- 
pot
pl8nie przellzlo'd, w którem wszyscy Polakiewicza. 
ajbardr.iej jednak te zmia-I bliisz
 d'IŁ Berlin 20. t. (PAT). 
zgadzaj, lię dOllkonale z autorami. Jest R
d Rzeszy zwrócił si
 do paszcze- 
wl
c ..przeklęte zlo, które trawiło tak gólnycb krajów o wydelegowanIe swoich 
jeszcze niedawno nasze Państwo .,ostrze- UrZ A dn - ICY otrzymal. - dodatek przedstawicieli do t. zw. "komisjI 18", 
ienie" by nikt nie 'mial powrócić do 
 stworzonej na podstawie uChwały konte- 
tych zbutwialych kart naszej historji" I W wy snkości 45 procent pensji. rencji pomiędzy rZłdem Rzeszy a kraja- 
Jlodkre6lenie. że nie chcemy powrotu na mi. Z ramienia rZłdu Rzeszy do komlaji 
I&wy poselskie winowajców niesławy po- 'Varszawa, 20. t. (Pat.) , ków nie jest możllwem bez wynalezienia tej wejdQ prawdopodobnie kanclerl 
Jlrze
nlcb sejmów. upiorów Polski przed- Dziś w godzinach popołudniow}'ch od- nowego źródla dochodu. Marx. jego zastępca oraz trzech innycia 
rozbiorowej". było się posiedzenie rady gabinetowej pod Rz
d obecnie okreslić tych źródel nie ministrów I kom
san. oszczędnościowy. 
Jeżeli te odkryda maJł byĆ wykwi- przewodnictwem prezesa Rady Ministrów może. gd)'i niema w tej mierze pelnomoc- Poza tern przewidywane jest zaproszeni. 
tern polskiej modrości stanu, spowodo- marszałka Józefa Filsudskiego. X-a posie- nletw. Rz
d jednak zgłosi do przyszłego do tej komisji wybitniejszych history- 
Wane głębokiemi zapewne studjami pro. dzeniu uchwalono budżet państwa na r. sejmu wn:osek o wrszukanie takiego źró- ków oraz prawników specjalistów w 
gramoweml przywódców Bezpartyjnego 192829. który przewiduje w dochodach dła. Tymcza
em rząd uchwali! w}'placić kwestji prawniczo..politycznej. 
Bloku Wspólpracy z RZł-dem to nie trze 2.476 milj. zł. I nadwyżki ł9 milj. zł. Bud- urzędnikom z.a pierv.szy kwartal rb doda- Jak twierdZIł w kolach parlamentar- 
ba bYlo tak dluglego zwlekania z odezw
, żet ten wniesiony będzie do sejmu. Na tek w wrsokości 4570 miesi
czn('j pensji nych, jui samo utworzenie łej komis" 
hoć lIł- to pogll)dy. które dawno przenłk, posi('dzeniu tern st\\ierdzono równiet. ie w dwóch ratach. tj. 2;) st}'cznia i 10 mar- bylo dowodem zwycięstwa nł-du RzMZJ' 
Dęly do opinji społeczeństwa, gruntownie zasadnicze uregulowanie plac urzędni- ca rb. w czasie obrad konferencji z Jlrzedstawt- 
zwluzcza po różnorakich awanh.Jrat'b i _ ____ ______ ______ _ _ ciełami krajów poszczególnych, bowiem 
szerzeniu zla przez cztśt autorów dekla. część krajów złdala kategorycznie aby 
racji.. Jak to rozumlet 
 . przygotowanie projektu reorganizacji po- 
Sł- dalej w odezwie narzekania na ko- litycznej Niemiec powienono komilljl 
ruPCJA na i nterw I ki na par konstytuc YJ 'ne J ' rad y P aństw o w eJ ' Rzesz, 
, '.... encJe pose!! e. . Agencja "'sch{ldnia donosi: f t. Stwierdza, że usunięcia krzyia nie 
:YJ
lrtwo: na koncesje i te wszystkie do- K a t o w i c e. 19. 1. (AW.). Wczorajs7a było; tak. że projekty te był).by opraco\\J\\ane 
eghwoścI. które od t2-go maja t92H-go Polonia" zamieściła alarmuj
cy artykull 2. Stwierdza, że w urzędach mon8ł'Chjl przez \raje bez wiekszego udzlalu n.tda 
roku 1.amiallt doczekać si, usuni.;cia ra- 
 rz('kon,e m urzędoweru poleceniu ':Is
nię- ! habsburskiej nie b}'ło nigdzie zawieszone- Rzeszy. 
dykalnego rozwielmożniły si
 albo jest. cia ki'Y.}'ża z jednej z sal starostwa sWlęto- l gO' krzyża. Na tern tle dojś
 miało do bardzo -ł- 

ze S1er1ej - albo jak dO
lOSZQ pisma chlowfrhJeg.. Pismo nawoływalo w art y- . Pierwszej sprawy nie dotkniemy. ale Co rego zatargu, a nawet do przerwania 
I y
OwS
le - Przeszly od prredsta\\leieli kule do maFo\\)Ch protestów na zebra- do drugiej ciekawi nas. po co wogóle "sfe- obrad konferencji na póltorej gOdziny. W 
u nOŚCJ pol
klej na reprezentantów ob- Diach i wiecach. ." r korhpe,entne" U\V8żaj
 za sto
owne czasie tej przerwy gabinet Rzellzy mIal 
e)'ch narodowości, glównie rałlinóW. Ko . mpet(,(ltn«; sfe
 w:Jaśnla


 ze fa
t "wyjaśniać". ie w url:ędach admlnistracyJ- . 
Z konkretn . .' . usumęcla krzyza me mial miejsca I ze nych niei
tniejłl'ej monarchji habsbur- Się zebrać na specjalnQ narado, by szu. 
Jedynie jed .reh zapowiedzi znaJou emy ...n,.....I
. W urz.;dacb administracyjnych, skiej nie b}-IO' ni
dzie krzyża! I po co szcze kać wy;ścia. W toku narady gabinetu 
_ Mu ?'. . n et N tak ka.olicki('j monarchji habs- gólnie w tej sprawie .,sfery kompetrntJ}e minister niemieckiej partji ludowe' 
IIzły S". 
lmy dQ.Zyć do tego, by ru'.}- ł bur..k'tJJ nie było nigdzie zawicszonego uznały za aktualne takie .,wrjaśnieni ł -"'nl"ł wycoCać lIię z gabinetu. gdyby ea-- 
r.Yden;::,m d Senat wZDlocniły wl d 'Q pre- kr.
 i:-ł., obec czPgo ,',Vys
pieni
 "PoIO'nji" A teraz jeszcze jedno p)'tanie w "'iQ.- :... ..estja miala być pnekazana komisji 
I okonały mQ.drego w ą!Ulda"o l lUf chnr kter agitacji W} borczeJ. t:ku z komunikgtern. Kto uważa. i wy dr państwowej. Utworzenie wiec obłe- 


ktYce rozdzialu uprawnleil 
 tY 
\'" 'lienie sfer kompetentn)"Ch do1.)- st
pienie ,.Polonji" ma cbarak.!er Ilł! tacj 1 1 ftj ,.komisji 18" bylo kompromisem. 
, onawczaJ I ustawodawczej I "pr j- fl' I'" 1 sprłL w : WYborczej, "sfery kompetenł-n. esy Inl(' - \. 1 zlqodzlł poważny baniao konfllk.. 
'- ; 


"Ii R A li O W I A N K Ę" j 
caello1adll: wyboro"'lI. m.ecznll 
,.Jm fl.ayll A. Pla.eckl S. A. Kraków 
"'IV .....upnie prosimy .wracał bac,lIlI u. agll: 
na fir.'IIII: na
Z4., Z.SIC;PltwO. JAN I'Ul.:HAL K, 
Poznań, Wały \\oazó... 24. k:.483 


Brak odwagi. 



 
Iy nasz ustrój tak by gwarantował siłę I nla go"podarcze naszego mlodego państ- / 
aprawność w rzf.(lzeniu." - wa, dłiyli do planowego wzmożeriia pro- 
Otóż wlaśnie o te: jak? rozbijajł się dukcji kra;owej. podniesienia wytwóI" 
poglłdy prze\\ażajęcej części społeczeu- czości na wszystkich polach pracy pol- 
stwa. Bo gdy jedna zechc'e sobie przy po- skiej I by ten trud godzenia interesów po- 
mocy Izb ustawodawczych urZl)dzić dejmowaU bez uprzedzeń i animozyj par- I 
państwo na wzór naszego wscbodnie
.J tyjnych." - 
i 
SlIsiada, druga będzie starała się przedw. Nawet w tej pUl'tce ogólników o za- 
działać tym pomyslom. Oba odlamy nie gadnieniach, które wysuwa się na czoło 
znajduj, w programie żadnych podstaw. naszej obecnej młdrości stanu sł tak I 
któremu z nich zaświta gwiazda po m) przeraźliwe braki. że należy je przypisać 
ślności. Niema wzmianki ani o zmianie choćby pośpiechowi, z jakim odezwę re- macyjna agencja dzIennikarska zarejestro- 
ordynacji wyborczej. ani o uprawnie- dagowano. \\ana jakO' ,,Agencja Wschodnia'" 
nlach lenatu ani o trybunale konsty- Brak jednak takich zagadnień jak Ko- . 
a sa
a .,Agencja. Wschodn,i.
" donosi, 
tucyjnym. o któr:rm swego C:r.a5U wie:e 
iól rodzina' religja które czekaj" swe- Iz wc
oraJsze wydame .,PolonJl zosłało 
Ó I S ól f d '.: ' . T skonfIskowane 
się m wi o, zczeg nie s ery gospo ar- go rozwlłzama w przyszlych Izbach usta- . 
cze, które w swej odezwie podkreśliły t. wodawczych. nie wspomniano n. p. o pra- 
właśnie postulaty ustrojowe w swej odez- wie wlasności. silnie zagrożonem etemen- 
wie z 2O-go grudnia ub. roku. odczuj, glę- tern radykaJn}'m. niema ani słowa o per 
bokle rozczarowanie po pneczytaniu pro- lityce narodo
ościowej i o wielu innych 
gramu. po którym tyle lIię spodziewaly. piel'Ws7.orzędn}ch zagadnieniach państ- 
Najbardziej ubogo wypadło o
wiaJ- wowycb. 
abrakło albo dobrej chęci i wo- 
czenie w sprawach gospodarczycb: li lub poprostu odwagi nazwania przy- 
- "Pragniemy. by przyszli po!;lowie szlości po Imieniu. 
zwr6cUl szczeg61nł uwagO na zagadnie-I 


j) .. r Wszelkie ertykuły O 
.,,' II gumowe :! 
. ..: " -łale jwiłie Da aldabie:. 
.; u" ' 1; CI.lanrenfnnłi li 
,.o
 :] lilii. lriI JUr., Illlł. i 
o", TeJefoD 335. · 


Kumatowski i tow. unlewfnnieni! 
War s z a w a. 20. 1. (Pat.) 
Dziś po poludniu warszawski sę.d okr
 
gO\\Y w}dał wyrok w sprawie o naduty. 
-cia w urzędzie śledczym. Na mocy tegc 
wyroku wszyscy oskarżeni zostali unie- 
\\ innieni. Motrwy wyroku bę
 ogłoszo- 
ne l. marca. 


Pop roch W sanacji. 
. 
Wywołały go zmian r. ' przeprowadzone na liście nr. I na 
. nterwencji ks. Radzfwiłła. . 



---.-........ 
Usta Be-Be. 
Warszawa, 20. L (A W.). Jat InfOl' 
nmj
 tzw. Bezpartyjny BJO'k WspolpracJ 
z Rzędem ustalił już listę na miasto, War- 
szawę. 'Xa piel'Wszem miejscu listu stanie 
pułk. Słr. wek. na drugiem prof. W. Makow 
ski, na trzeciem prezes SIIdu apelacyjnego 
Bukowiecki. na czwartem Eustachy Sa- 
pie
B. Jak się dowiadujemy. Euslacby 
Sapleba w)'suni
t). będzie również na pie,.. 
wsze miejsce Jisty blOku ł'Złdowego . 
Lomży1isklem. 
..A, B. C." dO'l1osl. te na listach I'ZQdo- 
w}cb postawione zostanQ także kandyda. 
tuPy g.m. Rrdza-Śmigłego. Stankiewicza,. 
Dę1JB - Biernackiego, Żeligowskiego 1 Ber- 
beckie:;o. 


skutek 


nKomlsJa 18-tu". 


I
>>>
Str, ! 


Dziś nadszedl 
na 'świelszy numer (4) 
Wielkopolskiej 
Jlustracji 
Cena egzemplarza tylko 45 grany. 
Do nab)'cla w eks;Je:lycii ..Słowa Pomor 
sHe-'o" oraz u II Iporlerów, u siN'zedawców 
uliCln'Jch i w 
azeclarnlach. 
A:Jonament bez dostdWY miesiecznie zł 1.50 
1...artali1.e zł 4.00 


Z kraju i le ł
.y13ta 


Jł:szc%e jedna konfiskata "Wia- 
domości i'araijalnycii". 
Warszawa, 21. 1. (A. W_) 
. \Vczoraj uległ konfiskacie ostatni nu- 
mer H Wiadomości Parafjalnych", pisma, 
redagowanego przez księdza prałata Mar- 
celego Godlev.skiego. 
Nareszcie Drzymała dostał 
zasiłEk. 
Warszawa, 20. 1. (rat.) 
Wczoraj, tj. dn. 19 bm. p, Prezydent 
Rzplitej na wniosek ministra spraw we- 
wnęLrzn. przyznał Michałowi Drzymale, 
znanemu powszechnie z okazji walki o 
polsko:1ć w b. zaborze pruskim, jednora- 
z.owy dar w kwocie 10,640 zł. na zakupoo 
osady likwidacyjnej. \ 
W Królewcu... rokowania?! 
Berlin, 20. 1. (Pat.) 
\V prasie berlińskiej wielkie wrażenie 
wywołała wiadomość, jakobr ze strony li- 
tewskiej zaproponowano Królewiec jako 

wentualne miejsce pr£yszł)'ch rokowań 
polsko-litewskich. Zbliżooa do min. SU'e- 
8ęmanna HTagliche Rund.schau" przynosi 
tę wiadomość na miejscu naczelnem oraz 
podaje potwierdzenie jej w depeszy z Kró- 
l('wca. 


.
. 


Próba zamachu stanu na Litwie. 
Warszawa, 21. l. (tel wł.) 
\V Rydze rozeszły się pogłoski, jakoby 
na Litwie omal nie doszlo do nowego za- 
machu stanlL Przeniesiony w stan spo- 
czynJm gen. Zakauskas porozumiewal się 
w lIprawie przepl"owadz. zamachu z gló- 
wnym kontrolerem palistwa, Mileinsem, 
ehcial również włiągn
ć do akcji I szela 
sztabu generalnego Plechanowiclusa.- 
Obaj oni na propozycję Zakauskasa dalI 
odpowiedź odmown" 
Łajdackie I nikczemne wysqpie- 
nie "Uetuvy". 
Kowno, 20. 1. (Pat.) 
Półoficjalny organ 
du litewskiego 
.,Lietuva" wzywa Litwinów wileńskich 
do webrania udzialu w w}-borach do sej- 
mu polskiego, gdyż w razie głosowania u- 
znaliby się oni za obywateli polskich. 
Baloniki, )l1IUczane ,.na efekt". 
Królewiec, :!O. 1. 
Pat.) 
"KonlgshartungQ!! Ztg." podaje z Kow- 
na, 'że wyjazd premjera Waldemarasa do 
Berlina u
talono na Zł stycznia. Przed- 
wiotem ołrad Waldemarasa ze Strese- 
mannem D1aj
 byt w pierwszej linji spra- 
wy: traktat handlowy. sprawa zawarcia 
porozumienia, kwest je rybolówstwa, spra- 
wa dróg wodn) ch itp. (To nieprawda. 
Przede\\szys
kiem p. Waldemaras otrzy- 
ma Ins
rukcJe 
 sprawie rokowali polsko- 
litewskich. - Uw. red.). 
KonlUkt Marz-Stegenrald. 
B e r I I n . 20. 1. (Pat.) 
..BerUner Tageblatt" dopatruje si
 w 
zlikwidowanym konflikcie miedzy kan('le- 
rzem Marzem a poslem Stegerwaldem po- 
rażki Marza I podkreśla. że odPOwielIt, 
której Stegerwald musiał na pewno udzle- 
lit na list Mal'I& nie została dotychcz.aa 0- 
głoszona. 
Dziennik stwierdza wreszde. te wczo- 
rajsze załagodzenie konfliktu jest porozu- 
mieniem w malem kółku, zala-twlaję.ceJD 
tylko kwestie ponlek
d osobiste. Nato- 
miast zasadnicza rozbleżno
ć poglę.dów 
między stronnictwem Maua a posła Ste- 
gerwalda nie została. bynajmniej załat- 
wiona. 


Kanclerz Sełpel zalrawUf. 
W I e d e :6. 20. t. (pat.) 
W litanie zdrowia dr. Selpta D&8 t 'łplla , 
p&czna poprawa. 
c: 


/ 


liLOWO POMonSIUl: - BIedzie!., ani. 22 stycml a II:! r.. 


Blok katolicko-narodowy w poznaniu. 
Jeao organizacja wyborcza .lui pracuje. - Zebranie pracowni. 
kow Komitetu Wyborcze.o. 
li:urjer PO!:nal\ski" dOnosi: Okrf:gowy 'Ko- POI',ęto jut pracę wyborczą w pt)sz::r. J!,:"hIY
 
mitet Wyborczy 
arodo":-Katollcki na 
ia"to ob"
.d8:ch. p:-zycat!m. Jyrektor CII,l..'", 7". J,,'_ 
Poznań zwolal wczoraj pa salk
 ZWiązku p. Komeczny udzielII wyczerP.'!Jącycb WYJ
 
Lud' 
arod. obwodowych, na którycb cięty oleił technicznych. W d)'sku8JI p. M. P
UCI 1- 
obo,
.iązek przt'prowatlzenia we wszystkich W ski wykazywał koni
cWoŚć ,zabrania Się 
o 
obwodach wyborczych miasta Poznania wy- akcji wyborcz;ej z Jak naJwi
kszą ,!ner!p' 
borów po myśli wskazań, tylokrotnie oma- I zapalem, idy t tylko w ten sposób Q61ł\gOle- 
WiaD)'ch. Jut sam \\idok sali, przepelnionej my z\\ycif:8two. . . 
doświadezLn)'mi ki('ro\\ nikami naszej akcji Treściwe i J
dme pn:emówleDłe, red. dr. 
wyborczej obok takich, co & mlodaieńczym Marjana Seydy, omawiające sytua
Ję wyhor. 
zapałem po raz pi('rwszy zabierają się do spel cZl\ i polityczną, zebrani przerywali gromkl,e- 
nie[lja najwatnlejszego obowiązKu onp"iH2'1 mi oklaskami, dając ttJm samem wyraz zu- 
5klego, sprawial \\ratenie, te spr!lwa moku pelnej zgodności zapatrywail. 
K!l!.lJ,('kl-
arod()"e
!O w Poznal1i'l l'1u
i .oJ- Zebranie, które było doskonałym wyrazem 
D:fŚĆ świetne zwyci
stwo. lączności wszelkich warstw spolecUlycb na. 
:2:)'we i barwne przemówienie p. Karota azego miasta z Blokiem katolicko-narodowym 
RZE'pE'ckiego, ilustrO\\ane daneml liczbowemi za:touczyol się po dwugodzinn)'ch obradach. 
z poprzedn. wyborow, przedstawi lo zgrom a- \\")"ratono przytem tyczenie urządzania sta- 
dron).m wa.mość ściągni
cia do urny wszyS[. ł)('b, tygodniowych ta.kich &..b.'au, JaA. \\o:zo 
kich :wyburcow o pJ"Zekonaniach katolicka- rajt;;e. 
 
narodowych. Nast
pnie stwierdzono, jak r
z. 


. Kaszuby za komitetem katolicko- 
narodowym. 
Olbrzymi wiec w Kartuzach. 
Po \decach w Wejherov.ie i Pucku Da. strzeżenia była jednak przekonywuJI)' 
stlJ.pila potężna manifestacja 
emi u- ca, że sam p. kapitan Wandtke musiał 
s.zubs1łiej w Kartuza('h. przyznać mu słuszność. 
Wiec zwc.łal komitet powiato"-"Y kato- Ks. kanonUt" Lollińskł z Sierakowic 
licko-narcdowy w środę, 18. stycznia. Ze- przedstav.U. jak to uwodzono ze IItrany 
braly się olbrzymie rzesze publkzno
cL ratronatu kólek rolnla.. na Ka.szuba('h 
Wlec zagaił ks. prob. Połom ski z Kar- rolników w kółkach roln«'zych. wciOga- 
tuz I oddał prze\\odnictwo p. adwokatowi joc ich do polityki sanacyjnej. Teraz j& 
Szlachcikov. skiemu z Kartuz. Po krót- dno huło powinno l,'ć fDlarodajne: W
- 
kich slowach wstępnych. oddał przewo- I scy pod jeden sztam.iar katollcko-narodo- 
dnicz
cy głos redaktoro\\i ..Pielgrzyma" II wy! Oświadczenie to przyjęto burli) o- 
b. po!iłowi p. Matloszowi. klasków. 
\V przeszlo godz.innem pnemówieniu Gdy poddano pod uchwałę rezolucje, 
mówca zreferował położenie polityczne wzywaj
ce do iednej katolicklęj I narodo- 
przez obecnemi wyborami. Dowodem u- wej akcji wyborczej, wszyscy z 
\"ielkim 
znania były częste huczne brawa i burza zapalem przyj tli je. Nav.et delegat ml- 
oklasków przy końcu mowy. nisterstwa. P. Marwońskl z Warszawy. 
Wraienie wywodów pana M. os1ablć który przybył na Kaszuby robić wielkie o- 
usiło?ał oficer instnIkcyjny. kapitan bietnice przed wyborami 1 był obecny na 
Wandtke z Kartuz (w Pucku oponentem wiecu, nie mial nic przeciwko owym rezo- 
byl major - red.), k.andydat rzQ.dowy na lucjom. 
posła. _ W podDlosłym naat.roju wiec zakoń- 
OdPOwiedt pana red. M. n& jego za- czono. 


- 


Bojko juź ma dosyt "sanacji". 
Zraziły go do "naprawiaczy" ich metody przedwyborcze. 
w
"'Szawa, 21. 1. (teł. wl.) I rzucone z Warszawy, przyczem kandydatury 
.Dz:ś rano przybyl tu .hk,"b B o j k :". cb
op8kie są zupelnie pomijane. 
BcJlo ,jest rozgoryczon
 na, ..SaIlO\loró''/\'' za Z tej. 
y.czy
y J,Owstalo wśród zwolennl- 
W, te CI bez upowatnleDla z Jego strony, a na- t kó",: Bojki wlelkte Dlezadowolenie, które prze- 
wet 
z jego wiedzy umieścili jPłJ o podpla na I radza sit: " otwarty bunt. Bojko oświadcza, 
odez':"'le ..tie-.Be
.. , te Jete' sanatorzy nie &JTJieDlą swoich mI: 
BOJkt: urazI l? rÓ
let 
nacYJ
 m e t.o d Y t
.. ;!61.nl«: ,SIt: zupel,?i
 
j wSO\JII'r;I'

 z ,li. 


c.rcze. "Napra\\lacze katą mu mIano- nu I ""'y,'l me samodzIelnie wla.:snł h.łLIt :zw. 
\\ICle stawiać w okręgach kandydatury. na- ..Listę Zjedpoczenia Ludu". 


Wła
clwy powód dymisji Gesslera. 
Wielki skai1dal ministerjalny w Niemczech. 
Minister Reichswehry zasilał towarzystwo fUmowe "Phoebus" 
pieniędzmi, ptzeznaczonemi na likwldacj@ wojny. 

 e r I 
 ':l" 20. 1. (
at.).. dzie Ich miało obecnie do dy.S]X)Eycil. 

a dZlslejszem p
sl
dzenlU R
lch
tagu Kanclerz stwierdził. że ('ale postępowanie 

anclerz 1.łzeszy ud
ehł odpowle!lzl na. Reichswehry w tym wypadku bylo nledo- 
anterpelacJę k?munutów w sprawie afery pU5Zczalne. Cała akcja ta polegała nie 
towarzystwa fllmoweg.o ..Phoebus". Kanc- t.)'lko na lI\lbwencjonowa.niu towarzystwa 
l-:rz RZł;szy przedstawl
 
yfrowe ze9t8:wle- ..PhoebulI" ale także na wspólpracy ze 
me udzielonych mu mlnls.terstwu Relchs- związkiem banków berlińllklch. które to 
wehry I t
war
yst
.u flImowemu 8um. konsorcjum ulUielało Relchswehl"
 po- 
J{a.nclerz tWierdZIł. ze sumy. w.ydan
 na wainych gwarancyj. 
lIubwencje .'phoebus" pochodzą. z plenlę- Aby na przyszlość zapobiec podobnym 

zY" przeznaczonych na likwidację wojny wypadkom. utworzona zostanie specjalna 
I jej skutków. . . I komisja kontrolująca, skłallają('a lIię z 
Su
y .te. są obecme 
alkowlcle wrczer- przedstawicieli ministerlItwa Rel('hllweh- 
pane l 1Dl00sterlltwo Relchswehry Ole hę- ry ministerstwa finan8Ów oraz izby ra- 


- 
y lo . egera 
" 
jest \ 
naJoszczednleJszem mydłem . . 
w UZYCIU 
ił temsamem 
najłańszem . 
mydłem do prania. . !8Ot 
JI . 
 


Nr. 18 


INF A - HAL TYNĄ 
Ek.trakt Slodowy zneułrallzo"'iłby 
dla niemowląt 
sporz,c!zony ae speclalnrgo .I,!du PfiU Irako,," 
.ki Browar J. (joba 
Ekstrakt 510dowy INFA MALTYNA lo.tał .., 
próbowany I z05taje pod alalII kontroiII SzpillIla ,
 
Lud...ka d/a d.iecl tPrymarjulII Dr. W. BU.ak), 
CENA Zł.. &,-. 
w,'lIczne za.lcpalwo na Cliły Cb. 
.zer AzeC&,pospollłel. 
polak. Sp6Ik.AkClI'Jn. 
"P HAR MA "Iau B. Jawofeirki 
W Krakowie. k
502 
Do nabycia w aptekach I drOlerJacłl. 
------- -- -.- ----= 
chunkowej I będzie miała na celu sprawI). 
wanie nndzoru nad p08Zczególneml dzia- 
łami ministerstwa Reichswehry celem za.- 
pobieżenia na przyiWość \!.Vdawaniu po- 
dobnych sum. 


Kronika telegraficzna 
strzały w lokalu PPS. 
War a z a w a, 21. 1. (Tel. wł.). Wcr;orat, 
w czule zebrania partyjne
o w lokalu 1'. 
P. S. wynikla lIprzeczka pomiędzy preże- 
sem dzielnicowym PPS. T u r b I e m, a 
czlonkiem partjl \V a w r & y n i a k III m. 
Turek dotJył rewolweru i strzelił do Wa- 
wrzyniaka. raniąc go ciężko. 
LIsta P. P. S. 
Warszawa, 20. 1. (Pat.) 
W dniu dzisiejllzym na ręce generalne- 
go komlIlarza wyborczego złożona została 
lista wyborcu. PPS. do senatlL Główna 
państwowa komlllja wyborcza podaje do 
wiadomości, iż olltateczny termin, przewI- 
dziany ordy nacj
 W) borczl) do lik ładania 
państwowych list wyborczych zarówno do 
sejmu jak I do senatu uplywa z dniem 2ł 
stycznia rb. 
Umowa o obrocie drzew..... 
Berlin, 20. 1. (PaL) 
neic
tlll przyj
ł dzl
 we ws
Ylltkłcll_ 
U'lecl1 czftaoiacb umowę o tymcusowem
 
uregulowaniu obrotu dr
ewem mltdzJ 
Pol
k
 a 
Iemcaml, jak również o poro- 
zumieniu IIlemiecko-finlandzkiem I o u- 
bezpieczeniu od uicszcześliwych \VJpad 
ków. 
"M6.łby nie wr6clć" 
Pol o a k wa, 21. 1. (Tel. wł.). W kolach 
dyplomaty.cznych 1I0wieckich twierdzt. Ii 
Stalin nie może u nikogo liczyć na .popar- 
cie swej politykI. Ostatnie przejścia i za- 
I'Złdzenia przez Stalina wydane odbiły siO 
fatalnie na stanie jego zdrowia. Ostat1lio 
popadł on w chorobę nerwowI) lwiaśnie 
powinienby wyjecha
 na kurację na Kau- 
kaz. 
a wla się jednak, że m ó g ł b 1 
s t a m t l) d już n i e w r ó c ić". 
Pomysł,. ..wielkiej koalicji" wraca'" 
l Gdańsk, 20. 1. (Pat.) 
. Prasa tutejllza omawia wybór nowych 
Ilenatorów i występuje ponownie z wnioS- 
kiem rozszerzenia obecnej koalicji lIenaC. 
kiej na L zw. wielk
 konlicję obejmuj
Cł 
wszystkie stronnictwa od nacjonalistów 
niemieckich do socjal-demokratów. 
Odpowiedź lranc1llk.. 
Pary!, 20. l. (Pat.) 
lak donoszł dzienniki, minister apra" 
zagr. Brinnd o';wiadczył, ie ollpowiedt 
francuska na notę nmerykailsklcgo se- 
kretarza stanu Kelloga w IIpra\\le arbi- 
trażu I pokoju powszechnego wysłana ZO- 
stanie w dniu dzisiejszym. 
Konferencja w Bayann!.. 
Havanna, 20. 1. (Pat.) 
Prez) dent Coolillge oraz lIekretarz sta. 
nu Kellog powl'ócill do Waszyngtonu dO: 
17 IItycznJa. Miniater Marrow powróci 
2:: bm. natomiaat Hughea pozostaje nadaJ 
na konferencjL ' 
lak.kolwiek ten olltatnl jelit najwyblł- 
nlejsq ollobllltoscio z pośród bior
cycb 
udział w obradach w Havallnle, atara slO 
on odegrać jak najmnlejszfł rolę, aby u- 
nlkn
ć zarzutu, że Stany Zjedn. pragnł 
wywrzeć dominujłCY wplyw na konferen- 
cjO. 
łyd na czele kom1Ułllt6w w,glersklch. 
Budapeazt, 20. 1. (Pat.) 
Wedlug doniesień dzienników, pollc)a 
budapellzteńska wykryła nowł orianlz&- 
cjo komunilltycznfł. Wczoraj wieczorem a- 
resztowano 22 agitatorów komunistycz. 
nych. 

Iednwo ustalllo, It centrala organl. 
zacjl znajduje IIlę W Budapeszcie, n&to- 
miast jej przewodniczfłcym Jest znsn, 
pod nazwiskiem bl)dt Stero, błdt Wel'"
>>>
!!!!! 


--,.. 
N t'. 18 


aLOWO POMOIł8KI& 


. 


-\ 


..Agentury obceii. \ 
· ed. st. Sacha I A. Ro2atiskl przed sądem. 
umorzeni. proc.su o artykuł na tle mowy kaliskieJ. 
Trzeci dz1e4 rozpt...,. 
N ...topte obroflra p. dr. Ouowak1 eamych tródeł gdy! pracowai w Min. Spr 
Ia
 palLOPuJtcY wniosek: Zagranicznych. . 
"PjONk ollroAC1 p. .4w. tira O.ow. Z) "u Llpec:
: ,.Leg8Dda PIJI1Ida
ao. 
aJdego. WJd. IL U23. 
\'{ Iml en1U oskarżonych poIdajo D&I
 a) str. 61 na okolicznOŚĆ, te I) PIł- 
. te wnloak1 do protokółu: BUdski wkrOCZYł walerpnIu 191ł 
 do 
, UJ 1 WnoazO o przesIuchanie w dro:!::e Król. POlskiego za przepustkI austrjac. 
k;tzycji jakO świadka obecnell'o Pr
ze- q. - 
'. RadY łdlnilltró w p..lózefa PUaudsklego b) str. 68. 69 na okollcznośc!. te p. Pił- 

 warszawie na okohczno.t: BUdski był twórq P. O. N. 
a) ił moWO krytykowani w Inkrym.. ar- c) str. 130 - 1M na okollczn
. te p. 
tykule Słowa Pom. wygłoszan, w Kal1l1zu PiłlludskI brał czynny udział w zawiera.- 
dnia 1 sierpnia 1927. w której mówił o a- niu ur
wy p O. N. z Niemqml, celem 
qntura cb obcych I w której mówił o na- współd
ałanla zgodnego z n1ml. 

anlu narodowi polllkle
lU miana narodu d) litr. 139 na okoliczno
t, te p. PIł- 
Idjl1 l Ó W - wygłolllł me w charakterze sudski w roku 1915 brał w racbubo po- 
'Dfe1,e"" Rad,. MiniIItrów, ani MinilItra wołanie na trem polski k.l
cła niemiec- 
:pra w Wojskowych ani Marszałka POilIki, kiego. 
Ofóle nie w charakterze urzędowym, ty 1- e) I8tr. lłl na okollcznQśc!. te p. PU- 
kO " cbarak.terze bylego komendanta le- sudskl chcial "wbrew woli społeczeń- 
gjt,"ów. litwa" tworzy t armję pdIskł po IItronie 
Jeśli bowiem td olltatnle Jelit faktem, to panstw centł:alnych. 
,5 rozp. I 10 maja 1927 r.. na którym 
 f) str. 141 - 143. U8 - 150 1 memo!'- 
piera siO wniosek p. P.
lnl
tra Spra'Yledh- jału własnego p. Piłsudskiego do guber- 
flo
11 cały ut oakarzema. nie moze być natora Beselera - na okollczno£t że p. 
sto!owany. gdyż przepis ten dotyczy znle- Piłsudski jeszcze w reku 1916 'cłłciał 
wag władz, lub urzCdnlków podcr.as lub twO'l'ZYć armję polsk') pod kontrolt Z'\ie- 
fi odnie!!ienlu do Ich czynnoścl urzedo- m1ec. 
Ijcb. podclU gdy Inkrym. artykuł Słowa g) 8tr. 163, 16ł z listu 'P. Piłsudskiego 
Pom. nie wykazuje, aby krytykował osobę z Magdeburga do regenta Zc!zi,ł. Lubo- 
p. Plleudskiego w odniesieniu urzedowem. mirskiego z 22. 7. 1918 dalej litr. 165. 166. 
bl że p. PilIludski w swej mowie kaU- ł6, 160, 171 z załQcznika do tegoż listu, 
Illej mów
c o .,agenturach obc)ch" - - na C'koliczność, że p. PUsu!1&kI w r. 
miał na myśli to eamo, co oświadczyl na 1916 ponownie chciał z państwami cen- 
lWe usprawiedliwienie oskartony p. Sacha tralneml organiT.owa
 armję polski- 
.. ror:prawie qdO'Wej dnia 12 bm.. miano- 
wicie ie p. Piłsudski mial na m)"
1I te 3) Adolf Nowaczyński: ,.DoJnunenty-- 
PUpy I uzeszenla Polaków, które I8Po- litr. 17. 
d1Iewały się rozwif.Zania 8praw.y polskiej na okollczno
. te już w r. 1914 na Zac:b
 

 te
o pailstwa, o k
órem 
6wI prz"mkt dzie przeiewall krew za sprawo pol!'k') 
nik, u
yty :rzez p. PlIsudllkle
o w 
owle bajoilczł'cy - podcza
 gdy p. Piłsudski w 
t
I1!kJeJ. szczególnie. te p. 
lł

dS
1 mó- IIwej mowie kali!kiej IItwierdził, że oprócz 
wlfC.O 
enturze "austrJac
leJ , ,m
ał na niego i legjonistów nikt nie tylko nie 
l!I
gb POlakÓW. którzy 

odZ1ewal1. Się roz- chciał przelewać krew za Polskę, lecz na- 
WlłUnla lIprawy polskiej od A

trJI. a g
y wet o Polsce nie myślał. te nie było pla.nu 
mówił o agenturze .,rollyjskleJ. to miał jak Dl& i jaka ma powstać Polska.. 
na myśli tych polak
w, 
tórzr rzekomo O Ueby odczytanie w)xuienl.onych pod 
.
ewalł się roZW1I)Z8Dl';' sprawy pol- III ustępów z wymienionych dzieł Wyso- 

eJ prr:ez sam, tyłk
 RosJę. te gdy mó- kiemu S,dowl nie miało WYIlta.rCZ)'
, o- 
lI'iI o agent
ch słuZłcych naraz kilku skarżeni \\noszę. o przesłuchanie j!!ko 
pdeh'om. z
 
iaJ na mrśll . tak z.w. a- świadków w drodze rekwizycji. 
f
ntur
 koallcYJnł. IlpodzlewaJeC4 s

 roz- a) p. prezesa dr. Stanislawa Głłbfńskle- 


'1la lIprawy polskiej od Francjł. An- go z Warszawy. b. posła, ministra., przej- 
BIJII Włoch. dalej te mówi,c o działaniu ściowego członka N. K_ N 
Ijch agentur miał na myśli również kon- b) p. Romana DmO'WEkiego z Chludowa 
takt programowy I dzialania odnośnycb b. prezesa Komite
u Narodowego w Pary- 
grup polskich z odpowledzialnemi czynni- żu 
bml polltyczneml obcemi. . .c) Michała Sokolnickiego. Warszawa, 
II. WnoszO o odczytanie całej osnowy Min. Spraw Zagranicznych, który był ka- 
mowy .kansklej p. Piłsudskiego. z dnia 7 mlsarzem P. O. N. - nt. okO'liezności pod 
slerpma 1927 r.. ogłoszonej w Monitorze Ul w)'mienione które świa(ikowle znajł 
1Il'. .179 z dnia 8 lIierpnla 1921 na dowód. z samych źród;i. . 
te mkrym. artykuł Słowa Pom. zawiera IV. Wnoszę na odczytanie z Gazety 
krytYkę tylko tej mowy nieurzedO'Wej. Z Warszaw
kiej nr. 300 z qąia 10 listopada 
tego 
me«o powodu wnoszę o odczytanie 1921 cytatu z organu franeuskiego sztabu 

 całej osnO'Wie nie tylko inkrym. arlvku- generalnego"La France Militaire" z dnia 
kU Słowa Pom. nr, 189. lecz również art y- 22 października 1927. który to argan pod 
ułów Slowa Pom. nr. 188, pod tytulem napi
eD1 "En pologne" - I Polski, pisał 
,,?bce agentury w PoilIcew nr. 100 pod na- w odniesIeniu do mowy ką.Jilkiej co na- 
peem. ..Naród idjotów - stollunek J. Pił- !tepuje: 
'Ud!kl
gó do narodu polskiego na tle mo- Trzeba ustalić niektóre rzeczY. 
:: kallsklej", I nr. 192 pod tytułem ..Służ- WOjFkO pO'lskie. które stworz:ył PiI- 
,ob
rm, odparcie zarzutów J. Pilsud- lIudski i które wyruszylo na wojnę 6-go 

Iego . ponieważ arł)'kuły te stanowie. Je- sierpnia 191ł r. nie było wojl!kiem Poi- 
nt całośt I zajmujł się tym samym ski niepodległej. lecz wOjskiem w służ- 
Przedmiotem I pisane q pr
ez tego same- ble cesarza AustrJi, który sam znOWUŻ 
:;autora, a ponieważ nr. 192 daje wlaśnle był w służbie cesarza nlemieck:ego, a 
arr""ledt na końcowe pytania inkrym. przeto działało ono pour le roi de Prus- 
} kułu. se, - 
I m. Ponlewat akt C1!!kadenia dopatruje Czy!: nalepło z takIm bałasem nam 
: O Znfe
-agl p. PillludFklego również w teraz przypominac? . 
p
OCle 
nkrYJł. artykułu: ..te słowa p. powstalO' p6źniej wojsko Połskl me- 
1t1łsud
k
ego w mowie kaliskiej ś\\'iadc
" podległej. ale nie było ono stworzO!le 
cz 
CZUCIOWO I umysłowo i polil)'cznie przez Piłsudskiego, lecz pny wt:p6łdz
a- 
En u się 
aJleplej w(ród Niemców. klórzy łanlu państw zachodnich I Stanów Zje- 
b'::' n!tJwlęcej rad m,dr)'ch dawali i naj- dnoczO'l1ych Ameryki. 
POld


 go broniU, gdy pracował dla Mimo najszczenzej nuzej cbęcl, by 
""n s . przet.o na d o w ó d p r a w d Y okazy wat uprzejmośt Polsce liczyć s!ę z 
w' osq oskarzenl o odczytanie na rozpra- jej drażlhvośclaml. rozumle
 traglZm 
z le nastepujicych nakreślonych usttPÓW sumienia po wybuchU wojny r. 191ł każ- 
następUJłcych dzieł: demu polakowi się nasuwajłcy, nie mo- 
I) D żemy ukryt bOlelmego rozdratnienia, ja- 
r. lIItarJu 8eyd
 ..Polska na ppeJomle kie w nas wywołuje to otwarcie przez 
dz.Iej6w": dzisiejszycb kierowników Polsk
 uj:!\\'- 
a) litr. 206 do 211 I 227 na okollczno!1
 niane pragnienie. przypominanIa nam, 
te Poiska Organizacja Narodowa P. O: że je:1i nas nie sprowad
no do z,-łac:ł.y 
N. 
Yła tworem p. 1. Piłsudskiego I że w r. 191ł. to nie z Ich przyczynlema_ SIQ 
zawiera la z Niemcami umowy zgodnego (nie z ich pomoc') - przyp. Red.), b_ oni 
Współdzialanla. pr..dwnle wszystko uczynili co bYło w 
b , str. 8ł przypillek nr. l na O'kollcz- Ich mocy. by do
móc wojskom 010- 
noU, te. Niemcy jeszcze przed wojnlł carstw, które przeciW nam walc,:yły. le- 
przysyłali z BerUna broil dla legjonÓw śll sit; to robi przez niedopatrzenie, mo- 
c) str. 205 na okoliczność, że p. M. S
 żem y powiedzie
, iż nie nale!:)' posuwa
 
kolnlckl byl komlllarzem wojsk polskiCh niezręczności az ta
 daleko I . 
z 
amlenia p. PUsudllklego I te jako taki A jeśli się to robi 'wiadomie l wyry- 
dZiałał brutalnie w IItosunku do ludnO'k1 wajQco, do czego! zamIerza się z tem 
10Is,klej. ł1 o jśt! 
O l
e WYllokleblu Słdowl dowód z od- Bo żeby przez jakieś zboczenie, w kt.ó- 
%tanla powolanego dziełaby nie \\ y_ rem niewiadomo Uy dopatrywać trzeba 
: czał, wnoszę Oprzellluchanie p. dr, Ma- nle'wiadomoścl. czy też co Inn
o. przy. 
(:na Sey'dy Jako jwiadka na te _me o- pomlnać tym. którzy pn:ywróclh Połllce 
licz.nośc1. ponlewai 'wiadek je zna I n1epodiegłośt, że w tych dnlacb stras&- 


by 


I... 



y. 

'" 
ikj, 


!I. 



ł 


)2 


! 


ule4del.. dllla ft 1tJ0ZIde .!I.... I. 



 


- 
.... .-:.---
 



-
 


nych było aI
 przyjacielem Ich wrogów. 'władka na to. .. 'aklm charakterze 
to już rzecr;yw1ście niewiadomo uy tyl- przem&wlal w Kalwu dnia. 7. 8. 19"27. a 
ko śmiać się 1 tyct) łartów pOnurych, wt6dy będz.iemy mieli autentyc:.llf. 1nter- 
czy alę na coś podobnego oburzat..._ pretacje charakteru mowy. 
O lIeby WysokIemu Sodowi odczytanie Nie mogę BObie Jednakowo! wyobmł
 
z Ga
ety Warszawskiej nie miało wystar- aby właśnie taka mowa wogła byt wypa- 
czyć _ wnoszę o przesłuchanie jako św1ad wiedziana w charakterze urzędowym. Cót 
ka w drodze rekwizycjI ambasadon. Ru- by bowiem znaczył n. p. zwrot p. Piłsud- 
C%ypo!ipolitej Polskiej p. ChlapowIlkiego w skiego o narodzie pol!kim jako narodzie 
Paryżu. który zetna. że artykuł dosłownej Idjotów gdyby był w)powiedzJany un
 
treści jftk zapodaje Gaz. Warszawska dnia dowo! 
22. 10. 1927 r. ukaiał się w Pary tu w "La Co do Interem. og6łu. kt6ry p. prolru- 
France Militalre.' w odniesleQ.łu do mo- rator Identyfikuje z obroną uprawniońych 
wy kaliskiej p. P1ł,udsklego. Interesów po myśli I 193 u. k., to zacho- 
V. Nareszcie wnOSZf o wywIad unędo- d7.i pomle6z:.a.nie dwóch paje ć prawnycb 
wy u p. Marszałka Sejmu Rataja w War. pnez p. prokuratora. 
s
wle lub o przesłuchanie go jako jwlad- PoJecłe ..Interesu publicznego" z a-rt. 
ta w drooze rekwizycji. na okoUcznośt: 53 dekretu prasowego a obrona uprawn!o- 
że rOlporzłdzenia Jlrasowe i o Inle1ll'a- nych interesów z I 193 u. k. to d
a J:t1- 
gach p. Prez)'denta R. P. 1 dnia 10 maja pełnie różne pojęcia. Podnas gd)' A 193 
ItJ27 zoll'aty w myśł art. łł kO'l1l1tytucji R. 'deśnia. pojęcie u p r a w n i o n y c h in te- 
P. uchwałlł sejmowł u c h y lon e I t e rn re
w - pojęcie publicznego Interesu li 
sa m e m s t r a c I ł Y m o c p ra wa. art. 53 jak już samo określeDie mówi. je!t 
Pl) odczrtanlu I urasadnlenlu powy!- bardzo szerokie. Podług uL 104 ko
ty- 
ezego wniosku przez obrońcę zabiera głos tucji każdy ob)...atel Dla JJrawo wypo. 
p. prokurator: wied.zle
 o wSZY8tkiem, co ogół obchodzt 
..Słuchajłc wniosku obron,. nabralem swe zdanJe, nie tylko prywatnie ale I 
przekonania, te oskarżeni wraz z obrońclJ public:znJe. Art. 105 koll8ł)"tucjt zaA por,... 
-łaraje. slO zamieni
 salę q.dowQ. w Mię cz.a. wolność prasy. 
wyborczą.. nie przypuszczam h;wlem. abY Co katdemu obywatelowi wolno, to 
obrona liczyła IIlę po,,'ażnie ze swym cbyba wojno I redaktorowi ,.8łov.a P(jmor- 
..-nI()5klem. Chodzi jej o to aby zawarty &kiego". 
w nim materjał zfmmunlzowu I umIe- 
,/, It ł S Przytoczony przez p. prokuratora ko- 
pC na amach .... łowa Pomorskiego". w rnent.arz dr. Schwartz!L je&t mi równiei 
celu dalszef walki 
 premjerem marszał- 
kiem PilrmdskiIn". Wniosek obrony mą- :rnan.y
 lecz.. dotyczy 
 t)'lko upra\\:n
o- 
tna podzielić na wniOMJk dotyczę.cy stro- nych mteresow po mr sh I 193 u. k. Nato- 
ny formalnej I etrony mery toryczneJ. miast dr.. Scl1wartz me roz
'odzl si! 
caJe 
Co do strony formalnej to twierdzenie I o znac7.enIu termlnu _pubhcznego łJ1
 
obrc.ny. jakoby brak b)'ło warunku proce- I FeSu,. 
8OWPgO. ponieważ mowa wrgłoszona była I Sk
 się wzięła u p. Sachy._ W)'"W
 
w chara1derze nieoflcjaJr.ym _ zdaniem p, plUL.lUator 0"0\ a u.zurpac.J8. oblO Y 
p, pr
kuratora - nie w).trzymuje kryt)'kL I prawdy! 
W)'nikać to ma tak z t)-łułu zamieszcza- O&karŻODY Sacba niczego eob!e nie ... 
nej w ..
Ionitorze" mowy marszałka PII_ zurpowa! jak tylko prawo. któ!8 mu przy- 
sudskiego. jak I z jej treści. Także co do sł
je )ako człowlek

1 
y
lłCemtJ, Ja, 
drugicj fprawy fonnalnej: czy obowifłzu.ił I 
o 1Dteh
entowl z uD1"ersy
eckłe
 wy- 
dekl"ety prasowe. 
zl p. pr(Jkurator. że: k5.ztałcemem. jako PoJako" I, I»';trJocte ł 
Wysoki Trybunał uzna je za oboWiQzujfłce. 1 j
o Daczeln
mu redaktorowI J)lsma po)- 
Przechodząc do merytorycznej strony 6kiego I 
atrJotycznego. 
wniosku, 
wodzi się p_ prokurator nad I . Osk
zony Sa
ha, który pr'ZeMedł stu- 
tem. czy Interes ogółu jest w myśl or1-OCZ I dJa uru
er::;)"t.eckle. który, w
da c
tere!Da 
n.ctwa ..uprawnicnYD1 int€resem" ł cytu- językami w tem fr.ancus
lm.1 .an,glels)um. 
je odnośne \.1st.ęry z komentarza dr. k!óry był na Sl.udJach ro
ruez w 
ond!- 
Scl1wa.rza. me. dowiodl w swem oswladczewu SIC 
..Oskarżony dal nftm niejako przycry- na 
ł. 

żenia t u p r 
 e d 18 e. d e m . że 
nę _ mówi dalej p_ prokurator _ dla kt6- w dZledz.ime publicystyki. historjl 
j- 
rej wy
tąpi1 z in.k.Jj'mino\\an)'m art)'ku- nO"o\lIzych CZ8SQW po8iadB. tyle erudycji i 
łpm. pł
z,c, że występuje \\ obrc.nie pra.v- wiadomości 
zyty
nycb 1 zdolnoś
ł s
n- 
dy historycznej. Szumne to słowa. ale !et).('zn):ch. IZ .m
zna śmia: ło JlOW1edZłeć. 
p).ta.m się. W)'ł!okj Sądzie. ske.d u oskar-I ze w te) dzJedzuue p
"ewyzs1A 
UD1ę w1&- 
ŻOD('gO wzlęla się ta uzurpacja do obrony do
ośc.1 nas \\sz)-st.kich t
 o
ecnych 
 
prawdy bistor.rcznejY" salL Naczelny 1:edak
or tej m18ry ł:'a n18 
Pan prokurator dochodrl wkońcu do tylko prawo ale obo
1IJzek mbleraDla gło- 
wniosku. że materja poruszona warty. su w yrawach pU!hcznyc:h I hlsto
cz. 
kule. nie byla bliska oskarżonemu. Ale nych" gdy ktokohnek 
ądz.Je spac
 
po- 
gdyl.Jy nawet prz.:r znać mu, że mógł pl_ łeczenshm 
a pra"o\o 
dac od takiego .re- 
sać w tej materji. to nie można oskarżo- daktora, aDY zal?leral glos o 
SZystklCb 
nemu prryznać obrony uprawnionych In- wYP8:dk.ach znamlennyc
 A 
klm "':)-. 
'('reFów. bo dłżenie do zdyskredytowania padklcm była mowa 
al1ska p'_ Pdsudsl:ue- 
pl"emJera nie da się p(Jgod.Llć z zasad". do- SO- I 
tóż p
 I!t.rome oskarzoneg
 J.t'!;t 
brych ob)-czajów. I P!'awo 1 
bo'HlJ.Zek - we uzurpacja Jak 
\Vł-0ńcu wskuzuje p. prokurator na fi mesluszwe wywodzi p. prokurator. 
53 dekretu prasowego. w któr)-m mowa, Oskarżony 8acha nie podnosił hańbf/ł- 
że pl'%evrowadzenie dowodu prawdy jelit: cych zarzutów przeciwko p. PilsudsJdemtJ, 
(ljedopu8zczalne. o Ile hańb
ce zarzuty I t)"lko krytykował w dozwol
.nych _grant" 
postawione 6Ił 1I'0łoFlownie. bez poparda cach jego mowo kaliskę. Nie moze byt 
w tfm samym druku konkretnemi dowo- hai1bilłcem dla p. Piłsudskiego przypom- 
dam i. nienie tego. ('o p. Piłsudski sam w mowł.. 
Wobec tego D. prokurator wnosi o od- kaliskiej - to jest ,sw,, 
In
ść w le- 
rzucenie wniosku obrony. gjonach podczas wojny sw latoweJ - uwa.- 
ża za. zaszczytne. kartę dla siebie. Oskar- 
żony Sacha PJvarł 8\\'
 Itr)-tyke fakt.a.m1 
ustalonerui w dokumentach l poważnych 
publikacjacll i nlgd1.ie nie m
ł aiQ z: 
prawdfł, 
lnkr)-mlnowany artykuł ..Słowa Pom." 
je!;t wyr"any z całości. jest bowiem tyl- 
ko częscił jetlnolit.ego art;.kulu krytyczne- 
go, napIsanego przez p. 8acbe. a pod.Lie- 
łonego u wzglQdow redakcyjnych I d.ru- 
karski('h na cztery części. 1a.k oświadczyli 

 ial'ogod.nieo obaj oskarżeni. 
\\ niosek ourony o od.c
yt.a.Die WSZYlit- 
kich czten'cb artykułów jest. zat.em w;a... 
saWliony. tem \\ięcej. że artykut w Dr. 
lIJ;ł ,,
łowa Pom." daje odpowiedż na za- 
ł» ta.nla iulu') w. ar",) kulu & fi.!:, l
. bo- 
uace \
łaanię prl.euwioLe1D aktU 06kal".e- 
14a. 
Sę.d udaje alfJ Da narado I Z8.I'ZI)d:& 
dJ
 prł..erwo- 
Po prurwie p. przewodnicq.cy ogła.sr& 
ucbWał
 że qd postanowił narazle {)()- 
czytać tylko inkrywinowa.ny art) kUł oru 
teKsł. mowy kali
ej P. prewJera. ł'iłsucls- 
kleso z ..r.!onłtora". L.o 00 dalszych punk- 
WW wn1oaku. uchwala zapadnie p6inieJ. 
Po oduytaniu Ink.ryminowallego arty- 
kułu I Dlvwy Slłd »Uno\\ uie udaje się na 
l1IU"adQ. tidy 8f.d po naradz.ie \\ )'ued..ł na 
salę. pan prze
 ounlcqcy OLIlajmia" te 
8I)d narazie rozpatrzy tylko kWt.stjQ czy 
mowa k.a1lska wypowiedziana była w cha.-- 
raktene oficjalnym i zapytuje oble stru- 
uy. czy waj, jeazue w Lej spra \\ te jakie 
" nioski. 
Ponownie zabiera głos p. prokurator ł 
podtrzymuje swoj
 PQPrz.ednle stanc.wl- 
sko - ponadto u.ł stawia wniOlek. aby 
sprawQ tQ rozatrzysnę.ć pne
 zasię
 
wywiad. 11 Po 1IRJOjer'a 
ilaudak.teco. 


Replika obrońcy p. adw. dr. Ossowsldego. 
W imieniu oskariony('h I w imieniu 
wlasnelll podnoszę stanowczy protest prze- 
ciwko zarzutom p. prokuratora. jakoby 
obrona i oskarżeni chcieli zapomocł wnio 
sków dowodowych uprawiat agitację wy- 
borczv.. Zanut ten nie został poparty 
przez p. prokuratora żadlJeml l"l8Clowemi 
argumentami. jeszcze mniej pokusił sfę 
p. prokurator o jakiekoln iek uzasadnienie. 
Natomiast \\niosek obrony w s\\ej tre- 
ści W3'łQcznie rzeczowej. d o s t o S o w a- 
n e j do t e m a t u d o w o d o w e g o I do 
a k t u o s kar ż e n I a przemawia sam za 
sfeble; jest on i&totny I pcminięty być nie 
może. jeśli sprana mlalally b)'Ć doprowa.- 
dzona do w)'roku w rzeczy samej. 
Mowa p. Piłsudskiego - jak już oskar- 
iony Sacba podniósł. je$t oglaszana w 
dziale n I e u r J ę d o w y m 
Iąnltora.. Pan 
Piłsudski saw na POC'-łtku mowy zazna- 
cza dos}ownle: .,I{oc.banl Koledzy i Towa- 
rZYlze broni! Zwyczajem naszym legjo- 
ni!tów jest.. że co rok się zbieramy z wat- 
nej prz.ycz:rny I zarazem zwyczajem lest 
że jako były Wasz Komendant ł 
były wyobraziciel Wuzej pracy. muszo 
przemawiać". 
Każde slowo przemawia za. tem. te p. 
Piłsudski mówił jako były komendant Ie- 
gjonów. a \\ię(: nleurLędow?
 łlDJ jako 
Prezes !lady Mlńl&trów. &.Dl Mmister Woj- 
ny ani jako marszałek. Tytuł artykułu 
nic nie znaczy. bo tytułu ani nie wypo- 
wiedzi&ł ani w Monitorze nie dał do dru- 
ku p. Piłsudski. 
leśli mimo to P prokurator zamierza 
dowieść, że mowa 
)'ła urzędo",,", to tern 
więł"eJ uzasadniony je.t wniosek obrony 
na przesłucba.nJ.e p. Piłsudskiego jako
>>>
Warszawski urząd śledczy na ławie 
oskarżonych. 
Przemówienia prokurałora i obroiiców. 
(ł-If dziń napraw). 
W ezwartym dnJu rozpraw zakończyi alę ła, te oskarżony nal('t81 do ochrany I %Sylał 
I'FUWud sądowy w spra
\le nad.uty
 w un
' 1 na Sybir, bo chełała się na nim zemścił. 
dzje śledczym. .Zeznaw
h ostatni śWiadkowi'!, gdy t byl odpalonym jej konkurentem, dople- 
któ
ch badame zak.ouczone zostało około ro w sądzie z..znala prawdę 
'so
ny ł-tej. Do zeznań prz)'stępuje 
;, ladek Daszewskl. DonosZJł nam z L u b a w y : - Zebrani ostra potępili działalno
ć rot. 
c a y 1


Sf.Y 

:;:f' o': 
ti


g:w
 
::ł
 ' A d w. G.: Czy zwa!nian:e z .aresdu bylo \V e czwartek dnia 19. b. m.. o god'Z. 5& I nych u
rupowań. które pod nazwą "UnjJ 
.kuplenie Lookmaclaera nudzkiego. .św. sI ,_ I zalptne o
. M:łrczaka.1 Rutklewlcza! tej po pol.. na dużej sali p, liowalskiego I Gospo,
arczej" podszywa;ł się pod plas!c. 
szał od Szabelskiego. U DoLieckl pouc
1 S W.: ł-Ole.. ZwalDIano aresztantów tyłko odbylo się tu zebranie przedwyborrze Ko- katolkyzmu. gloszqc obludnie, że pracuii 
Rudzkiego. jak moją zeznawaf inni Przeku- . na ilkutek pIsemnego rozkazu sędziego śled mltetu \Vyborczego Katolicko - Narodo- w myśl wskazań listu pSster!'kiega - świa 
pieni świadko\\ie. I cze
o. wego. domie rozbijajQ jednelity front katolicko- 
8 w. P a n u t n I k: Ukradziono mu 5 tY9. Zkole,i staje świadek S t r z e c h łl ń s k I. nar Jow roi k ol ń t a Po- 
&I, zwrócił a
 tedy z prośLą do DolJieckiegn kle
o" nik 

)'

dy bandyckiej, u którego pra- Zagaił zebranie ks. prałat K a s y n a . o y_... s iego sI? ecze s wa n. ' 
e wykrycie sprawców kradziety. DoLiecki z co\\ał IłUlkle\\lcz. który w wstepnem przemó\\- ieniu wskazał morzu. W końcu wyrazono ubolewame. ze 
cał
 energią kierowal akcją I ta.dnej lapuw- A d w. G,: Czy Rutklewicz porządnie wy- na znaczenie" prz)szłych wyborów oraz; na pew.ne organy prasy, popierane przez ,lud. 
ki od św. nie żądał. pełnial swe obowiązkI? cel samego zebrania. nośc kato.lI
ko-narodowł, wprowndzaJIł w 
Ciek3\\e.:z
zllnnia byly Marjl Zbrołek. Sw.: Cardzo porządnie, był nawet parę ra- , . .. szeregi miejSCowego spoleczeństwa zamle- 
Na mocy hstu Jej Lrala Wojnicz pisał w zy przedstawiony do poch\\-aly. Befer8: t . o. s)-tuacJI pf)htYC7.n
J ZWIl,!7..a- szanie przez ogłaszanie odezw, które nie 
art y ku lac,h, i
 DolJiecki n
l
tal do ochrany S w.: Kowalczyk był obecny, jnk TY6zc:zyń- ny ze zLI!zaJł ceml się 
ylJoraml wygI. p. sfł z g o d n e z intencjI) listu pasterskiego, 
przed \\oJn
 I zsylal 
:ł S
łll
. . sk,i wypuści I Wei.ibauma z aresztu. Wypu- S o ł t Y s I a k z Torunia. HLe, L.O\\ e wy- mimo, że pod odezwfł flgurujł nawet b I- 
.Pr
ew.. Czy motllwem.Jest, teby DoblP- śclł go dlatego. it Weisbauma nie znal. a pa wody referenta przekonały IIcLDle zebra- storyczne nazwhka 
ck, .mlal wpływ na zeslanle Lrata tiw. na piery jego znalazł w zupełnym porządku. nych przed8tawiciell łudnośd wiejskiej 0- Z I . . . Ii: 
SylJ,r1 I s, S b ł k . ' ł R d k . raz przedstawicieli różnych zrzeszell mie J '- . aw łzany przed kilku t)'godnlaml 'o- 
8 w.: Zupełnie jest to nieprawdopodobne, \\. z a 
 w 
 I roz
a\\la ,z . u z 'Im. skicb. mltet wyborczy zostal znacznie I"O'lSZeno- 
gdy t w cZl1llie, gdy D. Lywał u nas, pracował! śc kt
ry mu po
\'ledzl
ł: :.gollłem Jaklł:go
 go- Podkreśll ' c . naJez ' y 11 ' ('zny udzi n l prze- ny oraz wyznaczeni zosiali m"'towle zau. 
DA kolei. la. który mi PO\\ ledzlal, te Sroc:tynskl IiY' "1 f I " 
Przew.: Czy była u św. tona Wojnil."za'! I pie V,ołJieckieg
. Znam go jako porząd
cgo wielebnego duchowiel1stwa z dekanatu a
 a na pos
czególne ob,,:ody wyborcze: 
Św.: Dyła I prosila, teby zeznawac! nil c
ł'J\ueka.. chcla.łem gu ralOwaf I zs.loslłem IUbawskiego, które rozumiejęc grożłce Ko W..ród podm«!Słego nastroju o godz. 1,łJ 
nlekorzvść oskar-lonego, gdyż Inac:zej mllż jej SIę, na ś\\l
dka I JlC?łotylem Sroczy
sklego na śclolowi katolickiemu ze strony radykalfz- zostalo zebrame salwowane. 
zostanie ukarany. Ale w naszej rooz" oLle lopalki. pótDleJ zeznawał drugi raz Rudz mu. komunizmu i masonerji nlebezple- 
nikt przeciwko DoLieckiemu nic nie n:
li I 
i I zeznal,. te rozmawiał z Szab
ew
kim SWO- czeństwo. postanowiło wzięt bardzo ('zyn. 
Dle 
dzamy go o udzial w zesłaniu Lrata. Im przYJltclelem. k.tóry mu po
\'Jedzlał: ...paco ny udział w wyborach do Sejmu i Senatu Ec'wa strzelanany w Wilnie. 
Nąstę
nY I śWla
ek N i 
 ł: n h o I z pytany klad rd ZleSZ pałec między drzwI. sanacja to _ bronil)c w ten sposób katolicko I naro- 
Jest., czy uy y U mego rew.zJe i czy t.qdallo twa a pidf M . dowo usposobiony lud polekl 'przed szko- Prz
 kilku d
laml donosiliśmy . 8 
lapówek. I\a zakoilczenie zezna\\ał jeszcze ś\vłndek dliwem i prądami. ,k
\\aweJ 
trzelanlme między porurr:n- 
Ś w.: Tak rewizje byly, ole tadnej łopów. \V o J n i c z slwif'Tdzając, ii wszystJ:l.ie wiadł)-, klem Pocledlunem a studentem Krzy ta- 
11 nie tądano. t)'lko p"żniej chciano al'ym: mości czerpał od Falkowskiego I Sroczyń- Dyskusja utrzymana w tonie sp , okoj- now . skim. \V cZlIt;ie .strzc', nin y. w mlel z - 
seznawał lIa niekOl'Zy:śf o::lk.urtonycb 'i ZDrzu. skiego. n ba d któ ł k I .... 
cał im łapownictwo. Po prze6111chnniu świadków głos zabral y
 a r za rzeczowym, w rej g os anIU por. P.. obaj olInieślI bardzo e Ii*' 
S w.: I\ute We i s m a n mówi, It byl II prokurato
 N i s e n, s o n. \V przemó,:\,ieni,u zab!erali: ks. prob. dr. LI s s, P. Z a p o ł - kie rany postrzalowe. Na Ue tego tajem- 
niej 1"alkowskl I prosii. teLy zeznawała na S\\
IU plplerał ogólmko\\o akt oskarteDl8, 1111' s. k I Z N. P. R. ks. pr(jb. M a j 
 a. p. niczego znjś('a obleJ«lly naj rozmaitsze po- 
aiekorzyśc! oskartoll)'ch. Zjllaszając wymiaru kary. S z u I c! ks. prałat K !'oli y n a I InOl - wy. głoski, pisano. że między powaśnionymi 
WDtne L)ly zeznania św. S z re I be ra PMniej kolem" prz"mawiAII adwokat Wac- kazała Jednomrślnośc pogllJ;dów oraz zgo- oub
-ł się pojedynek amer) kaliski. pole- 
który uu:'wil. iż tadnych łapówek ani un ani law Brokman i NowCldworskl. Dyskwalifiko- dność poczynano Bardzo lJeznlo zebrani gaj
cy I'zekomo na tern że p1"Zeciwnlct 
Iona nie dawali. Sw. siedzial parę d
i '" \\1I1i oui zeznama l.wiadkuw. tądaJąc uniewin dełe
!t('i w IIczLle okolo 300 z wszystkil'.h IItrzelalfł do siebie z zaw'lQ.Zaneml oczyma. 
areszcie po kradziety w poselstwie czechuslo_ nienia hurnatowski
go I Vobieckiego z po. pra\\le obwo
ów wrlJorczy
h przynalez- Obecnie okazuje się, że c:ale zajiŚrle nlia- 
wackitm. Na śled:ztwie muwiono. It łapuwkl wodu braku cech przestępstwa w ich czynaeh. nych do Luba ."y, sohdal'yzuJę.c się z wy- lo przeblpg daleko mniej t.omanlyrzny. _ 
były dawane, ale zeznania takie skladano ł-Oastęl.me wyglosiii przemówipnia adw. wodami referenta i innYch mówców, u- Jeden ..boha . ter" dru g ie g o P o p rostu n8- 
pod Wł'lywe
 namowy. N. Goldb
rg. M lioldl'teJn i adw, lIalpern. do. chwalili jednogłcśnie \\ śród "ielktego zh. dl łJ I." 
L. J 8w. W!lJnlczowa twler
zl
 It ml\t. rnagaJąc się uniewinnienia pozostałych oskar- palu rezolucję, wypowiadając:J. się jasno pa z ł-onJlł w rl,;ku..l1apndnicty bron.".. 
re dostał ,list od ZłJrotka z. dC?me
lenlprn. te tony ch. ! I zdecydowanie za lomlletem W borf.z się podm'yclł również 7.& broń i w tell 

ł::a... O J Je p go zesłaniu .,.
dzleh LlJblYc
 Ib. lłuzpra'Aa przeciągm:Ja .ię do półna w noc Katollrko-Narodow y m z p. młł.: . 'ft lkI YOl spo!Ób obaj się poraniU. Dlaczego zaŚ je- 
-......y . OClĄlkDWO .LUro1kowa 0powlada- l ląd OlłOlli wyrok dZli r&IJD. I 'l' I.. ki I .... em t.le,n drugiego napadł, to poz08U1je 0adJI 
r,mpczyu8 em na cze e. taJ emnItł. 


Str. ł 


lILOWO PO.ORS.SS - 


ad... dr. Ouo,,- n ch po myśli ł 185, 186. 200 uk. J?onie- 
Pnem6wJeala obr: k 6.:: o . 
ż tali \\niosek nie istnieje I d,t:lś już nie 
.' . może byc postawiony, bo tymczasem u- 
W;rs okf SądZIeJ JezeJl chcdzl o 
sto- bie ł 3-mle
ięczny czal!okres przedawnie- 
sowanie art. aralp. ': 10. 5. 1921 o zme,wa- mag wniosku - akt oskarżenia nie ma 
gat"h władz i urzędDlkó
 to zas8;dn.ICzlj. podstaw i \\noszę o umorzenie pOl!tępowa- 
.. - tJ '. J 'c"t ta czy p. Piłsudski mowlł \V . 
A\\t'S... -, d nIa. 
Krzu w lharakl('rle urz
 CW) m. czy te! , " d 
\\.a('
sarakterze b_ komendanta legjonów. t. Słd 1JdaJe !!Ię 'la nara !. 
, . haraktcrze nieuł-z
dow
'm i czy o- \\ krótce trybunał po\\raca na salę t 

:"i
ni w inkr,ym. artykule krytykowali przewodniczłt:y ogłasza \"yrok, Umar7.8_ 
p. Pił
ud,.kieFo jako reprezentanta "la-I jlJ('Y postępow
nie kar.ne .tł a . koszt ska)-bu 
dz - podczas ul'lędo\\ania. lub w odniesie- ' państwa na teJ. zasadzie, ze tnkrymln.ow
- 
lIi
 do urzedowania lub do jego stanoWi- I ny art)'kuł zawH:ra kryt.ykę mowy nl
ofl- 
ska urzędo\\ ego. cjal
ej. Jó
efa FI.łsudSklego. przeto Je
Il 
W il1krrruincwanrm art)kule o tem znajduJe Sl
 w mm. obraza 
arszałka Pu- 
.ic ni?D1a - jest tlIko kr)'tyka mowy. I sudskiego to w n
ysł . przepIsów dekretu 
która jak stwie;'dlilelll. łJ
 ła nieurzędowa./ prasowego dla śCI
ama przestępstwa 
o- 
Pan minh:teł' spI'awiedliwości zatem nie nie('zny jest wOIo.sek samego obrazo- 
miał podsia \\" do stawicr..ia wniosku po nego. "'ł.iosku takleg
 brak. a zatem !la- 
lIlJ-śli art. 5_ Jrslibr \\ cgóle istniała znie- ! leżało sprawę. umorzyc, a koszty nałozyć 
,wag
 p, Piłsudskiego. to konieczny bylby. na skarb państwa. 
z jego stron)' wnio,.ek o ukaranie (jskal'żo-/ 


.... 


Tendencyjna sensacja 
prasy sowieckiej i niemieckiej o rzekomej 
konwencji wojskowej polsko-rumuńskiej. 
Dziwne pomysły bez podstaw rzeczywistości. - O lłłdowania 
wojsk francuskich w Gdańsku I obsadzeniu granicy rumuńskiej 
wojskami pQlskiemi. 
..Berliner Tageblatt" otrzymal od swegl) stały W) wolane mniemaniem Franruz6w. le 
lorespondi!nta moskie\\skiego depeszę o win- wojskn rumuńskie nie potrafią zdxiertyt na- 
domościach. kture ukazaly się w "Izwie- PO"u armij sowi('cklch. 
stjach'.. Wiauomo"ci, przesiane dziennik.Jwi Filipescu donosi ..Izwiestjom" .. zamianp 
sowieckiemu przez jego korespondenta buka- wciągnięcia Rumunji do akcU pneciw Wło- 
resztel\skiego, mi.wią o instrukcjach. jakie do chom. Polska ma Rumunji zaproponowQc! 
Bukaresztu przywiLrł inspektor armji polskiej wczesne- zaciągnięcie potyczki zagranicznej I 
Ber. Sosnkowski w imieniu rządu polskiego. pn)goto\\anie uzbrojenia wojennego jut te- 
Filipescu twierdzi, te udalo mu się z wiaro- raz, a nie dopiero w chwili wybuchu zatargu. 
godnego trjdla dowiedzieć, jakołJy gen. Sosn- Sprawozdawca \\skazuje na inrormacje, ktO- 
10wsIU działał z polecenia Francji i plud- re w roku ł926 ukazały się w ..I\ew Jork Ame 
stawił na.stępujące propozycje: rican" o połsko-rumuitskiej kClnwencjl woj- 
\Vobec nowych zobo\\ iązań, klure Frnnl."ja skowej. 
zaciągnęła w stosunku do Jugosławji, l'Zł\.ł Min;o, te wiadomo
ci te zostały wówczas 
francuski nie w)"sle w wypadku zbrojne
.) r:dementowane, uważa Filipescu za stosowne 
konfliktu Rumunji z L'nją 80\\ iecką lub 
Niemcami trzech korpusow ekspedycy jnych rnytoczyf je w Innej. sensacf jniejszej for- 
przez Jugosławję do n"munji dla ochrony mie, raz jeszcze I wskazat na ich wiarogod- 
granicy besaraLskiej, łecz wy:śle korpusy nośf I autentycZDośf. 
przez Gdalisk, by nosję oddzielif od ł-Oiemiec. Sądzimy, te rząd polski zaprzeczy tym 
Zmiana d)-spozycji zostałn spowodowann dla. plotkom, szerzonym wiadomo dla jakicb ce- 
tł:go, it ist!1ieje przypuszczenie. te Włochy ....
 przez tendencyjną prasę rosyjską i nie- 
me ZKOOzą SIę na Plzepuszczenie wOjsk fran- ffiJeckl\- 
cuskich przez- Saloniki, ł-Oisz lub naguze do Szczeg61nle niedorzecznem jest chociatby 
RU1DUnjL S" to jedyne drogi do dyspozycji J l\\ierdzenie o zamiarze intrygowania przeciw 
"tV m,ał:szu na fJC?łudnie. Wiochom na Bałkannch. Jak niewiarogodnt' 
W!lJska polskie mają w razie wytej W)'- są informacje .,Izw
estij", pozwala przv"'usz- 
mleDlo
ych za,targów złJrojn
'cb zająf ZDOI."Z. czaf fakt, te powatnn prasa berlińska nawet 
D
 częsi: graniCY r
lmuńsko-sowieckiej, wza- icb nie zamieściJa. Uczynił to tylko ..BerU- 
mla
 za co RumunJa !Da \\yslof swe woJne ner Tageblatt", związany z Moskwą swym 
oddZJały do J'!goslawJL Translokacje te r:o- kori!spondentem Sze'fferem. 


aledzIela, I1nla 22 słycmla 1928 r. 



r.111 


-- 


--.::... 


t " 
l' 


, 0 -" 
,.. 


I; '. 
Uj, . 
1.. :', 
t...-ł' 
 

 .
. 
,'o 
..- 
I ..,... 



." , 

'l'  
. ! 
! 


, . 
.. "" rł

n /'l
 ł\.¥
on
!'tĄ" ,,, 


,.

 





.i 

..:f 


'f;.
 ..- ł..'. 
?:"'...:a. 
 " 


" 
" 


, ". 

 
'2; "' .)...
 
"."- -:-:. 
 -..-
" ,,="". ,., - . -"' :- . 


 li)-
. 
';'.r'. 
; 
..X
 
.q::::' 


 


......."..,...---- -.. 
 

*.?'"- --,... "' '\ 
1".
 .0'_", _:--Ji. 


.... 
.... 


I 


":t. 


. 1.'ł'l 
""""
 



 


L, .... 
. . 

, 


;., 


J..1 
,. . ., _.."' .
 f 

 ....
, ,,:; t : 

 
;,-. .:\ \. ł.,f..' ł . 
l: f'\ ..... 
. ". 

\\ 


," 


, 

, ,;,
 


., 
... 
!: 


i 
." - 
..,- 


'J'1 
'.. 



 . 


. 


..- 


.. 
. " 
ł " f 
(' 'ł' 


,. 
, 


:sił'"  
ł:

 :t:
 
 


,.,.", .",. 


j 


II 


.
 
,
 ',' 
  
,,- -palacu sprawiedliwości w llzvmie odb)'wa się coroc
nie uroczyste O:warde 
roku s.ę.dO'\';ego. Pow)'żej widzimy ministra sprawiedliwo:ści i \\ysoklch sędziów w 
uroczyst)'cb strojach - togach I bereta.ch - \V' środku zaś, na ziemi. poduszkę z In- 
sygnjami sędziowskil'mi. 


.4 


Zbrodnicze działanie na 5zkod,= 
Z\'viązku Oficerów Rezerwy. 
Proby uat£kowanla prezesa Zw:,zku, dra Stanisława Szurlela, 
przedsi4!bl ane przy pomQcy tchó
.zliwych kłamstw i fałszów. 
Prezell ZwiłZku Oficerów Rezerwy Następnie muszę napiętnować dal. 
Rzeczypospolitej Polskiej płk. rez. odw. szy f"lsz i st\\ ierdzić kategorycznie. że 
dr. Stanislaw S z u r I ej nadesial redakcji n i k t sic.: do mnie n i e z w r a c a ł z 
..Gazety \Varszawskiej Porannej" nnst
 oriarowan:em mi mandatu za cenę po- 
pujl)c pismo: parcia j&kie
ś listy. w szczególności ka. 
- ..W niektórych dziennikach poja- tOlicko-narodowej, przez Zwilłzek Ofice- 
wiła się wiadomość, jako:y ZWj,zek rów Rezer"y. ani ja n i k o m u takiej 
Ludowo-Narodowy ofiarował mi man- propozycji n I e r o b i I e m. 
dat ż Pomorza czy Poznańskiego (-) Dr. Stanislaw Szurlej 
wzamian za poparcie listy wyborczej ", Prezes Związku Orlcervw nezerwy 
katolicko-narodowej przez Zwięzek O- J1zeczypospoliteJ Polsklej."- 
(icerów Rezerwy na z;eżdzie w dniu 15 Zbytecznł byloby rzeczfł dodawać z na. 
b. m. szej strony, że Zwi
zek Ludowo-Narodo- 
Cala wiadomoś
 Jest kła m s t w e m. wy na Pomorzu I w Poznailsklem nigdy 
Indywiduum, które tchórzli\\ie skrył.: się (lo dora S
ul"leja ni. zwracal i ni€IIJ 
eię za anonimowe notatki dzjennfkar- m.u żadnych propozycyj nie stawiał. 
skie, wie dobrze, że od 5 lat sto:ę na Równoue!;nle jednak potępić muslm, 
straży b e z p a r t y j n o ś c ł Z w i ł z- jak na:ostrzej ohydne metody f a I ; z Ó w 
k u, którego jestem prezesem, że żadne- p r z e d w )' b o r c z y c h i ni('przedwp 
go walnego zjazdu oficerów rezerw)" borczych, przy pomocy których p('wne ko- 
w dniu 15 b. m. nie bylo, lecz zwyczaj- la z cal, świadomościł d7iałaJIł zbrodni- 
ne doroczne zebranie Kola, wzgJędnl
 C70 na szkodę tak zasłużonego I tak po- 
okręgu warszawskiego, że nawet zjazd ważnego zrzeszenia, jakiem jest Z\\iQ7.ek 
walny. złożony z 11 okr
gów, takico Olicerów Rez:!rwy, tudzież staralfł się za- 
uchwał powzięć nie może, jako przeciW- , szkodzić w opinji cieszłcemu się stacun- 
nych statutowi (a cóż dopif'ro jeden kiem powszechnym długoletniemu pre:e- 
okręg?)o,' sowi Zwl,zku, dorowi Szurle:owl 

 


Lubawa jest katolicka I narodowa. 
. 
Wielkie zebrar.ie przed wyborcze K. W. K.-N.
>>>
!! 


Nr, 18 


e"'"'""" ---- 


P. Tarnowski w Kownie. 
r 111 pdlJd .powlada o awym pobycIe " 
G atcUcJ LUwy. 
'h'!!kle ..Sewodnia" zamiell
za wy- 
,"'laJ z p. Adnmem Tarno\\'lIklm, który po- 
\\ródł z I{owna. 
_ W Kownie - oświadczył p. Tarnów- 
Eki _ bylem 5 dni. Litewski premjpr i 
Inisteł' spraw zagranlczn
 ch prof. \Val- 


ml1rall pl'zyj
1 mnie na aUdjencji. która 
tlwnlo. 2U minUt. Zachowanie minl
tra 
\\ IIhjem3l:a
 cecho"ala. uprzejmoś
 pl'zy 
Jęto. w śWICl'le dyplomat) clonym. \\ ręczy- 
lem mu pisemnQ. nOlę z propoz
cj
 rOLpo- 
czę.:!a rLkowall. Procz tego konferowa- 
łem z d) r
k torem departamentu mInIster- 
sIwa spraw 
grnnlclonY
'h p. Z.aunisem. O 
soLiście odnloslem wrazenle. ze propozy- 
cja p(Jiska. w urzędow
ch slerach ko- 
\\ieilsklt:h tro.kto"ana Jest rarlej przy- 
rbY I nie. 
W oczeki"sniu na odpcwiedt lIte w sllQ., 
lIIog lNn Eię bliżej zapoznać ze stolice. Li- 
tW). VI której byłem po raz pier" SY)". 
Zrobiła na mnie Lardzo dobre wrażenie. 
1ednego "ie('LOra 
y lem w uperze Naro- 
Jowej, która jest bardzo dolJra. lIi1
dzłe. 
",śród IIpołeczeństwa litewskiego. nie zau- 
",aiylem WToglego względem Polski na- 
1Itr04 u. 
Wczoraj wieczorem otnymałem od 
prol. Waldemaraaa. urzędowI odpowiedź 
na nolę polskI). 
Ze zrozumialych względów nie moge 
lIdz.ieUć narade Informac) J szczegółowych 
o tekście noty. jak ró,\r nlei sz('zególów ro- 
kowań jakie prowadziłem w Kownie, Mo- 
gę jedynie powiedzieć. że nota litewska 
umożliwia rokowania I że w oLecnej 
cbwili znajdujemy sie na drodze do na- 
\\ił:a.nla. dobrych IItosunków z Litwę.. 
.-- --- 


Czy dobrane 
towarzystwo? 
rp. Zdzfsław !'UDo"akl I J&IIuaz RadzI- 
wJl w towarzyatwie pp. KoAclalkow&kJego 
I Polaklewlcza. 
Chrzełcljańsko-demokratycmy. kra- 
kowski "Głos Narodu" zwraca uwagę na 
dziwne towarzystwo, w którem malady 
sił pewne ugrupowania polityczne. pre- 
teoduj,ce do miana umiarkowanych I ka- 
tolickich. Pismo zauwda, te tylko I 
pewnem wahaniem przYlltepuje do omó- 
wienia tego faktu tak t r u d n o oswoi
 
li, I tern niezwykłem zdarzeniem: 
- "Blok. zwący III
 dowcipnie b el p a". 
t J Jn y Dl, pozostaje pod kierownictwem r a- 
d, k a I n y c b p i 11 u d c z Y k ó w. rozparce. 
lowanych obecnie między Partj
 Pracy, Zwią- 
rek "sprawy i ..Zjednoczonle I.udu". Glówną 
w .nim rolę odgrywa obecnie Part ja PracY. 
kwra powstała przpd kilku laty przel secesj
 
I .W y I wole n ia" I której organem jest 
lnana I antykośclelnycb wys
pleń .Epoka", 
redagowana bodaj wyłąunie przel I II W l c u- 
hcych tydów. 
. Trzeba przypomnle
 te pned kUku mle- 
lII
amł preUIII tej Partjl b. posel Kościalkow- 
akt na kongreaie francuskich radykal6w-1IO- 
cl.lI.lietów w Pary tu zglosu akcM IIwego stron- 
DIł:twa do ideologJil m I 
 d z Y n a r o do we j 
kooperacji aUonnlctw l' a d y k a I III t Y c I- 
D Y c b, 

re BIł politycznym wyrazem m a- 
li o D er JI ds.Ia1ającej w ukryciu. Part ja Pra. 


Elilaa 1Ua.... 1 J 
Synowie baszy w Pary2u 
Przekład oIadwlgl GutkowuleJ. 
(Dokotlc:unle.). 
Lana umilkła. Dwie łry wysunełY lI1e & 

 czarnych rzęs i spłynęły wolno pc1 ala- 
UCPoIItrowych policzkach. 
... Murzynka Merita wbiegła rozgrl)u- 
..owana: 
ni - 
ana, nekła kl
kaJQ.c przed swe. pa- 
ł. 
ld El. Basu. przyjechał. 
Obaj .bracla z ruchu warg murzynki zro- 
ZUmlel1, 
 co chodzi. ChwyciU t;piesznie 
rntone 
 
nlknęli. Lalla zdjęła z ręki Je- 
n, z. najPIękniejszych bransolet I daro- 
:
e:clł Mericie d. pnyniesienie radosnej 
ez -: 
Idl. dodała mała służąca.. rozkazał 
śJOlC 
rz):gotowania. Wielkie urocz)"sto- 
dom maJ' IUę ordby
 niedługo w naszym 
u... 


ł le.t dzi
iI cudowny
iekki ,,'ietrzyk ko- 
t::e:agałęzle drzew. uginajłce się pod cię- 
ciem P oW,?Có",: I krzewa obsypane ky.rie
 
czyz
 lta,ki śWlergOCZł ponad głowami męz 
1iścia
h eZłcych na matach, dywanach lub 
n: nk lIu
hYch. Murzyni I wałe mu- 
w:j ci u",:iJaje. się między go.'ćml rozsle- 
dOk
ła kWl
ty
 któr
ch zapach unosi się 
nych 
 l ud ')ta orkiestra kołysze z('bra- 
B e o }lneml ton y 
&szlr I H . ol 
listków róż 
rnidu sledzł na posłaniach z 
8%8 t Y S l Jaśminu. odziani w bogate 
Prosz
ni' M1 bohateram
 tej zabawr. Z.a- 
pij.. lem B:0ścłe. rozma wlajfł, 
mieJ'ł Sle. 
Da złot 
Jad
 I aranżad
, służba roznosi 
y tacach biszkopty i cukrJ. W8Z7- 


.. \: t 


'"';.. 

',

;


;i:
 
!_-:L "";"'r." ..1"'0 - 
,

 ...' "'.
::: 

... I .. 

,I.......V-- 
,-
:;;{A
.
""'" . 
 
\ . 
... )ł_ 
4
 ').. 
/.... 
;" . ... ... .' 


ILOWO POMORSKIE 


I 


.... 


... 


r ł 


\ 



 

.. F f 
 
. , .' I 


---- 


.. 



 


J. 
.... ....-- .... 
 
....,
_. . 


I 
-........ 



\ 


-', 


, 



. 


,,' 


.. 


, 


. 
 


"', 


'" 

i'".. 
: ". 
I ...;
, 
... 
!oł- 


.T" 



.... 


... 
łt....... .. ..--t.
1
.iI.ł"___'" 


cy m u s I bre! E:1tl'm uważnna za 'Itronn'ctwo 
o 
wir.to,JOglł\llzie katolicyzmowi wro- 

 i m. .oczpv,i:cie, u
i('
ając si4;: o glosy kato- 
lik JW I m.lłuJąc rozbu! Jednos
 (rontu katoli- 

kle
,o, Part ja I'ł:acy nie b4;:dzie \\yst4;:powat 
Jawnie z haslaml antyklerykalnemi na wz':'r 
francuskich radykal\Jw, musi ona wobec Z:J- 
sadniczych tądań katolikLw albo milczet al- 
bo Eajmowaf stanowisko wykr4;:tne i dwu- 
znaczne. Nie przeszkadza to jednak jej o r g a- 
n o m - popiera
 s e k c i a r s t w a lub z wal 
c za f wykonanie k on kord at u, o czem 
nieraz pisałiśmy.
 - 
\V takiem towarzystwie znaleźli się 
ziemianie. w towarzystwie Kościalkow- 
IIklch. Polakiewiczów i Cieplaków: 
_ "Konserwatywni i katoliccy ziemianip. 
twonący ostoję tego stronnictwa, mają sw'! 
glosy, .wój honor. wplyw. pieniądze poś\\i4;:' 
cif dla Z\\ycięetwa wyborczego tycb samych 


IIletlzlela, tlilI. Z2 atyozala Im w. 


, 


Ji!1c zaradzfc gołoledzi' 
f':aiwiękEze niebezpieczeństwo 
'lO ("zasie zimy dia mie

kańc6w 
1-1.. :ta - to gołoledt, zwłaszcza 
jt-ś.i ulice li.. asfaltowane 
i wygladzone pneumatykami 
f łlmochocł6w. MiJgistrat Ham- 
h
re.a "prowadził przyrzęd) 
rl".lsiewaJące piasek w cza5ie 
gołoledzi. 



.f 


"';'J 


re-daktor Strauch, że bJok Pracy Je!!t " 
sto!unku do Z. L. !'J. w stanie o e t reJ 
wal k i i ł ł c z y t się z nim ". w y b 0- 
l' a c" n I e c h c e. W ten sposób ak('ja 
Z, O. K. Z. w sprawie ujednolicenia pol- 
skiego frontu wyborcrego w okrę
acłl 
bydgoskim i szam:.tulskim. dała \\yni.k 
negat)"wny. 


; 


Akces do Komitetu Wyborczego 
Katolicko-Narodowego 
z powidu ehojn:ckłego 
zgłaszajł: 
J,s prob, Józef Wrycza - Wiele. 
}o
r"liI I.IIIJ
P, obywatel, - DebrowIJ 
lan Bru!kl, rolnik - Przytarnia 
lan Lewinski, rolnik - Wideo 
Michał Mjęski, rolnik - \\ iele. 
Leon Lipski. krawiec - Wiele. 


Krzywda ksi,ży-emerytćw. 
Odm6wlono Im wyplacenla emerytury. 
Prasa krakowsI.a donosi: 
Do" iadujemy się. że województwo kra- 
kowskie odmó"iło emerytury paru księ- 
żom n8szej archidiecezji z powodu, iż su- 
ma przeznaczona \\- pozycji II zał. A. kon- 
kordatu na emerytury została prze- 

____ _ __ _ _ _ ___ kroczonę.. Radzi im rekurs do ministra 
W. R. i o. P. 
W wypadkach, o których piszemy, cho- 
dzi o księż)" będż zt:pełnie niezdolnych d8 
pracy, bedz o starców. Odmowa woje- 
wództwa skazuje ich na nędze, albo na- 
miłosierdzie ludzkie,.. 
iepodt)bna uwIe- 
rzyć, by nie b) ło sposobu zapewnienia e- 
merytury księdzu. który zdro"ie zdarł w 
pracy, choćby r) czałt (zbyt niski zresztą, 
. bo 2Jł t)"s. zł, na całe pailstwo rocznie) zo- 
stał w)"czerpany, Podnosimy tę spra"ę po.- 
nieważ - jak się wydaje - ma ona swoje 
głębsze uzasadnienie. 


lew
cowc6w, którzy niedawno w Sejmie snu1l 
projekty s kra j n i e antyziemi:uiskie, jak 
wrwlaszczcnie b c z o d p I a t y lub 400-pra- 
cento
va progresja podatku gruntowego, i glo- 
so
vnh \\ sprawach, dotyczących reli
ji i Ko- 
śClola, razem z \V y z w o I e n i e m I P P S. Za 
tę ofian: zdolają mote wy!elJraf \V Belwede- 
rze k i I k a, czy nawet k i I k a n a ś c I e man- 
dat,)w_ B4:dzie to Eaiste widowisko nleladn: 
pp. Estreicher, Zdzislaw Tarnowski. Janusz 
Radziwill wraz z radykalami w wal c e ze 
stronnictwami k a t o I i c k i e m i i u m i a r- 
k o w a n e m i!M - 
Kubek w kubek to samo powiedzieć 
można o inn)'ch stronnictwach. które w 
odezwach grzmił na lewicę polsk;J. garnę 
się do listu biskupów a równocześnie alb" 
wprost zaplsU!ł się na listę Be-Be lub też 
ku niej zerkaję.. 


\... ....... II t 
 
Sanacja przeciwstawia się wspólnemu 
blokowi polskiemu 


Agencja Wschoc1nta 
18 b. m.: 
W dniu dzisiejszym toczyły lIię dalsze 
pertraktacje w sprawie jednolitego fron- 
tu wszystkich stronnictw polskich w 
okręgach wyborczych bydgoskim i sza- 
motu Isk im. Sekretan wojewódzkiej r\. 
P. R. prawicy. Witkowski. oświadczył w 
Imieniu stronnictwa, te N. P. R. pójdzie 
do wyborów samodzielnie. Natomiast 
prezes ZwiłZku obrony kresów zachod- 
nich, dr. Trzclń!'lki. IItwierdzil. że wobec 
odpowiedzi N. P. R. - Z. O. K. Z. uważa 
jui w tej sprawie inicjatywe swoj, za 


na kresach zachodnich. 
donosi pod datł skończonł i będzie jedynie pracowa(l. aby 
ludność polska wzięła w obu tych okrę- 
gach jak najliczniejszy udział. 
W imieniu Komitetu Wyborczego 
Katolicko-Narodowego oświadcz)'ł b. mi. 
nister Marjan Seyda, te Komitet posta- 
nowił wziłĆ udział w naradzie, aby dłŹ)'Ć 
do uzgodnienia frontu polskiego, skoro 
jednak N. P. R. idzie osobno. odebranie 
mandatów Niemcom jest już calkiem nie 
realne; mimo to Komitet Katolicko-Xa- 
rodowy nie uchyla się od rozmów poli- 
tycznych. 
\\T Imieniu bloku Pracy, oświadczył 


BCJ' oczekUJł chwili wyjazdu do Wielkiego I Małka jej I ciotka Z1fja krzątalv się 
Pałacu. żywo nakrywajł c stół w pokoju jadaln)m. 
Hamldu promienieje. żartuje wesoło z którego posadzka lśniła jak lustr,). WydJ- 
przyjaciółmi. W oczach Baszira pojawia były z szuflady biały, cie:łJ..i obrus, ozdO'- 
się niekiedy mgła smutku, któn) rozpra- biony bogato haftem. którego używano 
!zajł miłosne dźwięki harf. dźwi
ZI}C)'c.b tylko na wyj
tkowe uroczystO'Ści. Pani 
pod palcami ukrytych kobiet. Clusel wyznaczała miej
a. dla Madzi o- 
VIł. bok Baszira. stawiajłc przy ich ta,erzach 
Był 10' w Pal") iu ponury wieczór wrze- pęk gożdzików l1icej
kich w marokańskiej 
śnlo\\)". Gęsta m
ła okrywała okna salonu wazie miedzianej, która również b
'ła da- 
pabstwa Clusel. Madzia stojłc pn:y jednem rem synów baszy. Pailnl\ Zofja zaś, wy- 
z nich spoglłdała na bruk oci('kaJecy dro- chodząc gasiła za każdym razem część 
bnym. gęstym d('szczem. który padał bez świateł. '. 
przerwy od dnia poprzedniego. świeżo Pan Clusel siedział przy kominku. na 
przystrzyfone jej włosy okalały gęstł złotł którym płonłł obfity ogień i czytał dzien- 
falł tWarz)"czkę madonny o oczach nieco nik wieczorny. Od czasu do ('zasu podnosił 
po.1krł.,z(ll1ych. \\'m-gach pobla
ły
b..Ob
a: oczy i z po
a okularów P?ln.
I, na Madzl
, 
żone nunioul1 spadały wzdłuz nleblesklcJ ŚledzłC z mepokojem kazdy Jej ruch. UJ- 
sukienki jedwahnej. ni('bi('skie były poń- rzawszy słowa, nakreślone pn:ez nie. na 
czoszki. obciskajłce no
i pod krótklł spod- szybie, westchnął. 
nlczkł. z niebieski('j !'kóry panlofelki ozdo- .,Biedna mała. nie wie już, co robić z 
biane kokardami i perłowemi klamrami. radości - myslal. 
ie może usiedzieć na 
Zapach mol.ny
h, doskonałych perfum u- miejscu. Zal mi jej. Ale za kilka godzin ci 
nosił się dokoła plt:knej panienki. mali roztrzepańc
' bt:dł już tutaj. Przy- 
:\Jadzia zaś dręczyła się wewnetrznie. puszczam. że nie domyślaj, sie, ile zmart- 
usiłowała odgadnąć przyczynę milcze
ia '" ienh spra" iło nam ich milczenie. nie 
SW
-cll prz)'jadół, któny od dwóch Inle- wiedzą. o smutku 
ł-adzi. Hamidu mówił 
sięcy uie napisali, ani słowa. 'ł:er
z okres mi pnecież kied)"ś
 że ł;I nich niema zw:y- 
ich pobytu w kraju uplynę.ł i f!lleh p0'!ł"ó- czaju wywnl.'trz8:ma Się w listach, ze 
ck jak zwykle, Przed ty'godm('m bowiem członkowie Jednej rodziny, którzy zapewne 
nadeszła z Farndantu lakoniczna depesza. kochajł się bardzo, nie piszą. nigdy do sie- 
w którł'j B('nrimoj oznajmiał, że odpływa bie. Miło mi jednak będzie zobaczy
 znowu 
na pokładzie par1WCB "HaiU". Oczekiwano tych chłopców. tak miłych i wesołych. 
ich zalEIm dzis wieczorem. Chwała Bogu. że Madzia odżywa i nabrała 
.!\lauda nakr(!śliła paluszkiem na tJz)'ble terilz upodobania do str1jó w . Taka ładna 
ImiQ. ci
gle będłce na myśli, ukochane jest dzisiaj w s\\ej nCl.vej sukience. I ze- 
nad wsz\'stko: Baszir... podobała się jej chciała dziś po długiej przerwie otworr.y
 
ta zab3
'a. OIbrzymieml literami poczęła harmonjum. aby mi zagrać ulubione plo- 
pisać: Daszir przyjedzie dzisiaj.. W miar
 - .. .
. angiś. Tak, mimo pewnej za- 
jak m
łn. r.n('terała litery, Mad7.la kreśliłl . . tÓ
ł wzbudza mus podzielenia 
je na nowo. . . ) S l' uClem. kocham tych chłopców i 


Nowoczesna policJa. 
Dlaczego pollcJa londyńska nie l'OlIIad. 
broili' 
Na jednej z ostatnich sesyj pnedŚWi.... 
teczn)ch w angieł
kiej Izbie Gmin poru- 
szona została kwest ja uzbrojenia po8te- 
runkow)'ch londyńskich. :'dlnister spraw 
wewnetrznych oparł się jak najenergi(;Z6 
niej wnioskowi raopatrzenia "Policema- 
nów" w rewolwery. twierdZl)c, li jest td 
absolutnie bezcelowe, a mote być nawet 
wrecz szkodliwe, gdyż opryszkowie angiel- 
scy również operujł "gołemi r
koma", pO- 
sługuJł C się. w O'Statecznym razie. kun- 
sztem boks
rskim, z którym jednak ł jego 
podwładni 8ł doskonale ob&nanł. 
Prawoda\\'stwo krajowe jest tak bezlltO'!!ne 
w stosunku do bandytów. napadajłCJ'ch 
zbrojnie na oby-wateli, te żaden z nich nie 
chce narazić się na niechybny stryczek. 
Jeśli policjanci otrzymaję. rewolwery. wte- 
dy i rabusie za(1patrzł się w broił, my ZAA 
wolimy mieć do czynienia ze zwykłymi 
rabusiami. jak dotycheZ8I1, aniżeli Z8 
zbrodniarzami, mordercami". oświadczYł 
bez ogródek minister. 


- 


cieszę się bo.rdzo, fe ich zobaczę. ..IO 
W caIym domu panował nastrój 
wio- 
tecmy. Ciotka Zofja była najbardziej 11- 
szcześliwion
. dreptała nieustannie, jak 
gd
"by ubyło jej lat trzydzieści. . " 
Odezwal się dzwonek u drzwi wchodo- 
w)"cL. Ciotka Zofja wybiegła do pned- 
pokoju. Usłyszano jej dknyk: 
- Ach. pan ,.Benlmoj!" Jakże się ciellZł, 
że pana widzę. Jak sie pan ma 'l A gdzie 
chlopc
- 'l 
Madzia f pallstwo Clusel w)"szli równie. 
na powitanie gościa: 
- Dobry wieczór. lakł.eż wypadła J*- 
dróż! . 
- DO'!'konale. doskonale, dziękuję. od- 
powiadał Benrimoj zadrszany, I'oz"z('rwio- 
niony i widocznie śpi(,sZłCY się bardzo. 
Chciałem pailstwa powitać po drodzt'; zej- 
dę potem na dłubzQ- po'gawęrlkę . . . 
- :'I:iech pan zdejmie przynajmniej teD 
plaslcl. rzekła dolka Zofja. wskazujłc na 
zarzutkt: gumowo przesi,knlęł4 deszczem. 
- Istotnie, ma pani słuszność. DziekuJ.. 
Musze już iść. Przyprowadziłem ze eoł. 
kupców. którzy nabl.'lłł mt'hle z mieszka- 
nia s)'nów ba

y. Mam rozkaz zlikw
 
wania wsz)"stkl(o!l1, gdyż nie przyjadł jut 
do Paryża... 7.r('sztG opowiem pa6
t.... 
później. Oto list od nich. prz('praszua 
bardzo. ale mus
ę uciękać. Do widzenia. 
Co? CZ)' ich słuch nie myli? 
.. . .. Gd
'ż nie prz)"jadę. już do pal'ył.a." 

jadzia przycisnęła zdrl.'twiałemi d.ło" 
mi serce, które zamarło jej w pieM\laeb ". 
Pan Clus('l. który wziłł list od Denrimo" 
wszedł do .jadaJnego pokojU, zbliżył się de 
kominka I poprawił okulary... Blady bJł 
jak .papler. Pn
arł kopert
, wyj... tarlt 
papiery. prupoJ011ło zapachem pitm& l .....
>>>
tttr. 8 


Ko
ci61 I rellgja. 
. z tycIa KoJcłola .. FraDcJL 
f u nU. tak I 'We Francji majo S1e 

8k roku odbyć w)'bory lo Izb ustawo- 
:'\

'Ch. Czy przycz)'ui:ł się one do 'Oa- 
rawy stosunków kościelno - pa1istw
 

'YCh w tym kraju. trudno powlet.lzlet. to 
pewna. Iż mR!oncrja fran
usk.a. b
:)C& 
 
becnie przy wład
y. 
umlenme korzysta 
u .
ej pr
e"\\agi I 
ałe coraz to nowe do-- 
wody swej piena wlśn wzglę.t.lem Ko
cło- 
ła. Obecnie ofens)-"a . masonska., d
z
ca 
do zagarnięcia pl.?baJIJI na 
ecz po;;z
ze- 
góln)ch gmin. coraz bardzieJ przJblera 
na sile i dzienniki 
ono
o o coraz no- 
wych nnduż)'ciacb. :S
\'lezo zaszed
 taki 
"ypadek w diecezji VI':lers, w pal"8f
1 L
- 
lewiWe. Pomimo osobIstego wdama 
lę 
w tę sprawę biskuI;JB: po
lmo prot
stow 
. o:ynnego o..poru mlejsco\

] ludnoścI. za- 

rano katolikom pleban,ję I w)'pędzono. z 
niej proboszcza. uiywajQc do tego IlIły 
&lJrojnej. I " lół 
W ciężkich ('hwil
h. jak e 
ODC !l e 
Francji przeżywa. to jest dla mego me- 
mal
 pąciechl), iż wolne sz
?ł
'. u.trzymy- 
wane przez katolików. rOZWIjalIł Się coraz 
bardziej. W diecezji Vannes d
 szkół .ka- 
to1i"ckicb uczęszcza 33 :JGj uc
mów. t. J. o 
kilka tysięcy wil.'cej, niż do szkół rZf
dC?:' 
"ych. - Zwiększa się 
kże we Fran
'JI 
Iiczta powołab do kapłanstwa. a to dzu;:- 
.ki Iiczn)ID mal)-m 8eminarjulD. 
ednak- 
te niemało jeszcze na te.m Pc:'!u 

.st do 
zdziałania i tak np. w dIecezJI POhlers 0- 
becnie 1;0 parafii nie ma proboszczów. 
Stosunki kościelne we Francji. gdzie 
katolicy tak dużo cierpi. od masonerji, 
80 i dla naszych katolików naukCł I o- 
Itrzeżenlem by nie dopuścili. aby I u nas 
mą.tiOnerja :niala dorwać się do "ład2y. 
hkoln.lct.o katolickie w St. ZjedDoczoD. 
Jak wszędzie, tak i w SL Zjedno- 
ClOnych, szkcły dzielł &ił na 
Ie"?en- I 
tarne średnie i wyższe: przyjrzyjmy 
się s
kołolll tych trzec
 kateguryj, utrzy 
m)'wan) m przeI katolIków. 
Aby uchronić 
 iarę dz.ied
 
eszcze W 
r. 1852 pier\\szy synod pro\uncJ., odbyty 
w Baltimone, uchwalił zakładać ełe- 
mentarne szkoły parafj!lłne. Z prawdzi- 
wie amervkafu!klm rozmachem r.a.brano 
się do tego dziela I. to z tak po
yślnym 
IIkutkiem iż obecme w St. ZleOnoczo-- 
nych kat.
Ucy utrzymujł 6.
OO szkół p
- 
fjalnych a. licwa wykładaJłcych. ":. nlch 
nauczycieli I nauczycielek wyn081 54,000. 
95 proc, ogólnej liczby 8zkół dla chłop- 
ców pOZC;staje pod kierunkiem zakonni- 
ków; uczę&CZa do nich ok. 800.000 ucz- 
Diów. 
Nauka w szkole parafjaJnej trwa lat 
o!iem. na wyższym poziomie nauczania, 
w tak zw. Higbschools. łat ł; w szkole 
tej Ihieci zapouaajCł się bliżej z kulLur$ 
ogóln.. co im pozwala pótniej bra.: 
czyuny udział w pracy !'Ipołecznej, prz.,- 
I'otowuj/ł .i
 również do pracy za\.\ odo- 
wej w przemyś!e lub handłu. Co Sil;: t y- 



OM"'IVCZ"A.MOC/'IA I WYDAJNA. 
WSZtCHSWlĄJ
 rIRMA.lSTNłtIĄCA oDROKU 1787, 


czytał drżtcym głosem trzem IItojQcym 
pned nim kobietom nal!tępujłce lilowa: 
..Drodzy Przyjadelel 
..Wymknęliśmy !lię na chwilę ! tłumu 
'ości uręczynawych, aby napisał! tYCh 
parę słów przed wyJ udem BenrimoJa do 
Paryża. On sam opowie Pabstwu to, czeg: 
nie zdołamy napisać. Przygotowul
 się 
wIelkie urO'C7)"sto

t u naszego teścia, Jeg!} 
Sułtań!;kiej 
Ioścl. który oddaje nam dWle 
IIwoje córki za tony. Rokowania trwały już 
od dwóch miesięcy; nie mieliśm)" jednej 
chwili wolnej. Wizyty, przy Kotowania. wy- 
bór podarunków... I stopniowo Pł'Zywyk" 
lIśmy znowu do wszystkich naszych oby- 
czajów, pokochaliśmy ten kraj. kt6ry Jelt 
naprawdę cudowny, serca nasze przYlgnę- 
ły do wschodniego życia, najmltszego w 
świecie. Pan CluseJ przytaczał przecież 
eze sto słowa Jonnart'a: .,Afryka północna 
to 2IQzdrollna kochanka., która trzyma przy 
sobie lIerC8 wszystkich wielbicieli". Odzy- 
Ikala teraz serca swych synów. 
..Zaślubiny odbędę. 81ę w p:erw:;;zej po- 
łowie przyszłego miegi
ca. Pogoda jest cu- 
downa, słońce olśniewające, powietrze czy- 
lte. wszędzie kwilnł drzewa pomarab_ 
czowe. rnlegajł sIe dźwięki skrzypiec I 
cytr akompanjujQce głosom śpiewaczek... 
Zegnajcie, drOdzy PatJstwo. Pomyślcie cza- 
sem o nas. małych pUlkach przelatnychl" 
Madzia zachwiała siQ. Pan Clusel zd
- 
tył jedynie wrzucl
 Ust w płomień ko- 
minka I echwycił córkę w ramiona. Na- 
chylony nad ni$ z oczyma łez pełnemi po- 
""tarzał: 
- Moje dzleekol Moje nielZczęene 
dzleC:kpl 


Konle
 


KOWO POMORSKI!: _ Bledd.'., tDla n Iłyemla 1128 r. 


llton . tak EW. InnantT _ ,ranlc arcM- 
o:y organl1.ac.jl wewnętnnf'j t
go rodza- lle " ez j' j l mohUewsklej I utw!r . r.Yła_
 u t)' e C m h 
ju szkół, to f
nny szkół' tego typu s
 .. kle bl_ p 
bardzo roW181te. t.rytorjów blllkupltwo ryli . tał prałat 
Nauka w tak zw. kolegjach, przygo- nowoutworzonej diecezji lOS 
d'ó i rs)"1eckl h O'Rourke. Po utworunlu III, na w8pom- 
towujQcych do stu J w un 
e c . nlany " h ziemiach dwóch pailllł'W: Lotwy 
trwa również "lata. Obecme w .St. Zje-.. ł I ta 
dnoczoO\'ch Istnieje ok. 120 katolickich I Estonji odncłne rztdT poczę y II e 1 - 
d któ "ch uczęszcza 15000 rać o U p 'onłdkowanle u siebie stosun- 
kOI('gjó w . o . r
 . '. ków ko " cIelnyrh. R ..d łotewlkl o
wlad- 
uczniów i uczeruc: lrczba sił nau- " ..... I 
o:"'cielskich w t)-ch zakładach wynosi o
. czył Iż chce aby blllkupem ryllk m 80- 

 Sł.ał' Lotysz; t wzamlan za ulItęplItwo pod 
1.8
nlwersytet6w k&tolicklch, 
\' . St.. tym wzgl
d. ()biecywał Kościołowi różne 
Zjednoczonych jest ok. 2
. n
JwyzeJ pod koncellje. KB. bil!kup O'Rourke trezygno- 
wzgledem naukowym S!OI U
lwe
sytet W wał a jego n<
pc. &oetał LotyllZ, ks; 
Wa.szrngtonle. Tak nnn. lak l 
ałym Springowlcz. Ten nie majl)c w Rydze am 
szeregiem Innrch uniwersytetów, kieruj, ka.tedry, ani odpowiedniego dla siebie 
00. jezuici. Liczba słuchaczy na unlwer- pomieezczenla, na tymczasowi r8Zyden- 
s)'tetach katolickich wynosi ok. 20.000. cję obrał zrazu Aglonę. 
Sk
d płynł fundu!'Łe 
a te w
Z
'lI-tkle Pierwszem paillltwem. które po wojnie 
Instytucje? Z drobn)'ch ofl8r 20 mlljonów światowej zawarIo konkordat ze StoUc
 
katoJików, za.mipszkałY
h w St. zJedno- . św.. była Lotwa (1922). Rqd łotewski 
('Z(,nych; składajo om 

, rok ok. 100 przY
l1ał IIzkolnictwu kat01lcklemu I ka- 
miljonQw dol
r
w na rplIgljne wychowa-I tołickim stowarzyl!lZenlom t
pełn, wol- 
nip SWYl'h dZIecI: I tak np. 40.000 katolf. nośt wzłłł na IIleble obowl,zek utrzy- 
ków, zamieszkałYl"h w D
yton. w r. 1927 mania kleru. przyrzekł też jeden _ kc- 
dożyło na s!koły katolickie 250.000 dol. 'ticiOłÓW w Rydze odda
 katolikom na ka- 
Muzeum mlsYJno-etnolcgiczne w Rzymie. tedrę. _ St01lca 
w. ze IIwej Itrony tO- 
-,\by zwieozaj
c):1I1 st()licł: chr
eŚciłab- 1 bowlłzała ..le wynl
ść bfskuplltwo ryskie 
stwa, uJai wit nal('zyte zapoznaDle Się z do godno
cł arc)'blllkupstwa. Wkrótce 
potrzebami misyj. ojciec !i\V, polecił za- potem sejm łotewski pneznAnył na ka- 
łoży t w Rz)"mie muzeum misyjne. Otwar tedro ka.toUckł kolłclół 
w. Jak6ba w Ry. 
de tego muzeum, uł'Złdzoncgo w pałacu dle, jeden I najstaroźy1niejuych w mle- 
lateraneńskhn, naat

iło d. 
' grudnia I !kie, bo ,ufundowany 1226 r., kt
ry. Szwe- 
ub. roku. a ceremODJJ otwarcIa d Opal- dzi swego czasu na zbór przernIemU. D. 
nił dLlekan. kolegium . kardynalskiego,' ł. maja 1924 r. otllJył sIę Ingrell arcybl- 
"annutem, w otoczeniu wielu kardrna-. skupa Springowicza do katedry św. la- 
łów, ciala dyplomat)-cznego. praJatów kóba.. 
rl.)"mskkh. przedsla",icieli zakonów Itd' j Pomimo Iż katolicy na Łotwie q w 
Tak "ie c do licznych ollobllwości. Rzy- znacznej mniejszości (ł39.000 na 2 miljo- 
mu prz)'b)"'ła jelzu. jedna; spodzIewat nr mieszkabców) jest nadzieja, i.i Ko- 
filę należy. li wSJ?Omniane mu;eum nie- śdół w t)m kraju wykorzyeta rozkład 
mało 
ę .prz)'czYDI do wzmocnienia ru- łotew!tklp.go protelltantyzmu I wzmoże liiI;: 
cbu mIsYJnego. liczebnie. _ Co się tyczy ka.tolików w 
Kcści61 Da Lohrte . W Eltonjl.' Estonji. to liczba ich w tem pań
twie 
W r. 1918 Stolica św. wyiłc...yła E. jest znikomL -_ O. R. 


( 


NAUKA I SZTUfiA 


NAUK.A.. ' Tom "XII t. zw. ..Fon tel" (Toruń 1921 
Najnowsze wydawnictwa ToruAskłego Itr. VIII + 1M) przynosi cenne mater- 
!'owarzyałwa Nankowego. Nie USt8ją.ce- w ja
y. do hiltor
1 Kokloła w P?llIce, miano- 
pracy To"\\al"zystwa Xaukowe w Toruniu, W
cJe 
taran
e wydapy' I mezw)kle su- 
tak zasłużone na polu badań nEld prze- mlenllle o,praco.wa.ny przez ks.- .:\}fonsa 
szłościQ. Pomorz&, wypuściło w świat. me- !tIańko1\"s);.J?
O ."Inwentarz 
óbr biskuP":' 
dawnemi c7asy swoje najnow!!ze w)'dawni- s,\
'a chełmmskle
o z roku lliU z 1!.
vzglQ- 
ctwa za. rok 1927. PrzynQt;z
 one znowu (Imenlem" pótnleJszych do roku 11,)9 In- 
bogat)' dorobek mrówczej pracy f'krom- wontarzy. , . '10 
nych badaczy. kt.srzy cz('stokroć woddaJi Vk
Z
ł
 SIę \\TeSZC
e ,.Zap
skl Towa- 
od wielkiego świata i centr ruchu naukO'- rzyst"a \:ł\r. 6. tomu \ II 1:a k"artał II 1'0- 
wega oddajł się od lat wielu z zapaJem ku 19f7 a w n
ch spraw07danle urzędu 
 
studjom !'lad umiłowanym przedmiotem a działalności 10\\:8I'7.yst1ol.a ia rok 1926.1 
ogłas
ajQc ich wyniki w pubJikacj:l.cb To- p
edruk 

kopł"ow.. wYdołJ
.t)'ch z,. archl- 
Wltrz)'stwa. 
aukowego, n;erzadko o spory \\UD1 m. IorunIa (XI. 31) i ogłos.onych 
krok narrz6d po!uwają naszlł wiedzę hl- przez p. Stan111ława nQ.bro
vsklego. a od- 
storycznę. NaJczęściej bowiem korzystaj
 no
zą(')"ch się do mal
wld('ł Antoniego 
z matcrjałów jużto mało znanych, jużto Y6I}era (ur. 1563 lub ł w Królewcu, zmarł 
nawet zupełnie dot
'chczas nietykanych. w Zimie r. '611-1t w 
t1ansku) imanego 
Oto leży przed nami duży Wm: Rocznik malarz
 gdańskiego. hturc z
o
łl)' o(
 roku 
X:AXIII "Roczników", obejmuj
cył97l1tron 
G03 tClany ratusz!t tor1.lllskl
go 1- były 
druku + 7 nieliczbowan)'ch, o:ZdO'biony 10 j
ga chlubi p
awduwą.. ,łopókl nie stały 
i1ustrac;aml wykonaoemi bardzo staran- 8le pastwIJ. pozaru w r. 17C3. Znany arche- 
nie na 
 papierze kredO'Wym w Zakładzie ołog pomorFkl ks. kapelan .Włarl:rsław Lę- 
Stanisława WelanYka w Krakowie, druko- g
 w artykule pt: ,,
wycle
7kl ar
heolo- 
wany w t{)ruńskiej tłoczni S. BU!;ZClyń- glcz!1ej po P?morz
 
ła, za re;ultaty 
Ikiego (na. karcie tytułowej podano mylnie s"\\01.ch .badan naJnowsz)'ch w tej dzie- 
rok 1923 zamiast 1921. skora druk ukoń- dzlme. pISZ
C o grobach .!ikrz
nkowych w 
czono dnia 28 stycznia 1921 r. Otwiera go Szczodrowle. (p
. ko
cler
ki) I Lyilcu 
część płerwsza źródlowej pracy znanego (pow. chełmiński).. o grodzIskach w Lem- 
badacza dziejów Pomorza ks. AlfonlJa bargu. Bobrow
e I Bachotku w pow. brod- 
MańkO'Wskiego pl.: "Prałaci I kanonicy nickim, w Gzmle (po
. ch
łm.). Rzęcz- 
katedralni ch!'łmibllCY od zało!enla karl- kowl. (J?Ow.. toZ:U ń . JU ). $hwlnle, WłĆ. 
tuły do naszych CZAtów". (łtr. 1-109). mlerku I RaJko\\
h w pow. tcz
wsklm a 
lelilt ona, JAk zt1%nS(za autor we wJt
ple. wr.eszcie o pala
ltacł: w powIecie lubaw- 
"dopełnieniem hlstorjl ka.pituły ehełmiń- sklm (L
korek l, Skarhn). Zamyka. 
eszyt 
sklej, której okres pIerwszy (12:il-t4G6) ob8z('ma r
enzJa rozprawy pani 
\andY 
opracował Jan Hooelge, okre9 drugi (1466 POJkow
kleJ: Marko
lIk!ej pt.: "Dzieje za- 
do 1822)" sam ks. Mań..owskf. Przynosi ona kon
 ddbrz
ńskiego , pióra P. dr. J. Kar- 
szereg cennych wiadomości biograflcz- W&.8lń8klej. - A. M. 
n) ch o prałatach i kanO'l1ikach chełmi
- Nowa Dlapa AfrykL Prawdziwa chluba 
sklch, pocz
wszy od Abramsona Andrzeja nauki polskiej, Instytut Kartograficzny we 
a skońc
ywszy na Mateuszu Kutowsklm. Lwowie. prowadzony przez prol. Eugenju- 
Jej czdc drug
 przynlelll,e ł'!cznlk 3ł, sza RO'IIlera, znany z wydawnictw swoicb 
W dalszym c1
gu znaJ.dUjemy (sb'. tt
 nie tylko w POlsce, lecz także zagranic" 
do 2(5) rmno
fJę zasłuzooego .badacza I Wypuścił w 
wiat ostatni, ze £clennych 
znawcy KopcrnIka prof. LudwIka Anto- map szkolńycb, przedstawiajocych kont y- 
niego Blrkznmajera o Mikołaju W,t1ce z nenty. Jest to hipsometryczna mapa Afry- 
Kwldzvna, astrarlornie I le
M'ZU polsk!m z ki w 8kali 1:7000000, wielkości 130X 128 
XV lItulecIa znanJP1 .
od przybranem na- cm. Opl'acowanA przez prof. R(1Il'Jera I M. 
zwteklem ,,Ahste,n!lus . Janiszewlkiego na POdstawie naj nowszych 
CIekawe s! uc1 ł um o "dawnych plernl-. zdobyczy kar.ografji angiell!kiej francus- 
karh toruńskIch' z opisem 
Ch form, z któ. kiej l włoskiej, obfitujoca w szer
g dotych- 
rych najcharakterystycznleJsle rpproduko- ezu nieznanych szczcg6!ów w zakrefłie te- 
wano na 8-łłustra;j
Ch, ogłosił p. Stanisław renu, uwzględnia w dużym zakresie bydra 
Dąhrowf!kl (str. 
6r,-336,. WI
0n:ł

cl o graf je, podaje nowe granice polityczne i 
272 ..dzwonach koiŚcielnYCh w dIecezJI cbeł- komunlk8eję kolćjowł Polllada też dUŻł 
mińskiej" {Jodał kl!. Romuald Frydrycho- wartość naukowł _ . 
wicz (str. 331-488) w studjum, taopĄtrzo- . 
nem w alfabetyczny spis napisów łaciń- Z JUeratury o Staszicu. PC1j!\wlla się je- 
"'kich. umieszczon)f:h J1a omawianych dnn z prac o Staszicu, które Uka7.8Ć się ma- 
dzwonach ar-az w spis lud\\ i!-,nrzy. Zamy- j
 wkrótce w lubelskiej "Kslcdze Paml,t- 
kaj
 tam bogaty w treść dopiski ks. dra ]cowe,". Jest nllJ. rozprawa ks. dra E. Pta- 
Pawła Panskego do rozprawy pl.: ,.Chojnj- Ezrń!'klego Pl.: ,.J-ogl:,dy Staszica na Wy- 
ce I Clłuchowo w czasach tzw, reformacji chowanIe". (Lublin 1927). Autor rozpa- 
I trzeclwreformacjl" (ogłof!zonej w ..Rocz- truje w niej po
łQcly pl'd::Jgoyiczne Staszl- 
niku" XXXII Tow. NaUkowego) a wres7cle ca na wychowanie 1)1'Zł'(1
7kołne I poza- 
krótkie "Resumes" (streszczenia. rozpraw, szkolne oraz na W) k8ztalcenle umysłowe.1 
ogłoszone w Jezyku francuskim). - wychowanie fizyczne. Traktuje je porów- 


Nr. ]8 


" 
nawczo w zwl
zku z pagłQ.daml Rousl!eau', 
Locke'a. Basedowa i wspólczesnych Im Pe- 
dagogóW polskich, poddajic je Iprawledlt. 
wej oct'nie. - 
ź'r6dłłi, dzleJow. PolikI. Nakł
dem To. 
warz)'shf'a Nau
O'\v
go we LWo\\:le ukĄzill 
się okazały (oh'eJmuJęcy XXI + ti82 stronI 
dużego 
a) tam XXI 11 (Akt grOdzkich i 
zł('ll'lsklch" Z Archiwum Berna.rdYil"'kiego 
\\'e Lwowie. lest to trzeci. a zarazem 0- 
statni toon t. zw. "landów" lejmikowych 
wisznień
klch 
S
dowa Wlsln
a - miej. 
sc
 sejmików tlemtklch na Rw,i1 Czerwonej 
połoione o 35 klm na wschód od Prze. 
mrśla) J( lat 1732-1772, który zawiera Po. 
nadto landa sejmikowe Iwawskle, prze. 
m)'skle I sanocki,: z t:ch lIamY
h czas6w. 
Ogłoszenie t)'ch meLllUernle waznych iró. 
dęł do dziejów polskl('go 
ar]amentary&o 
mu jest zasługCł znanego lustor)'ka i ku. 
stosza Archiwum ZiemskiegO' we Lwowie, 
dra. Antoniego Prochn
ki. - 
LITERATURA. 
No," wydawnictwa ..Blbljctckl l'łaro. 
tlo"'eJ". W zASłuionej na polu propr.g and , 
łiterAtury pC1lsklej wśród szerslych warstw 
KrakO'Wsklej Bibljotece Narodowej (Serja I 
tom 62. str. XXXI + 356) ukazalo eię śwle- 
to drugie wydanie "Pamiętników" J. Chr. 
Pa
ka, opracowane ponownie t poprawIo- 
ne na podstawie niezużytkowanego dotych 
czas a dopiero rłiedawno rewindykowane- 
go odpisu.. pochodzącego z dawnej Bibljo. 
teki Załuskich. Jest to pierwste wydanie 
naprawdę poprawne, które przywraca 
tekst nlermienlony I nlezmodernlzawany 
przez pótnlejszych pn:episywaczy język I 
styl Pask:l. który tego niezrównanego nar. 
ntora I!tawla w 
wletle o Wiele korzyst. 
nlejszem niż \\Ydanla dotychczasowe, 
 
parte na późniejszych Odpisach, które fe. 
psuły I zniekształciły tekst odzyskanego 
r
koplsu petersburskiego. Wydanie obecne 
nodobnie. jak I papn:ednie, jest dzielem 
prof. Al. Brucknera. który Je zaopatrz) I 
obficie w przypisy 1 objaśnienia I pOprze- 
dził świetnym wst
pem. przystosowanym 
odpawiednio do ogłoszonego obecni. 
tekstu. - 
1ft.ko tom 112 !!!erJI I Blbljotekl Narodo- 
wej wypu:;ciła Spółka WyiJawniC".Q dasko. 
nałł powieść historyczno Henryka Rz& 
wuskiego pt.: .,Listopad" w plerw8Zorzę- 
dnem opracowaniu zntkomitego znawcy 
roman!!!u polskiego p. Z. Szwejkow!'kiego. 
Pan S;zw. poprtedził IIwoje wydanie Wy
, 
czerpuJłcym wst
pem o Rzewu!Oklm J jego. 
dzieJe, zał tekst zaopatrzył 2nak0mUym 
komentarzem. - 
2uolldklana. Opr6cz ..W!'pomnieó o 
Janie Kasp"owlczu f Stefanie 
erorrn!;klm" 
pióra Z)'gmunta Wa!.1l1ewsklego, które u- 
kazały się pod koniec ubiegłego roku, o- 
puścHy w ostatnich tygodniach pras
 dwie 
niezmiernie cenne publikacje, przynOf'zljCB 
nawwyczaj cenny materjał iródławy do 
poznania tycia oraz ducha I tw6rctości 
autora "Popiołów". Pierwsza z nich lo 
"EI('gje I Inne pisma" (wyd. w Warszawie 
nakładem 1. Mortkowlc7a z portretem ?e- 
romsklego I autografami - str. ł25). Jest 
to zbiór nieznanych dotychczalI, lub przy. 
najmniej nieogłollzonych w "ydaniu 
ksl,żkowem drobnych utworów 2:erom- 
.sklego, zebranych pleczO'łowitę. dłonlę. zna- 
nego krytyka J1terackiego p. Wacława Bo- 
rowego. - 
Drugł jest duża. ksiątka p, Stanlslaw& 
Plołun-Noyazewlklego pl.: "Stefan 2erom- 
ski. Dom. dziecibstwa i młodość" - wyda- 
na r6wnież pn:ez 1. 
Iostkowlcza" I ozdobio- 
na Uczneml portretami i autografami. Na 
376 stronach zgromadzil w niej autor mnó- 
stwa materJ:lłów, pDchbdzłcych I pll:'rw. 
szej ręki. bo z listów własnych 2eromski{'- 
go, z pÓśród których wiele rzuca sporo 
światła na psycblke wielkiego pDwie'cio- 
pisarza I jego P08I,dy - ie wspomnle
 
tYlko listy z roku 1892 pisane za czasóW 
narzeczeńFklch z Krakowa, Z:łkopanego I 
Szwajcarji do pierwszej żony Oktawji, a
: 
bo też te. które odnoszł siV do ..roboty 
konspiracyjnej. _ 
Ludow. pleiD. Ilow.ailslrJe. Znany ba- 
dacz czeski prof. Kuba w) dał w PrAdze 
nowy tom dzlela pt.: "Słowiańszczyzna w 
swokh pleśniach". W tO'lIlie tym pomieścił 
prof. Kuba pieśni ludo
e bośniackIe I ber- 
cegowiilskie. które sam spisywał i barmo- 
nlzowaŁ Obok orygInałów pomlelzcZU!10 
przekhldy czeskie. W przygotcwaniu znaj. 
dUj, IIfę daJllze tomy, zawleraj
ce pie
nl 
bUłgarskie, macedońskie I etaroserbekle. 
SZTUKA, 
Wystawn Dttreza w Muzeunt WleJk
 
POlskłem. W dziale grafiki Muzeum Włel. 
kopolskiego odbywa się obecnie ",yeta'\\. 
dzieł Albrechta. DOrera, Obejmuje ona beZ. 
mała całokształt jego bogatej a pl'z)'tem 
tak różnorO'dnej twórczości pocz
 wszy od 
IIcznrch fotografij Jego arcydzl
1 malar- 
11kich a SkOI
CZYwszy na wspa nlałych re- 
produkcJach lub kopJach drzeworylÓ\'i 
mled7iorytów rysunków olówkowycb 
Nórkowych. Wystawa pr1edstawi8 sle na- 
prawdę Imponuj,co. _ 
Medal Słowackiego według projektu 
rz
zbial'2n prof. Breyera. wybiła mennica 
pańlltwowa na plunlątkQ Iprowadzenla 
zwłok poety. - 


]
>>>
Str. , 


8 

 


",. tS 


-BLOWO POMORSKU; :- alecldela. dD.la ZZ stycrmfa 11ft 
 


., 'fi" 


u', 
pe- 
Ul. 


W powodzi mllJondw dolarów. 
antastyczne cyfry ostanie majątkowym 
- AmerYki. 
MiI1o nc I'ZY w dolar
ch. - 
ankructwa w setkach mllJonów_ Mil- 
Jardy (lolareJw zagranicą. 
Jak wYt1lka ze lita ty styki biura po da t- Statystyki znanego biura Bradstreet'!' 
IW wewnętrznych w Stanach Z.e.dno- wykazuj
 że w roku 1927 było w Stanach 
zon]'cb podatki od 
OcllOdU,. przewyzsza- Z.ednoczonych 20,205 bankructw na ogól- 
fCego D1iljon dolarow rocznae. płaci 228 nł sumę 6A.28t,3J1 dolarów. Liczba bank 
,sób. 1ł osób ma przeszło 5 mll
o.nów dc- ructw zwiokszYła się o 1,2 proc. w porów- 
aróW rocznego dochodu. ZapłacIli oni ra. naniu z rokiem lfi2lS. a lIuma pasywów 
e01 17.17ł.771 dolaró.,,: podatku, 33 osoby, zmniejszyła się o 0,1 proc., C(l wskazuje 
..ajQce po 2 do 3 mJlJonów dochodu za- na tendencję wLmagajłcych się bank- 
-łaciły 1ł,5!)6,
3 do
arów wlęcznie. Do- rudw mnle;szych przedsiębiorstw w S1&- 
b6d owycb 2'l8 mllJonerów wynosil ra- nach Z_ednoczonych. 
801 5ł6.595,.52ł dolarów. Ogółem ł.0755i2 Według obliczeń znawców Wall Street 
nsób zaplacl10 podatek .doCh 9 0dow y , które- umieścilo w ubltlgłym roku 
agranfco} 
o liczna suma wynOl!uła 7N1.ł79,42U do- 2.Coo.l[3.500 dolarów, z czego ulokowano 
larów. Wedlug ustawy podatek dochollo- 885_310,000 w Europie, ł75,4
3,2oo w I{an1- 
"1 placić musq wszysc
 obywatele żo- dzie, resztę w Południowej Ameryce. Au- 
nacI, rna!
cY więcej nlz .3.500 . dola!ó
 I stralji, Afryce i Azji. Ogółem Inwestycje 
rocznego dochodu. oraz nizonacl. maJęcy Amer) ki w obcych kra 'ach wynoSZQ 
dochodu więcej nU 1200 dolarów. H.500.000.00J dolarów. · 


fo- 
tał 
nI 
i i 
go 
0- 
ch 
'J. 
ej 
. 
(lo 
e. 
v, 

 

 
I. 

 


Proces o zamek Chambord. 
Rodzina książęca B9urbon Parmy w 
zatargu o st]adek. 
19 Inf.nt6w I Infantek z b. cesarzow, Zyt, na czele przed .,dem. 
Przed qdem odwolawczym w Orlean! Po śmierci generała wdowa nie mogła 
rozpocZłł sie przed kilku dniami procelł, własnym kosztem utrz)'mać zamku. 0.1. 
wywołujłCY 
 względu na w
lIOki.e spo- kupiono go za sume 1.5ł2.000 fr., zcbrar'fJ. 
leczne stanowiska IItron wielkie zamtere- drog
 składek publiczn. i ofiarowano k,; 
lOWanle w całej Francji. Ob;ektem spor- Bordeaux. Po zgonie wdowy po k!'lęCiU 
nym jest domena Chambord z zamkiem. Lamek przeszedł wreszcie w ręce k
iecia 
lamek jest klejnotem francuskiego rene- Roberta Parmy. 
IłIlSU I dlatego drogi każdemu francu- Kiedy ksi
żO 'VI' roku 1007 zmarł przr 
!kIemu sercu. dzielono zamek i domenę Chambord księ. 
O prawo wł&!lno
c1 do tego zamku I ciu Eljaszowi Parma. Rozporz\!tlzenie to 
naleŻłcycb do niego majł tków ziemskich zostało jednak ",skutek 7a.bipgów pol.O- 
spnecza;ł się s)'1lowle I córki z pierwsze- stałych 18-tu spa.1kobierców obalone wy- 
10 I drugiego malżeilstwa księcia Rober- rokiem sł du w BJois, w roku 1915-yn 1 . 
ta parmeńskiego. Jest tych ksiłtłt. bięż- przeciwko czemu ks. Eljasz W)'stąpił 7 
nlc
 i księżniczek 19 z domu Bourbon- protestem. Przedewezystkiem jednak rol.- 
Panny. WIIZYSCY na zasadzie swego po- toczono nad samym zamkiem nadzór są- 
chodzenia q Inlantami I Infantkami his7.- dow), ponieważ kilku ksi
żęt. jako puli 
pańskiemi. Do grona tego należł między dani au!"trjacy, waJcZ)'Jo pr7e r iw Francji 
innymi, z pierwszego małżeństwa, malżon 1'0 wo
nie w roku 1920-ym wszcząl k!'. 
ta b. cara bułgarskiego Ferdynanda. Za- EI
asz proces przeciw wyrokowi sądu w 
lIępuje jo w procesie car Borys królewicz Blols. Wyrok w tym procesie zapadł w 
Cyryl I kaietnlczkl Eudoxla I Nadzieżda. roku 1925-ym. Sęd w Blois poprzedni wy- 
kslłŻę Eljasz parmeński a z drugiego mai rok podtrzymał I zamek wraz z domen/,! 
iei1stwa b. cesarzowa Zyta.. uznał za niepodzielnI) ",jasność wszyst- 
Tło procesu przedstawia siO następu- kich dzie\\lętnastu spadkobierców. K8ią,żO 
Jłco. Zamek zbudował w wieku xn Eljasz ponownie wyrok ten zaskarżył a 
kr61 Franciszek I. Przeszedł on p6tniej obecnie toczy się rozprawa odwoławcza. 
na wlasność pre Blols. Ludwik XII wcfe- Z książlłt I księżnych nikt r..ie przybył 
iii zamek do dóbr koronnych a Ludwik na rozprawę, B. ce8arzoW
 Zytę zastępu, 
XIV odbywaJ w nim wspaniałe uc7.ły. Na- je b_ minister de Monzie; ks. Eljasza ad. 
poleon I. podarował go generałowi Ber. wokat paryski Locbe. Inni spad.kobierc)' 
tler w nagrodO 3a zwycięskie kampanje. \\ogóle nie przysłali zastępców. 


Rozmowa z nleboszczyklem
 
Dlaczego Jolle dobrowolnie usunął sit: 
ze świata? 
Ust JOffego do Trockiego. _ Konfiskata pe:zez ą. P. U. - Trucizna 
morfiny czy nieuleczalna chorobl'l? - FilozofIa upadku. · 
(Korespondencja CEPS-u.) 
Moskwa. w .t)-CZllIU- \ M1mo. it w centralnym komitecie wykn- 
SamoMf.two znanego dyplomaty sawiN:- nawczYm nie za,,'iada obecnie ani led.m 
kiego Adol!a, Joffego wywolało niemalą sen- rrzed!'tawlclpl opozy
j1. k
pja lI
tn Joffegtl 

J
 w opmJI calpgo świata. Znlnteresowanle i v.pnd'a w rf:l"e trockistów I oplI
łlko",:ana, zo 
I Jakiem IIfery Pf'htyczne przyjf:ly \\iado-. sta'a z ich inicjatywy w p!łrysklm dZlenmku 
lrIoś/! o traglcznpj 
miercl wybitnego połilyka l ' opo
ycy!nym. Jak tylko kierownictwo 
arljl 

!Iyjskl
80, .było tern wlf:ksze. te od pewneJro I dowledzlalo sh:, te Opozycja, jest w posla
a- 
asu wledzlilno powszechnie o Istnieniu dośł I f,iu listu Joffego. postanowlło list ten nle- 
glębokich antagonlzm6w między Joffem II zwlocznie opublikować, i 
opatrzy/! go o
- 
obecnymi kiE'rownlkaml polityki SO\\ iockiej. r-owiedniemi komenta
zaml. Zredag?waf!IP 
Dlatpgo. tet nikogo zbytnio nie zadziwiło,! komenlarzy poleCC,JIO Jedne
u z 
aJwyblt- 


 OPO%YCJa komunistyczna fakt samob6Jfótwa nipjszych klerowmków akcJI pneclwopOI:Y' 
ffllg", JOstanowił6 wykorzystat dla swych c:yjnej, Jarosławskiemu, kt6ry po dokladnem 
:16w POlitycznych. Jut podcZAł pcgrZPbll I bardzo umiej4:itnl'm za.n#L/lzo wanlu treŚci 
Tr ulo do da!ll0nstracyjnycb przemówień listu nazwal \\ynurzenia Jóffego, "flloz
fją 
,CIekiego, R'amlf'nlewa, l'Iakl'"weklego I Zln'" ul-,adku" I wSlcZl\1 z nit tyjąC}-łn Jut pobty- 
:

wa i do nitmniej dęm"nstr8cYJn)'ch kle m bardzo otywio!'ą Jlolernlkf:. 
') askł:'w ze strony obecnych na pogrzebie Joffe pozbawił Slf: tycia wystrzalem z re. 
OJ-czycJonltltów. . wolweru dnia J7 listopada r. ub. Uc
)-nll to ,z 
.. Jut WÓ"CU08 mówiono w Moskwie o tern. dwóch pnyczyn. Po pie!wsze ":Iedlanł on, It 
ł Joffe, oaob,islY przyjaciel Trockiego, napi- cboroba jPgo - J8.psleme IJstroJu nerwowe
o 

I przed śrlllerclą /jfót, który jednak nie do- _ jest nieul('c%nlna, po drugie, ZM chciał 
lu lJ
ę do rą,k adresata (Trccklego) lecJ zna. cT.Ynem tym dopomOC swym .przYJaclołom po- 

 I !'Ię W PV"ladanlu organów milicji pail6t- litycznym. przypuszczajl\c, It w tcn sposó! 
łowej. Z ble
iem czaau okazalo się. it po- skioni nic%dt1Cydowa ll ycb je
ze, zwolenm- 

::k:e l ta odpowiada najzupeluiej rzecz)'- I ków opozycji do czynnego w y st8, P lenla j pr::e- 
LO . clwko komitetowi wyJtona w cZ8lDU part I ..o- 
trr,1"t Joffeg!? do Trockiego zostal istotnie I munistycznl'j. 
I roz': InnclJ!l dokumentami skonfiskowany W :1\\ ym I1
cifl do Trockl
o J of!, wymle- 
POst azu "UlUra POlitycznego", które zresztą I nla obydwa te ,PO\
O
). staraJą
 elę rown,,- 
jak,:puJe w tcn sP08ób za\\sze o ile umrze cz('
nie usprawJI'dh W1Ć swój cz)-n. pou:piany 
Kc I :Iwlek wybitniejszy czionek partji. Jako tAki za."
8dJ1iczo przez k0I!llJnJ!\tów. na 
ty 
j skonfIIikowanego listu rozeslano na. podstawie sW
J własnej fIIozofj. o potyt.ec.. 
ne
om
:st I d\l wszYlItkich czlonków central- Ilości j
dn08tki dla danej rru,py klllpołec
e
t- 
at)'cme,m tetu Wykonawcz
go partjl komuni. wa. Równoc
e
nie ph.ze (\n. Ił erov.-n 
,
" 
J. a oryginał IiCbowa.no .. arcbiwum. pa.rtjl 
sto bard&o krzywdliło go umYDł...e 


II tylko dłatego. te był opozycjonlsł4. Nie da- St)'I:ZTJOJ wydalo na leczenie lollefl1) 
 rok. 
1II.6!10 mu więc umyślnie odpowiedniego za.- 1922 około 38JOO rubłL 
jęcIa, .nie troszczono IIlę o Jego zdrowie, nie Zagranią nie 1II.ysyl&llo cborego umyłIDf.. 
uruoth\\lono mu wyjazdu zagranicę w ccł8Gb gdy t był on morfmlsł., i w tym litanie nic 
leczniczych. a wszY6tko to czyniono & roz.- m6g-ł ab50lutnie przeprowadzi e z,agran1Ct\ ku. 
n'
słem. zapominając o tem. te jako c
1nny rscJL Dlaugo tet starano go IIle n.Jplerw 111.'1 
dZI
!acz rewolucyjny dał Joffe partjl I rewo- leezyt z tego nalogu, a w tym cełu umleauzo 
łucJI daleko więcej, nit to, czego obecnie nr, w szpitalu kremlinsklm. Skarga Joflego 
tądał. te apteka miejscowa nie cbclała mu 1II.yda- 
List Joffego uw1era da1ej kilka. celIPYch wat le
rstw, które sam !lObie zapisywał, jesi 
u
'q Tak n. p. pi8ze on pod adresem Troc- zupełnlll nleuzaMdniop&. Aptece wydano je- 
klf'ge: dJDle zakaz uwzględniania recept, wy&t8wfo- 
,!W sprawach połltycznych zawsze mlalet nych pl"Zł'Z samego Joffe!J0 (któl'1, jak win- 
rację, a ja &am ci kilka razy móWi/em, te na .de.mo, był lekanem) I OIezaopaLrzonycb pod- 
własne U6ZY słyszałem, jak Lenin oświad- plsem le,karza szpitalnego. Zanądzenle to 
czał, tOJ w r. 1005 nie on. lecz ty miale' slusz- bylo komeczne przel: w,zgląd na to, te 10l:e J 
ność. Przed śmięrclą nikt nie kla.m.le, a ja za
isywał !lObie dziennie Po 2 gr. morfiny_ 
po\\ytsze słowa tutaj raz Jeszcze ci powta- SWladectw
 lekarskie, na, które powołuje si., 
rlalll,..
 laroalawskJj, wyszczególnia w dalszym cif\,!u 
Dalej pisze loffe, te i teraz racJa jut po wazy.tkle 
zdrowis,ka, w którycb leczył f.ę 
MIonie Trockiego. Wzywa go wif:c do wytrwa lolle, 
Je naz"lSka jego lekarzy ltd. !'\a 
nia w \\alce z centralnym komitetem wyko- podstawie 
azystklch tycb danych stwierdza 
no."czym partjl komunistycznej i ol'trzega go J
sławskIJ, te główną przeszko
 wlecze, 
p
zed zbytnią ustępliwością. jaką dotychczaa OlU zmarl('go dyplomaty. była okollcmośt, ił 
mefStety zwykl,) okazywał, gdy cbodziło o ura był on nalog
1\oym morfmlsU\. 
towanie j
ności partji. Wreszcie prosi Troc- larosławsklJ podkreśla, te oplnja p
licz- 
kleg? by lIst ten, który pisany jest bez wąt- n
 mrglaby zarzuc
 centralnemu komJt-8t-G- 
p;ł-nla bardzo subJektywnie, skor)'go",ał. nie- Wl wykcnawczemu raczej zb
nl
 s,zczodr:15
 
potrzebne rzeCzy skreśJil i po ewentualnem w stosunku ,do lolfegl!- a, Ole Jaklekolwu:k 
uzupełnieniu zutył go na korzyŚĆ opozycJL ULnledby
aDle '?O. Z ,lronJą wyrata się Ja- 
\\"bz)..tkie powytsze twierdzenia loffego roaławsklj o t":
erdzen}u Jo.ffego, Jakoby na 
usiłuje Obecnie zbi/! larosławsJtij. któremu Skute,k rewolucji Btraclt ml8: ł swój m&J!lrtek. 
komitet wykonawuy partji komunistycznej 
&lIlem pub/ic
sty I!Ow
ecklego po'itepo
-o- 
p£'lecił nrozprawit się" z nieboszczykiem- Ole tak
e nalety n&Z\\&ć postępow
n,er8 
oPozY
Joni!t
. Na. podstawie świadectwa Je- 
robnoml86zczal1aklem. a nie komuDi8tyc.z- 
karskiego, w)'sta\HOnego przez nłcnka ko- UD . . . 
misji lekargkięj przy centralnYQ1 komitecie 
y Cb
6SZ pogrzebać)l) z)-wcem? Wler
 
,,)'kOnawczym partji komunistycznej Jaro- nu. mÓJ B)'nU, ob)'C-ZaJe nasze 
 twarde, 
6ławskij do\\-o(]zl, te Joifego leczono 'bardzn, okrutne. 
Iy. któreśmy widziały. jak mat- 
sumiennie, i te part ja nie szczędziła kosztow, I ki na8ze bledły z bólu na widok nowych 
b: rezultaty kuracji były jak najłep8
.1 rywalek, konamy C()Idziennie w eleniu na.- 
\', edług Jarosławskiego stronnictwo k.'mlJni- szych J:a:aców_ 


.
.-- -
"£.
, ;'
;--"::_"
:._-':"": .: 
"Ą:/.- . 


r
_ 
..
.:ti.
:

"'1

.." ",. .:.
 
. .. 
.. 


0"._ '" 
--..-'

.
 
: 



 
 .-:
 


-.;........ '"..; 


.- 


""+'.
 
. - - 
 
-
 .... 


i 


- 


K 


,t, 



;\ 
, :.. { 
.-' 

- .. 

 ,. 
. . 
__ .,.'S ,"'. 


Po
cz_ mro- 
zow grudnio- 
wych i do Ho- 
landjl zawitała 

nieżna zima. 
} ł\a lIustracll 
. n8liZej widzimy 
królowę holen-- 
d enh Wilhel- 
- minę - z k&ięi- 
. 
' 1. nicz).ił J\lhr:, 
na t.anba
b. 

 

{,ł 
.. 


..  


.w 


-t. 


..... 



,
 


. .....
 
, .,.....ot. 


"'1. 
"" 


.4 


. 
. 
, ... 
.' J 
,. .... 
. 
: 
. 
.. 
. 


-. . 



 


"'- 



 


. 
,. 
. 


... 


\ ' 
-'{-\ 


.* 


" 



 


i · 
..:; , A .JIII""'_ 
.
... '''1 
., 
... . 

. '.! " -, 
iJ .!'. . 



-: 



 
"Jr. 


j." 
: 


.
 ,. 
.Ą' 


,;..A.-
:" 


,,' 


r:w;.; 


-:., - ";' 
"'
v' 


,:ł ' 



, 


.r4:. ",*: 
'
 

:,".:.
 .w.

:............;. 
...j...
.. : 
ł-jl 



.- 


t .. 

"""':4'--

 


Mistrz szewcki Jlm Lucer 
przyjacielem osobistym prez. CooOdg2'a. 
Wzruszający i zabawny obrazak z życia demokratycznej AmeryId. 
(Korespondencja własna "słowa Pom. M) 
Pary t, w styczniu. brany. W r. ł900 k.wlydawał Jako City 
 
Stefan L a u z a n n e na lamach ,.M a t 1- licitor i_ został wybrany. Tedy w r. 1006 n.- 
n a" _zamieszcza ciekawą opowieść, zat)'tu- pragnął zostat poslem ze stanu )fassachu- 
łowaną "S z e w c p. C o o I i d g e'a. 
 Oto jej setl.8__ Mistrz szewski Jim Luce.. łak G tem 
treśt: opowiada: 
L\azajutrz po wprowadzeniu sif: do Bialo- - Często pnychodzfł do mnie na posa. 
go Domu w charakterze prezydenta Stanow wędkę. Przewałnie iednak mowilem ja, a 
Zjednoczonych p. Coolidge napisal wlasno- on słuchał. Zwierzałem mu sif: ze swycb. 
ręcznie następująl"Y list (jeden z najdJut- pragnień z poglądow politycznych i niepoli- 
szych, jakie mu się \\'yslać zdarzylo): tycznych. On sJuchaL Rozumial mnie, ja go 
Drogi panie Lucey, rozumlalem - byliśmy przyjaciółmi! Kiedy 
nie widuję pana, ani nie pisujt doń nadeszły wybory do rady miejskiej, dalem 
często, chcialbym jednak oznajmi/!, te bez mu szturchańca w obecności przyjaciół. Tern 
pana nie b)-łoby mnie tutaj. Pragnąłbym im zaimponowałem. Tem bardziej, te Coołid- 
r,:;wnJet, aby pan wiedział, te bardzo go ge nigdy nikogo nie Idepał po ramieniu, ale 
kocham. katdego uwatnie wysłuchał, a to Jest wielka 
Niech psn teraz za wlełe nie pracuje I zaleta. Totet gdy w r. 1900 postawił kandy- 
zazna rado.icł dolJrze zaslutonego odpoczyn- daturf: na posła, pomagałem mu r"wnid. 
ku, na jaki zresztą wiek panu w &upelno- Sprawa była ciętka. Mieliśmy przeciwko so- 
ści pozwala. bie demokratf:, b. groźnego przeci\\nika: tam- 
Szczerze oddany ten Ńwniet wysłuchiwal katdego z całą u- 
Ca/vln Coolldge. wagą a rjwnocze(;nie klepał go po pnyj
 
Kt6t to jest ów tajemniczy p. Lucey, do cielsku po ramieniu_ Całemi dniami I noc&- 
ktGrego prez)"dent Stanów Zjednoczon)-ch mi prowadzUem rozmowy z W)borcamł. 
wystosował tak serdeczny list I o ktÓI'}'ID Wreszcie Cal vln Coolidge przeszedl 36 glosa- 
zwykł był mawia/! cZQ6to: ".!ak mi po\\ta- mi wltkszoścL Te 36 glosów zawdzieczal wy. 
nał ongi przyjacfel mej liro Lucey"-' ł
znle mnie. Bez n1ch - nie mógłby dJłj 
P. Lucey jest SZGwC$m p. Coolidge'a. byt prezydentem.- 
Poznali, się kiedy Coolldge miał łat SI"&- Okazujs .i
 że fi. CooUdge jMt bo solid- 
naście I był studentem IJtUwers).tatu. Pewne- nym klientem. ale dopiero od e&&SU. kied7 
go dnia ptkl mn but, zjawił iiI! wiec wraz II I»Stał prezydentem Stanów Zjednoczon)'cb. 
dwoma 'kolegami w warsztacie p. Lucey'a, Przedtem. jak mówi mistrz Lucey nie kupo- 
prosU\c o reparacjf:. Podczas. 
dy szewc pra- wał nigdy butów, któreby kosztowały drotet 
cował, dwaj towarzysze Coolidge'a wszl"
1I niż 5 dolarów. Tę parę obuwia nosił at do 
z soh& IIJIlIlIf:tny spvr na jakiś temat, Coolld- &upełnego zda.rcia, kaU\c ją w razie pot.neb,- 
ge jednn.k Urorczywle milczał- naprawiać. 2;onle jednak nie.talował niczego. 
_ Powiedźialb)'ś choć s,lo.....o, od6%wał się Sam chodził w łatanych trzewikach, ab7' 
wreszcie jeden te sprz6cUJących l1ię. który mlle kupi/! tonie eleganl"ką suknię- 
z nas ma nacj(? Mistrz LUl"ey c:zf:sto powtarza z roznew- 
_ 2aden. Ohaj pleciecie głupstwa, odparł nieniem zdanie, wypowiedziane przez CooI1d- 
Coolidge spokojnie. ge'a w czasie strajku po:1cji bostol\skieJ: 
Majster LUl"ey odwrócii głowe i popatrzył Nlk.t nigdy ł nigdzie nie ma prawa do stra)- 
badawczo na mlod%lenca. Obuł w swojem k.u, mogącego wyrządzić szkode Bpołel"un.st- 
tydu jut tyle st
p, ,te zaczynal. pozna
a/! się wuJO. I dodaje: -:- Zdanie to prz)'czynilo si. 
na dut'uch. Totaz o,wiadczył naeoczeklwanie: do obrania Coohdge'a prezydentem. 
_ Ten chlopipc dale,ko zajdzie, bo..ma od. I podczas, gdy w Białym Domu p. Coolld- 
wage zanUC8/! dwu Sptf\r3jącym się, te ga- ge często wspomina: "Jak mawiał ki edyl 
«łają non
pns
- M przyjacit\1 mój, Jim Luce'....... w biednym 
"zec

iścle "cbłoplec psucii daleko . ł wamtaeie w Norlb&lJ1pton ml8trz sZl!wsld 
W r. 1899 Coolidge postawił 8 w O}" kandy- oświadcza nlekll!dy: "Jak ma....1ał k.Md1f 
c1at.t1riJ na radnego mJejsk1ego i
!.ał wy.. 1IftYjac:W lft6ł Cal'ria 
--
>>>
t!Jł!' II 


IJ'I.OWO POMORSKI!: - IIIeł!zleJa, dllla Z% lIłycmla 1128 r. 


:; " i 


.. 


; 



 - 


CI 
. ' 
.
 


.ł'." 


ł 


.. 



, 


.... 


.j. 


.:. 


Kr61 Afganistanu 
Amanu;Jath. 


- 



. 


.. 


. . 


 
... 


" -.. 


i 
I 
i i, 
.!, 


-
 " 
-.....
;.
 


.. ..
 .

 
.::;--r 4 __..... _ .... 
.....: '-::- ::\i. 


;;l 
'-t 


'. 


.. 


Król Afganistanu. Amanullath. 
na audjencji u Ojca świętego. 
Samochody z herbami papieskie mi. - HYmn państwowy, oparty 
.... motywie modlitwy muzułmań sklej. - Władca azjatycki me za- 
s(osOwał się do zwyczaju. 
Włndca Afganistanu podczas swcgo po- cercwonji "prowadził króla oraz jego te- 
lIytu w HZYlllic pouejnlUwany był przcz M:ia, ministra spraw zagranicznych I 
Ojca SW., który W roku ubiegl)m dopuścił członków Swity do małej sali h"Onowej, w 
przed swe oblicze innego wschodniego któl'cj Ojciec sw. oczekiwał go!Óci. Papież 
władce, mianowicie króla Egiptu. lJot)'ch- i król Afganistanu u.j«,:1i miejsca na 
'czas królowie udawali się do Watykanu dwóch tronach. Rozmowa prowadzona u. 
w złocistych kaJ"Ocacll papieskich - obce- pośrcdnictwcm tłumaczy trwała piętna- 
nie jednak, zgodnie z nowcm rozp0rzt(]ze- ście minuL Papież mówił po franculIku, 
niem Ojca św. karety zostaly zast
pione zaś tłumacz afgańskiego poselstwa Islam- 
nowoczesneml samochodami, na których bek powtarzał slowa Ojca i.w. po afgań- 
w1dniejfł herby papieskie. sku, pomimo, że krół wlada jęzYkiem tran 
O godz. 10 rano pieć limuzyn zatrzyma- cuskim. . 
lo IIlę przed Grand Hotelem, w któr) m Ku ogólnemu zdziwieniu wladca Alga- 
mieszkał król ]I,. ID a n u I I a t h. Afgai1- nistanu nie zastosował IIlę do tradycyjne- 
liki władca w otoczcniu świty i gwardzi- go r:wyezaju przyklękania przed Ojcem 
. ..tów papieskich udał się do Watykanu. - ŚW. i ucalowania jego ręki, ograniczył się 
W poUwórcu San VOlllaso powitał go od. bowiem do zlożenia mu głębokiego ukło- 
dział IIzwajcaJ"ów, zaś orkiestra odegrała I nu. Na zakończenie audjencjl Ojclee św. 
, Ilyma afgański, który opiera się na mot y- ofiarował gościowi odznakę Złotej Ostro- 
wie muzulmańskiej moll1itwy. gi oraz przepiękno minjaturO. 
MonsignOl.e Caccia lJominionl, mistrz 
I 


ł 


- Ecce. tego._ Aha! I\:awloh ma ża- 
lobę. bo l'owakowski zmahll Ha. ha, hal 
1J0bhe. coY" 


i · 


Hur"OR 


Dowcip. 
W stolicy Istninl sklep delikatesów 
.,Homar i Nowakowski". 
Pewien lU').stokrata, miłośnik humorn. 
dopytuje się zawsze o najnowsze kawały. 
- Słyszał pan już najnowszy kawałY 
Raki maj
 tałobę - Homar zmarli 
- Ha. ba, ha, hal Znakomite. świetne. 
Muszę sobie spamiętać! 
Wlet'zorem jest w klubie monarchi- 
lłów: - Czy slyszeliście panowie naj- 
nowszy kawałY NieY No to musze wam 
opowiedzieć I 


8eepłylr. . 
- Nie gardzę, wcale radO lekarza. 
Przcciwnie. Pytam zawsze pewnego dok- 
tora o adres krawca, k.fedy chcę sobie 
sprawić tanie ubranie. 
OgloszemL 
.,Kto udowodni że nasza marmelada 
szkodzi na zdrowiu. otrzyma 10 kg. bez- 
pla tnie. 
Mlecw lIracIa,. 
- Czy to prawda. że jesteś mlecznym 
bratcm Karola Y 


Opowide zimowa. 
ery Kamienicznik Czopklewlcz byl w rozpacz, 
Wczoraj podziękowal mu za 81użbC str.jt dn 
mu, nowego pn:yjąć jeszcze nie zdqt)'ł. a t'. 
- jak na zlo - pn:ez calq noc Iladol duty 
linleI{ I noJet zarnz OC7.yścić chodnik przed 
domem. gdy t odwilt zawlodla I nie motnl 
Wymiana depesz mł,dzy Londynem b)lo czeknt, at le śniegu &robi sie woda 
I KalkaUo. ' ł łcto. 
. \V knmlenlcy micszknl jakiś umysłowo- 
polowanie John bnrcbotny inteligcnt. poszedl \\ iec Czopkie. 
I wiu do lokatora w suterenie. I: proporYCA 
.....'1at}"chmiast prl)'słać mrobku. Po dlugich targach zgodził sie br 
robotny na ufluni
cie 'nll'gu z chodnlkh 
I z podwórza m 25 zlolych. \\'yplaconYch za. 
raz, 7.8':.ry. Lecz glly uplynely d\\ ie godzin" 
t yg rysa. tylko a śnieg Ictal wci
t nietkniety, poblegl Czep. 
kie\\,icz znów do lokatorn I zastllł u niego ja, 
kicgoś gO.ścin, Ilijqct'go hcrbnle. 
- To jest mÓJ kolegn po bezrobotnym fil' 
chu - rzeki lokolor - śnicg to nie mOja 
spl'cjalność, \\ I«:c odltą.pill'm koll!dze t
 robo- 
I
 za 20 zlotych, a pleć zlotych wz qlem 80- 
bi9 7.8 po
redlllctwo. On tu mle8zka w 81\. 
siedniej kamienicy I mraz panu ten ŚDies 
z:'l'f"l t:je. 
Ale uplyneło znów 2 godz. I nikogo jm, 
czo r,lo II) lo pn:y śniegu. więc CZl'pkiewia 
r...blE'
ł do sąsiedniej kamiemcy, do owego 
nfl'ro:!ma, który powiedzial: 
Rozmyśliłem aię. Mnm biedniejsze!.! 
od sll'
ip koletke. który byl wla&nit\ u mni. 
ł j.nJU oddalem tę robolę za l;) zlot)'c,," 
a IW:Ć zktych wziąlelTi sohie Zll po.średnic. 
two. FlIcel przyjdzie do roboty po pcludniu, 
Więc Czopkie\\'icz wziąl adl"es i pojeclial 
do tego trzeciego, który mu n:ekl: 
- Mój szwagierek winien mi oddBwna I
 
zlot)'cll. Z braku wolnej gotówki zobo\\iązal 
mi się cdrobić t
 robot
 m umie nil poczet 
8,n1fU dlugu. 
\\ It;C Czcpkiewlcz pojechał do tego czwo.r- 

a? który mu rzeki: 
- Am mi w glowle odrabianie dlugó\\'1 
C\becCae dlugi się tylko prolonguje! Za dar. 
n!) pn{"lIi si
 w cudz)'m śnicgu nie myślęl 
J,
, 'f!1}1 r;m)'slo\\y bezrobotnik, a nie tnden 
zbir od śnll'gu! Daj pan grubsze a kont3 
ag.)r)', 1' mo:trmy zacząf gadać o tym inta- 
r
lIie I I!J ;szemy umowę. Panu sie śpiesz)'? 
A Ja nl8m czasl 
(:ł.('pJ.iewlcz wrócił zdeneł"""owan)' do d
 
mu. ,:dZiO jut tymcza-łem posterunkowy spl. 
'JIII ł r'Jlokół, a śnieg zaczął padać z PBSj, 
n3 nowo... 
Czopkiewicz z rozpaczy chwycił za IOpBIC 
i J bbil:
1 przed dom odrobi f 25 ł,lotycb 
dnwno był i tr7.)-l.rotną taksówke. 
A t)'mczulem pOlterunkowy 
trzcCi I'lOtokól :oB wnioskiem na 


_ ZgsJllza się. Karmiono nall w. ce- 
lach reklamy kondensowanem mlekiem 
tej same i fu.my. 
W przedziale dla kobiet. 
Konduktor: W tym przedziale psów 
wozić nie wolno! 
Pasażerka: O pnepraszam bardzo. To 
jel!lt suczka. 
Na plebanjL 
- Bójcie sie Boga, gospodarzu: mn- 
cie 85 lat I j{,SZC7
 przYl'hodzicle z zapo- 
wiedziami? 
- To ino dla dded. żeby nie byly 
Iderotami, proszę księdza dobrodzieja... 
- A w jakim wieku 
 te wasze dzie- 
ci' 
- Ano. chlcplec ma sześć:1z1e!'ląty 
('zwarty. a dziewczyna idzie na ptęćdzie- 
siot siedem. 


Wybryk lIalary. 


- Wid,.lalem wczarftj ('!Oa, który mial 
pię
 nóg. 
- Gdzie lTiał te pi'łt'ł nogęY 
W pysku. 
\ 


(\-Ikingen). 


Przykry wypadek. 
- Co pan taki obandażowany. 
I mial pan wypadek z samc('taodem? 
- Ni,. z żon(J._ 


(Pele Mele). 


Depe!lE8: .. T}-grysy 
zginoł
 
Odpowiedź: 
zwłoki". 
(Przychodzi skrzynIa z zabitym tYGTY- 
scm). I 
Depesza: ,.Nie trnpa 
Job na". 
Odpowiedź: ,.John w tygrysic". 


Pny zaparcIa sicIe.. wzdęciu, bólach w 
boku, braku oddechu, biciu serca, migrenie, 
szumie w uszach, mdlościach, ziem 8IImopo. 
czuciu natul'a1na woda gorzka i"rnnciszka 
Józefa' powoduje wydajne wYł'rótnienie i m- 
nik poprzednich obja\\,ów chorobliwych. Wie- 
lu lekarzy stosuje wodę I'rcDcbzka J6zcla 
pl'1:Y kuracji przeciw s o II t e r o w I E jnk 
najlepszym skutkiem. tąd. w aptek. l drogerj. 


-:! 


..... 
\...
 
'.f 


'"'ł 
.'\ 



Th 
. ,- 
, h \
 
'l -':1' 


G ri
 
.$}O:i 
l
. i 


, 7;. 


",,

-'" 
t 
 ' 
......,
.. 
, 



 


1, 


L}-. 


Nr. 18 

 



 .' 


-- . --.,g. 


,- 
'.I' 





- 
- 
 J" 


z lionc!olm:cJ,. 
- Uy gp. małżonek panI 
clerpi,cym Y 
- O tak, moi pntlstwo. od chwi,U kie- 
dyśmy się pOLnalf. 


. 
'.. 


.,Czy oskarżony był Juź Icarnny
 
"Nie, prosze Wysokicgo S'ldu, wYl1 
gradzany!" 
Za co I przez kogo'" 
:przez moich chlebodawców za nnpad) 
na endeckich dziennikarzy i J:oli1)ków". 


- 
 


Na ekraniku chwili. 


spi8ll1 jul 
g rzy\\ nę, .. 
J IIstrz. 



 


- - - - - 
I I · I 
betu prasowego. Ja siedziałbym sobie spo- J tak plagą największą dla kamienicznika Jeszcze! Mogę! Nn porzqdnycb ludzi pIlIgIl 
kojme w redakcji jaklE'goA ..słowa najskie- Je.t lokator, który chce mleSEkaf a nie chce 111\ ..podglądacze" I "niuchacze", na mętów - 
go" bez obn\\y, te mnie por\\'ą jakieś oprysz- placić. teściowe. na policjantów _ złodzicje, którrJ 
Za lneclly preolc6w. - Jakby lo było_ re- ki i WYWIOzą za rogatki rnjskie. gdzie zrobią I Dla lokałora największą plagą. Jest ka- nie chcq Sl
 dat zlapat, na zlodziei _ kode
 
... - PI&IL - Co lo lest .,łamacza. - iti. I ' Ee mnie beftlz!yk a la Sanacja I pisać mÓll'I- mlenicznik, który radby z łokatora wszystkie karny. Dla zakochanYCh parek plagą j..t wOl{ 
winien? b)m o wszystklł'm bez lęku te mnie jaki' skóry zdarł. le brak mie!lzkali mś latem _ komary. dla aU 
T or u fi. 22 stycznia. "podglądacz
 albo inny ,,1i80
czYk" skonfi- Plagą dla un:ednlka państwowl'go je8t Je- tora niema81 cłt:tsze
 plllgl nad rł'cenze
t,t 
Nie moge daro\\af prarodzicom nas
m I s
u,je (cho
'atby nn
et są. d mial !fIniII póf- ¥o tolqdek, który za nic nie chce sle odzwy. dla kup
a -: urzedmk, który chce na kre ) 
Adamowi i E\\ie. te nie umieli uszanowaf nieJ uwolnrĆ). urz«:tJm
y me wOlallby o do. c7aie od przyjmo\\ania pokarmów i slra'lzli- a din dZltnmkarzllf 
,",oli 
ana i zgrzeszyli. Co pra\\da F;\\n skla: I d
ukl, boby, ICł:wDlk
:le zamyklll za chodze- I wy 
wnlt pod
!8I, jeśU mu por
 nie daf Dla dZIf'nnikarza to obok dekretu prn9
 
da winne na J!
atana. te ją nIlmówII, zkolel me j w stro
,! 
rn d ym" p
zy wyborach do przepisanej porcJI. wego naJstraszli\\,szą plagą jest... lamaczl 
Adam ręce od wlIZystkiego umywa - "bo (.Co se mu raJs Il'go , at y rajs.kl obywatel mógl- Dla majqcych pieniądze 8traszllwI\ zmorl\ .' . arnl 
Ewa skusI la '. To właśnie mam za zle Ewie, 
y glo80
af na 
nką !fiu sle. tywnle podoba 111\ ci, 'którzy pieniedzy nie mają I szukają po_ Trzeba państ\\u 
led
lel!, t
 w. d
k n, 
łe sl
 tak latwo dala namówić: tylko za! Jrstę.. boby mu OIkt ,m
 grozl,l rugll.ml I ode- tyczki "przyjacielskil'J" lub "na dogodnYl'h gazety laDl


em Z\\"le SIę taki WJelt..! 
a' 
Clbiet n i c A 
'w c .e"n y :!Izntau mote sobi e po - bramem kredYlu, rajSkIe wOjsko nre zajmo- k h .. Dl k j h ty k . Bóg który "lamie gazptę. Dlatego nazywa 81C .. 
... v 
 I I b . n k . kI b , y,arun nc. "8ZU a "cyc po CZ I .. Che I ' b I .nl\e 
.in8zowat sukcesu: dziliejszc Ewy zmądrza- "',a o y 8 1 e po I Y ą. ,1"&Js Ilans hanulowy I:{'slal plagę w pelItaci tych któn:y nie chcl\ m
zem. c lit Ja sklonny y bym W)':. 
Iy, -ą ostrotniejsze a wi
c i nie tak skore do m
 
Ykazy\\'alby deflcr'u. z rajskiego śród-' tyczać. ' wledzief IlIny rodowÓlj \\yrazu "lam
cl' 
dawania posluchu objemicom - wolą czarnu n
leścla. zav.:sz e mogllb
śm
 sie dostaf na po dlalego łamacz nazywn 
Ię "łamaczem, II 
na bialt'm: ten lu sit:'l to dobrze a nie _ ".!4zY8tkle, rajskie przedmieŚCIa bez obawy, te Bezrobotni ":,aj,, 8'111'Ojl\ plngę w posta'" Wart jest "zlalOlIlIl8" mu jaklegu gUllla. 
k I Się lIam Jaki luk Iłajlklego cezara. zawnll urv:du pośredDlctwa pl'll.cy, który Im wyszu- L 1stJ' 
aotelU go . '. . na lf'Owy. w raj
ki:-n ratuszu nie dosrnwall- kUje pracę, IImac
 -: to istne utrllpienle feljet

 : 
Z innej strony A
n
owle dZI!lI
J!l1 nie tnk byśnlY mdlości na widok nie t Il' barokowych I Plagq dla tea:ru 81\ kina. dla kin _ po_ Jest to cz.o\\ lek, k,
UI'y 
lIg"'y ..nil'ma mleł8Cle 
"two ult'gaJ
 Iokusle I wO,11\ 1!IIJlJI"
W upe\v. ile '" burnczko\\,ym" tonli utn:ymanych dntki magistrackie. dla magi8tratu przcchod-' w. s.azecle l.bOł
njst Ole znlllllzl dla 
Iebi 
.if sie co UO e\
c!lt. ,co na
II
Dlej. mlel!
kania " korytarz;, rajska ..Lutnia" ze a\\oim raJskim' nie zaśmiecający ulice, dla przechodniów _ I nUl'Jsca w nrt'blel) ZlIwsze m,! ..pnnowle ,re- 
_meblov.ane¥o I Jakiej tnklej w
pruwkl. radcq _ prl:Zesem w')'śpiewywałaby nam samochody, dla snmochodów _ dzieci, dla d
ktorz
 za (juto dają mllterJnlu" I ZO\\Szr, 
Dzięki \\ięc IlIlwowiernoścl Ewy I bezkry- \\cil\t naJ:ol/lwde rajskie Plenia, HaJskle To- dzieci - noty szkolne I wychowawca klasy, 81e z mm trzeba uteraf o katdy wierszyk, 
tyczności Ad
mu sInio siC ile: zo
tall 
ni z warzystw" Muzyczne'. miałoby 
vlagny for- dla wychov.awców, -. pan inspektor. dla in- cl',ntymetr po centymetrze niemal siłą, zdO- 
raju "ygnam a m !lich I nlY mU!lImy Clętką tepian_ zaś rajskie damy chodziłyby nllpraw- spektorów - za mskle gate. b) wat. 
pokutę ud b)' Vo'a Ć. · . ' I de ubrane. 
I
I\ _ dla koncertujqcY'.'h muzyków 
est D
atego. o ,plekne 

ytl'ln!cz
1 I wy, 
r. 
Do przcj:iei gdyby ci prarodzice nn!li nlll Nadewszystko zai kontent byłbym & tego radjo, lila radja - trnmwaJe, dlll tramwajów 
m cz.) lelmcy. W) I UZUllllellle dla m '(lo 
byli u!lluchall poulzeptu szainna. to uziA my powcdu te nie potn:ebowałbym mief do czy. , I (toruilsklch) - pa.
..zerowle, któr:ty Uo1 gwałt IDleJ
I
 ,Jeśli c
asem IIIUJII kronika tygodnl i . 
wszysc:y nnjspokuJniej Vo' świecie lIiedzieli' \ nieni.. 
 lamaczem. chcą predko jetdzić.. "a .ę zle naz Y t SZCZU J? 11\, lub jcj wenie n 
by!łmy !lObie \V rnju. zatywając dowuli raj- Tu wlalillie tkwi cały cif:tar przewiny na- G"ście k".vil1l"nianl mają swoją plagI: w bedzle w 
Ulll
rze n,letlzleln)m lub te! ukiUI 
-łr.il'llo bytowaniII. _ . ,szych prarodzIców, bo 
S7.lIk dzil:ki 
m poslacl kelnerów i k')ncertu "wlasnej doboro- Sl
 Z! spo

"'lIlł'm I
ak 1,0 bylo \V 
e8Zl)"m t
: 

ie znn,iibyóm,y J?dzllllu na wlększo!i
i I, 
t\\'ólca :w..lal lIa ludzkO{jf caly s
er:.eg plag. wej orkIestry". kelnerzy narzekają na plagę gcdmu). !'I,ew/łtl.'"wle \\1Dt: w takim \\ypa 
D'lDleJszOścI
 nfe znalibyśmy 
oJell I naJ&z- I liatuy Olemai z potomków Adama I Ewy pla- goŚCI, k:órzy przy ..malej czarnej" dZIury w ku ponosI Jedyme -..łamacz. 
d6w, Ilanac
I I morowego powle
rza, OChrony gi te odczuwa, katdy ma inne lecz Wl5lystkie stołkach wYl5iaduj" w kawiarni, stalkI... prrr_ A to wszystko puez latwowleroośt EW1 
lokatorów I podatków. komorolll.ów &aj ... \.. 
. eł.opitU ....Ut)I,icb gnębią.. Iltopl . s,. 


Z tygodnia.
>>>
'""OWO POIIORBKrE - atedzłela, łaJ. Z2 słyOZDta lir".. I. 


Nr. t8 

 
przezOrny mySllwy. 
de pana Strzelblcklego' Jest 
01 z

 naJllympatycznlejllzy z pośród 
to eZ loW e miell1kańców Borowa. Takle- 
"'8ZY8tkl

ca lI1ukać, dC1pra wdy, ze 'wlec, 
JO 
el kolicy. Dziś ma jw. IIz68ty krzy- 
91 CaleJ °arku. W ci,gu dlugiego żywota 
łyk na k nal on żadnego wielkiego czynu 
nie dO
O dlatego. te nigdy nie. chciało 
pop
1I 
racować. Zamlodu O'drzuclI nawet 
IIIU I e tenku bo u.warcie maiżeiIIdwa 
lIIyśl bO l
bY się' przeclei bM starań I pew- 
nl
 
o.iygl. ł"'ie, stanowczo p. Strzelblckl, 
neJ 'lek nieoceniony. 
lo 
zlł:; ma jednak swoj, IIlabostke: polo- 
'Ol Via polowania gotów poświęcić 
91am:tkC1, .Może nie pall
 papierosów przez 
:
:'eń, byleby wiedział, te dostanie do 
k dubeltówkę. 
fi Za wniam wal jednak, te ta lIłabollt- 
la p.
trzelbICklegO jest zupelnle ni
win- 
na. Od lat crterdzlelltu p. Strzelblckl ma 
ee naboieństwo do św. Huberta, pa- 
t""a myśllwycb. Dzień w dzień. jak ob- 
IZ

 chodzi na polowanie (oczywiście je- 
.U ;"Iadz. nie ogloslły ..czuu ochronne- 
OM) Rok rocznie sprzedaje fIInte. kupujf(: 

bi
 nowlł- Ma najlepsze PIlY myśliwskie. 
Nigdl Jednak Jeszcu niczego nie 
abił. 
Od lat czterdziestu wraca z polowa
lła z 
pr6inemi rękoma I pusł. t
lrbl) myśl.wsk
, 
IIIlmo że przed kaMI) wyc'Iczkl) starannie 
J' napełnia frykasami. jellL bowiem wy- 
brednym smakoszem. 
Zaczynacie przYPu!l!cza
. te albo pan 
Stn:elbicki należy do "Towan;stwa Ochro- 
ny Zwlel'Złt.\. albo jest nledalęgfł I kiep- 
skIm strzelcem, że jednem słowem ..pu- 
d/uje M . 
Nie wyJ'Złdzajcle. mol drodry, dobremu 
cdowlekowl przykrości krzywdzłcemi 
JI'Z)'puszczenlaml. 
(Pan StrzelblcJd nIgdy nie był człon- 
11em T. O. Z. (Towarzystwa Ochrony 
Zv.lerzł t ). 
A mówll)c lItylem "sprostowai1 " gaze- 
de": nieprawdo jest. jakoby p. Stnelblc- 
ki w)'garniajl'c" z flinty kied) kolwiek 
spudłował, natomiast prawd, jest. że jest 
on najcelnlejuym stuelcem w calym po- 
wiecie, a może nawet i wOjewództwie. 
Na wielkie uroczYllto6ci. zwlallZC%a na 
wulkle obcbody B. B. S. (Borowleckie 
Brłdwo Strzeleckie) przypina on z durnI) 
IIO£lel(1l'\ej kurtki medal zloty i żeton sro- 
bmy. zdoby
 na strzelanIach k(1l'\kurso- 
.,ch w Koziej Wólce. 
WalłC ze 8ztucera. z "I.twoścll) przebija 
tulł wyrzucon, w powietrze dwuzlotów- 
l
- 
Czy to wam wystarcza! 
\V tym sez(1l'\le, jak i za lat ubiegłych, P Dtowanla pOlityczne czerwonej 
p. Strzelbickl nie zabił równIeż nIczego. rzyg . 
Tymezuem zwlenyny bylo dosy
, bo nie- II do wojny 
tylko "wójt I cala gromada" wlectzlala. ale arm .. . 
nawet pisma don08iły. Ii w okolicy B'- I J 
rowa pojawiło lIię (po raz pierwszy odr. RosJa b,dzIe prow.dzI
 woin, 
rzy pomocy rewo ucy nege za. 
1879) aż szdć u.jęcy I m,tu W luałach obcych. 
Toteż kiedym go lIpotkał pnedwrzoraj. (Korespondencja Cep..). 
)IOwracajl)cego z nlczem z calodzlenneJ 
Wlóczęgi po polach I lasach, zagadnGłem: M o s t w.. w styczniu. trzebny jest nam łołnlerz, kt6ry byłby 
- Jaklo! J dziś się panu nie powlo- do dlugotrwalej wojny przygotowany. 
dlo? Czemu, u licha. przypIsać naJeży Rqd sowiecki poj.więC&, j.ak wiadomo. który wierzyłby w siłę ZSSR i głęboko 
..pecha". który pana prześladuJe? bacznI) uwagę sprawie techmcznego przy: b y l P rzekonan y że robotnic y i włościanIe 
' I . do P rzyszłej ' 
- Bo ja wiem! gotowania armJ czerwonej , całego świata lItanI) po IItronie ZSSR i 
- Przecież na własne oczy widzfałem, wojny. O charakterze 
nyg

wan tycb armji czerwonej". Innem! slowy mówiłc, 
te pan traf&al zaW8" w aam 6rodek tal'- o
in}a europejska b
la jU.ż nleJ.ednOknł:- bolszewikom potrzebny jest żołnien, wIe- 
CZy_ nie lDformowana. Nie kudy w.t e jed . rZl)cy w rozwój ruchu rewolucyjnego w 
- Święta prawda_o że ręka w rękę z prz

tow.aDlami tech- innych krajach. 
- Może pan litrze la wyłtcznIe do zwle- nicznemi idzie w RosJI akcja propagan- . . 
I'%yny w locie? ' lu PO lit y czne P rzygo- Czynmkl sowieckie prowadZI) równo- 
I bl dowa, maJl)ca na ce _A' j , t k ' l ena j '",,... do 
- Nie. W locle. czy w biegu. n e ro I 'ołnierzy I oficerów czerwonych cz"",nlł: uz eru a CJę. zm ,v"Y 
mi to różnicy. towan e z , zorganizowania ruchu rewolucYjnego na 
- Muszę w takim razie oświadczyć, te do przyszłej wOJny. wschodnich granicacb RosjL Nie każdy 
nie moge znaleić prz)'cz.yny pańskiego nie- Rqd sowiecki spogl,da na przys
łlJ wIe te w armjl czerwonej - w Turki&- 
POwodzenia I wojno w plerwezym rzędzie jako na WOjnę llta
ie _ 19tnlejo osobliwe ..środkowo- 
W oczach J!Ilna Strzelblcklego zak
 domowI) w państwach 
alcZl).cycb. Dla- azjatyckie kursy poznawania Wschodu". 
ellv aie Izy: - Panie, ja Już od lat czter- tego też dzialacz
 wOJsko'" l w. ZSSR. Prasa sowIecka w następujl)cy sposób 
dziestu staram sIę nadaremnie rozwikła
 twierdZI), te uśwladam!enl
 
htycz.ne charakteryzuje zadania tych kurs6w: 
te zagadkę I czerwonogwardzistów oplerac, 1I1
 PO
lD- KurllY zorganizowane z inicjatywy byle- 
- Ha, niema złego. coby na dobre nie no przedewszystklem. na wpaJamu ,w zoł. go komisarza dla spraw wojskowych. 
.yszlo. dodałem, cbC')c go pocieszyć: nie nlerzy przekonania, ze: 1) ZSSR Jest \\ Frunze"go prz)'gotowuj/ł kwalinkowa- 
tylko J!&n żadnej zwierz) ny nie IIprzl) tn e ł , ltanie obronić się przed wszys
lml IIwr- nych ko
endantów, którzy zdolni byliby 
ale I Innego IItworzenia, np. człowiek!t. m! "'Togam!; 2) że 
rzYllzla 
oJna będzie pelnl
 służbę w krajacb wscbodnich. - 
czego Boże nie daj, nie zranił, Bo to. wie przewlekła I ucl'łihwl!
 3). ze w miaro Komendanci d UCZl) się tu języków lwa. 
pan. o wypadek na polC1Waniu nie trudnol przeclogania wojny zbhza
 Się będzie wy. runków wscbodnlcb, Jakoteż IItrategjf. 
- O tak, odparł pan Strzelblckl. roz- . i poa zczAD'ólnych pań-__._", 
jatnlajłc obUcze uśmiechem. Pod t)'m buch rewolucj W.... odpowiadajl)cej specyficznym Wał uu.om 
względem mam sumienie cZYlIte zupelnie. stwach. terenu środkowo-azjat)rckiego. 
Zawdzięczam to Jednak wył
cznle wlae- W ten Ilpos6b. 
ost
 Jak 
dać, :&& Zaznaczyć wypada. iż na kursacb tych 
nej olStrożnoścl. Zawsze sie balem wypad- ttłówny cel przyszłej w
Jny uwa.za 
ywo- .pecjalnfł pieczołowito
cll) otacza się na- 
ków na polowaniu. Toteż podchodzeC, daJ- lanie rewolucji 
 
raJ
ch kapltahstycz- uczanle języków jako środka porozumie. 
my nato, tokuj
cego gluszca. albo do- nych. które w wOJme tej brać będ
 c
n- wawczego z ludnośclI) tubylczę.. Na dru- 
IItrzeglszy w bróidzie szaraka zanim wy- ny udział. W ZW
l)zku z tem d
lałacze giem miejscu stoi nauka przedmiotów 
IItrzelę. walam zawsze z calej siły prze- bolllzewlccy traktuJO prz
lIzle wojny nie- wOjennycb i specjalnycb warunków woJ- 
zo k rnle trzy razy: - Hej! Czy nie 8toi tam t y lko jako konflikty zbrojne, lec
 W k rów- ny W A Z J ' I ' środkowej. Główneml jezyka- 
to za krzakamI? I dopiero wtedy. gdy d 1& agitacJI omu 
nikt mi nie Odpowiada. palę z obu luf. nej mierze jako narzę z I' I. mi wykladaneml na kursacb. Bł języki 
NI
ste
y zly los chce. że zwlerzr na ,a wsze nist)'czneJ. WychodzIe z tego :a oz

 j na;tępujl)ce: chiński. kirgiskI, perski. 
UCieknie, zanim pocl" g n" za c
nglel. rzłd moskiewski stara sie I w o pow h le... n i turkmeński i uzbekskL 
I' v... 
 ób gotować do wOJny swyc ..0- 
ta j 
Ieł:ł'j,c CZO.ło, P. Strzelblck.i dodał sp I os t7l;- na specjalnych kuraach I Slucbacze kursów bio
 cZ)'Dny udzJaJ 
emn czc n erzy, 
J h t ujl) od w partyjnem życiu komunistycznem I w 
- Jestł:n N''' Il ni Co mOZ9 JIn'- w jaczejkach wojskowyc onym i -: ten spo sób S" żołnierzami-propagatorami 
qd te g . I d i Y kształcenle rewo ucy)ne . v 
j' C Yl roi I!it udał(J .nJ'Zl)tn,
 I pow e n e..W . d I tarni któ- ruchu komuni!ltycznego na wschodzie. 
ednego ,). I
", IIlepowod&onłe JX;('!e akoń- ł ZaatanawlaJlC Się na sa e . I \\ dziedzinie przygotowania politycE- 
czyloby si 1'&1 ha AWSZ" re cechować powinny tołnierza 
w ec- 
- Z . da" isH' 
o- nego arJXlji c:zwwoDAJ do pnJUłej wojuJ' 
(Wolna fofleró.bU . 1t:t40 ł3r'Cg....). kiego. ,.Kr&SI1aJa Wlez P - 


Znak czasu. 


Samob6Jstwo I charaktery .tyczny list denata. 
z Warszawy donolq.: lltatowało śmierć. przy trU1'le nłe ,"ale- 
O sodz. 16 do restAuracJI .UnJa" wszedł zlono ta
rcb dokumentów, prócz liBtu 
młody człowiek lat około 30. Nieznajomy pisanego ołówkiem na kartce zeszytu. 
zjadł kotlet cielęcy I wIłdał kawy oraz TreŚĆ lIetu brzmi naatępuJ'łco: ..Pruci- 
pół paczki papierosów ..Ergo". Po wypi. nam to pasmo tycia mojego, które było 
ciu kawy nieznajomy zapytał, Jak dawno 'ednem cierpieniem I gorycZ!). Zycie mo- 
IIprZl)tnięty Jelit ogródek., gdyż kiedy' de- le pr
eladowanA niepowodzeniem. Nerwy 
dział w nim w towarzystwie pięknej ko- moje 6ł zrujnowane I więcej w tym sta- 
blety l mile spędził clU, Po rozmowie, nla nie wytrwam. Przerywam ten padoł 
'(dy goś
 ZOli tal lIam rozległ się IItrzał, po łez, prollZę mi wybaczy
. E. P.... Prz
. kob. 
którym nieznajomy runlłł na podłogę. cu zmiętego papieru dopisane: ..Nikogo 
\Vez;wane pogowwie ratWlKowe .kon- tutaj w Polsce nie posladam"_ 


Na mecn pUJd Dotne,. 
- Dziwne: na ulłcy ZAwsze poznaje naszego olimpijczyka StogowaJtfego. a tu- 
taj nie mogę go odnaleić. 


Dwaj Polacy ofiarami wle 7 kieJ katastrofy 
łodzi podwodnej S. 4. 


"'słrzosa'l)ca katAstrofa amerykań- bohatersko Franciszek Śnfezek ł Grzegorz 
.klej łodzi podwodnej S ł w której zna- Pelner, synowie wycbodźców z PolskL 
latlQ męczeńsklł śmierć łO marynarzy n8 Śnieżek pelnił w lodzl podwodnej fun- 
dnie morza, kryje w sobie tragedję bliskO kcję ..torpedo-mana." a więc był wkwaJifi. 
także dla serca polskiego. kowanym specjalistę.. Matka jego, Kata- 
Przez klika dni zrzędu czytaliśmy z rzyna. wdowa po emigrancie zamieszkała 
dnia na dzień telegramy z Nowego Jorku. ' przy zamężnej córce W Rldgefield w stanie 
pelne traglczn)'rh szczegółów o sześt"iu po- , I Nowy Jork, opowiada, ,że syn jej z zaroiło: 
ZOlltalyrh jes,.cze przy życiu marynarzach. wanla poszedł do sluzby w marynarce l 
zamknięt)-ch w komorz. torpedowej. Z koniecznie cbcial służy
 na łodzi podw?" 
pewnościlł nikt z nBa nie pnypuszczaJ. że I dnej, nie przeczuwajf.C. że stanie mu SIO 
wśród tych 6 prawdziwych męczenników. ona grobem. Przed trzem", miesif(:amI o- 
których nie udało się mimo wysiłków, I żenił się z PolkI) Eleonons Adamus I po 
wyratowa
. BO dwaj n
1 rodacy. emisran- I miodowych tygodniach zglosił się do sluż;- 
rI polscy sluż'łcy w mar)narce Stanów I by na lodzl S. ł. 
Zjednoczonych. Pelnar byl zwykłym marynarzem i po- 
Dopiero teru dochodzI) wieści z za mo- I ' c:hod.Lil z. Omaba w st&nle Nebrasca. 
na. że w 10W podwodnej zginęli śmierc10 


_ :!!!!!f 


.. 


"kuny w.chodnie" odgrywaj.. roI, doml- 
pujłC4. albowiem międzynarodówka ko.- 
munistyczna przypJalUje w chwllJ ob
 
nej ruchowi rewolucyjnemu na wecho- 
dz1e daleko donioślejsze znuzenie. nU 
rozwojowi ru
hu tego na zachodzie, uwa. 
iaJlJc. że grunt dla rozwoju komunizmu 
jest w d:r.isiejszych warunkach na weeho- 
dzie najodpowiednieJsz:y. 


wesoły kącik. 


. 
.1. 


Bł.oaowaD reklama. 
Pewfen berliński ..konioMica" wywI.. 
sU w swem oknie WYStaWO\lirem plakat . 
nap
em .,bfały tydzień". 
Zapytany czy zamierza prowadzf
 ban- 
dei bielizny odpowiedział: "SkQ.dU mo- 
wu. Popro.tu zabiłem siwka". 
Do"" l1cą. 
Dwaj automobf1lści zatrzymAIł life 
 
noc w oberży. K8Jltępnego dnia gOllpod&rl 
przedlltawta Im racunhek: - 48 zł. 
"Co ł8 zł. za dwie osoby! To 
 
stwo". ... 
,.po ł złotez&pokój"'. 
..To 8 złotych. a czterdrl
r' 
..Bior, zawsze po złotym za konia. . 
samfścle panowie mówill. że macie uw 
dz1eaLok.onny ea.mocbód. 
W ukol.. 
- lat brzmi c:z&IiJ tera.tnUjuy od 
 
80wnika ",pić'" 
- Piję. 
A czas pfZY!l!:łyf 
- J..tem pijany. 
Po........ 
WIec byłeś u lekarza, kt6ngo el J)dI& 
cnem i powiedziałeś, że clę przysyłam! 
- Byłem I pcwiedziałem. 
- N o i co on na to 
- Zaż6da1 zaraz zaJjczJd 


ProfeMr. 
- PrzeJln.szam pana. prof.... &Je 
pan lIiedz1 na mym kapeluszu. 
- Alej; pr
 bardu 'f o . Id,. 
lIr.kodz.L 


Dobra rac1& 
Pan Ludwikowski kUf ..,rr..("b,."zo 
ny-- samocbód. \\ krótce łl' fi dat do 
naprawy. Wla
cfcieI war: IJ. obf_ruLl 
dokładnie stary grat i po",iad&: 
- przy pańskim samocbodzle feA 
wspaniała tr
bka. Moźnaby jlł zdlt6 
domontowAĆ do niej nowy aamoc.hódl 


SłaszDIe. 
- KoclIan mnie banbo' 
- Ależ naturalnJel 
- I wskeczyłby, dla mnla w ...._ ław 
de wody! 
- Wiesz. kocbana, powinnU był. 
właaclwie wyjŚĆ za .u-a.i.akaJ 


ZI:Wwa. 
- Chclalabym narzeczonemu memu 
zgotować prawdziwo nIespodLia.n.ka. Daj 
m! jakI) radęl 
- Pokaż mu twojfł metrykO. 


.
 4 . 


, 
 
:!. -

.ł
 ....." 
I .... . _.r. 
)f'i
'-';.
 '., :.'. ' , 
' 
:,J: _ ł'
 .lo · \ , 
V" FJd.
;.;\
',' . 1 
,
 
'.1 
 
 / , .. 
: 
' 
,,)._)'
 


. "S : 
li!' 

 


/ 


,I 
( 


ł!J 
., 

 


w 5ZYSCY MILI I 


Rr
c1t poradzi 
..C E N T R Y" 'wł.tł. ł.ł.l., 
Kt6ry z nich mętu. kilim moll. 
Ha aostał na .Ił
le I . . - . 


Bale!'). 


Qtr 


,.u 
 d.IO I Jas.ol 


. 2190 
--."
>>>
Str. fft. 


liLOWO POMORSKIE - walec1zIela. dIIIa ZZ IItycZ1ł
 1128 r. 


Krwawe oblężenie bandyty. 
Warszawa. 19. 1. (tel. wł.) I Rozpoczęto oblężenie band)"ty w jego 
Dziś, około godz. H-ej przed połud- pokoju. Z odgłosu 
trzałów. doch!dzq.- 
niem, posterunkowy JackowskI, trzyma- cych z posesji sąsiedmej (z Cblod.n
J 5

 
jłCY wartę na pl. Kercelego. otrzyma I , gdlle stala uzbrojona. warta. maJł ak 
Informację, że w domu nr. 
 przy ul. cel
 Z8
orle
e;
ł:łlo





e f:
:
dv
 n

 
Chłodnej. na facjatce II-go pietra ukrywa Il}łoznał Y:1. 't z dachu 2-(\'0 piętra na 
się u matki swej bandyta Stefan Bro. SI ° k 
a i ze OCZ d ) wórze ''''siednie g o llflmu. 
. kó d' d'" paran napo "'Y 
mewski, t ry prze trzema .maml wle- ZaClkoczony tymcza
em dobrze obmyślonł 
Clorem dokon
ł we

ól ze sWOIm to warzy za
dzkł _ cofnłł sit: i próbował strzelać 
szem napadu I zab
J
twa w 
omu nr. 6G do polkjantów. policjanci odpowiadali 
prz:)- uJ. Grz)bowskleJ. Jak wIadomo, pa- również z rewolwerów i trzymali bandytę 
dll wówczas od kuł bandytów Ryfka I w osaczeniu przeszło pól godziny. 
Chaim BOjmnjlowie, właściciele sklepu Xa miejsce zdłŻyli zjechać wyżsI przed. 
galsnteryjr.:o-trtuniowt'go. Zabójcy, mimo stawJciE'le władz bezpi
eńm
v
. a więc 
zamknięcia .IUŻ bramy, pod gro:tbł rE'wol- komendant warszawskiej pollcJI p. Czr- 
wer6w. zmusili stróża do otwarcia furty niowski, jego zastępca p. Szuch, nnczcl
k 
i zbiezll. wydz. bezpiecz: komls
.rjatu rz
du p. SIe- 
po
rskawszy takq. ,,'iadomośt poli- dlec
i. D!1C'.zelnik pol
cJI 
ledC'zel p. .Suche- 
. _. I -' nek IW. mnych. PODlewaz o ucleczcle ban- 
cJant ]acko,
skl zaa armoy;al natych- d _ t ' ł ' Ż b ć O wy l P onieważ 
. k .,,' t \"1 k d kł ). y me mog o JU y m . 

Iast om!. nrJa -y, s ł " u.sem P?- z pokoju dochodziły coraz 1I0\\"e strzały, 
b
egło na t:hłod
ł -i-ch uZDro
on)
h polI- p08tanowic;no ochronić policjantów prLcd 
c;l'ntów z kom
sarz
m Cleslelskl!11 n
 kulami bandyty i czas pewien wyczekIwa- 
czele. ZachowuJłC nIezbędne ostroznośCI, no. \Vówczas po dwÓ'h raz po raz dnny('h 
komisarz C. osaczył możliwe do ucieczki strzałach bandyty pierwszy dopadł do 
wyloty, glównie od strony posesji przy u:. drzwi I wyważy. ie zastępca komendanta, 
Chłodnej 50. sam zaś z dwoma pollcjanta- p. Szuch. Band)'ła Broniewski leżał już 
mi wkroczy. na facjatkI;, zamleszkałQ. \V kałuż)" krwi. słczą.cej sie z gard.a i 
przez Eroniew8kiego wraz z matkI). głow
:. . 
Sidzono, że Broniewski śpi jeszcze, I W Idqc syt.uację. !!WOłł bez wyjścia. 
że uda go 
ie pochwycić znienacka. Oka- banuyta strzelI I sobie w usta. Kula prze- 
. . . szla przez ,rlowę na\Vylot. 
zał.O Sl
 tymczasem, ze Jest w 
glm po- Pogotowie ratunkowe zabrało Bronlew- 
kOju, pl'zygotowany prawie do wyjścia I w skiego w stanie bezna'iziejnym do szpita- 
o

atnieJ chwili do!!t
zegł "kroczenie poll- la na Czystem. 
Cjl. Zatrzasnłwszy o.rzwl do swego poko- Brcniewski. młodzieniec dwudziesto- 
ju, Broniewski poczłl strzelać. Policjanci kilkuletni. oddawna nie n..iał pracy. pozo- 
odskoczyli wbok I dali również szereg I stawał w kontakcie z różnemi 6Zumowi- 
stł-ł-.ałćw. nami wielkomiejskiemi. 


Z WybrZeŻa polskiego. 
z racJalI wybOrczego I poUtyCZlłego. - 
Wabae lUD kapaJłc)'cb place " GdyuL - 
Z racJa a pertc"ego. - Wypadek. lIa dwor- 
ca kolelowJaJ. 
(Od wl kor
pondenta). 
G d Y n I a. \!' styczniu. 
Od pe\\ nego ezasu na gruncie tutej. 
W!m()gła się znacznie akcja przed wy bor- 
('La. Po nieudanych prólJach ..Parlji Pra- 
ł ry" która u!;iło\\'ała :;iQ na w)"lJrz
;':u u- 
: 88d
wic. przyszła. kolej na stan średni, 
I UJ jakQś łam unJę gospodarcLq. p. Gro- 
I belncg o . - :Mimo W) tężonej agitacji pp. 
I "sanatorom" nie udało siQ nic wskórać. 
i Kaszubi jak jeaen nu
.ż ovt.Jwi
dT.ieH sie fta 
Komitetem W
-borCZYlD Katolic:ko-Xarodo- 
wyro w)'laDiajtc ze siebie \\)'dział wyko- 
naw';y złożony z naj\Vybitniejszych oso- 
bi8tośd wybrzeża. Sklad komitetu ..Slo- 

o Pom." już onegdaj podalo. Ukonsty- 
tuowany na w}"brzeżu Komitet Wyborczy 
I\atol.-Narod. rozpoczQI już intensywnę 
pra('ę organin:jłC zebrania i \\ icce przed- 
wyborcze, w których biorł udzial tłumy 
ludności. 
Nie wszystkim zapewne kupuję('ym w 
Gdyni place budowlane lub Innł nieru- 
rhomośt \\ iadomem jcst, że mft
i!'lrat 
Gdyni pobiera na mocy obowiQ.ZUjłCe
O 
statutu miejskiego podatek od dokonama 
tran
cji kupna - spl'lcdaiy, który o- 
bowitzaIli SI) płacić spJ"zeJ.aj
cy i kupu- 
jQcy. Statut przewiduje za nie7
łf's.enie 
i nieuiszczenie podatku dotkli'A'e kary. - 
I . Do portu zawincło w pierwsz
j poło- 
1'.-le Lm. 20 okretów. Co do bander było 
, okr
tó,\' polskil'h ł. sz\\edzkkh 3, lotew- 
ekich 3. niemie'kkh ł, norweskich 2, 
duiu;kich 2. francuskich l; ooplynęło o- 
)(rętów 21, Węgla. w)"wieziono 31,715 ton
, 
w tern 1.310 t. węgla bunkrowego. Towa- 
rzystwo żeglugowe ..Compagnie General 
Tran8atlantic", w miejsce uszkodzonego 
okrętu "Pologne". który odszedł dC\ doku 
, tJruc1](1miła na linii GlI)nia - le Iłavre 
I Jlowy okrt:t ,,\-L-ginia". Po raz pierwszy 
: okręt ten przybędzie do Gd)ni w dniu 28. 
i)). m. - 
I . CC'1y gruntów w Gdyni pos:r.1y znacz- 
.l'!le wg
lrę. Ostatnio placono za l metr 
I kwadratowy w śródmicściu pOnad 10 do- 
laFÓW. Równlez ceny poważnie wzrosły l 
'W pobIłsklej Gdyni, Oksywiu, g\lzie 7A .... Londyn, w atycmiu. 
,JBeu-kw. płacono 5-7 z1. Doniedawna Banu)t)ZII1 amerykański staje 
il: powoli 
płacono 1-5 zŁ - prz)słowiowy w Europie. Dziennik ..Oll4er- 
Onegdaj na dworcu kol. w Gdyni zde- wer" otn:ymuje od swego sprawozdnwcy w 
ftyły się d\\ie łokomot)'wy z podlJ8icm Chicago obszerne uwagi o tej pladze tycia 
towaro\\)m. \V wypadku lokomotywy zo- spolecznego w Stanach Zjednoczon)'ch, rzuca- 
ataly oraz wagony 100\-arowe uszkodzone. jące na panujqce tam sto:!unki bardzo Jnskra- 
B I 
 we cienie. 
a .. eglugi Polsk." odbędzie się w \V Ameryce nie mówi się dzislal ani o 
Gdyni w dniu 4-go lutego pod protektora- wzro
cie ani o powodzi zbrodni. - Zbrodnie 
tern p. ministra Kwialkowskiego. Do ko- stały się stalym oLjawem tycia amerykali- 
mitetu zaproszono \,,)bitne osobistoŚl'1 skiego. -Nikt nie troszczy si
 o arollicjt: usu- 
miQlzy inncmi p. prezydcnta. mil\8t& ł'o- ni4;:cia radykalnego rozvanoszonego zla. }l;ie- 
znania Ratajskiego i p. Gl')'la prezesa Ta- I zwrklą np. konjunkturę dla bam.ł).t)'zf!lu 
 
dy nadz. ,2eglugi Polsk" BaJ za . I I Chicago nie nalety sprowadzać do speCJalm.e 
. a
ial . po\Uał a fatalnych warunków, panujqcych wtem mie- 
::&t
:P . e, ze ,
zgIQdu na. swój cha- , licie. Są to warunki, które znajduje się wszę. 
rep. ezentacYJny. dlie. Jest .łA.tylko rótnica, te w Chicago wy- 
Zarz;d kasy clJOry('b w Wejherowie sl.l:pują one jaskrawieł na światło dzienne. 
prowa
;cy do1łd ewa agendę gdyilskł w Opinia wcale niemi ell: nie zajmuje. Wy- 
Ilajblizszym czasie przcniwe 8wój oUJ.rla.ł padki, które Anglję trzymał)by pn:ez dni u- 
cal.kowicie do lii.l,)-n1. le w napr4;:żeniu, mijaią bez echa. - Jeteli 
- (Mar &brodnia ma zyskać jakiekolwiek zaintereso. 
-la). wtulie opinji, musi być albo tragedją mnJteli- 
ską. lilIJ posiadać tło seksualne lub wogole 
tajemnicze - w rzeczywistości lub w fanta- 
.1łnm1e.'1

., tygodnik pośwl
ony spra- zji sprawozdawcy. 
WOIII rzewII:,;lIllcZYIII, organ Izb nzemieillui- \V Ameryce pnedewszystklem nla Istnieje 
czycb Zachodniej ł'olóki. nr. 3 z 15. I. 
 r. motliwość cyfrowego uj4;:Cia lIoki pol,elnia- 
1'YllZedl z druku i ZII\\ iera m. inn.: I) Komu- nr ch ,zllrodni. Władze!5", o, Icb rozmiarach 
nikaty Izb nuwieślniczych, 2) 
iebezpieczna DłepolDfonno
vane, a oplDja Jest. p
konana, 
sytuacja v.{;rÓI.I IIZC\\CI\\"a, 3) IIzcmicśluicy te wlł.ł.tl%e me o
łaszają btotneJ liczlly zna- 
pod cit:
rem świndczeń. ł) Glód mil'1lzkanio- nyc
 ID? ,wypa
kow. 
wy w Nlcmczech, 5) I'rzemya.1 młynaf'l!ki 6) KOIDlsJa paustwowa dla walki z bandy- 
Przedlute,!ie spłat dlugow hipotecznych: 7) tyzmem pod pn:ewodnlctwem I!
ma
ra Low- 
ZarzI\dzeUle w 8ł'ra\\o ie I.rzewo kó 8 K mnna, b. gubernatora stanu 11110018, zlotyla 
L,udnrzyk poUUlku\\, Dl \V Sł'

,s :;. I :- w tych dniach sprawozdanie o brakach sta- 
cechów. kOI"Iornc)J 'przemYl!lu\\ I
 s, IYllty I I tystylLi kryminalistycznej. Ta ,sama komisja 
Ioiowe stnlulY cecho\\e 1 Ś yc, liP, lO) doszla do wniosku. te Stany Zjednoczone po. 
RzemiefllniCzo"Prze,"YSIOw;) 1,!,I\!!

 l
stYII
t I siadają wśr.'Jd wszystkich cywllizo\\anych na- 
8Ztaudaru cechu stoInny .; ,)';"górzuWI
em.e rodów n8jwyłszy rrocent przeBt4;:pczości. 
eechu rzeźnickiego w I'oznan' Ił ) 1 . 31 Z Wystarczy pn:y,oczye kilka cyfr z Chicago. 
bora.rni do bb łbemieślo' . lU b, ' ncd 
y- P
ci4;:tna ilo

 mOl:derstw, dokonanych w 
U:.&) I: .ut A ..._.,« Clucago, wynosI miesll:czn1e w ostatniCh Z-ch 


Trusty Łandyckle w Ameryce. 
Zbrodniczość i przestęp!:zost szerzy sil: 
w Stanach Zjednoczonych bez oporu. 
Morderstwa na porządku dzlennym.-t:iI
(a cyfr z Chicag
. - Obo- 
jętność społeczeństwa. - Organizac,o bandyckie i ich azjatalność 
(Od wlas.nego korespondenta). .. 


latach 29. W tym samym okresie r%88U do- 
konywano miesiecznie pn:eci4;:lnie 
IO wiu mań 
i napadów bandyckich. T\I,iertlz.i ale przY- 
telD, te tylko 60 proc. wypadków rejestruj q 
\\ I.d
 policyj,ne, lIy chron
ć przed n3:!tęp- 
stwauu odpo\\ ledzlalne O:!Oblstości. 
ł'
wa
ne dziennik
 ameryknliskie prawie 
eodzleuDle pod kromkq kI") lI1illalną nOlują 
kilka lIardziej serulOc)"jnych wyvadków mor- 
derstw. resztę cllowajqc na ostatnich stro- 
nach. Tak jest \II prasie wszystkich wielkicb 
miast ameryknilskich. 
Dand)'tyl.łD amerykański Jest zreszl4 nie 
gluVi - jak Inteligeutue jest prawo i porz.q- 
d
k publiczny.. Zesl.łOly bandytl,w opuszczajq 
mIasto z cbwllą kiedy policja poczyna im 
coraz ostrzej deptat po pit:taeh, lub ILledy 
wzburzona opinja poczyna się domagae wytl:- 
plenia lIandy. Texas jest jaskra\\ym pn:ykla- 
dem samoollrony ludności przed bandytyz- 
mem. Związek bankier.w wyznaczył nagro- 
dę na glow4;: katdego zabitego bandyty. wy- 
pilICa ją jednakże dopiero wówczas, kiedy 
ba.ndy1.a istotnie nie ay je. 
Zazwyczaj zbrodnie budzą tylko zalntere- 
IIOwanle lokalne. Nowy Jork np. nie troszczy 
się o morderst\lo'o, dokonana w San Francisco 
a Chic
o tyle ma. klopotu z pnestępczoki
 
u sielIle, te przemilcza np. wypadki krylui- 
nalne w Nowym Orleanie. W ten sposob opi- 
nja posiada tylko ograniczona wyollratenle łJ 
cał
i rozmiar"w przestt:pc&ości. 
Zr
sz14 pullliczno
ć uie interesuje el4;: nie- 
mL IIJI1IIigraut wioski ulOte np. zał..lć swego 
towan:ysza I nikt o 
o się nie ZIItl"oszczy. - 
W ChIcago np. ptuluje takle pojęcie o prze- 
stępczości wśród imigrantuw, zajmującycb .i4;: 
pn:emycaniem alkoholu I Innemi podolluenal 
praktY
8mi: Im prędzej ci ludzie wzajell1nle 
sle pomordują, tem lepiej dla nas. W ten svo- 
BÓb niestety pn:eoczają ludzie motliwość szyb- 
szego rozwoiu zlJrodniczości aniteł1 wULJem- 
nego mordowania eię bandytów. 
Dla Europejczyków Jest obojętność ludno- 



r t8 
-
 
Acl dla zbrodni poprostu nleZWYklern tl 
wiskiem. Niedawno rozmawia10m I kirk" 
Amerykanami o latwoścl. z jaką mlodzl 8mll 
 
kacze. uzllrojeni 
 rewolwery lub karaIJi;- 
plondn1ją bary, bIUra 
 skleiłY. Obecni Prt' 
rozmowie panowie o'wladczylł zgodnie l 
taden z nich nie ruszylby palcE'm, gdy!Jj III I 
się pn)trafiło zupłqtaf się w tnkq aWantur
 
Jf'st to n:eczą volicji, a człowiek pryWatn
 
bylby chyba warjatem, telly nłU"8.tae Swe ,Y 
cie pn:y chwytaniu niebezpiecznego IJnndy
Y' 
Obok zbrodniarzy okazyjnych Istnieje m.:. 
dvtyzm ZOrgllD
zo\Vany. o wiele niebezJJlecz: 
nie;szy dla tycia spolecznego Amervkl I bet. 
pieczel\
twa tycia jej obywateli. Jak katde 
rzemloslo, pracuje I bandytyzm wedle !:gul} 
opr:Jcowanego systemu. - Dzisiejsze wlelkil 
zbrodnie w Ameryce nie są wypndktulli prz' 
padku. Pn:ygotowuje sle je przez czns dlui
 
usiala sposób drlałania katdego cZlonk, 
b..'\ndy, kaid)- otl"zymule swe zlecenIe 
a podzlalu lupu 
okonywa sle umowami n
 
dlu.:\'1 CZai! pn:ed. \\ykonaniem przestępstwa. 
Organ;zacje bllndyckle rozpowszechniani 
są po wszystkich stana.ch. a pn:ywódcy wy. 
sylajq swych ludzi z mIasta do mlnstn. Wy. 
wiadowcy - zwykle mlcszk81\cy danello mi.. 
sta - pn:YR'otowują napad. a wykonuj" 1;0 
zazwyczai ollcy. W 
o::Jzinę po dokonaniu 
zbrodni sprawcy jut zdolali opuście miasto 
i r6tneml drogami dotrzef do umi wionego 
miejsca spotkania. aby łup wr4;:czyć 
entolll, 
którzy nieraz podrotull\ tysiące mil, aby ta. 
trzet po sobie ślady. 



 


Na marginesie. 


l1rofoDe przywUeJe a neczywtsłd6. 
.,Dziennlk Bydgoski" (nr. 15) umie- 
lI%
za ..telegram wlasny" z \VnrS7.8wy, do- 
no8Złcy o zakazie księżom, wydan)1II 
przez biskupa podlaskiego ks. Przeżdziec. 
kiego, kandydowania do Sejmu I SCllatu 
Korespondent .,Dz. Uyd,r." zaznacza przy. 
tern. że bi".up Przeździecki Jakoby o- 
świadczyL że żadne stronnictwo nie ma 
przywileju na patrjotyzm I kr.i.olicyzm, 
Tak, to jest prawdę.. fe indne IItronnłc- 
two n i e m a podobnego prz),vileju. U. 
porczywe powtarzanie tego w ostutnim 
uasie przez pisma sanaturskiego autora.- 
memu jest kulaLanielU do otww't,) ('h dJ.L
1. 
Nikt też temu nie zamierza zaprzenar, 
l.h
 tylko o to. że n I e każ d e stron- 
nictwo c h c e być patrjotyczllcUl I kawlio- 
klem. 
e nie wyt.yk.a
c palcami... 
Najglośnlej o t)'ch rzekoulycb ,.przy- 
wllejach" woła właśnie ..Dz. BylIg:'. w 
myśl, zdaje się zasndy. ,,1apaj złodzieja". . 
--.. ....-- 


-- --' 


MezzoUDły auolellllrJe we Lwow
e. W 
Muzeum LubomiI'skich ollb)la się \\ysta. 
wa \\ sp3.nialycb mezzotint angielskich a 
kO'nca 18 i z poczQtku 19 stuiecia. pucho- 
dZIłC)"cb ze zbiorów Leona })iuiu8kiego. - 
- 


- P", -= . 


4 ,- O, - 


 
 
- 

 

 lil6
- --. 
r . :. O.,
 
. 
,. 
, \'" . .
 
# , )\, 
, 

- 
. 


. . 
(\
j 
" ':' - 

 
- ..
 



 
 
.. , 
. 
'
":. 
 ) 
l 
J/ 

ł 
.,Panlenka, która n'le cbclala pomagM 
mawle, bo w kuclutl b)'lo jcj za gorQco". 
("Sóudagl:illlsllO"). 


e.e. _e_e. .......__......................_ 
- 


Do Urzędu Pocztowego w 


Zam6wienie. 
Nlnlefszem zama
am wyd d T' d Sł 
Pomorskie" Da luty 1928 r o zące w orunlu 6 r
zy w tygo nlu., owo 
zetę odbierać będę z o t _' I&a 3.36 zł. wł/łczme 
pł8t poczt. aa- 
N I . ć p cz y pronę dostarc2ać pod POnIzszym adresem ;-) 
a eiytos za prenumeratę pro.zę gdlłgn/łć przez listowego. 


Imię I nazwisko 
MieJscowolć J 


. 


, 


Kwil Doatowy. 
\ 
Zł. 
tytułem przedpłaty "Słowa Pomorsk1edo" 9 
co niniejszem potwierdzam. iii za laty 1 28 r. odebrałem, 


. dnia 


1928 r. 



 N1est_na W'IbdU& 


podpiS! 


Do Urzędu Pocztowego w ____._. 


- 


Zamówienie. 
P Nln k 
et
zem . zlI t mllwlllm wychodrlłce w Toruniu 6 raz y w t Y "'odnl u S łowo 
omors le na u Y i ma l Q 28 6 iii Ił 
Q db' rzec: 
 r. za 76 zł. wł/łcznie oplllt pocztowych 
aze
 
 Ż .
r

 będę z poczty - proszę dostarczał pod poniższym adresem ;-
 
a e y o za prenumeratę proszę 6clU n łłć przez listowego. 
Imię I nazwisko 


-...-.._.__.....___...__.._.......ł1 


Mlejscowośł r __._.. .. 


------ 


ulica I nr. r 


Kwit poalowy. 
tyt
łem przedpłllty "Słowa Pom

 skl; 
:-;;I;t y - J marzec: 192 8 d b J CI 
nlmejszem potwierdzam o e ra em, 


.. _.. eJnla 


- 


) 


.) NłeatO.OWRe wykl'dlWo 



 


192& 


podpis:
>>>
I 
!!! 


Nr. 18 

 


-..-..- 


I.. 
kil 
Ir. 
n)' 
'EJ 
ta 

. 
r" 

Y 
)'. 
:Y. 
n. 
z. 
z. 
la 
r-r 
la 
r. 
:I, 
. 
e, 
a 
lo 
, 


[ 


DZIA
 GOSPODARCZY 


- 


'. 


. -ł.: '- 
. ' '\ \ 

'
Ir ' , 

, .
 -",;" 
"1'): 
f"'- ..', 
, _eJ .ł:11tJ ( 
II 
 JOf!" :, 
.""" 
 
I
' .IfL ft:. .. 
tł p£ 
 (V
 
 
rł:1111 
I " A I 
 ..!Lr.'iJ& .flIt. . , hUŻ.Og:
1 
...." :A I r- ol! II I I \ "'GaJHH' 

1'" 
 ft;.,r:tłi
ltJ . ':\ 
';;p' 
" .", (a) ----
 ' 
fi'" 'p!lf.
ł';.o- " , 
I &t.,,
p ..;::;,. 
,tl.,l', " ",. 
rlt
 .... !J' ..
 ,
\.:
 '. 
':j .' :l .' 
,JDłf.Uez/'t v " { 
't. ... _
 ). " 

. .,.;. (a '1., 


'\ '. 

 \. 
.- 


'. 


:;::::--- 


ogrodnicy krzątają si
. 


Eksport - ImporL 
Wecf1łJ g Inr . · 
Eks . . ormncyJ l'aIl8h\0\\£'go [nsłytulu 
PUllu\\ego puszuku' . 
I Na r Y I k JI\. 
na j ' I U lureckim dobrze B p reparowa- 
.... mUllztartly. 
2. I"il'ma ni . 
I Polski buki :I!\lecka prugnIe Imporlowa!! 
wadIa. . olka tlo but6w, oraz sznuro- 
3. AUlltrJackle Sl 
dlujqcycb drze\ Owarzyszente kupców, han- 
kI z ""' I k ', I v
m, I'rngni. nawiqzał slol'\un. 
"V s .
 III rw rn ' b . 
jqcemi oblu 'd nml drzewnemi. wyrn IQ- 
tO\llo'Ycb. gl o \\yrubu tlo!lIzczulek parki
- 

 


akFzy !!ste' lut członkiem Pol. 
..0 ,-zerwoneao Krzyża? 


Bu. fi 


" 


liLOWO POMORSKIE - niedziele, dnIe tz .trcmfe !lZ' r. 


Giełda warszawska. CRELMNO. Witkowle.rh powInno olworzy!! oczy wlaścl- 
W . r IZ. w.. d"i. 20 5tycznia 1!1
8 r Z rady mieJskieJ. I\a oslalnlem posiedzeniu, ei,elom, któr:zi nabywszy majątki na Pomor
o 
W A . rady mleJ
klej wybrano prczydj\Jm na rok me mogą S'4;: rozsla!! II przejętą slut.bą me- 
L U I Y. bi . eżqcy. Z \\'ybor6w wyszli ci sami Cz:lcnko- I mie
ką.. Zujście w \V. jest n01l.ym do . wodelI\ 
Ir. 8.£8 op. e,Da kup. £.80 . ... b 
 b b I b k b 
\\Ie co w I'oku ubieglym a minnowicie: leknrz ..(I ..lemlec zaw8ze, c o
 y y w o OWląZ ac 
BellIla O 

 W I Z Y. k powialowy p, dr. Drątkowski jako przewodni- i u 'polaka. pozos
aje w
og
em polsko
i. Pa- 
Lon"yn tr, . 3 1 .p. DCO.OO up. 000.00 czącS', p. Franciszek I.ubański jnko zaslępca' n:łlęlaJmy, te. wilk z!l1lema Wpra\\lUl. .W4i 
Nowy Jork: 4 8 :: 0 4
,

 4
::
 przC\\otl
 Jl. Szoll)'sik jako sekrelarz i p, An- sierść. lecz nIgdy swej Dalury' 
....rył . 35,01 35.16 :"4.98 lOlli Ityszkowskl Jako zaslępca sekrelarza. - 
"r.ll a . 26,41 26.4a 
n3S Pod.t.k od 10kaIL Tutejszy magistrat 1'07.- 
,jz.wajcarj.. 111,79 . 11223 . 1', 
.:56 sJla w Iych dniach naka7.Y plnlnicze na po- 

I,d,ń . 12
 62 . 1,5.9) . 1b.31 datek od loknli na rok biet"cy. Podatkiem 
""'ochy .. 4,.2" . 47,3l .. 47...8 l)m objęle SI\ wszelkie micszkania i lokale 
. PapIery p.nslwowe i o..lgac,e. handlowe. Termin platności I. k\\nrtalu przy- 
51. potyczka prclnl dol: (}O,LO b3,40 6
 50 pada w miesi"cu IUlym roku biet.. - 
501. potycz.... leon.er,yjn. (0.(," OO,W 060.15 D śf bU i'- . 
111"/, połyC&ka kol. .. . [oo.OU CO ,OG 102., O I c _ o I, nacD 8p
dl 
v mieścIe nns
em 
5It pOłyczke koL konw. lO"OO (,\)000 1.61 50 
 okoh«;Y. Itadoś
 nas
eJ dZlah\y I m,lodzlet.y 
o A K C JE.' , i' JI'Sl w
elka. W re8zCI
 mnmy okazJ
 ut)'!! 
B.nk Polski _ . . 11i350-16J.OO pI'a\\"d;mn,go spor:t,łł umo\\ego. ' 
oia .Ie Vy_kontowy 000.0\.1- 13 '.lO 
l3.nk H.ndlowy - 04'.OO-I
3.0J 
tł.nIe Zw. Sp. iarobk. . OO.OJ - 92.U" 
W. T. f. CoJkru . (,01.0- 70.Su 
t'irley CU,LO - 
 O( 
.N. I. W
I. o_ocO-l:iI,oo 
Nobel . 
 0000- 41., O 
Lilpop 44,00 - 43.
0 
Moc:uel6w OU,Ot)- 43,75 

strowiecleie Z.Lł.d, 83..0()- M.OD 
St.r.cbo..ice 62,7';- tl2,OO 


STAROGARD. 
Koml1D.fścl z '1'czewa przed ..dem. \Ve 
wtorek, to.-:zyła się przed wzmocnion. 
Izbę. karm
 rozprawa o propagandę ko- 
munistycznę. wśród robotników porto- 
wych w Tczewie w r. 1926. Przewodni- 
MALA KOMaRZA. pow. tocholskl. czył sędzia Hajdrich, oskarzał prok. dr. 
PCllowan1e z D8g0Dk.. Z inirjal)'wy 1. Suchecki, bronił % urzędu adw. Mulle!'. 
Zdzitowieckiego odbylo się w odwodzie lo- 
a lawie oskarionych zasiedli Mieczy- 
wieckim majętności :\Ialej I{omorzy przed sław Tro:anowski. Herbert Ferdynus I 
kilku dniami polowanie z nagonkę.. Z 10- Wladysław Ferdynus. Wszyscy trzej do 
ciu 9trzelb ubito 19 szaraków. Jesl to sto- winy się nie przyznaję.. Ze zeznań świad- 
sunkowo mai a liczba w wyniku tegorocz- ków wywiadowców policji polit).czneJ 
nego polowania, Tlumacz)' się to małę. i- k 
lościę. strzelców. gdyż dość znaczna cześć wyni a, że oskarżeni zajmowali się pro- 
zwierzyny zdołała umknQ.ć miejscami nie- pagandę. komunistycznę. na tereni. 
obsta"ionemi. Również pogoda nie dopi- tczewskim, i rozrzucali bibulę komuni- 
sało. w tym dniu. I{rólem polowania zo- stycznę.. Komunikowali się też I komu- 
stał nadleśniczy pal1stw. p. Osiilski % \\"0- nistycznym posłem Sochackim. od któ- 
ziwody ubiwszy 5 zajęcy, rego otrzymywali pieni
dze. Slłd rozpra- 
DZIALDOWO. wę odroczył na wniosek obrony ('.I.m 
przesłuchania dalszych świadków. 
Echa zalici. pod RutkowicllmL W .wiązku 
z znjścicm na polGwaniu w' Hulkcwicach, wn:CK.KLONOWKA, pow. .taroganl
 
[Z"(izi6 Niemcy napadli obywalela Polaka i, si;: 
nad nim znł;:ca1i. olrz
'muJcmy nagtf:puJqce Wiecz6r IwludkOw, w szkole. W wlgłl
 
U\\'ałn: Mlęuz)" "bohalcrnmi" skandalicznej na- Botego Narodzenia wieczorem miala eposob- 
pa%ci na p. I.eźnickiego z Sasorowa 

\'YI'ót- n

!! nasza gmi

, \uiq(': u
zi,al w urocz)-sl)'1I 
nil" się niejaki August Groppler, leśniczy z wieczorku wigilijnym dz!ccl szkolnyc
, Dl 
mnjąlku Gródki ktory. witlz"c letącego na program którego zlot
'I)' Się W} stęP}' dZlal\\y 
900-1100 lO zi(ml L., mini po\\ietlzie!!: "Wyr\\"at mu Len i p
zeds
a\\:leni
 jaselek I rozdzielenie gwia!(} 

ulski ozór!" Wlaściclel Gródek p. Stodolgki. kl. D
lękl uSllnr',11 zable!f('m n:nz"
-') n. 
4h wiedzia\\ gzv się o bezczcłności swego urzęd uczYClela p. HelJl1Ifln., doszedl do skutku unit 
nika, \\Ył"Zuci'l go nlloSt
pnego dnia ze sIutb)', dzony wieczór, kt6r
 w naszej wiosce 
 
300 - 400" Pan S, będf\c olniedawlla na Pomorzu, z dzony był po raz pierwszy. 

OO- 600 lO pewn'l
clą uie poznal sir; wczns na knytac- Po przedslawienlu nastqpllo rozd7.ielenll 
3,0- 400" klej du"zy s\\e
G urzędmka., bo b)'lb)" Gropp- gwi.a7.dki. I\a PU\\).tszy cl'I oifnrowala pani 
le! a mew,ąti'llwle Jut prędzej ze slutbv Z\\OI- \ GWlzdnllJwa wielką iłoM placka. ciastek, ja" 
80- 90, nil. J..
t Jedn!\k charakler} sl}'CZDe. t.e G.. klÓ- Il k i innych sl,)IYI'7\' Zq CJ n.llety !Ii, 1tI/ 
40- 5J..! ry jadl pol6ki chleb , miał wogóle śmialMt, sZC7ególne podziękown'nie. obtlarowany:.ł 
 
55- bi.. I I bnwić . się .0slentacYJnie z 
iemca
i 
 pa. 8t
lo przeszlo 60 dzieci szkolnych. Całoll 
30- 50.. Slorami. Nlezwykł
. obunaJące zajścIe we wieczorku wypaliła nalh.,czaj d
 


Gram złota' na dzień 21 aty: znie 
5 . 9244 zł . 
Giełda poznańska. 
P o z.n a n, dnia 
9 slyc..nia 11,1..8 r. 
P.pl'" .'....nl.... 
_Q (I\ur. w procenl.ch nomin.łu). 
) 10 POtyczlla leon..ersylna 65,50 proc P. 
J'. obli..cle milSI. "'otnani. ..1.50 proc. O. 
J lo dol.rowe listy Poznań,klellO .tlc:m.lwa 
Krc.!yt 82,15. proc. .... 


_ . (Kur,. w złulycn-ł 
J proc. listy tytnie ł'ozn. Ziem. Kredyt 
25.40 P. 
j proc. "'otyczka premiowa serja II 64,50. +. 
Akcl. baDko... 
(Kur. w złotych za lakclę'. 
Jank Przemydo...:ów -II em 1.15-1.10,p. 
Akcl. t:rzemY6Iowe: 
(Kurs w Zlolycn za l .kcję). 
'łrzeskl Auto l-III em. 10,5,1 P. 
;e.ielskl H. I em. al. 49-50. .... 
.łerzfeld-\illlorius I em. zł. 5000 O. 
Lubań febr prz. ziemn I-,V em. 9; O. 
Jr. Rilm41n May I V eR\. 10;.00 
 
.Unja. Id.v.niel Vrntzkil l-hl em 21,50 O. 
\'lhv6rni. Cnemlczna l-VI em 0,90 O. 
Tcndrncj.1 bec zmIany. 
Obj.'n.enle. 
p przy kursach oznBC" I w placeniu: O rrzy 
kur,.lIch oznIlCZ.: w z.ol,i.rowaniu: T przy kur- 
.ach ozn.cza I w Iran".lIcj.ch ,wyr6wn.nle I 


Pall'ZlIC na wIelkIe "'Y.tawy ogrodnicze, 
IIIdzim)' w8paniale pod względem układu 
jakOŚCI eksponaty, klóre 
\\ iadczy!! mogl)'- 
J o nnjszybszem pokonamu trll
ności roz- 
ojowych tej gnlę7.1 gospodaruPJ. Mówiqc 
romo rzu prz)'zna!! trzt'ba, ta Istotnlo dopie- 
. po v.'ojnie ogrodniciwa handlowp w prze. 
i.'icńsl\\'ie do wllzY8tkich Innych pr7.ed81
- 
iorslw rouzerzyly lię bOflato. .Injl\c się na- 
'el ponęllJ" przystnnil\ dIn tych. ktilrzy nie 
,ajĄc ni
 wspólnego. z ogrodnirlwcm. w po. 
SZUki"nlllll trOUel \\Iększych dochodów, go' 
lwi zaklada!! ogrody handll
we. 
\V oslnlnim dopiero roku wznowIono gloś- 
Jiej na I'omorzu zasadniczą kwestję kszlal. Jol.ry St. Z). 
crnia uczni I pomocników ogrodniczych, urU\ 
bania kursów ogrod. jak wOJlule zbliterTla 
",zystkich ogrodników, zairulI. w ogrodach 
hn'!'i'w)'ch. snmor7.1\ low;( II I 1':l.Ił!l: .\ow)'ch 
"ubi
glym roku p,molano do tycia Zwi"zek 
"rodników i I'omocników Chrze.sciJailskich 
. Grudzi"dzu, klóry pier\\ szy poruszyi SW" 
.-Jlęl'n" pracą \\szySlklch ogrodnik6w, "'ljkn. 
ru
c na naslępslWI1, \\Ylllywajqce z dlutolzl; 
IJ tolerowania tak szkotlliweso dla samego 
""rndmclwa .llInlJ rzeczy. 
Temu zwiqzkowl. który powstal dzięki Inl- 
.jaIJ\\"i. insp. ogrotl. miejskIch p. Wodwuda 
If'nldzi"dza przypatl
 rola czynnika 
lf(ieczno.\\ychO\\awClt'gd. czego do\\odrm 
In ..Ine zebrnnle, odbyle dnia 8 b. mies, 
. IJrudziqdzlJ. 
n Pomurzu l:tlmeją dwa 
'llf4zki ogrotlnicze i to: jeden ogrotlniku w 
baDdlo")'Ch a \\ ięc snm)'cb \\ Inścicieli ogro. 

w I drugi ognxlmkuw dominjalnych na 
Chelmtę I okolicę. ZWiązek Ogrodnik6w Hall- 
dJol\)'ch dba przetle\\sz)'lIlkiem o dobrą sprze 
..
 ") ..rodu kowanego to\\aru. nalomiasl 
ZWIĄzck Ogrodniku\V 1J0miujalll)'ch, nie mógl 
r,'lI\Jnl\t \\ if,:k..zej prllcy. gtl) t upieraj"c Się 
Da DlalcJ liczbie ogrotlnikow d\\ol skich, po- 
prZł'
lnl n. odbywaniu Z\\ yklych r.cbrnli. 
\\ ł"J
IIU."C z obszernegu spru\Voztlnllia naj. 
"8
meJszo! czynllości. dokonane w trzech le, 
:I\"I
 OIlesll\cach, widzimy, te: urz"dzono 7 ze. 
rau zorzlldu I plelJarll)'ch, na klór)ch re- 
f!ro'o\::lIIo z tlziulu sntlO\\ lIiClwn., hodowli roś. 
bn 
1l'plnrlllQlJych i barlnlct\\11, w)'slano me. tyto 
morjul do. ogrodników balJdlowych I wladz l'nenlc:a 
w 8łJ1'awle \\ysylanla uczni do szkoly do. 
k
Z18lc.j"ceJ I sklatlania egzaminów, urzl\dze, 
nla ku
lÓw ogrodlJiczych, wytla\\ania pisma 
02lodmCZl'go, uzyskalJO tańszl\ prt'llumel'alę 
ala wychcdz"c)'cb w I'olsce pism rachowych, 
:
dZOIJO biuro porady prawuej dla ogrotlni- 
,,
\\"
 uzyskano pumuc magistralu na otlby. 
n I
II' 
y
lnd
w ogl'Otlniczych, zapoczqlko\\a- 
h
 l
l
lIeme blbljolekl, jak tet pozYlIkano wy- 
lIuleJszycb rererelllów zamiejscow)'ch, śpie- 
::C,YCh z wyklatlami. :Mimo kr6tkiego cza8U 
"',eOla l:4uOlowallo pl'zcszlo W czlonków. 
łarn!e8zkal)'ch w nIlasiach pomorskich. 
1'\/\ zebraniu przema\\ inl w charakterze 
P
""81
.\\I
iela Pomorskiej Izby UollJiczej 
I 
6 ngllJskl, Ilodnoszqc znaczenie \\zoro\
ych 
dO\\" \\ h
utllo\\)'c
1 w I'olsce. Z wielkiem za. 
'o\'yr o
cł:'l(.m Pl'zYJęto sPI'uwozdanie zarz"tlu. 
c II IIJ"C 810wa uznania zu tlobrze uch wy- 
on" dZlQlalllO!l 
 Slarzy ogrodnicy klÓrzy 
z wle'u Slro l' .' 
O
'o\ d' .' n o Dorza plozyb)'h na zebranie, 
111 III. (Z) l! .gOIOWoil!! UI'zqtlzenia w rutnycb 
I
SCO\\ uSC
lIch otltlzialuw Z;,\ iI\zku. 
hllCb" rok 
Iet"cy wybl'uno prez).tlJum w oso- 
P ił p. 1118p. \Vodwutla jako prezesa, 
n:lli
 l.tkackiCgO kier.i szkólek pow. w Oko- 

I.r n o zas

pcę, p. I. SzcII:utkowskicg o 
Po j
' P'b'bS
, lil'oCIlO\\isklcgo IIkal'bnikiem, 
1Iia'i,n.z? I IJ
l. oruz 8l. ogrotlników p. I. lio- 
I 1:lt
:,

o z lil"utlzi,!tlza, p. T. li\\nsińsl..iego 
jlLko II I p. I. l\arcZewskicgo z Mnruszy 
UIUL,"ów komisji rewizy JIICJ. 


Giełda zboiowa. 


Potn.ń. dni. 211 styczn'a 19
8 r. 
Ze 10.0 k, I('co SIt.C:. zał.dowcZL 
.leny orjentacyjne". 


39,00- 40,00 . 
45,15- 46,15 


U,;osobienie sł.bsze. 
Jęczmiel\ przem. - 33,ro - 35,00 
Jęczmieil brow.. - - 33.50 - 41,00 
Usposohlenle spoko;ne. 
Owies 33.00 - 35,('0 
Milka t)'tnla 650:, _ - OC.Ou- 51,00 
Mllk. tylni. 10"'0 a worle. sl.ndar. OO.OJ - 5i.SJ 
M4 k . pszennll 6YJI . - tib,5J- 70,50 
UsposobienIe I spokojne. 
Ol ręby tytnle \ - 
8,(o- 29.0Q 
Otręby pszenne . 21.25- 28.25 
Rzep.k ti3.00 - 10.00 
Wyk. latowa 3./00 - 32.00 
Groch polny 48,00- 5;,CO 
Groch Viclurl. tiO,ClO - 82.01J 
Groch folaera 55,00 - 65,LO 
lubin niebieski . 23.CO-24,OJ 
lUbin tólly 24.00 -
5,OO 
Ser.del. . 23,O':-24.Ov 
KonIczyna czerwon. 220,,"0 .310,tJr, 
Koniczyna biała . 18J.0.1 2fu.OQ 
Koniczyna szwedzka 260.CO 320,Oil 
Konicz)'n. toU. olunczona 15000-1fO.OO 
,\oniczyn. w ł".
 .ch - . 60,00- fO,LO 
Uwa.. I Oao,ne uSJ:osobienie .pukujne brak '0 
16'"ki ulrudnia obroty. 
U,,'egi opólne: Jęczmień browarowy o wadz.e 
wttszel nit ,t.ndardow. ponad nOlow."'. Kom- 
cz)'ny wybor we w aillrnie, kolorze i czyslo'ci 
ponad Dotow.ni., 
Sprawozdanie z ostato. gl6WDego 
targu Da konie, bydlo rogete I trzodo 
chlewDII w Toruniu. 
s dni. 19 shcznia 19
8 r. . 
Spędzono n. tarl!o..lcę mirjskll p
zy "PInII 
257 koni, 32 szt. by ł. rogalego, 20 'WI" tucznych 
31 w.rchl.
6w, 99 proei"t, - kóz. 
Pł.cono I Konie "Iarsze 
lO robocze 
.. dobre 
.. lepsze i 
materjał hodowl.ny 
trebięlll 'roczne 
...rebil;l. 2leln. 
Oydlo rogate I 
Krowy slllrs ze 
Krowy dolne 
J ,łowice 
Trzod. chlewna I 
Swinie tuczne 
 kil 
W.rchl.kl ponitej 35 kI! 
powytel 35 kil 
Proslęla a. p.trę 


75- 100 zł 
300 - 50\) Ol 
6UO - 8110 .. 


,. 


---'5l 


J' 


, . 


1928 


Walka przedwYborcza 
wre całej pełni. 


, 
.. 


\ 


NikoOflu II J:ralV)'ch Polaków nie wolno p.truł bnczynnie na wysiłki 
Je1rle czynili na "'orno'lu atronn'clw. lewicowe i Inne im pOClobne w celu zdo- 
bycia j.lm.jwJęuzej Ilości mand.16w posel.kich. ' 
Przeclwdzial.jmy lemu pr ez 
dn.ni. 
pra.ie narodowej 
jaknajwiękuej Ilości z w o I e n n i k 6 w 
I . Y m P . I J Ir 6 ... 


" 


SŁ,OWO POMORSKIE 


" 


".. 
j.ko naczelny or,an prasy n.rodo,,'ej na Pomorzu 
zamawia
 motna na lut7' u U.tow7ch 


. 


I 
I 
L 


do 


25. bm. 


J 


lO ALEK A ) 


( WIAOOMO$CI 


lSL.SKA 


I 


RADOSZKI" pow. brodnlckL 
DnIom uznani.. Tutejszy ks. pro- 
boS"lCZ Lcdochowski odebrał od Minister- 
stwa Rolnkh\a d)-plom z pochwałę przy- 
znany mu na podstawie orzel'zenia komi- 
sji s,:dzió\V na konkursie pasiek -If War- 
S7..D.wie za wzorowe prowadzenie pasieki. A 
naczelny Zwię.zek Towarz)'stw Pszczelar- 
skich Rzeczypospolitej Polskiej w War- 
szawie przyznał mu nagrodę. 


DZIALDOWo. 
Zebruła katoUcko-n&rodowe. We wte- 
rek dnia 17 odbyło się tu na sali P. Knufla 
liczne zebranie przedwybm-cze katolicko- 
narodowe, które zagaił p. Kamiński z 
Wielkiej Turzy. Pan Kamiński obszernie 
omówił położenie polityczne i gospodarczI 
w kraju wskazuJu.e szczególnie na orędzie 
ksks. biskupów, które nakazuje nam 
- 
czyć się przy nadchOllzQc)'ch wyborach 11 
imię zagrożonych ideałów katolickich. Da- 
tej przemawiali pp. S, Cze..h ; I\ościel!'!ki 11 
Dzi'lłdowa, któr)'ch wywody 
potkały siC 
z ogólnem uznaniem. Jako kand)'datów na 
poslów prO'pOnowano z lut. okolicy PP. R&- 
mińskiego % W. Turzy. S. Czecha % Dzial- 
dowa i Kościeiskiego z Dzlaldowa. Prze- 
bieg zebrania byl nader powaŻDJ' I pod- 
niosty. 


'I'CZEW. 
L.manl. 10.0 aa Wiśle. (.ód na Martwej 
IIALE-CZYSTE, pow. Chełmno. Wiśle pomiętlzy śluzą Einlage a Gdańskiem 
Ruch przcdwyborczy. Bardzo malo było zoslal z'amnny przy pomocy lamaczy lodu. 
P.-:laków. klórzy pruglqdali lisly wyborcze do W 
en spo:klb przywrócona zosIala komuni- 
sejmu i scna!U. Widnc!, te malo ISlnieje zain- 'kacJa wcdna Tczc"a z portem gdnńllkim. 
leresO\\nDla tlln sprawy wyborczej, Zato pr7.e. ! Na Wiś
e .morskiej od Tcze\\a do uj,jcia I 
ci\\'nie je SI u NieIDców. Wykazują onI wielk" I przed uJściem loou niema, jut. od 3 tygodnI. 
ruchliwoś(': w a
llacji. Obyiimy nie talowaII I ,!becnie .trz y lamacze lodu lamią lód ju
 S 
naszej gnuśnoścI! km. POW) tej Tczewa, jetlnak praca la mająca 
na celu wylqcznie och runę walów wiślanycb 
SJ:POLNO. na \\ypadek, gd)'by lód rusz) I sam, aostanie 
Tragiczny wypadek w k1:ltDL Onegdaj rrzerwana wobec zapowiadającego się powro- 
w kuźni 8ztekmanna w Sępólnie zaszedł lU mrozów. 
tragiczny wypadek, a mianowicie wsku- 
tek panujQ.l'ego mroku w kuźni jedcn z 
czeladników. kujQ.l')'ch na kowadle ude- 
rzył całę. sił
 młotem w gło\loę pracujQ.ce- 
go przy; kowadle 23-lelniego czeladnika 
syna p. 8zlekmanna. który w niebezpiecz- 
nym stanie zostal odwieziony do lecznicy.
>>>
'Str. tJ 


lILOWO POMORSI[IB _ nIedziela, dlll. Z2 stycmI. 1931 r. 
- ----- 
 --- \ 


.. Seminarium nauCZ. teUkł.. Zapo- 
"iedziane przed kilku dniami ..Oratorjum 
ks. Soleckiego" odb
dzle slO nieodwołal- 
nie w niedzielę, dnia 22 sLytznia rb. o go- 
dzinie 6-ej wieczorem w sali zakladowej. 
Wykonaj'ł je uczenice-sodaliskl - pod 
batutlł profesora p. Schn1tzera a r8Żyserjlł 
pani SZeferowej. 
Czysty dochód przeznaczony na pOtrle- 
e by kaplicy zakladowej. 
Spodziewać sie naldy, że samo ora- 
torjum - nieznane Jeszcze' Tóruhlo" I - 
jak IJlemnlej cel przedstawienia zacb
Cf 
naszą wyborowlł publiczność do tłumnego 
wzi
cia udziału. 
Bilety wstępu nabyć można w nledrie- 
tEJ Po ..lIoleAsłwl. aIeszporD.m w ostaL I we urocze danserki pomyśJIł wcześi1fe o le od 5-ej przy kasie, przedtem uś u ucze- 
n!edzieJę oo.b)!o się w kościelp \\alne zebra- kostjumada % którrch najor)"ginalniejSle nicy V kursu Kłomsklej (ucl:elnia nr. 7 - 
Dle Koła MIsYJneg:). które odtĄd pnybrało uzyskaj. wartościowe premje. ' gmach seminarjalny). Przedstawienie za- 
ogólną nazwę "Dzieło rozkrzewiania wiar)"'. I _ unie Si4J punktualnie. 
Zebranie zagaił k8. prałat Szydzik jako pa- dP Z połr6tI łoa6w l.łBrjltAllła_1 VI. Ty- 
tron. a po odmó
ieniu modlitw wygłosił k8. godnia Akademika wygr,.-\\aj" te, które iiI\ .. Szkoła tdc6w p. J[uchaAald.1O po- 
"ikary Gabrych ob!!zerniejszy referat o wewnątn oznaczone numeramI. Wrgranemi leca znów nowe k
r'8Y lamów pocqtkujf. 
'lVl;nioslycb zadaniach i o kon:yściacb wypł)'- &ą fanty z identyczneml numerami, k!óre są cy I dokszt&.łcajfłCY, które rmpotzyna w 
"ającycb z pn:ynaletenia do stowan)'szenia. . w pn£chowaniu wojewódzkiego komitetu. Z środe 1 lutego w saIf ..Strzelnic).... Zapisy 
Po sprawuzdaniu z ogołnych uynności w ub, pośroo 60000 losów co tO-ty wygrywa. Og61l13o przyjmuje p_ Nowogórski, f'k!ad ari.yku- 
roku przpz ks. wik, Gabrycha zachl:cał ks. wartośt wygranych wynosi 18000 zl. pr
y łów płśm. ul. leglan:ka 28 codziennie. - 
patron do IIczniejszPgo zapisywania sil: w po- wartości po!!zczególnych w)-,Tanych od 1 010 OEcl'Jiście udziela informacyj p. Kochań- 
ezet członków, nadmieniając, te dotycbcza. 
O zŁ Wlaśclciele losów numerowanych. to ski w (rody I pilłtki w godz 19-21 w sali 
80wa łiuba kilkuset osób. jest na tak olbny. !fst wygranych, winni cplem uzyskania "y. Strzelnicy. Prospekt ot.r
ymać moina bez- 
mią parafię @tanowczo za małą. W skład za- granego fantu "rl:czył p" LukemskieUlu '" 
rządu na rok bielący \\'eszłi pono\\nie do- miejscu. ulica Toruńska. w terminie nllj1alej piat nie. 
tY
hc
wi członkowie i to; ks. prałat Szy. do 25 bm. Fanty ni
ebrane pn:echodzą I)a 
dZIk jako patron. S. Lukomski jako prezes, włunoU komitetu wOJewódzkiego. 
pani Stencl3wa jako lIPkretarka, panna G. 
Skaftska jako skarbniczka. Na zakończenie @ Z wiec
rnlcy 'l'owarzystwa Aw. 
odmó"ioą.o "Anrćł Pański- I modlit\\y, po- Wincentego a Paulo. Gwarno i rojno by- 
cz:em zapIsano nowycb czlonków i za!alwiono ło w ostatni'ł niedziel
 w \Vilanowie na 
si
 
 odbi
rem sk)ad..k, Zebrania stowany- wieczorku Tow. św. WIncenIego a Paulo 

nra ..DzIeła" ro
krzewiania ",:iary" odby\\'at Jak z"yhle na wieczorkach t)'ch sala by- 
su: bl:tJą co IUJl!5ląC, zamiast Jak dotĄd, cO ła przep. i z pe\\nośdlł nikt nie pożało
ał 
kwartał. / spęd
ych tamże kiiku go.jz. L"rozn';ał:on 
dP BaJ maskowy. Kostjum I maska 
r08:raDJ aiecz?ru przeprowadzony umie- 
w obec.nym czasie karnawałowym zapo-' J
tnJe z poczuc
em, artystycz
em, - do- 
cqtkuJe swe panowanie w dniu ł. lutego brane towarz)s!\
o. - tance ocbocze, 
na balu maskowym Chełmżyńskiego To- a przedewszrstkl

 bogato zaopa
one 
warzystwa Wioślarzy. Jak zwykle dol'łd bufety w 
aJrótDJeJsze przysmaczkJ.. na 
u nich bywało. starajlł się dzielni nasi których wlóok paluszki Hzat było mo zna. 
wioślarze urZl).dlit za
sze coś niezwykłe- do tego peda
ane z serdeczn'ł uprzejmo- 
go I to bez względu na poważne koszty I. 
I.I) r'łczkaml prze
cnych pan czł
n- 
nakłady, mniej bowiem \ chodzi im! km. w.prowadzał), kazdego Bościa w mIły 
o finanse, jak raczej o spopularyzo\\lanie nastróJ. 
Towarzystwa swemi oryginalneml wie- Trudy I ofiarność przy zaopatrzeniu 
czarkami bufetów Pań. nagrodzone zostały 
Nie . tylko popularncśt, łecz ogóJDIł poważnym dochOdew. który na pe- 
ay
patJę miejscowego obywatelstwa zdo- wien czas ulży iw kłopotu w zaop&tl ywa- 
bY
1 s,obie s":ym szlachetnym 
portem I Diu potrzeb ich pupilów. Z najwięk8Z
m 

Q.zell1em do Jego dalszego rozwoju. Niech- uznaniem podnieść należy, że wszystkie 
ze. wyrazem tej sympatji I Ich dążeń Lę- panie miejscowej inteligencji brały Ci:yn- 
dZle ogólne korzystanie z zaproszeń, które. ny udział i 
edle możności dopomagały 
w najbliższych dniach imiennie będ'ł roze- I w przeprowadzeniu niedzielnej Iwprezy. 
siane. Przedewszystklem niech mlejsco- ., \ 


( 


Z GDAŃSKA l OKOLICY 


sfpenfe nOWych s._lori N wycłeczka soclaUsl6
 IId.a6skl
h dl) 
Zapnf " . . w.. a Warszawy. Gdańscy socJallscI :itJ.wJerzajQ 
eza8rlj,;O\\eD
 posJedz,emu sejmu g
an- f d 'ć Wielkanoc dwudniowIł wy- 
skiego złozyb \tybram w środe nowI Be- urq Zl na. v 
natorzy' w I'ęce prezydenta senatu SahD..la clecz
ę. do \\ f"
 y, o

rs
ó:ny
ędzie 
przepisa
 konst)'tucjl) przysięge. Nastł' ł'?wmez w.yc e s z zeszy 
pnie zabrał głos marszałek sejmu Spili j JlilemieckieJ. 
uznaCl:
ł, że no"i senatorzy przejmujl) u- Ze lIłdu pnysl
głych. 'Ve czwartek sta- 
rzOdy s\\oje w bardzo krytycznym czasi\!, wała przed gd.ńskiw 
deQ1 prz)sięgłych 
gd)'! położenie gospodarcze jest ogromnie żona szofera. Marja Klein % \\ neszcza, o- 
trudne. liczba bezrobotnych powi
ksz)'ła skarżona o krzy\\oprzyslęst\\o. Rozprawa 
się zno\\ u znacznie, ciężkie podatki przy- slJdowa \V)"kl:lzała jednak. że li. jest zupeł- 
gniatajl) ludność, a poza tem panuje je- nie nie\Vinnlł i te dostała aię na lawe o- 
szcze wielka n

a mieszkaniO'\\'a. Wyraził skarżO'O)"ch jed)'nie dzięki machinacjom 
wkoncu życzenie, aby współpraca senatu z jakiegos :irdka polskiego SCharfensteina, 
sejmem przyniosła jak najlepsze 
ynikj wobec czego 
d przysi
głych uwolnił 0- 
dia Wolnego 
1iasta. Przed prz)'stQpleniem sknrionlł od winy i kary. 
do porzfłd
u obra
 
dał marszałek po- Walne zebrlU1le 'l'ow. b. WoJak6w pla- 
słom do 
nado
1.oscJ. ze senator centr
\V)' c6wki Gda6sk odb
dzie się w najbliższ/ł 
Fuk.s złorv ł . s
oJ man
at JX?s
ISkl. Na J

o środ
 dnia 2.j bm. o godz. 8 wiecz. w Domu 
mieJsce, "eJ
le d
 s.eJmu 
ekret8:rz Z,'H'ł- Polskim z nastęilUjQcYtll Porzfłdkiem oll- 
zku Z8"'o.do\\ił: go KleJ
: P

Jedze
le, "k
ó rad: 1. Przeczytanie, protokółu. 2. Komum. 
rem 
r
h u
lał pra\He \\:
) SC) 
osłO'
\le katy zarz,du. 3. Sprawo
dania i złożenie 
i 
"'azna liczba s
natorow glowlI) ch, agend. ł. \Vybór marszałka. 5. Dyskusja l 
miało przebieg krótki, lecz bardZ! uroc

- udzielenie pokwitowania. 6. Wybór nowe- 
f!ty. - 
a n
st
pnem pos
edzeł:'lu, 

ole go zarzl)du. 7. Wolfle glo'l!)". - Wf!lystkich 
odbę
ie Sl
 '" przy
ł!m t
godJ1lu. p....e\J. członków Towarz)'stwa prosi o punktualn 
ata"l nowy senat sWOJ program. przybycie Zarzt d . 


( 


WIAOOMO$CI Z CHEŁM!Y I OKOLICY 


. 


r 
I Sobota 21 stlcznla 
\... Atłlli.azal p. I .. 


I KRONIKA I 
- 


ł.ied&iela 22 stlcznia ""' I 
M. a F. .a ..61. 
" 


Toruń, 21-go stycznia 1928 r I tej po połu
nlu. po cena
 ż
l
nych (od 
· 30 gr. do 3.50 zł.) dwa ostatnie przedst&.- 
Temperatura. poaietrza - 2.2, mini-. wienie pięknej operetki. Stolza p. L ,,Paja- 
m
 - S, .. 
aks
mum - 0.3. Ciśnienie cyk". która pomimo stałego niebY\tałego 
JI(IWletrza: .65. "Iatr; W. Stan pcgody: I powodzenia dotychczasowego zostaje zdję- 
pochmurno.. t&. z afisza.., ażeby ustąpićlDiejsca nowej o- 
. Stan 
ody w Wiśle z dnia 21. 1. 1928 peretce. W przedstawieniu biorlł udział 
r.. ZawIchost + 18t. Wa!sZ&wa + 237. . na czele pierwszorzędnych sił zespołu. u- 
Płock + 278. Toruń + 256. Fordon + Ilubleńców naszej puLlkznoścl pp. Janina 
21ł. Chełmno + 227.. Grudzf4dz + 228.! Leonowlcz 1 Witold Zdzitowiecki. 
Korzeniewo + 188. PIekło + 118. Tczew W nledzie
ę, 22. b. m.. o godzin fe 8-mej 
+
. Einlage + 220. Schlewenhorat + wieczorem, ..Otello", wspanIAłe widowiskO 
2łO " . z wielkiego repertuaru, które zdobyło 01- 
Lody na całe) WIsie Jeszcze stoJ
 brzYDlłe utnanie premjerowej pubilczno- 
ści dzięki bogatej. atylc,wej wy8lawle i. wy. 
J konaniu aktorskiemu naszego zespołu z 
K O M U N I K A T Y pp. Ryglerem, Zlelińsk'ł. Jerzmanowskl), 
...... _ Balcerzakiem, Aleksym, Leśniew8kim 
Dyt1u IIOCDF aptek. Od soboty, 21 b. Dl. Marjailskim I Orlłczem w rolach głów
 
do piątku, 27 bm. włącznie dyturuje apteka nych. 
. ..Fod O1'łem
. Pynck StATcmIPj!'ki" tel 7 W poniedziałek. 23. b. m.. o godzinie 
N rod U I R bo ...l- W " 8.30 wieczorem, wsł..pl po raz drugi w To- 
a 01ry . w. o .......J'. POllledzla- runiu znakomit y ół j o wy W 
lek 23 stycznia wykłady: 1) o godz. 19-ej pro,. "zesp. rew z ar- 
St
niszewski "Historja miar I wag"', 2) o : I'Złwy z 
. MarJ
lIem l
entgenem na czele, 
19
 dY
. Targowski "Wojna światowa a Pot 
tóry d"'a ml
llł:e temu dał się poznać 
aka. Wykłady odbywaj" Się w auli SZkoly forun1owl jako plerwszorzf:dny konferen- 
wydl;ialowej pny pl. św. Katarzyny. W8t4:P I cier I wprost niezrównany polski piosen- 
bezpłatny dla w8l;ystkicb. I karz I zdobył wstępnym bOJem najwyższe 
.. Z '1'eałr1l Pomonldego Dzl" uznanie to
ńsklej prasy I publiczności. 
bot 21 b od I : ... w BO- Wielka rewJa warszawska pod hasłem 
ł:
 ..;. . m., o g z nie 8-eJ wieczorem I ..Hej szalejmy" przyniesie całe mnóstwo 
Ju . niedziele, 22. h. 10.. o godz.lnłe ł- p1erwazorzędnych atrakcyj, w postaci plo- 


, 


J 


senek monologów, recytacyj oraz ewolu- 
cyj uroclq'ch ..sris" primabaleriny p. An. 
ny Zabojkiny. PierwSle skrzypce dziM- 
żyć będzie oczywiście król humo
 t pio- 
senki p. Marjan Rentgen z I!woJIł nleod- 
!!tępn", dozgonn. towarzystk. - Ilta
a, 
którtl11u wtórować będlł w swoim szła
le- 
rowym progl'amle pp. Stefanja 
etchero- 
w&, Helena lmlchorowska. Halina Nar- 
kiewicz i przemiły artysta.śplewak Józef 
Redo. ... I 
.. A wlOC dzisiaJ. Dzisiaj w sobotę o 
godz. lG-ej wieczorem sale Dwaru Ar
usa 
rozjarzone światłem, rozbrzmiewaJQ.ce 
dźwiękAmi orkiestry stanlł slO uroczem 
miejscem spotkania e I i t Y t 
 
 ,a 
 z y- 
s k i e j Torunia r akolicy. DziSIaJ JUz bo- 
wiem odbędzie sie tradycyjny, wspania
y 
b a ł r e p r e z e n t a c y j n y Kola torun- 
skiego ZwiQZku Q f I c e rÓW R e % e rwy. 
(Wstęp zł. 5, wyłl)cznłe za zaproszeniami). 
5098 


) 


ArmatW'y wodociągowe 
Artyknl.,. kanalizacyjne 
Wanny I piece kIłpielowe 
A. Mroczkowskl. 
Sk ad tewar6w 
clazayeh 
ul. Chełmińska. 'feJef. 47. 


tJr. tli 

------= 
 


[o prlYUe
amy 


lega datn,.l(emJ I . . " 
NaSla .pnedat InwenturelflJ prled. 
..ta.l. n.dz.ycujn. kor z Y' c L 
Trzeba jednak Jut, teraz zdecydo 
wał siC na kupno urderoby. Cen, 
lIa ,.'s
dklł ,arderobc a. .nil.n. 
. .a-aGo.. Naldy ""korłyalat 
aposobn
't I 


BUDO 
ZR1e[
el i 
.wie :li 
GrudZi_d%. ul. W,bicklego 2 4 
Gr 310 
... 


kieszonkowej. - Protokółów za WYkro- 
czenIa przeciw przepisom policyjnym spi- 
sano 2; za dzlałałność ant) państwowQ. L 
-" LaAcuch akJadu a.a pomDlk Ck.. 
pID.. P. B. Roznerski, wezwany przez p. 
Jawor'8klego, składa 20 zł. I ze swej sronJ 
wzywa PP. Karola Wakarecego. Rynek 
Staromiejski I Bronisława Zduń!klego ul 
Lubtcka do złotenla takiej samej sumy. 
-" Echa kraclzlrly w pcclt.gaCh tr.. 
zytowych. \V zwi'łzku z pedan. przez na, 
wiadomośd'ł w numer7.e 9 Słowa Pomor. 
sklego 'z dnia 12 b. m. dcwladujemy ,ie. ił 
p. Kaczmarek kupiec z Gniewkowa towar 
kradziony kupował według wzorów, pl. 

 cene rynkow. normain.. Transa);rja 
przez to miała wszelkie pozory legaln08Cl 
Pan K. padł naj prawdopodobniej ofi&fł 
rneuczcl.\'ego handlarza dcmokrQżcy. lUb 
też sprytnego złodzieja. Jak nam wlaljl)o 
mo p. K. nie jest postawlon,y w stan oskar. 
żenla. 
-" Z-nlana Ic:kalu. Zakład zegarml- 
słrzowfka-złotniczy powszechnie znanego 
jako dobrego fachowca p. Jana Nalasko1l'. 
sklego zostaje z dniem 23 bm. przenIesiony- 
mI. Różanej (wejście z Piekar) na. Staro- 
miejski Rynek 5 (obok Dworu Artusa\. - 
Zyczymy ze swej strony na nowem mIeJ- 
scu firmie dalszego rozwoju I owocnej 
pracy. 


Walne zebra"le Klubu Szoferów 
mu toru:6aldel. 


Przed, kilku dniami odbyło słę w sali 
..Zac iw" doroczne walne zgromadzenie 
filjl toruńskiej Klubu Szoferów na Pomo- 
rze. Obecnych było 28 członków. Obrady 
-" Z teatru. Możemy ale podzielić z zagaił wiceprezes p. Stogowskl, na mar. 
czytelnikami pocieszaj'łclł now.nę., że ulu- szalka zebrania wybrany został p.Iwańekl 
Lienica naszej publiczności p. Janina Leo- który powalał na ławników pp. Kowal. 
nowicz po pałot)godnioweJ chorobie po- skiego i Zywickiego i na sekretarza p. Wi' 
wróciła do zdrowia i już dziś w sobot
 wrzyniaka. 
21 bm. da sie nam widzieć i słysuć jako UstępuJl)cy z powodu upływu kadencJI 
tyleż fiLgranowa ile kaprYbna pani mar- zarzl)d złożył sprawozdanie za rok ubleglJ 
grabina w ..Pajacyku". I to: sekretarz p_ KozłO'W!ki,i 11karbnik P. 
-" Proces o UJ!egOlhrO. przeciWko M. Tomczak i wreszcie wiceprezes p. Stogo w , 
Krausemu w toruńsAim 8I)dzie okręgo- skI, który m. In. wyraził ubolewanie' 
tvym jeszcze sie nie zakończył: rozprawe powodu nikłej frekwencji członków na ze- 
przerwano wczoraj o godz. t7-eJ I wzno- braniach, co w wysokim stopniu utrudnia 
wlono dziś, w sobote o godz. tO-ej. zarzlłdowi prace. Rewizor kasy p. Lewan- 
_" Z targu. Na ostatnim targu ,I'łtko- dowf:ki potwierdził zgodność kasy z wZO- 
wym największy popyt był na m8.8lo i na rowo prowadzonemi rachunkamI. Slan ka- 
ryby. Mimo znacznego dowozu cena masla sy wynosi wcale pokatn, sumę 2ł83 zł.- 
ulegla zwyżce: za funt musiano płacić 2 łJ Marszałek zebrania p. Iwań
kl tudzież wI. 
do 3 zł. Sensacje wywolało zatrzymanie ceprezes Z&rZfłdu głównego p. Górny glo! 
przez policję kilkunastu sprzedawczyń ma zablerri, dzf
kuJ4c ustępujfłcemu zarzł' 
sła, które sprzedawały masło zafałszowane dowl za gorliw, prace a w szczególności za 
inneml tłuszczami: pragneły one w ten wzorO'W'ł gospodarke pienletnlł. która pO' 
Ilpo8Ób przy nl!kiej cenie osięgnlłć jaucz" zwoliła stworzyć tak niezbęd'ł dla życlaol" 
nawet wysoki zysk. - Na targu rybnym ganłzacji kaeę zapomogO'W'ł oraz kase po- 
były piękne okazy sandaczy I linów po 2
 grzebow.. która nb. już jest czynnQ I cz;11I1 
%1., szczupaki 1.80 zł., karasie t 80 zł., ml- kowle w razie potrzeby mogl) już liczył 11' 
nogi 70-80 gr., mlę;usy 1.30 zł.. śledzie pomoc % tej strony. 
świeże 50 gr. funt. - Z jarzyn zimO'Wycb przystl)plono nast
pnie do wyboru nO- 
szczególnie lubianych, była kapust&. złe- wego zarzędu, do którego weszli pp.: JaD 
lona,:o 20--30 gr. Sprzadawano też kapu- Górny prezes, p. Stogow!ki wiceprezes. P- 
ste k.szon, po 20-25 gr. funt. Jablka ku- Ko
owski sekretarz, p. Walerjan :'ewall" 
c;hęnne kosztowały 20-35 gr.. Jadałna łO dO'Wskl 
karbnlk, p. Zywicki Z!lst. sekre Jao 
de 60 gr. funt. na, p. Tomczak ust. skarbnika. p. Sak, 
_" PI.. pokłaał p. Józefe J\acl)"tlsq wlfJrkl kurator kasy pogrzebowej. DO ko- 
(MIckiewicza 12') ,... w lew. nogę. 1\'a.- misJI rewizyjnej w8S2:1I pp.: Bilickl I IWafI. 
pastIiwy pies jest wltllnośclfł, jak zeZnał. I!ki. Slłd honorowy PP.: Blok, Fr. GóM1f. 
w policji poszkodowana, por. Benca z ul. Fr. KO'Walewski I Fr. Wesolowskl. CbOr.. 
Kochanowskiego. - żym wybrano p. Smeje, przybocznymi pp,: 
llIaszkiewicza I Grzankowsklego. 
-" Biednemu zawaze wiatr w 
. 
Zamieszkalę w I!chronach pofortecznych - W dal!.lzym dęgu obrad oma wlano sP1' 
Pod D
bowlł Górę p. Bertę Kowal!k'ł ja- we urzędzenia ubawy karnawałowe. 
kiś nikczemny opryszek okradł z bielizn) sprawę Ij'rolongawania dyplomów szofer. 
wartości 200 zł. skich itp. Zebranie zakończono około p6ł' 
, nocy odśpiewaniem .,'Vszyatkie nallze". 
-. Kto zgubU pleDltdze7 W pllłtek 20 J .. 
bm. podez8.8 targlJ na Rynku Staromlej- Dobrze byłoby, gdyby klub szoferów, 
skirn znaleziono pieni'łdze U zł. Prawy ko organizacja oparta na zal!adach kol" 
właścicIel może je odebrat w 1'I-\'"dzialfl żeill!kith - po koleżeńsku pouczyła tych I 
l.ledczym, Rynek SIarom. 10, pok. 23. pośród szoferów, którzy czesto zapmn inaj , 
o swoich obowl'łzkaCh wzgl
dem iJ?l" 
-. Z kroniki poUcYlneJ. W dniu wczo- czeństwa. jak to niedawno miala J1IleJ

 
rajazym pOlicja tot"uilska aresztowała w opisanym przez nas wypa4ku napal!'" 
wzg!. tymczlUJowo przytrzymała: :) osób szofera autodrożkl na pasażerów: Jedn
!" 
za Wł6c
gostwo, 1 poezukiwan'ł przez 64- ki takle tylko ujmo przynoszlJ, rzuca

 
dy I 2 podejr-i:ane o popełnienie kr&4J;ieży niekorzystne światła na ca4 orsan.IJ&Cj
 


, \VIADnr.
CŚCI POTCC
>>>
, 


!II 

 


Nr. 18 
--- 

 


,. 


lLOWO POMORIKU; - Bleddela, Gal. Z2 atyouII8 t!łZ8 r. 


Bacznoł
 Brltchro Itrzelockle' Tr&dy. 
cyJne strzelanie o tetony odbodLie aię .... 
niedzielę, dnia 2 lit;rtznia od godz. 12 do 
'-ej. Strzelnica będzie ogrzana. d5087 
Z. Z. P. rUJa P1ekarzy Cuklornlków I 
Ple:nikarzy urzłłdZa. zał..a\\ę tanetzną w nie- 
dzie!" dniu 22 styrznia 1928 r. w Parku Wik- 
torji. Szanov.ną I'ulilkzność zapra.lza nal- 
upr1 P jmniE'j d WI3 7.arz1d. 
Bacznośt czlonkowIe Katol. Stow. JKIoddo- 
f.y 1'ol..klej Idęs;;kiej lJlZY k bC. !ow. Jana. W 
niedzielę, dnia 22 bm. odbędzie !\!
 zebranie 
O1lelllęczne, polączone z kolpnd!\ w szkólce 
parafjalneJ o godz. 12 w polu dnie. O punktu- 
alne. prz
1ycie upraS7a (o;:'l:!.i S
krE'tarI. 
Bacmośćl Czlonkowie Stow. P. M. It. 
przy koścIele NaJśw, !\larji l'anny. \\1 nIe- 
dzielę, dnia 2"2 bm., o godz. 2.30, w Parku 
WiktorJi odbędzie sIę walne roczne ze.. 
bremie. O punktualne pJ"lybycle upruza 
się. (d (112) 
Sekretarz. 
KoJo śpleW1l ..Dzwon". Roczne walne 
zebranie kola odb
dzle się we czwartek. 
dnia 26 stycznia lił28 r. o godz. 8 wiecz. w 
sali druha f:operskiego (hotel Mazowiec- 
ki) uL św. Katarzyny 6. 
PorZ/łdek obrad obejmuje w głównych 
punktach sprawozdanie roczne i w)-bór 
nowego zarzł!du. O liczny udzlal człon- 
ków I lIympatyków "Dzwonu" uprasza 
d 5131 Z:1rzę.d. 
Klub Szofer'w filIa Toru6- W soboto 
21 b. m. o godz. 7.80 wieczorem przy ul 
CbełmIńskiej 22 ..Zacisze", odbędzie si, 
nadzwyczajne %ebranle. Z powodu bardzo 
waznych !!praw uprasza się wlI%yetkich 
członków o punktualne przybycie. 
Cech Krawc'w w TorunIu wzywa 
wszystkIch członków cecbu do gremjal- 
nego wzięcia ud7Jału w nabożeństwie ża- 
łobnem za ZJDulych kolegów, które aię od- 
prawi w kościele św. Jana dnia 24 styu- 
nia rb. o godz. 8.30 rano. Zarzę.d 15121 
Kolo Pnylacl6ł Harc. \V niedziele 22 stycz- 
nia o godz.. 17-ej odbędzJe się w auli gim- 
nazjum teńskiego doroczne walne zebranI., 
Kola Przyjaciól Harcestwa, na które zaprasza 
rodziców i sympat)'ków. Zarząd. 
Bractwo czeladzI ftefDlctJeJ zaprasza 
&"\\oycb kolegów na kwartalne zeLoranie. które 
się odbędzie w niedrlele. dnia 22 stycznia o 
godz. lS-ej po poL na sali w Gospodzie uL 
Sukiennicza. POl'Uldek obrad: 1. ZaJ!ajeDie. 
2. Odczytanie oslatniego protOkolu. 3.. Przyj
 
cie nowycb czlonków. ł. Sprawozdanie kaso- 
we z oslo kwartalu. 5. Sprawozdanie z olt. 
wieczorku. li. Sprawozdanie z funduszu sztan. . 
darowego. 7. Sprawozdanie dzialalności za. 
rz/ldu z 1927 r. 8. Gazeta rzeźnicka. 9. Składki 
k\\artalne. 10. Składki dobrowolne na nowy 
szlandar. tJ. Ucbwała zabawy &imowej. 12. 
Wolne glosy I wnioski. 
Czes
 flzl'mioslul d 5130 
Za Zarząd: Fr. No
a staruy czeladnik. 
1'0W'. glmnast. Sokól ieńskf, CD1udo 'roruJ\. 
Zebranie miesięczne odbędzie się we wtorek, 
24. bm. o godI. 19.30 w Slrzelnicy, ul. Przed- 
zamcze. Ze wZg":du na watnośt obrad udział 
\\ szyslkicb Druhen konieczny. Zarząd. 
,.Sokół" Toruń III. Doroczne walne ze- 
lr.I h t . 
 zysłw :sr h branIe Tow. mmn. "Sokół" Toruń III od. 

UC W o"/cr 
.. b
dzio się we czwartek 26 stycznia rb. o 
godz. 19,30 w lokalu "Eldorado" p. Jaku- 
Tow. Red. Poczt. GeI, . Debry Lot... "r I bcwskieg-o z następujł!cym porzę.dkiem 
niE'dziel
. 22. b. m" o godz. 10 Pl'zed poł, oLrad: l} Odczrtanie sprawozdań % wal- 
odb
dzie się u p- XetzR, ul. 
w. DUCha, / n)'ch zebrali. 2) Sprawozdanie zarzlłdu: a) 
walne zebrani£'. Z powcdu bardzo wa;l;- prezesa, b) sekretarza, c) naczelnika, d) 
nych spraw: jak W} bór ncwego Zarzędu,' skarbnika, e} go
podarza. f) komisji rewi- 
ref. p. preze
a Jesiónkiego o l'stawie Gol. zyJnej i udzielenie pokwitowania. 3) ObIór 
Pcczt. i inn. obecność wsz)'stkIch człon- nowego zarzQdu. ł) Sprawy bieżlłce gnla- 
ków koniec7D6. zda. 5) Wnioski. 6} Różne. 1) Zakończenie. 
GOEde i s)-mpatycy sę mile \\"h!7iaT1f. O wzięcie udziału wsz)'slkich człon- 
(cI 5132. ZaJ'
::!d. ków uprasza Zaczl)d. 


!!!!! 


Doroczne walne zebranie 
ToW. powstatic. I WoJak6w ..Straż" w Toruniu. 
. mIJa od dni
 kiedy I'olllk& ka .P'I,nuje wAród czlonk, ;,S'raty" I tYC7ĄC 
,,"słnle. 8 lat 01 blękltnego' gellcrala Jó- w ImIeniu oflcer6w rezeMVy jak najlepszego 
p
brednlct:no":;la dawne Ilub)' z Ualty- rozwoju, zaznaczy I. ta niczem Jest oficer bez 
Iłau era wieki je na nierozerwalne P? tolnierzy.' a powstańcy i wojacy 
 wlałnie 
I I po ",:zfat mija od dn klt!Jy \\ybr... ty
. tOllJicrzami, lecz: zarazE'm I obywatela- 
-dElIa. rzvlegl
 doń VohJ" krsjll - IDI. Mówca "'I«:c wyrazll nadzlej
, te jak 
all
 J;u z, P o 'nuwą stolic" Toruniem (da I mglll w polu oficer I iołnien umierali Jeden 

rze
 I k Jeg sprzenie\\ ierzyla sir, mach' obok drugiE'
o za Ojczyznę, tak dzIś w czaiie 
Gdan
 ;;Ów znalazlo sil: pod opiekuń. pokoju pracowat będą ręka w r
kę dla dobra 

wOJeJ) ':IBIDi UlBlegO Orla. 8 lat mija tej OjCZ)'Z!!,.. .,Nle Iz!uka umłera
 U ('Jcz)" 
. I. sk
) dy zdradZiecka kula targanego znęl O ""1.11'1 trudniejszą sztuk" 'IIlłt .tICJ"C 
onla, le Grenz
hUlZU.' w)'rwala pod t)'Ć dla niej". 
'ieJ;loścl," ';cr\Vszą z szeregów \\oJackich Przemllwial następnie red. \VoJder, kt6J')' 
NkO"'(::k
 śp. vlutoD. lierharda 1aJI\- w Imieniu redakcji ..SI. Pom." tyczyl zellrll.- 
l(,rza o" nlu pomyślny"ch obrad a lowarzYltwu - jak 
. 'k'fgoil przy tyciu kolecby Je,o, ci, co nllj6wletnlej8zego rozwoju "ł"arud poliki Ily. 
"OZOitS fZeZ granicę przekradali Sil:. nie I ryrerako"cI - podnlusł m. lon. mów. 
pl'I,edlem V do ezercgów powlIlllńców ca - lecz o ile w dawnE'j Rzplitej tylko nie. 
I18"
J
c II!Q ci to pótniej Jak jeden Inąt liczna lfłU"Btka zaUczała slQ 
o rycea,:atwa l w 
)8
lsklch :nakl arnlji ochutniczej dla od- r
złe potrzeby panc.em" plenl
 brom la granIc 

II pod II 18' ewicklej _ w1lZYllCy ci po. ojczy
n)', o t)'le dZIś wszy
y Jeste{;my ryce- 
'la 08",aIY. o z . t I ś I p. rzan-l1: magnat cZ)' ro1xtmk proBt, w ruw- 
'si
gli sobIe, i. ofinr
 Y p 
 j d' p. fe u:. br a nym stopniu tycia swoja w obroni. PolikI 
\\shiego na marne n · ZI
. .' o. nBrałA na wraże pociskI. 
w ręku wykre
lat będ" gramce .RzPllteJ, l'Mte,pily Bpl'llwozllanla poszczególnycb 
Ij' jut je nakreśl" I ulrwalą, to me spacz- czlonków zarządu, a więc prezesa p. Skrzyp- 
na laurach, Jen! dn
ej twlczyt sl
 bę
ą czaka., sekrelarza p. Kromczynskielfo, skarb- 
CDolacll tolnicl'8klch I w Szluce wladallla nika p. P
tlltlows!de/Jo, ZUI. komendanta. p. 
'110 by w razie pOtrzeb,. móc zno"" usta. Nelkow8kiego. 2Lrujml!!trza p. Lemki i wre8Z- 

o odparcia wszelkIch na Polskę zaku. de p. Sll'ki'.)l'lww&klego z ramienia komisji 
rewizyjnej. \V sIlrawozdaniach wspomnl8JJ" 
T II o\\stalo Tow. Powstańców I W)ja. 11)"ly naz\\ illkA. zmarłych w ub. roku czlon- 
a i 
ChlO objęlo organlzacj" swojl\ c .Ią kow slro
y 'p. Alltrleba I Pawtlkowl!klego, 
l' zachodnią. Ma ono za zadanie utu;" których pam.
ć zebranI uczc1ll przez po.- 
t 
śrOtl b. wojaku w I}ie ,ylko aniąlll
z wst&nlo. 
Ickl ale I umiejętności wojenne na nAle- \V roku ub. towarz. pobudowało strzelntcę 
) D Poziomie, ocJpowladając)"m zmianom, własn
 w Cegielni; .trzelnlca ta przynlollla 
hodEl\cym wskutek az)'bkiego post
po"'a- toW.rzYltwu zn,aczne docbody. Zorgani
w8;- 
IUIpnód sztuki wojennej. no R
pę 
I
d"lflty t. zw. ..pnl'dpoborowc,?w' , 
oruń ma .woje koło Tow. Pow "tańców IIkutklem Jcanak tT\\aj!U=e[C.o przez dluZBZY 
T ló:trat" I P rz)'znać czas prze811enla na stanowlAku komendantfL 
JakĆw po
 nazwą wY. ć\\'iczenia mlodzlE'ty w zakresie przysposobie- 
ł, ił! jN" chodz
 o zwartoflt we\\,nęln- nla woj11kowego i wychow IIl. ole nał..r.'y na 
o dYKyphnr, I .0rJlwoAt w spelnle.nIU po: letytego rozmAchu. D.Jplero w lym roku. kie. 
oki, nakazanych p.rzez statu!)', to to\\. dy komebd.:1nlpJ'U oLra.ny został znany ze .wej 
, \V. ..Stru"' praoduJe wazystklm Innym dr.lelnołcl por. rez. p. :-;alkowskl, zamil'rzone 
Iroiom w Toruniu. Do\\odem u-g() oetat- jesl racjonalna po!tawlpnle tej kwestjl tu- 
doroczne walne zebralIle HStraty", klóre IIziE't zalotenio kulka IIporlowego. Ze stron, 
.JJb)'lo w piąlek, 20 bm. walili szkol)" \\ lauz wojskow)'ch pomoc w tej mierze przy- 
, rorhnt!j przy ul. Prostej. rzeki prz
'lIyly W trakciE' oLrnd oficer p. w. i 
'rehencja członk6w? 127 ehecnycbT I\tó. w. f. por.. ZalE'ski. l. r
ie
ylko mlndllet ale i 
I lowarlyStw lorUliskich mote pOllzczy- sta",! IDv}l\ odl.) ,,:ac cv.lczcnla r sluchać \\)'- 
" lak" li 'zb,," klad,,\\'. ).\k l.\lwlem zaznaczy I komend. p. 

oe! A h
rm
nja niezW)kla, a'zgodność, Jl;e
ku\\a1.i: \
Ieur.a wojskow
 
c
ynila tak 
. o Alnott - oto ce h y \\'
'bltne \\1111'1- s
)ł..kle klOkl napl'Z':'d, sztu!,a, \\ojowlI.nla ta- 
c. my c I klin ulegla zmianom, te do"wladczony nawe' 
h p()(zyna
 naszych wojaków. Zaąl
gl\ to tolwpn z przed lat &-10 dzU już jest piemal 
III
 cI.CllfadnelfO prezesa .,straty por, nieukiem. 
Tadeusza 
krzYPC:ZII.ka, od 
 lat jUi gad. lO . 
Ił .pra \\ ującego k l6ry prz) ki adE'm wla. Tow. "strat posiada. \\..asną kast po- 
, . , ' , l śmiertnl\. Z- 1cT6reJ 
\"Jr1aI'A !8pomb.d C'z1on- 
ł,\\UICł\C, uWle tdmąt w ogół wo aków kom.'- Durhł'ldu .... r. ł9'_"7 tow. mialo :;111 zł. 
'. I Jednołcl I zgody, przyczern um auto- rozchodu zas 1739 zł. Zarzlłd podkre
ilil w 
I jtgo osoby mocen jest w zarodku stl,U- &1-I1"U w ozdaniu swujem, ie obywatelstwo m. 
IlaJ!labez)' plomy" niezgody. -ł: 0tei Wo- Torunia zawsze chl:tne 6pieszylo z pomocą 
ue" I szanUją swego prnes8, Jak zresz. T-", u w p03tu.ci darów i składek. za co na- 
I cal) &Inąd. klóry bezwzględnem darzą leiy lIię torunczykom specjalne uznanie. 
,uem. Zebranie jedno
lo'nle uchwalilo: sprawo- 
Do"""t-m tego, te gdy pł:zyszlO do W)bo- zdanie przyj,,
 do wladomołci i udlielIł za. 
1101'\".80 larqdu. caly nle
ai\ dot"c
u;,I- rządowi absolutorjum. 

, zarząd zostal Jednulf"'łII_d nlł n )\1\0 Wybrano na' następn" kadenrję zarząd w 
t'
ny. dOh'chczasov.ym skiadzie, a mianowIcie pp.: 
Obrady zqałl prczell p. Skrzypc:zak. Pr
z T. Skrzypczak _ prezes. Pawlikowski - wi- 
DIe z
bran)ch czlonków w sali jako golicIe' cf'pretes, L. Kromcz)'luki - sekretarz, Ant. 
COl byli: Jlrzedtitawiciel zarzqdu okr
((IJ Dybo\\!ki - zast. sekr., Pętlino\\'!'ki - lik arb- 
IU1akiel!0 Zw. Oficerów Ruerwj p. W, Ma nik, J. Zieliński i Jan Lipertowlcz - la\\nicy. 
Jki, prezes kola LOruńllk. Zw. Oficerów He- Lemka - zbrojmistrz. Do komisji rewiI. \\y- 
AJ P. T. Pietr)'kow8kt i przedstawicieł brani zostali pp.: R. Kladziński, Potl:pski I 
'I redaktor ..SI. Vum." p. A. Wojder. SIE'kierkowski. Reraroll' o.i\\iatowy - p. J. 
1'0 DdcZflaOlu przez sekretarza p. L. Krom Trocha. Chol"l\
'f ---: p. Jlln Le",a
d
wskl. asy- 
\8I\ 1e 80 protokul6w z poprzedllich zebrań, stE'ncl pp.: Jehll
kl 1 
a
,oro
&kl. Komenda!)- 
tCEOOo n
rody Ul wojakom, którzy ni. u. tem zostal p. !\elko\\skl. .)e
o zastl:pcl\ ,p. 
III ani jednego t:ebr'lnla '" CIł\gU 'Jbll't Grzela, kompndanlem dM1
} ny przedpobolO- 
roku S t }O' Z b kJ S \\ych - p. Markust:ewskl, jego lastl:pc" p. 
bak'. ą o pp,: r. 
 oro\'a , z
. holll9. Por.own)' (poraz 5--ty) wy.ł..ór p. Ski zYII- 
.. Broo. Nowa4-, Mat. N"umann, :\tro"z k n P reze"a zebranIe powitalo burz" 
' Bkl, JakubowSki, Glon l, Glon 11. Ma.:IIt'r. b cz k 3 1 a k ' 
 " 
,/lit. Wlloi
w ki l' I k . " b \\ ' II.I! O\\i. 
II ! . "mil s. I. u urczYIi" I' \\' dalszym dą
u obrad uchwalono pod. 
-liki. Anurz
j :;;zCZl'panklewlc
 hra\\ Iczyń wytszyt skilIdkę miE'szczną z 25 na 30 !fr. 
. A!ek8Y Jaslckl, Fr. Jankowski, Jakób D)'- przvczem skarlmik p. Pętlłnowski apelow!'1 
'
kl l DrzewusZe\\lIki. . 
\\Ybr
no następnie prezydjum zE'brnnia: 
,I'IZalkle m wybrany zostal p. T. Plelrykow- 

 Be

larzem p. I\otus, la\\'nikami pp,; T. [ 
liski I Nelku\\'ski. 
Obejmujqc przewodnictwo p. Plelrykow!lkl 
1.01681 Igodność. barmonjr, I dYlCyplinl:, ja. 


'k
 
8pi- 

 L 
Ch.. 
jzp 
roni 
rne) 
I ul 
IY. 


ru- 
na, 
Dor. 
!. ie 
war 
pł.. 
;cja 
l8Cl 
lIł 
lUb 
,dl). 
,ar. 


mi- 
ego 
JW. 
ID
 
.ro 


le} 
neJ 


fi, 


ił! 
Ile 
o- 
ty 
r. 
ki 
,I- 
,. 


,ł 
, 
1 


do nłonków o regulnrne płacl'nle składek. Po 
omówieniu kilku drolmlf'jszych spraw zebr"- 
nie zakończono odśpiewlI.nipm zwrotki "noly" 
KonolnickleJ I trzykrotnym okrzykiem na 
cześt HzpliteJ Polskiej. (k.) 


Kronika sportowa 


Dz1ef1 aport6. zimowych ... "1'or1l.DIa. 
W niedziel
. 22, b. m., odbęd
e si
 w 
Toruniu zorganizowany I!-taranienf woJcw. 
komitetu wycbow. flz. I 
 w, t.. zw. ..dzień 
llporlów zimowycb". Na progllO.m zlotl) 
siO: Jazda na Iytw&,h - szybka i figuro- 
wa tudzie! bockey na lodzie. 
Zawody będę. b. cieka we. do hocke)'U 
bowiem zapisalo siQ 6 drużyn ł to: z To- 
runia (TKS.. glmn. męsk.. lIemjn. męsko I 
sZkcły wYdzialowej). drużyna sokolu I z 
GrudzlQ.dz.a I gimnazjum a Lubawy. 
Przed rozpocz
ciem zawodów odpra- 
wionem zOl!tanic nabożetlstwo w kości!!IO 
N P. Marji o godz. 9-eJ. 
O godz. 10.30 do 11.80 - Jazda szybka.. 
011 t2
i do l
eJ - finały hockeya (roz- 
grywki eliminacyjne odbędę. lIię w sobotę). 
od 15-e jdo 18-ej - Jazda fiJturowa, o godz. 
Ul-ej wręczenie zwycięzcom nagr6d przez 
p. wojewodę. 
Zawody odbęd" IIlę na śl1%ga\\ce TKS'u 
(TÓg ul. Moniuszki i Mickiewicza). Wstęp 
dla 
szYI!lt.klcb woJDy i bezplatny. (ks.) 
U.adze piłkarzy toruf1ak1ch. 
Liga piłki noźnej ogłosiła Już tennł- 
narz rozgrywek na pierwsze półrocze 1!J28, 
który podamy w najbliższym numerze 
dod. "Sila I Zdrowie". 
W ZWiłZkU & telO, te ro7grywkl roz- 
poczn" się Już 4 marca, T.K.S. zwołuje na 
poniedzialek 23 bm. godz. 20 - w lokalu 
klubowym zebranie porozumiewawcze 
dla wszystkIch członków sekcji piłki noż- 
nej. gdzie omówiony zostanie ud
i
1 w 
przyszłycb rozgr)"Wkach, Jak rówmez u- 
stalony 11klad poill.czególnycb drużyn ł re- 
zerw. 
We czwartek 26 bm. odb
dde się w 
tymże lokalu o godz. 20 walne zebranie 
lIekcji pliki noinej T.K.S., gdzie m. inn. 
nutłpi wybór nowego kieJ'O\\'nictwa. Ze 
względu na bardzo watne sprawy intere- 
suję.ce caly ogół toruński, uprasza się o 
liczny udz.ial tak graczy jak i sympaty- 
ków sportu. & szczególnie chętnrcb do 
współpracy. Tamże prz)'jmować się bę- 
dzie now).ch członków cz)'nn)'ch (graczy) 
d
 I l II druż)"IlY. (ks). 


SANECZKI! 


Na na
z)'ch IBnich ce- l 0 0' 
na
h udziel my jeslcze ,O 
SPORT-BŁOCH 
ŚW Katarzyny 5. TORUŃ .,:;:1 Teldon 276 


GRUDZIĄDZ 


] 


" 



 
RUt 


OL NICA 
z - 
ANGH JU 


Aktualniejszy dramat XX stulecia, o-nuty na tle 
C'stalnich ..r.... ..,d. w Ch,nach. Zd;ę
.a .cen ba- 
I.."s'. nakręcone aOlt w :Izanghd;u I'rzy w -pólud, 
wojsk (jeD Czan
.Co L'na oru przrs
ło le.liOO 
.taty 'ów I slalyslek Ch "'sk.ch. W rol.ch IIro..n. 
.. tuełIkR. ft III 
IB 1 ID. l TreV8r, farm la:1 i L PfIr:eD 


t;;STYDZ sfe 055. 
....¥.¥
.-_..¥.
..._.... 
Sz mpMiska fusa W ro'ach lł6wn 
Ossi O.walda ł Llw:o Pa.anell 
Raa. .8 akl. POC& przed.t, O 6 I 8 '1 
w n,eiJz. o . 4 po pol U W A (j A: 


.nltki I kerły honor_ 
walne Iylko aa p:erw 
aeans o 6- p i, W niedz. 
o I 2 po Dol. wielkie 
pr&eo.t. dla d& I mł. 
Wkrótce: iłU IIIL 


OliU 


c::łj


a N I E 


ar. 160 
dwóch azla- DZ ' l f' S 
. Qlerów" ł . 


RadJ . o _ Aparaty 

r
'B

:!
\:::c::: 
siu Radzya Pomorze. Zna. 
lazc, upraszam o zwrot. 
1 Gr-
24 
od 1-8 lamp - Samoch6d 
wS'7ttstklch sY.temów do nabycia na dogodnych "Opel" 11.25 H 1'., 4 cyL.. . 
-
 osobowy w dobrym staNe, 
warunkach w firmie Gr. 172 l!0toW)' do uiytku okazyjnla 
na sprzedat. Ofrrty do SL 
Pom. filja Grudzi"d& pod 
Gr-3211 
Domu 
(J,oszukuje się s iesmie ., 
Grudl.iądzu. w śr6dmidcla. 
w dobrym stanie ze skladem. 
Wplaty t8-20 ty.. Bez po. 
'rednik.. Zał. do Slowa 
Oo 
morskiel!o pod d.5110. 
- Piekarnia - 
w Oradziltdzu w pelnym bIega 
do sprzedania. Oicr'y do 
aclmiaislracji SłoWa Pomor- 
s!deQo filja GrlltWlłda D04I 
Gr. i36. 


- 


Zawladom:enle. 
Ninicjszem podal, Szanow
ei Jlier.t.eli do lask. 
skłaT ńialeri
liw '81;
mjeRnU(
 
I wszelkich przyborOw sZl(a:nych. 
Biuro o,I0liZl6 i aprzed,," 
azcŁ. cza,opf,m wsze1- 
lriel!o rodzaj\!. praw Ul. M.C:kłewIGza 23. 
Gr. 331 Z powaiaDlem 
lurjer Inwalida W. JaroSlewski 
- 


r BA 


d 
,-
..",'II: 
....1. y.. 


I 


"'""- 



 


Illdzią.dz u1. J6zefa Wybickiego 7. 
(dom własny) Orm 
lłatwla 21ecea!a bankowe I kreB:, łowI 
kata wkład6w oSlclednołd 
Itqp I .przeda' walut ..:r. :. 
Udziel. pożyczek pod za.t... 


(str. 13 


KonIec działu redakcyJnego. 
Za tedakcj, odpowiedz.: Wacław MadeJskJ 
w Toruniu. 
W)'dawD. I druk DrukarnI Torui1!klej T. .
 


w. Kucharski. Grudziądz 
Tel. 209. Stara J719. Tel. 209 


Sklep 
a W1.taw, w GrudzllldR po- 
uukłwuT, Olerty do ad mi. 
stracii Slowa Pomorski"Qo 
filia l
rudzi
 "Dobry P unktU 
Gr. ;)3j, 


pokoja . I Dom 
ullllblowaall!O . calod
le... w Otudzilt
zu pzy R. alcu 
n. lit utrz manlem. C:Zę
CIOWO .rednle mluzkanhl. 10 O, O 
l b b Y oszukulę od t lu zł docl.odu. aa ''puedat. Do 
l: o e Z '
SI, do Slowa Po. objęcia 80000 
ł. O!
rty do 
r. 't.. 1 f ' l ' Gr udzi..dz ; d 
IDwa Pomorskiego filIa Gru- 
mr.u,le..o Ila Gr 9 dz1 dL P od Gr 334 
"Zetem". ' -, "
>>>
tr !ł 


SLOWO POMORSKIE - aledzfela, dala 2Z styeZDla 19%8 r. 



r.18 



 "I. 


,...
,', ' " 

, '\ 


- 

'... .: 


Jo . 
... ,
 
. -r. . 
Niespodziewanie I n8gle zmarl dnia 16 stycznia b. r. 
m
re[
ł 
r

ia nlven!le
eD. J[
OD
Orn 


w Erxleben, prowincji saksońskiej. 
W Zmarłym straciliśmy współzałożyciela naszej fabryki 
oraz długoletniego zastępcę przewodniczącego naszego 
Zarządu. Jeg') zasługi o nasze przedsiębiorstwo są wie- 
kopomne. d5133 
Zachowamy Zmarlemu po wsze czasy uczczoną pamięć, 
larzad i Raja n
dZOf(la [ukrowni Dni!ław Tow. Akt 
Unisław, dnia 19 stycznia 1928 r. 


" .. 


.w. . 


, WD
@@C IPRtECIEj("Ao Sprzedaj w 
Itr , D NIEWODY Warszawie, ul 
" .. Koszykowa 7, 
;" USUWA HYDROFVGE"CAJTOR Telefoa 27-95 
. . - FABR. B\lFOBER wBRUKSELI w Krakowie Biu 
,. UŻYWA SIi: JAKO DOMIESZKA DO ro Budowlane 
A "" .KASTOR'rrzy 

" ZAPRAWY CEMENTOWEJ. ulicyKIeparz 5 
PRZEDSIĘBIORSTWO BUDOWLANE Tel 218. W Po- 

 URYCY 
JJ1i'
OOSf ialtB
d
'


': 
S. M.ielż, lIskie- 
WARSZAWA KOnVKOWANt1.nL.U"- go 23. Telefon 
29-76 i 38-74- 
W Katowicach. p. Kazimierz Wretow
ki. łmynier. alica Generflła Zajllczka ar. 19 
TelełOlł 14.J5 i w Lublinie. Dom Komilowo-Handl. wy F. Moskalewaki i S-ka 
Krakowskie przecłmiekie ar. 49. Telefon 2-49 K2181 


........-. 

-"'-- 


-, 

' 


'L 


_. 
- ::::r 

 


'. 


I 


Ofiary kwasu moczowego 


I 


poleeany przez 
profesora 
Lancereauz 
bylego prez... 
Akademji 
MedycZllej 


PD
aura 
OłJlan 
REnmatJlm 
ArterIa. 
!((erJza 


. 112788 


ZaVuty kW8lelll moczowym, tOTt1lrowany h61amł. może być uratowaaym 
tylko przez 
U R O D O N A L, 
.....Iew..a URODO"AL rozpuazcza kwa. ....cro.y. 
Gener
 Reprezentacja: WarazawL Fredry 4. telefoa 73-55- 
Prawdziwy URODONAL tylko z polskll i fraJIcuskll etykiet-., 
2:lIdać w aptekach i Kladach aptecznych 


. . 
. 
. 


k 2532 


Lv/ 
( 

. 
_____ c 
NOWOSĆ 
IZOUCJf 
fTRDI ( PRAw.lASTU. 


fi!:; Ą 
]; 


fABRYKA ELEMENT()W i BATERJI 
_ TElEF:I082 
POlNAfJ PATRONA JACKOWSKIEGO 5ł7. 


_Iłjl.pa.. lOkatą O.zcz
dno.cl j... ubezpl.cz.nlo na IJrole I 


I 


Kraiowe lIbelOimeoie 
 oa blie Ił POlJlaaiD I 
God&. urzęd. S-15. .uCiI 'acz"Wil 19. Tel 41-12, 23-31, 53-12 
Jedyna wtytucja "DIorZl!dowa w Polac:e 
o charakterze pabliczno_prawaym. k2789 
P-'enJllcilD".zpi.czellia Z7cia.ewsZeJlIle.. rodzaj II z rewizją 
I.Karlll, ł lIez re..izJi JeKaralliej lIiI liDie, f....slli . dolar7. 
Bez hadaaia lekarskiego od 100 do 5000 złoty ch 
Z hadaniem Iekarskiem od 3000 złotych począw.; 


I -aJp..lliei.q loka'" P o.. .o w- ' " eat b I I ł 
.. .. .zp .cz.n . ..olow. 1 


l 
- j 


... -. 


..K ' 


, . 


.... "'4" .., 



 


Dnia 19. b. DL zall1111 w Bogu po d'ugich i 
clęłldch cierpieniach nalz dlugolellli cz10nek 
dozoru ko'cielDego parafjl Podgórakiel t. p, 


]dichił SZ£tzmański 
przef\owszy lat 80. 
W Zmarlym ItradUAmy I!orliwego członkL 
Cześć Jego pamięci I d 5016 
Pogrzeb odbędzie sie dnIa 22. b. m. o I!odz. 
15 z dmu ia!oby przy ul. Glównel. 
DOl6r koŚciein, W POGg6rzu 


.,. 


Dni. 20. b ID. ..snęł. w Bo,.. opalrzona 
Sakramentami 'N ukochana n8SU matka i babke 
.. P. 


Augusta (elmer 
z domu Waldowska. 
pndywny lat ti3, 
o czem donosi ... smutku po,rllion. c6rk. 
Fr. ...Jeo . .'n..... 
Naboleńst..o hłob"e odbędzie aię w po' 
aiedziołek dnia 23. o loda. l,r9.tej w koścIele 
'w. Jona, następnie rOiueb. 
Toruń. 21 L 1928 r. d 5011 


..... 


.. 


t' ........ 


ł . 


.. 


... 


Wszystkim tym, .tór
 brali udzial w po- 
grzebie moiego drol!iego męta i lIilSZego kocba- 
ael!O ojca .. p. d SU11 
Teofila andruszkfewiaa 
a szczególnie W. Pa.aom Dyrektorowi i Inspe. 
ldoro...i Urzędu pocztowego z. oddanI! Zmarle- 
mu ostatnil! uslul!ę, Kladamy aa tej drodze 
aecdenne 
B6g zapiać I 
T0ra6. 20. L 1928. Rodzin.. 


.r ". 


:- 


l eble 


Urzadzenia do ca.100 lokaj., 


,otowe do wyboru n. 
kładzie. 
po kaidej cenie. p o I e c . j .. 


B R A C I A 'E W S, 


T et. 84. 


lab."ka m.bli 
TORU"" 


Mostow. 30 


. 


l. 
.
 

] 

J 


w mUrD
a[
 welUn
lrznu[
 i elU[ 
Dr. ł.aszewsici 
10-J2 b. lek. naczelny w Sanatorjum Ludwikowo. 
+- 5 TOłU". .o.'owa 32. d4960 


Po d!u;loletniej praktyce w zak!adach zaira.- 
nicmych i krajowych osied!ilem się jako 
lekarz .pecJall.ta 


, 



\. t
\I
 4'lq!Dq
ł 
E. GRABOSZ 


)'0 '!t'?» 
rllJi, ul. Szero\J.- 


t4apisz do mnie! 
Ś"'iatowej lł
wy psvc},o'irafolog 
SzylIer-Szkolnik redaktor pisma 
..Świt" opowie Ci. kim jelld. kim 
być mo:tesz? Nadeślij charakter pi_ 
sma Iwój lub zainteresowanej 
oby 
zakomunikuj imię rok miesiąc wo- 
dze'!ia, kawaler. toaaty, wdowiec. 
1I0sł osób najblitszej rodziny. Otrzy_ 
masz uc:zel!6łOWIl8Dalizę charakteru 
oiue' enie zalet. wad. zdolnołci. 
przeznaczenie. lak róWJliei horolkop .lynnelZo medIum M- 
Ile E"igny. W,zy,tlim czyh'lnikom aJlalizę WYlY!. lię po 
otrzymaniu tylko 2 złotych (zamialt zl. 5). N. przelyll1ę 
zalllczył znaczki pocztowe, Oaob'kie przyjmuję w ,odz. 
12-7. Proto..oly odezwy, podziękQwa.aia aajw}bitniejszych 
oa6b Itolicy, Adru: WAr.zawa, 's7dlo-Graf.lo, SZJller. 
.5110Ialk, RełallcJiI ..Świt" N....
.J... al .... 6, ról 
l ' MarlzaJkowsluel. k 26-U 
lp. s. Nłalelae 
oea. wycillĆ I &aL do li-. 


. 


J 


.. 


I 3
i
1 


Ai 


Łaskawe Panie 


raczą się przekonał, fe 


loUJ. Han
łDlUD.Przem

ł
w
 
dawniel C. B. Dielrich I Syn z o. p. 
Szeroka 35 


służy wielkim w
Jborem 
l skorą i rzetelną usługą. 
Naczynia kuchenne wszelkiego rodzaja, 
Muzynld kuchellne. 
Porcelana - FajaDS. Szkło. 
1.6tka metalowe Ił 4878 


°l 


MóJ d 5061 
z8lłład dentystyczny 
przenioslam n" 
Starom e.skl R,nek 5. II p. 
(obok Dworu Artuaa) 
Kaf ola Berllerowl. 


Stale .przedaJem.,. wa.onowo 
lU [be Izuapy IO!DDWe I k.l. DO Ił. Ul 
wałki IO!DOWe I. kI. DO Ił. tli 
wałki losnowe II. kI. DO Ił. 
, 
za metr przestrzenny franco wagon Ostrome 
lQloszenia do Zarządu Dóbr Ordynacji . 


J. br. IlveDJle
eD.I[
oenbom, OSllOm!!' 


.' 


. . 
J OBIID Bn DEU 


...'- -.... 


" 


'est 
nledoko6czOD' 


. ., 

" 
.,.....
. . 


. . 
., ..... 
 
l Y, 


) 


Bez .e..n nł.. 
.st ,je ,.e'" 
s'ohI. - 
Deser zarówno .0 ' 
I.k i n. pod...' ' 
na który mot. I' 
pozwol'ł kaida OIZ 
losro ynJ to pi.... 
.ra IIotO." 
na oroszku do .ieaU 


"., 
"".- .....: 

. . 
.," 



. 


Lu ba" 
., 


- 


P,ou.lt do plltczywa ..(,ubtl- 1.' 
powulIC:!)Ille uznany Jako naJlepuy 
I naJoIIZC;!fdn;eJuy. zna/duJąc: 
Wlz/idz;. IIzerokie zalltollowanio 
Żąda/c:ie WUfdz/./ 
LU8nft
KA fABRYKA OROIOly 
Lubo". pow. poznail.kl. 


. 


..:. : .10_".""- 
. 
" 


1= 

 


IS tana ra.R a ai 
 
Odbi
mjld tTPU 11128. fatwa obslugL pewal "! lIf10 
dUo dzwlęc:zny J IIlo'ny odbiór wszystkich europelUJcl 
Itacji nadawczych. a pełnI! IZwaraacj, ł.
rJ/o'" 
po njebywalych cenach. 
U
!l raf 2 lam ",,:n u kOI1l
le.łDY a bata!1I- Ilu
ha.ł.. 
1
1l. ,IwIiI I!ło'mkiem o pow,eradllli 30 ClIo 
matajałem a.atenoW}'TII, gotowy do utycia Iti... 
Rfjmł ł Umpomu Sld
leu Brown, ::;::n,;m

;: 

 skiel Ikrzyoce orzechowej. wSZYltkie Itacjl eurJ: 
pejlkia aa lZIo'nik, obalula prosta, bez !lod 
ków 3sll.- 
5 Ja r.:n D "' O ' IJ
 U h.nJ una ' ;"1;1k; lir.;' ł:dbi6r' w,zJ.tki
 
liiI' iiI 1I(j nUu Itacji .uropejakicb wykoalDl' 
1u
IUSOWe. bez dod
tków . . . .: ,,"
." 
S'UraIIDIt: Illllikl 
II sal I ilSlallcjl .11 ffS!mIJ. 
WszYltkłe .par.ty od 4 lamp 'Iuwyi maj. obal
f' 
prostlI (flnkn
fbedienUDIZ'. Ikałę elektrycznie 
'WI" 
tJon
 wyl".oan,e luksuwwa i zaopatrzolle w 0'1 00 '" 
Ize zdut.ycze techniki, d7iec:lęcolatwa obliulla l'; 
pelaa pewnoU dzialania. II 3
 L 
Proaim
 "da
 odwiedzin alllzego przed5tawłcle1a. la 
!1, ewl l!illcych ofat lIpecjaJnych . poku... 
Speo,.lno&C I przebudowa. modernIzacja i repar.e" 
przez nalzycb fachowców. Wlzyatkie modli" IIIgłsi 
Irow i czę'cl Ikladowycb Itale lIa akladzl', 

tandard-RadiO 
W.rltablo (0...6..,.
>>>
f 


tttr.. 


--.... 
m.oWO POMORSKIE - IIleunela, tlllla ZZ .tycmla Im 
 


!fr. t8 


18 


1
86 Series 30 No. 1 



 " 
-
 


l 


[? 
 
J .,
 

-\lł- · łIii. ł. 

 I. ,-',
 

 ( 
 _ .,.. I ' . -;, I 
r _
... _ .
ł 

. t . 
-- 
 1f1r. 
Nie należy 
J '€i
f 
trzeć weJny "' 
 


" 


a 


. q. 


JiIDlrZI!11IJII U
eZDieme
 
SIL I 
Spółka Akcyjna 
Oddział W Toruniu 
rzyjmuje W5zelk.ie. ubezpiec.zenia 

d ognia, kradzlezy, transportu, 
wypadków i odpowi
dzi
lności 
prawno . cywilneJ 
m. mlid"lI!odJlleiszv
h .....r
nk.ch: gwarantul_c 
. dnocześnii Izybkle, IlUmlenne 1 f.chowe za- 
Ił l.twlcDic ukód. d 4783 



 


. . " 


Obrączki ślubne 
w wielkim wybol'ze poleca po wyllltkowo niskich cenach. 
z. azc...ego "ota, pocz...z
 Od 2U z, pa.a 
W. STARZYNSKI. TORUN. 
Nalsla..Z7 pol.IU zakład złolniclJ". 
..Io&. 1&90. dól35 ..... Clael:_I...Ka I 


, 


t ;:-WiClkoPOlska }'abryka -:;b 
St. D,czkowski i Ska. 
Poznań, pl. Wolnosci nr. 17. 
polcca 
Duru ZielenIe wapiEnne 
nmbru 8ł

itu wamenre 
Czerd alejna Ezerwienie w5vienne 
me ftl k. smalec tzerń IrankI. Zielenie [nrD
OlUe 
.. wfeprzow, Czerwienie GUDn, ZOł[ie mrcmowe 
margaryne CzerwlBniemnl Zielenie moRowe 
uezn, tłuszcz jadalny Cuno
ru Z
łUe IUn
D
e 
- . Palm - .n '. Błeklt parUG. lerra ne 
tena 
" k 256. Ma
on:owa I Inne 
'team bardzo tanio. Proszę :fędał ofeń I 
 II.' f b dl h dl I ' 
. oru WlZelAJe ar y a 8JI u przcmYI.u. 
eksander Weichbrodt 
GdatasK. Bilttelgasse 6. k
616 
Spe
lIlillta "" bllrto",. Mpl"Z('d"t IImnleD. 


N TGDY nie trze
 rzeczy wdni.nych przy 
prolniu, stale p.mięt3jąC O km, t: "cłn. 
kgo nie znosi i prana w nieodpowi:dni 
Bpa
ób kurczy się, przestając by
 miękq, i puszystł- 
U niknąć motni wszystkich tych f ,ulnych Dlstępstw 
utywając do pr.lnii wylłcznie LUX. Jedynie LUX 
działa zbawiennie. Di wełnę przy pr.miu, gdyt 
wuwa brud w spbsó
 Dieslychinie h
odny, a 
zarazem radykalny. Ci:nkie pbtki LL'X'u, q 
ni
lych]nie czyste i nie ZJwieraj, tldnycb szk'd- 
liwych gryącycb substancji, a przy splLJkiwaniu, 
mi się ab30lut"-ł gwaraDcj
, te wuystkie mydliny 
&Ostaly usunięte. Z.vycz1jn: myJla nie dlje lIię 
kom;J:etnie spłuka
, IIzcątki poz3stajł w wcwe. 
która wskutek tego tólknie i ni-zczy się. 
J,d,,,,, LUX I;"s, .',es.l, I Iru1f""""", 
Ł-..tkę LUX'u wsypa
 do wl"Zł==j wody (pół mied- 
ni.:y) i ubić na gęSI, phnę. Gdy roztwór wy.tygnie. 
prać w nim przez wyciskanie brudu z Wd.1Y, ZD 
niJdy prz:z t Ircie. Gdy wszy,.t!;1} czyste, ullunł ć 
I1ldmwr wody i rozwieajć " cl.bda:m miejcu 
zd11a od ognia. 


- 
- p
szll1ilwanl zasf
w na Pomopze, 
-_. 


; 


I ZY 'IJl1 J GRANULKI" 
nn RU$SYAHA.. 
. .
 ! . . - ......---..:... "' .( 
. ,ł- '--'l 
FM/I!/; . 

,
.: i
ł: 
.( 
.., .
, 
" '\. . 
o.

. 
, . - ! 
 a'/ń" 
'1 
 .r1Ńd,ł"N/f,.11f ; 
, -=- 'ÓD . 
. 
., KAS' 
DUSZNOSCli'
RYPKI 
J::I
- 
.PJcDWA(Sll"'w..;$żAw.-.' 



 ltĘ ll
 
;::i iii: 
... ... 
: ifffi::::::'; 


Uwata t 
Preaimy wyci,ć i przes!ac__ 
umies,CJ:ony poni 7 ej lIu
on. 
\\zamiao "r:il
m, pacz_, 
L u " . u, wytarc:zaj,ca oa 
p'r.Jbftc prao e gratis IlIcznoe S 
ilusuowan, tirOM"". ą-- 
bic u.yoa. 



 
rima w

iel 
órno
lijni 
 
a kop.lo GIESCHEGO 
oraz Kok. hutniczy 
po cca.ch konkurcncyjnych (konceroo- 
WJchJ ofiaruje a termiDo"'_ dOltawł-o 
Ge Te We GdrIlD.I
..I. 'a.anrsl.. 
.. WUla.. & .. ,. . 111..1 aell 
04dal pomonkl w Bydgo.zczy, aL 
Dworcowa 59. Tel. 66f1 I 1593. 
II mlldafJ le
11 klmr8111i1r:schB S. R. KatowicI 
- 


_. 
o 

t" Y" 
łz
 

 







:"\k_
'
 
q..
. 
L04 
"'. .". Poczu Gł6wna. \Va 
a. -Up.. ara o 
be2pIotM _' ..... mi JN.ł....... poaieu L..-. ..,......
- 
na p 6bnc p..nie. 
') I,,", I D&I.ioko.,..._.__._._..
.___...______._ 
, l
 
..
:-;;._...--..w
.-;;..;;.;;;;j;;
.
-;,;;;..i"._---_.- 

c Sp.;lka A.k!:J.:J1Yo "aRUI\L 
"\ d 2;96 


k 1639 


- 


. I
 


, l' 'I "' 

'l'J'
łr.
p

o' 'h "' , 
.. . ':rrr 
 ", /f;$ Jr j 
.,..r' Tol. IV" 
..... 
 
" ;. IWD '. 
 
.
S II:T. ł4Xt\?',' 
.
,;'. ,'t0M09t SK
 ./ 
j,  
 .a.llt.r. .oJ ;V ',- 
I

. . ',', -
 . J
. ."__" ._
:. 
'":10...'" . __ 
... 
'. . \-. ....-"
 ''''
 
..;;::- ,'I{.:' 
. ...:.."t '

 . 
','
., ; 
.. i08 -:TO

 . . 
L 




 

 

 
,( 
 r' ..ł._ _ 
 
./ --:- -
 
{
 
- - -

 



- . -
, 
, 
./ ' f / 
(
 ;;',
-'! 

. :,.
 .. . 
"'''-_.ł. 
 



 


W
 I m

Z

PDHm 
or.z Kaburzen;. t. łlld"owe, do egli...o
ci wątroby. 
nerek, k.mienie tólciowe. reurr..lyzm, artretyzm, 
clerpieni. hemo
oh!l,lne sI!, 
P91L'
do...ane p
ze 
w.tnie 11_ przrm1an" materJ' I zanlcczyszczanlem 
krwi .. orjlanizmie ludz
;m. 
ZIOUI 608 HARCU D.ra LAnEaA :

fy

j:e
: 
mianie m.terji. pobudza i" tralLienie. oczy
zczajll 
krcw . przedewSljst.lem u drawiai" tft"dek I ro, 
wod';jll regutarne dZlar.nie ..."troby i nerek or.z 
usuwaj II obstr..kcje. 
ZIOU l 6
R BUrD D-ra LAUfRA ;:



 az:;: 
teczne nieutytki or.z P zeClwdział
j4 tlL'orzeniu sie 
os.dów, naslępstwem kt6rych 1e51 reumalyzm 
i .rlrehzm 
zlon Z 6
1 BARW D.ra UUfRA 
:
:
i
,,1 ł::
 
rleniu sie kamienI tólcio""ych oraz .łaIlOJz" ci
r. 
pieni. hemoroidalae. k4231 
te.a 't ,ade.la z. 1 50. ,.dw. ,.delN. zł 250. 
Sprz:dat w .plekach i skł"d.ch aptecznych. 
, 


- 


LP.JO-'"'' l]e 


Komitet BlLdowlanl' wplsanegó 
TOWfiflYltwa 8
Ddlu MnSkiego i Je[tniki ponoi
j W fijJ]1j 
z siedzibę w Bydgoszczy ogłasza 


przetarg pufilicznv 
na 600.000 szt. cegły I 200.000 szt. cegły dziurawki. 
formatu 25Ot12::t65, nie zawierającej merglu, dobrze wypalanej, 
mocnej - loco wagon a Termin dostawy wedlug umowy do 15 ma- 
ja 1928 r. Cegła płatoa gotów!ią, ew. zgóry za gwarw'cją bankowę. 
Oferty naldy składać,wraz z wzorami w kopertach zapieczęto- 
wanych, opatrzonych napisem: "Oferty na dostawę ceQły dl. Tow. 
Szkoły Handlu Morskie
o i Techniki Portowej w Gdyni" na ręce 
W
ana Dyr. Ini. Siemiredzkiego w Bydgoszczy ul. św. Trójcy 11. 
do dnia 31 stycznia 19'28 r. do godz. ]3-ej, w którym to terminie 
nastąpi otwarcie ofert w obecności ew. przybylych reflektantów. 
Komitet Budowlany zastrzega sobie dowolny IJ'*' USłllEJ, 
(-) Wadaw Wejers (-) Ini. Franciszek S;em!radzld 
Dyrektor Banku Gospodarstwa Dyrektor Pa61twowei Szkoly 
Krajo..ego w udyni PrzemyIłowej w Bydl!oazczy. 112186 


...; 


abela tarrf, pocztowej 
wllinej od 1. QruJnia 19J!7 r. 
do Dabycia 
eksped. Slowa Pomorskiego 


'uula[ja rnajijl
ów. 
z' UP.owatniony przez Prczel6w Okr. Urzędów 
!tlllsklch .. PozJllniu I Grudzl_dzu do wykonywa- 

I p l plrccl
cii D. lercnle Województw Pozl1aiJskicl!O 
, omorlklell!o 
Stanisław Juracki 

. 
ozna6 
tle MarCiakoWlkiel!o 
6. t..lcfoD 25-41 i 66-IS 
Grudziądz 
PI.c 23. StYClllia ISa k 2619 
D-łł
dlt.wJe ultawy o wykoDaniu reformy roloł-I 
z lU. 28. II!rudłlia 1925 r. 
PmDrOWadZ8 parmła[)e i:t
.:: I

e::ti
rłych m.- 
tp!!
!O
!
Za.Wijła[ZeDla 
:ł. 

:




n.ar
. p
z
l 
atyUcó 
DJł-JlJa od. obowil\zku parcelacYlnel!o 
W R UIBjDUWa diuiofuriDDmew P D
e U m [Z ' k k l ic;, P.6B::k
 
olDym n. "u' {j w,m 
DyWa.tl h pao I 18ao.pod.low.nle parcel Da- 
DrDan
D)e zDrUDijPnai U 
z [ ; lD nY
b d
k




:
 Iprze- 
UdZiela d w u d.ty p.rceL 
DOpa :e wszelk
ch Ipr.w.ch zw

aDych 
Roa d . wykona.tl,em reformy roln"l 




 p i h 
"Ijl\c po berwazorzędnym apar.tem fac OWo 
1927 par::I:
" - przeprow.dzenie w 1.lacb 1926, I 
lIlIIlU. ł .eU
 n. oblz arze 6 5(,0 h.. aepCWD.a 
.. prleprow.d. powierzoDych prac 


I.'IANIN 


, 


Wegiel g6rnośląski 
Koks hutniczY 
bry kaetr d 3753 
drzewo opałowe 
....lIono wo I w mniejszych ilo'ciach 
polecaj.. 


w znakomitem wykonaniu, po umiarkowanych cenach 
także na dogodne raty do 18 miesięcy, poleca 
B. SOMMERFELD 


fabryka pianin 
Bydgoszcz. III. Promenada 44- 45 k 2321 
Telefon 883 Magazyn \fI. Sniadecklch 56 lal 19O5 r. 
Grudziądz. ul. Ciroblowa 4 
I "a Wl'stawle Wodnej otrzymała nasza firma Jako Jedyna 
firma tej bran:ty złoty medal. 
Tak samo na tegorocznej Wystawie Gastronomicznej w Poznaniu 
odznaczonlł została nasza firma wielkim złotym medal 
 


Bracia Pi
hert T. z o
 D. 
l'oruń _ Cheł
za 
I PrR:dzamcze 1. uhca KOleiowa f. 
II ;elefon 15 i 32. telefon 1 19. 


.....
>>>
.. .,. J. 


N.pł.OW1 WIeł- tłuMY 10 
7, kUcie dal. 
.. .ioWO 10 
7. do & Uc.zb = . alowo 1 w, 
.. .. - lud. -łaDOWi 1 elOWl). 


Repertaar 
realrD PomorskIego 
(Teatr miejski) 
.. T......i.. 

'H" H At6IV,MIII 1 


" 1011111" dnia ZI. 
o loda. 8 ...iecz. 

a jac1f' 
operetka w 3 aktach 
Stolza 
CenT mieiK z.nltone 
. nlr:dllr:l, dn. Zz. 
o fału. 4 po pol 

\'a jae'} ft 
opuetka .. 3 aJrtllCh 
R. Stolu. 
wy miejlc zniżone 
O ,oda. 8 wiecz. 
.,etd(.," 
tragedja w 5 akbch 
W. Szrkspira. 
. ponlr:dzla'ek Z3. 
o loda. 8.15 wieczorem 
WTltęp Teatru n Wielka I 
Rewia" p. t.: 
..X
ł 
:,a(
jm'.t" 
z udzialem p. ,"'ariana 
Rentgeua. 
lir: wforek dnia Zł. 
° foch. 8 wieczorem 
"C'td(.", 
tr.,edja . 5 aktach 
W. Szekspira. 
II iroo" dnia Z5. 
Wieczorem o loda. 8 
Prem;"era 


".,met1a(t1a 


łl t!1""-
 
komedia w 3 aktach 
Larry JOhn..oDL 


B. Wilamowski 
1'0ru.6 d2I44 
Ut b
u . III,ned. tltZtJ 
EIIZ)stuje od 1818 r. 
DewocjonalIa 

ec:zIó do aabot
 r6- 
tuce, _dBIiki. krzyżyki 


Kaidy.kład I 
towarów krótkich 
mote zaopatrzy t llię wpo6- 
czocJay. akarpetJd i llici 
aajtalliej I 11& dq!odnych 
warunkach w hurto,"Di to- 
warów krótkich d49,'3 
w Te_niD. przy al Sa- 
meDlliczej 2, przy R)"IIka N. 


( 


Sprzedate. 


PI1Iszrnra 
kurtka bronzowa z suknią 
popelillową prawie nowa 
na średni" figurę, tanio 
na snrzedaL Prosta 7 IV. 
d-5t26. 


... 
Elektromotoł'7 
Uillowllej kOll8trukcji _ 
łerjaly instalacyjne. tyTan- 
dole przybory do ołwietlania 
ofensj. tallio ElekUa Toruń 
Cbełmińaka 4. d-44
9 


Piec 
c:aldemJczy transportowy Da 
Iprzedd ToruIII. Grudzilldzka 
93 w podwórzu. d5075 


I 
 11tA"/I
r'W
 

 
u ItJllH
 

:/: 
- 
I( U. 


WyleJ 
u aprzedat. ZlIloazenl. uL 
Proau 32. 118071 


f. .J , 
f (,' 
. 
@ 


KOSZULE 
'r.kow_ I ...okingowe 
p o lec. korzY:łtnie 
Kazimierz Witko.,11I 
artykuły mC;6kie. 
Torul\. Szeroka J9 
Yis a vi, Kanlerowif" 


Clt;.kł.go, 
otdmbarwello. IlceuejOJJe- 
wuello ogiera 7,l!łiol.tQJ.p 
z powoda ,mi_y wła
nej 
hodowli aprzedam lub u. 
mielli.. B. DopalaJl. Wielk. 
Nieauwka poczu i -łacia 
Cierpice powiat ToruJ\. d51 J8 


Płanino 
pierwszor tęchli fabryk.t 
przedwojenni, ailny .101 
aprzedam. TMUA. Siepkjewi. 
cZa J8 I prawo. ,UM 


Sprzedam 
25 w.rchlaków po 7J do 100 
łuut6w i 70 proai"t. Rom.. 
Maj.w51d, Słararada aucl. 
LiDOWO pow. GrudzJ. 
d5035 


Piekarnia 
w pelnym bi
u. mi.nto JIO- 
wiatowe lIaraizoDOwe w 1116- 
wnej ulicy Datychaia
t do 
oddania har
zo klltzYlb e. 
Oferty do Slow. P_, ak. 
pod g80JJ. 


Trzcina 
150 kop tanio Da 8pl'zedał. 
Skrzypnik, Kowalewo. POili. 
d5056 


Odmroteoie. 
OrygUiaIaa maU nMrozoł
 (z 
kogutklbnJ. leczy odmrote- 
aia I goi powaule ranki. 
Sprzedaj, apłeki i drogerje. 
K2289 


W razie ItmiUleln. ,..,.padku 
polec. sw6j , 
wIeile. !ybM _
 
trum.en 
'_ 
wuelkirllo 
 -- 
,ałunIlu po 
unllch aniton W. Ch
 
.&O..kl. Mokre,. Wodna 40 
d377S 


I ..allans
 09..3 
J ZABAWKI I 
mołna auplt .. firmie 
J. 1I..ada.1 Cblłmll.1I1 I 


Sport. 
Rękawice do boksu, skóra 
zamsz. 16 zl para oraz 2 
futrzane' es na aprzedal 
Fr. Blalkowski, Toru6. 
Stroqla 8, Ryba.k1, przy 
parku miejskim. g-8l20 


Dwa ...y 
mU
ne, trz, pokoje z 
kucbn", wolne, 3 morgi 
ogrodu wanYwnego, u- 
raz do spnedanla. Cena 
11 tys. Grudzl
dzk& 209 
g-8t32, . 


PIan1Do 
zarranlcme marki Zim. 
mermann LeIpzl",. _ na 
sprzeda&. Oferty do Sło- 
wa Pom. ?Od g-8099. 


SLOWO POBORSJU.. 


1o..tdzleJa, dAla 12 -łJCZD1a 1918 r. 


Drobne ogłoszenia. 
T-wlam_._ .recl.l_ .'.onw ..illmetr 80 ..O
 


. ,,
- 
l. 

 
p :;:-d 
I 
czytaj pilnie " 
, ;S 'owo Pomorskie.. 
" Ogłoszenia drobne 
"' dla poazul.uj
ycb pracy 
5fł./ . 
zaitkL 
'" 
-., 


I Zlellaacl:. 
suknię balo"'" sprzedam. 
podmul')a 62. g-81
0 


Aato-doroil. 
nr. 36 sprzedam.. Zgloflu" 
nia na postoju, Stary Ry- 
nek. g-8101 


PIalImo 
matki Gebr. Zjmft]fOnnan 
I,.eipzig-Mólkau w baron 
dobrym stanie uraz do 
sprudanla. Pofile"'skl. ul. 
Koś
juszkl 79. d-51:.$ 


Czapki 
bałon
kł 
serpent
ny 
konfetti 


w wielkim wyborze 
tanio 
J38 
Ludwilł Ponidtl 


Futro 
damskIe. feko...e aa .prze. 
dat Toruń. 
ukłenRi.:z. 8 
p.rter d-5140 


\ 


Dzlerł"W7. 


War.złat 
lub .I.d w oddziemTfll ba- 
d)'llku 3 abikacje Itajenki 
I wozowni. uraz do wyn.- 
jęc:ł. Orudai,dzk. 74. 1111071. 


0llr64 
Z dułem zabudowaniem 
w podWórzu. mote byt 
mieSZk&Qle. wydnerławię 
Toru6. Grudzl
zka 111. 
g-8I01. 


Do wy..-jfQcla 
1"lep . mielzkAlliem 2 po- 
kojowem. przy ul Wielki. 
Gubary, 20 wpro.t od ppo- 
du... Czynu Da rok z lIóry, 
Fr. J.woraki. ToruIII. Suro- 
b 19. olMS 


Po.zukiwane 
jaJcieblldikolwJek ubillacje II. 
100 ctr. zbota. Olerty do 
.dmiaiatracji Slow. Pomor- 
uie,o pocIlI-8If1. 


.... ..... 
lD8Aywny doDl, atodółka PO..ukajfQ 
Siana nowa 7 I pół mórg zleud I :łlOłyezkl 5COO za wysokiem 
na. aenedat. Fr. Stli czyń- oprocentow.niem, na I rok 

 



rze
at. S;
 IIk
' l 
lotorja. pow. To
 Olewty do 
ło\lla POIllo pod 
- --_wo. ..-. I .... _ 41-51.2 


flrlft7 C. F. Mt1LLER I SYri 
BOGVóZI£. WO - POMOIłZL 
FAB
Y'A POWIOt:
 B,.UMAClANYCJI 

) HARHII.LAD I ł'OWllIEt. SLlWKO
tcB 
( KU p nL AD.a TIlIG'A:ICI,.JI ,.aOGIIII." 
50 domów KOli UtOI. 1881. - 'lIIIfOl( I . IL 
ze aklod.m, i b.z od 8.000 
do 10,'.COO Iprzed. popr.waki Dro.erJ. W S 
 t: D Z J £ D O N A B Y C I A 
Torwl Wielki. Gubary 14. kuplę ewentuaIaie a do.,1IIo "- 
TeL 450. 1!8143 , Ziloazeai. .P.... p&z.d. Al. ...J 
Sprzedam. 
j
akow
kie.o '\_łM
 .' Le li C J e e T8IlllrłJtały mułlt 
a rGW()....... Vryje£iJU meble 
 - Kapa USd dob.... .eln. 
I urz"dunle udn i we-y. K I he
płatnie ułatwione 04 & 
Sienkiewicz. 5 Majew.ki. ap . a p o50bem ma owania J(oSlule wlerłchllle od 1 
1158 lI1aieiu, wiUc s 
odelll a f b CiapkI sportow.. "a' 
li kOlllf.rtelll, aiedaleko"U- pr.,.,dziweml ar aml Czaplli dJ. Młodzieł, 
. 
F midc:i. łub więkl'" łł- Relief C &. H tylI! 4 
atr. czyr.uowy ze akl.d&lDi II. . . · Sza/llll led_bne : 1 
kar."ulo.. d e I fok.wezu"rln. lillji - al Sz.rob - Kr6L odbęd.. się dn. 24 bm. " Oetry , . . . ::. a 
nowe" na z'"'y.:acjB. okuja JadwilIi - przy wp!acle od dod
 3-5 po P oł. S".rpetkl,' . . . od U' 
dla pań. t.nio de lIahrclII. 50.000 al. WJII'98ł od widei e I K Ik I lo. 
Ton..'. ul. Szewska 3. Z.ł. Torul\ ul. Sło.ackle.o cł e. L Z . 'oueai' do SI. f - Zełoszenia przyjmuje am'&e I J:U ery 
17 I 81'" I -. 
 modne wzory. . od 12 
. . plr. lIa prawo. 8 .... poci d5JII4. DrotJ'er J ' 8 ł lora 
...etri ..elniane . od l' 
Sprzedam ' I . e K.pelusze wlochlle 
unlldzenl. ,ypialm pod _a., JadłodaJnła' M I cł. JIUI Boieś.kl. Bleh&na eiepł. w .:el 
hoń. Teruit" 8yd,oska 37 w łr6dll'IełCIII zaru do oc! 
. Iłl Ueł ToruA. cU1
. wybor.. 
I piętro- g 8Job daaiL Adru w SIpwłe POIlI. mled' npule w 1I..a4ei et Mickiewicz. r4. Tel r.o 8 B 
i 8J -'4 firma J_ Broda Tora.1. Ko. racla rzeac J 
Fatro uaro... 13. d.5t50 
Smalec " Kto I Gdzie I Co I To.uA. ulica C".lnlllia 
podr6tae po ,..k.rzu, we L d h 
wn..tra rcs" I 'ki" bran y. kol- funt 1.55 d wi.przowy łvnt Fbharm_la J/l'ę '..0 aprJe at c ce i po 
.. 
... 1 J I .--: T ilobr.j ceni. aukeloaatorowl 
nJer" mankiety. .J.Opy. "prze. .65 z po .c......o orud w dobrym są.nle potn
b- 
_ D__ k __.. 
4all'l bardzo kor"Lstnie Ajr. Kopernika 30 ulild. 
-IljJ na do kośclólka w Ol1 ten -I. naoqCZY o_iemu. 
... o- ł.uiuą. 10 zleceIIi.. k2..08 
w,k..te SłPWCI Pomors!&. pod czynie. Okasyjnlil kuplę. 
k 2799 Deganckle Oferty: KazimIerz Ba)rie- 

 futro kuakuJewe z przepięt.. row$kl. Otloczyn. g-81()5 
aych Ikłr oru er.z ian. a. - 
bardzo dOCodllych wUIIDkach Pny1aory do ryaaah 
korzystł1ie do DabtciL Torwl kupuię. Ch.Im1J\ska ł II. 
Bydlłosk. 46, d.4M.J g-8112. 


Kup" , t 
dom abikacie a fabryczk-. 
Oferly prclz. z podaniem I 
ceny do Siow. 1'(1Il1o podł 100 _" t h 
i.łll49. _o yc 
Z4 pośrednictwo pracy hfu- 
J raliłcie. Pille bielIle po 
polsku I a:emlecku. Of. upr 
do Slo.... Po... "od II:.tOJI 


Bafetowa 
lub aczenn.c. do bliletl 00 
te lię za.az -tlollt. Re
 
r.cj. Hotelu pod Otle
151 
ru6 Mo.tow. Ul. 
 
Po.zukuj, 
kuchuId. pokoi6wki I.I
 
Zuohkow. Biuro P,W pito 
Pracy. W_d. KrelD'a .1141 
kuy n. 
 
W .cela 
I 
nłołeal. pracował 

 
lamodzielnej kr.weoweL dId' 
ukAlli. mam odpoWle p _ 
ZII'oszenl. do Slo.,1 
pod 118134. ___ 
II lanz'If61 larJlll
 
WOjluDej . i_YII .,. 
poazułdw_1 I' wylł'ko 
kwalilikowaII ll 
...Iara.,alu er ..'" 
.Iach.r-. 
DzlewCZYD' .101..&'" Gd. I ""::, 
Ze.ary allliekc", gotow.t. do wnet- . .'olar.e ......
I" 
zelfarkl, napr.wiam fechowo Id.i pracy domow.ł pOIZU. I 211.0......... ,..Iti. 
t.nlo a lwaranej" oraz ID' lulę od 1 luteto. 19lQ81. ReOektaDcI ..chc, a.

 
Obiady rebki dalflskie srebrne. a 'władectwlUlÓ Torail. ul. pisemll. oferty wraz J '.11' 
prywatne poleca. Sw. Du. L Sztyrblcki, u,arm. Toruń Konopllicldej 13. 1 p. _PO: lami 'wladec:tw. Dł
 
cha 19, II p. I-8Ua Wysokil" d38ł.1 lIIitd&y 5 a .. 
 M1ych ....,..tr...Ia ..,...... 


. 


Dom 
sprzedam u 1 JOOO ". Mo. 
krem. ..oln
m 3 ,okolo"'em 
mi.szk.. .Iainł. dla koni. 
WI.d. Torun. SzcJytna 11, 
" pietro. I 81411 


BaJazzoaato.atyl 
poleca po aiakleh eeaacll. 
Oferty do SL PClllJClftki.to 
pod ,-8ISO. 


Radjo. 
1) Odbiornik 3 lamp. z lamp. 
i cewkami. b...dzo 1II0.ny. 
2) 1-lampowy (Ma1IIcur.kiego) 
z cewkami sprzedam lanio. 
Kr6L J.dwlgi 10 w podw6. t 
rzu L tBi4t 
S amochód WJdzledawi, 
3 pekojow. mieszllame a o. 
Ford l. - mulyna irodea i atahdł-o CZ l: IZ u 
rok zl!6ry. T oru1ll. ubicka 
Sprzedam 11& czterecb aOWJ'ch opouch Dr. 
 d-S017 
gospodaratwo 32 morgowe i w hardzo dobrym stanie 
II. Pomorzu ", klm.. od mi.. na ap.ze..1 ,,
H4 
-ła powiatowego. przy azolie B I B U . 
z dobremi bud,n1i I pnennll rac a e eJ
w.c", 
buraczan, ziemił-o Gimna. Brodnloa l al KlIIIIJouka 3. 
zi_ w miejlCU. Cna ca 
36100 zl. Uwzględni llię re. 
łJekt_t6w Polaków z naj- 
IepsZłl opinjł-o ZaliCZka po- 
Jow. eeay kapllL Zg!oaz. 
do ebpcd. Slowa Pom. pod 
d-S044 


Ha.zyny 
Sinllera bęhen ow.. 
Ulófoo 
lfór dę..wy okrllltry. ol!raJ}' 
oleiae. dubclt6wk, I różp.. 
prze.łmillły tan;o Iprzedam 
Proata 6. Skład komi.. 11814.5 


MaSZYDa 
sze_lI. 
Sinli1cr4.. ,arnltur 
do kwiatów. naclyJlia 
u 
chenne n. arrzedat, Tonu\ 
Klonowic:u 
.. D,,"rolnld. 
d-51.:8 


.. 


- 


Pobczl(L 


) , prywatnie 

!

łcl_ oc! 
I zlotrllo. .ol.cle od 90 IZro- 
uy LazieDDa lO. 11,988 


Udzle.a. 
porady pr.Wllej w aprawaeb 
karnYf;h. cywilnych. miuzk.- 
Iliowych. rozwodowych. ali- 
Połyc.1d 'menłacyjaych I L d. Wywiad 
d . 0 L h , k 'W katdym wypatlka. Zala- 
o c .001) II. 'pole ,lIa twł ekl - c' .__ .d 
dom w Toruaiu warto'cl am r .alJl.... 
...r
 
2l0.l00, Zl!fI.Z.ai. do Slo... alzelkl. WIIlo.ki. zawler
nl. 
Pom pod 3219. k279,S koa'rakt
... Tluma
aenł... 
. obcych tęzykach. Adamlld. 
doradca praWDY Torań. uli,. 
SukieDn:ez. t przy Nowo- 
miejlLim R)'IIka 


( Nauli&. ) 
W.,.z.za I 
Idol. boiu azyd. I moc!e- 
lowaaia przyimuje uczennice 
do nauki . taUe a. praktyk, 
Izycia ac:zeaice po ukończe- 
niu otrzymulIlI p.tmu crcho. 
w. lub Izkome. T oru6. M
 
ato.a 11 parter. clSI8' 
, 


'1"111&0 1 .,. 
NANIKVa£ 
Zaklad fryzjerski 
J. A...... "'mll.1I1 L 


Pra1ala 
W8l'!!zaWBka JH7:-jmuJe do 
pralIla ł prasowania 
Chelmlńaka 1 aklep Ur.. 
cia Brzeskich i Mickie- 
wicza 93. Wykonywa so- 
lidnie I tanIo d 7203 


t 


16tn.. 


) 


"" C
..III obelll. 
J'ZIICon" na I)a..ią Komo- 
row!lkf\. - Zadruszyi1aJr.a. 
g-8123., 


Prał. 
toruńska I-'nyjlllllJe wszel 
kł. blpliznę do prania I 
prasowanIa. Na umówle. 
nIe odbIera z domu I od. 
Była. Ceny bardzo niSki". 
Wielkfe Garbary tł. d łD 


Wz.,...... 
p. 
ulju
u Nerin.. d. apła. 
cema dlullów hipołeczaTch 
Da moiej poliadlołci. J_ 
A. Rutko"'aki. Ko...a1ewo. 
wybudowani.. 
8- 17 0'2 


, 


tir. t! 


Znali ofert1 Dp 
 , = 1 a
owo Dla 
zQ. 
kUJ,('yeb p.1ssdy udziela .Ię 50% lDltkL 
Jrobt'le CJfJloezeDl. tylllo za IOt6wkę. 


'ffi IUh'UJCU. 
 rltOlf 

Jj 
£}U11CL 
- 


POuakaJe 
al, DaucJYcieJU i",b _ 
mieclde.o. llielllki. 00 a _- 
Warszawska lani. I.kcyl 3 razy tyfe 
pracown!a lIuklen, nyJe ZlIloszellia do Slow. 
wykwint""' sUktlfl, ph"p- ł poa d
 
c;e, kostjumy i garderobę UClleD1ce 
4Izi.
,c, taJite kubowAllie do kroju I szycia m 
I pliaow.lIi. I1Jldq Potrze- aię &głoslt do pracon 
Im. 
 uczeDD1ce do s,ycł. ublor",w dalIUlklch I d 
I ....OIU. Strumykowa 15 fi p. cięcycb L. Fuslarskie
 
1-8110. Toruń, uL Kocbanow! 
&0 10. B 


r Wolne posad
. 1 
Po.zakuJ. 
lIatyel1adut 1t furman6w do 
zw6 Id drz.wa okrqlello a 
okoUcy Toruaia .. "Iac m
 
przy lllicy Mickiewicu 94 
Araold Roaochowicz, Toru6 
Tutak. cł501. 


Potne.... 
trzy dziewczyn)' do l1li' 
gl z dobrami Awladł!d. 
mL Zgłasu
 alę za 
Mokre, ul. Podgurm 
Kowalska. g .. 
Potneb... 
oc! 1. 3 br. OIoba stan.. 
wyk8.ulceniem tylko u 
ry ziellliańtkiel lako u ' 
,zie:a. urz,dui"ca do.. 
II. wal do ledaej chor'l f 
by. Oferty do Sło.,a P 
pod d5hI7. 
Panienka 
do haf.ta mota li, zł 
Unllaria,CbeiJaińaka 14. r 
118J.)9 


Do Hllioddelneto prowadze. 
ai. 1I0000otiu.twa mello. bez 
pani domu. poszukuję zaru 
ozielnej. ae&cł_ej i iateli,. 
dziewCzyny, 
któr. 1IID8ia'.by td pOtllalla
 
ezucm w Ikladzie. Oferty 
z lotoaraliII kiMli li, zwraca 
prOfIt Dadeslat do Slow. 
Poeorski.,o pod K2163. 


Slał,ca 
lI"clwa. a dobre.. .... 
declwamf. ..ota się z" 
Toru6, aJ t.,wua 
1 U., 
1181:»7 


Kucharka · 
plerwaaorzędoL Dawakroł 
UCZCIWL praauj,c. ut l wDII 
bieliZDę potrzehaa od . la- 
teio. Z,ioue,u. Moniuszki 
1
. L p. k2ifO 


Po.zukale 
wykwalilikowaJ14 II
 
z wykwialnem lIoto..... 
IIt6r. zu dNkonal, peli 
kuchnię, h...dzo czyst4 Ił., 
wII i obowil'zkow, do WlI 
ki ello. Tylko Ilły z dl ' 
tnieml 'wiadech..mi liWij 
ini_.. Oferty pr08zę prI M '" 
lat H. N.gaaowsłc.. II; 
towal. tyłolliu. l.aerski 
 


Slałtca 
potrzebaa lIIai,ca aJ, aa h. 
chal do wllelkich prac do- 
D'low,cb z dobremi 'wi.de- 
etwami. OlejarlIi. Toru6, .1. 
Grudzi"dzk. 13 15. K2782 


Pi.ara 
fospodllrezy ewll. m'ocłazy 
urzędnIk lIo.pod...czy (_o- 
lny) potJzel;ny zaraz. ZII.oU 
a odpisamy 'wiade"'w oraz 
pod. refer. aaletI awrócit do 
m.j. GrzY"Da BbJc. powi.t 
T oruA. IIf085 


Slaiłlca 
40 waZYltkiello potrzebau" 
ru .wi.dectwa .,ym:tł. 
Wi.dumoU Kochano. -tl,j 
I L partrr. ,_ 


Czeladnik 
IIominl.rski zaru łotraebny 
H. Kubeckl. obw. miltrz 110- 
minIulki BrodnicL Pomorze 
d5106 


Potrzeb.. 
6cI I. 3. br. O8Oba lł...lz. z 
wykutałceniem tylko ae aJe- 
ry zirmla1llskiej jako ..mo- 
ddelo. urz,dzai,c. domem 
do jedaej chorei o80by. Oferty 
cło Slow. POili. pod d5107 


tremia' 
110 lleł.da kolonialneto lila. 
czy6 IIlIchenaych. pOlzukuj. 
zUu J. StaDko. CheJmt. 
Toru6lk. 2. k.2714 


J
>>>
Nr. U 
--- 


r. tli 


IQ. 
tkL 


, 


Ir 


'J.... 
- 


'Yłi 
!CII 
\'Cif 


lA. 



rz
m
 u
utkDweDD i 

ał. 


liLOWO POMORSKIE - nlet!z1ela, dni.. ZZ słyemla 1'28 ł-. 


Magistrat Weiherowo p r z e t ar. 
ogłasza p r z e t a r g na d 5138 Zarząd Powiatowej Kasy Chorych w Wą- I 
ra
ara[ie kotła Darowe
o :

::
;
:!;
!i

ą;: (U,,::::: 
(6 atmosfer) w gazown' U zgJęd.t I ł ma łazlenel.), do Zakl
du przyrc;(!o-Iecz- 
w ofercie wprowadzeniu '30 6
tuk :::r p
e
i
 nicze l go, ora ml z w z.ląz k 
u 
 t t e j Dl P I Oł,cz?- 
skowvch 70 d' t l k . Ó nem praca murar. lema . po o;or.enle 

 mim lame ru wy onanie rUllt w fli. p aadzkowych I kafli ściennych 
I alenlskowych . z dolnym dychac
em (farbr. Blit
ych .nlorm cy; udzi.la Lyrel..c a Kasy. pr;y uL 

zechosło
ack,.1 Oprócz tego kocioł wykazu- Kolejowej nr. 65. I!dzie SI' do nabycia kOlzł()ry.y z.Op/atll 
Je pęknięcie .a 15 cm. długości przy palenisku. 2 zł. CI. skl.d.ć a"ldy do dni. ZI. I. br. do g. 12l1ajpótciej. 
Reszta .blachy jest dobrzł: zach
w
na i .wpr.o- Z&PZP.d Pow
ai
ma J ' hap' tnDP"lt c 
a
rr£źn!e, 
wadzeme nowej buksy ogniskoweJ nie konleczle. Oj 
 Ił . 
Oferty na remont należy przesłat do 10.11.28. 
M AG I STR AT. 
podpis nieczytelny. 


I



 
le
nlctwle rewiru Wronie pow. Wębrze1no 
W sobołę, dnia 28. I. O godz. 10 przed 
południem w obedy Deuble Król. Nowa- 
wje! 
W poniedziałek, dnia 30. I. -o godz. 11 Na czasie WaiDe cłła pali 
przed południem z rewiru Wardęgowo Szkola tań
6w 
III oberły w Płowętu koło Jublonowo. . 
Inewo ułytkowe sprzedaje. sltJ po godz. Wł. ochańskleso 
po poł. Worunek zap.ata gotówkę. l org.nlzuil!c nowy kurl tadców modnych dla pad f p.nów 
, r f, I 1 z lowarzystw.. I'rzyjmę jeszcze zapisy od ki.1ku pad. c..lem 
lIe
r [Zł l rew row" Ikomplelow.n;. par. d 5145 
I 
 Ij. ZlpilY przyjmuje ai, w księl!am1 B-ci Baiad.ki. 


KONJA KI ł . ,t .' , WftD

1 - LIKIERY 
v. 5. O. P. - ' .
 , 5tołowa-5tllrka -2ytniówka 
Jublll&JS10WY - Ris. Spiciale IIlJnan - Morelówk
 
WinilIk Midicinel - Wi"laki mjC'51l!nf , \ . . . : .,:. .' 6rand CiJrdinal - Cordial Medoc 
. _ . ..6 
 _ 
Z,AKł.ADY PRZEMYS.ŁOWE V/INKELHAUSEN, TOW AKC. SfAR.OGARD - POMORZE. ZA1:.. 1046. 
. .tuo
Ó KarbowO lJOczb' llJ'oduicR 
da;e w drodze lIubmisjl 
60 m S dłui,c sosno "ch 
8 m S debin, ul,tkowe) 
Slczegóły I "Rynek Drzewny" Nr. 7 
.ze 
,la 18. I. 1928 r. k 2793 


!lłlll 
In. 
04 " 
od 1 
oU 
ty K
! 
ko ., 
Dd 1, 
NI 
sdU 
., 
I t2,' 
Dd 1 ' 


.:ellj 
d' 


aeJ 
'lilia- 


-ł' 


J 


UŻYH'.4. 


CO NABYCIA w APr£IC..DROG. J P:;:m:UMEJ2JACłł 


. otto Rofir, Toruń Plr:mullrra alro:mlfJna I 
. lIuaarn1. artysłyczaa I budowi, !rst beltllzg
ę
n. na,lellszll 
baad1oW"{m oddz. A .oatowa 22. Telefon flO ,n.lwydatmeJszlI larb" do 
lir L Sk.llld I bielizny, w.pn. i ul6w 
mę: Koastrukcl. ielazne. okna mal.rskich. Odznec/on. 
,udowy wozów I w,y- tel.zae, kr.ty. p.rk.ay ecl' na wysl.wach w Bruk-eli 
drzewDych w Toruniu. okuci. budowh'ne, repar.cje I ł Medlol.nie złolyml me I 
w!ucicida trjte Br.o- .zal n. pienilIdze. Ipawalnia d.lami. W.z-d.&le do 
SbJskieio z TorwuL.._ .. 
.. dni. 3 Qrudni. 1927. ..moro....... d49.i8 nabrClI. I d 584 
W PDwialowy. k2792 


Mloda I Pokój 
dystyngowana osoba rrzylmie I c: Hłeszlłanla. ) duży. dobrze umeblowa- 
posadę n. ,.si. Gospodar- = ny, z oddzielnem weJ- 
cza kai
ko,.,oje'!. "orespol1
 ściem, do w)-najęcia. Slo- 

enc
. _ maI.arltwo. rysunek Po.zukujfQ wackiego 31a, II p. praw') 
Ib.tik. ZI!I do Slow. Pom. mieszkania 1 do 2 pokoji z tel. 28. g-811 I 
pod d-S06S kucbnią. CzyalI placę we Oddrlelne 
d ug ul!ody. Oferti lo SIowa 2 pokoje z kuchnią umebl. 
Pom. pod g-805i1 tanio do wynajęcia w 
centrum. WiadomoŚI': ul. 
Kr,jlo\\ej 1adwigi 13 15, 
lekan-dent)'sta Taborska. 
g-811ł. 


I 
,b 
D D 
tyf 
a ł 


Sądowe. 


lIIł 
lec 
I r' 
dej. 
Iw!k 
B
 


li_e. 


)111 
ledw 
ar 
Ol 
g-8 
- 


UcyłacJa. 
lU br. o fOdz. tO 
..ł. &cylo
 b1d. w 
. . spedytor. pan. 
.---.icto Daj więcej d. il- 
u nalychmiutowlI za. 
16"ą: K2801 
.Icllie bronao.. 
.1 IIa parCi koni I 
,n'lo koni... I po- 
'zi.. 
IlIIttIowskl. 
"duwl w TorunIu. 


artl 
Ul 
III 
dD" 
'II D 
. Pc 



f: 


'ościel 
. ,. 
erze l C
 )'SCl 
Szarotka 
'..I1Iia i chem. pralni. 
Al Gtudzilldzka 11 
,,,. Ducha aarotnu: 
R6tanna 1. d5128 


,w 
t , . 
c.c ... 
. , 


"" 
ui 
pat I 
z& 
11' 

. 

zt' 
rll1' 
II 
clSIJ' 
- 


:1 mil I 'J,'Jdll,il 
wlcb Ił4dowych. po- 
ych, hlpolecznych. 

Dwych. ro&wodo,," ych 
ul.ze .karai. wnlo.k'. 
'
Ie, uwiera kontr." ty 
oIIJe na m.sz
nie. z. 
..Ipr.wy detektywne, 
r. 
bserw.c,e, spe 
handlowe i fall'lilijne 
:'rz. kraj.. i Z"l!raniC;lł. 
o 
 dy",retn;e, IIIkie 
enlt pi'm,enne. LIp 
'p 
merYI. Okoml
arz 
. on)tw.. Toruń. Mic 
a BO. II. P d
746 


II'" 
t.,. 
J.J 
- 


rlJIIo 
,10- 

J51 
- 



L[!enie i farbowanie 
IUKien i ubra 1 
'.InD I łletLorowm 
.szarotka 
'&liii. i chem. pr.lnl. 

", Grudzllldzk. I I 
III R Duch. narotnik 
Otanaa ,. d5129 


!4C' 
tlił 
Pito 
8141 
- 


bk 

 
IDI' 
,- 


..- 
d 


tf' 


Stel chrJ"pkę 
, du.znoł6 
. I't.ti"bienło . 
IllUw.jll oryginalne 
Past,lki S 
; el.Uskie N 
d IIrk" ..kogut" 
 I. 
, a
:

u
 dr ' . Spr
e.. 
, 0l!crle. 


'I 
III 
Iti. 
l'; 
Ił- 

 


Star.za 
dziewczyn. dobrze polecona 
szu . pOIady. ł.ask.we zgl. 
upr.slam do Slow. Pom. pod 
gB076. 


:t PralnIa 
U W a g a I I pralOwni.. Torud. ul. t.. 
Ducb. 11 naroinik Koper. 
tla .okrem, Ko'ciu5Iki 5 1 11ik. przyjmuje Wlzelkll bie- 
.alon fry&Jer.ki liZDę do prani. i prasowania 
d.mskz.męski Ond"l.cja wykonanie fachowo. cny 
mycie I'o..y. 'strzyienle . I
 aiakie. d-4973 
,arsonne po nili'ich cen.ch. 
d317f BI.umann. 


Dlełame 8a(
e(a I 
i d5058 

ffanzen
i1fe 


oraz wszelkie Inne 
narzędzia do upra- 
wy wiosennej 
poleca ze składu 
po cenach fabrycz. 
PomorskIe S1UmarZij5ZenJe 
BoInI[zD-Han
iDwe 
w Toruniu 
ulica Prosta 18'20 
wraz z Oddziałami 


Dla PD. Pieka!l
W 
Cukier pudrowy 
au ur IUllt 
Mak nleble.ki la 
80 gr funt 
polec. d5093 
St. GrelewIcz. 
Torlłla, Wielkie Garb.ry 23 


l o Ol 
Wszehie prace I 
zduńskie 


..)'konyw.m 
II"bko i (.chowo. 
Blał. I lielon.. 
Kafle u. llił..dll. 
SI, 'JUJiski TIlul. Szelsil U. 
O d4534 O 


Szlilo 


okienne 
I dla oKrodnlk6w 
po cenach (.br. pol.c. 
F -a Felshi 
Toral'i, cl41111 
Nowy Ryaek 14. Tel. 1062 


; łowo ) 

 1 1 ,,\1 \rłl'J 
. -f f) ty. 
. O f 
'i0
 )"
 J 
'\'
 
,0\ 
 TO
UŃ) 


Powróciłam 


z Warszawy i polec.m 
nowoac. ..zonowe 
kwiaty balowe 
ma.kI torebki 
klamry chustecz. 
ki pończochy 
Wanda Kurnatowska, 
TOPiłA, d5CI1 
KrOłow I Jadwigi U 14. 
w.jście z MaIycb G.rbar 


Akordnik 
w swym zawodzie dohr:e 
obnnany poszulcuje _miejsca 
z 30 do 60 ludtmi. O;erty do 
Słowa Pom. pod d-5091 


Piwowar 
(..modzlelay) łonat1. (35 I.t) 
kilk. I.t pr.cowal w brow.- 
r.ch w Niemczech. .dos k o: 
lIaly w wyrobach pe DeliO , 
mocnel!0 piwa, t.lite i dobry 
l a!odowuik. obecnie na aleWY- 
mówionel Jo.adzie 11'. za- 
miar takowIlI zmienie'!. Oferty 
do Słowa Pom. pod d50li1' 


O.oba 
w becłnim wieka po.zuk. 
po..dy zaraz albo 1. U. za 
reprezenl lub I!ospod. do 
rest.ur. takte do prfw. dc- 
mu i aamodziela. w kuchal 
i WIzełk. 1!01p. domowezn- 
OI. upr. lię do S.ow. Pom. 
pod g801f. 


Byly 
urzędnik zapoznaJlY z ekl' 
pedycjll. kasowotcill poszu- 
kuje pos.dy pry...łnei lub 
umolZlldo,,'ej, może dać 
kaucję ul. KościuszkI 17. 
R..gulidski. 1!71119 


Ogrodnik 
k.w.'", z dobrcmi świa. 
dectwami poszukuje posady. 
Adres: Fr. Kucbarzewski. 
Gn.ewkowo. p9czl. Dąbrowa 
Cbe!miillka. p. Torud. g8C!ll 


Kasjerka 
kt
1"!l I _ __ J .\'a:a dłuZs7.Y 
cz::? - '
zukIlJe posad)'. 
O

rty do Slo\\- Pom. 
pod g-8125. 


Pokeiowa 
znajl\ca dourz'; swój za- 
w.id. z sz)'ciem i praso- 
waniem. poszukuję zaraz 
posady. Laska\', e ., IO!lze- 
nla do Slowa pod g-8IQ:;. 


Szofer-":ułlłt:Y 
z prakt,.-kl!. I śwIadectwa- 
mi po8zIJkuję od I lub 15 
kwlptnla posad)'. Laska- 
we Z{llosZellia do Slowa 
Pom. pod g-8107. 


. Panienka 
młoda inteligentn. poszukuje 
j.kiejśkolwiek po..dy. a.j- 
chętnlel do ebpedycji. I.ko 
poczlltKuillc. z. m.lem wy- 
Dal!rodzeniem. POI.d, rrzyj- 
mie zaraz lub od 1.l!o. ł...k. 
olerty upr.u. aię n.dell.e'! 
do Slowa Pom. pod 1!814i. 


PoleealD 
gospodynie. kucharki. boay, 
pokólOwki. dziewczyaę do 
Wlzelklej pr.cy & dobremi 
twiadeclw.mi do Torunia. 
IUAjlltku i do dl U2ich mlalt, 
Biuro pośrednictw. Pr.cy 
I 
ura Mroczkowska. Toruil. 
Wielkie Garbary 18. 8-8161 
} 


Pok61 
umeblowany do wynaięcia. 
ToruiI, Sukiennicza 7 pzt. pr. 
1!1!088 


PokliJ 
z utrZ'fłDanieIU. ToruA, Stary 
R)nek 50 lU płr. 1!8V81' 


PokóJ 
kuchnia i alkIerz, skrom- 
nie -umeblowane, do wy- 
najt:cia. Osobne wejście. 
Zapytać: Prosta 1 \\' re- 
stauracji. g-S11:i 


Po.zakaj II 
f-pokojowego m.cszkania od P.Wf 
zaru 19a.zam ł.;ę na wszel dla panienki z utrzyma- 
kie warW1k.i. Oferty do Slo- niem. Panny Marji nr. 9. 
w. POlU. pod g-8096. g-8117. 


Str. t1 


FTĘ 


w naj/
psz)'m gatunku 
W c:!nie 55 gr. za Itr. 
oddaje k24V2 


Jan HcD[lJńlki. 
TC)PuA 
!ZCZ7tAiI la i Szerob 13. 
DaJeJ polecam po cenach 
zniiony.h I 
m
dła 
proszki 
s&czotki 
płały 
sod.. 
i wszelkie .rtykuły do do- 
mo*ello u:tytku. 


Ko.tjumy 
na hale maskowe wypo1yczam 
I Torul'l. ul. Sukiennicza 6 JI p. 
1!-1I141. 


( 


J 


OżenJU. 


Kawaler 
I.t 31 I dobrym char.kterem. 
przystojay z z.wodu krawiec 
obeccie n. .łaDowilku jako 
przykrawacz posiad. cośkol- 
wiek maj.lku pragme poznać 
odpowiedniej panny do lał 
28 celem ożellku. Pow.żn. 
oferty mo:tliwie z fotograf joli 
upraszam do eksp. SL Poro. 
pod 1!6137. 
Szatynka 
sierot.. la' 19. iIItelignłna. 
miłtl!o alpo.cbienia pragnie 
poznać pan. DA wyższem. 
staJlowisku lub 
osi.dającego . 
wl.lne przedsiębiorstwo. Zg:. 
proszę Ikiero....ae'! Z do!"czonll 
fotografiII do Siow. Pom. pod 
g80
S. 


Umeblowany 
pokój s!.:neczny. c.epJy do 
,.) najęcia. Bydgoska 'i2 1 
g-8l.80. 


PokóJ Powainle 
pr6tny z uhwanlem ku- m)'śllłcy.ch ..andyd.tek (t6
) 
chni I wolne wejście do 
szyslklch stan6w. po,
ukuJe 
_ . ' I Się W celu matr)monl.lnYJ1l 
wynaJęcIa. Podgórna ł6. (5 isł d kre" OL f 


II p. le
;o. -8 9 l' c · ys qa. z o- 
gil. tograljlł do SI. Pom. pod 
d4147. 
3 pokoje Kawaler 
z kuchIIi., co wYllajęci. czynsz 
z. ro' zgmy i remont. Adru w średnim ",-jeku. lepazy.r ze- 
wskaże SI. POlU. pod 1!8J36. mieslnik. poliadajllcy 16000 
zł golówki, ktm" udowodai 
Pokój ksiażkami bankowemi i kilU 
tysięcy w towar.ch po_za- 
frontowy do wyn.jęcl. z od- kuje panny lub wdowy w cdu 
dzielnem wejściem. No,,".. D!atrymonja1nym. Pośredni- 
Rynek 9. II. g813S clwo kre,.-nych mile widziane. 
Pokój P.cie p05iadai.,ce jakikolwiek 
skład zecbclI olerły zlotyć do 
do wyna'ęcla. lorul'i, Bvd- 
Par". Poznali Aleje Marcin.. 
"oska 37. I p. II 8139 kowslJel!o 11 pod 53,117. 
k-2783. 
2 pokoje 
I ameb!. do wyn
jęcia dJa bez- Chcesz 
dzietllego IDalfeilstwa lub ołrzympć posadę Y Musisz 
I Fan. zar.z albo od 1-go. ukonczyć kurs. f.chowe ko- 
Sw D"cba 13. HL p. róg re
ponQency)ne prof. ::eku. 
(.P."".... ..... 10wicOliS, W.rsz.w. 1:6r.oAia 
2 umebI. 42 Kurs. w)'uczaj" listolOnie 
buchalterii, rac"unko.. oki 
pOkoie do wynajęcia Kocha- kupieckiei. korespondencji 
I nowskiego 3. I. n. lewo. h.ndlowei. stenolr.f)i. n.uki 
1,,852 handlu. praw.. kali
rafji, ,i' 
.anla na m.szynach, towaro- 
I Pokój zn...st..a, n.emiec..icgo, 
umebL zaraz lub od l. n. oło Ir.ncuskiego, .nllie:skiello. 
wynajęcia osobne ,,'ejście. Po ukończeniu 'wia
ect..o. 
Wi£lkie 0arbary 13/15. Dom Ż
d.icie prospektów. k25J1 
ogrodowy part. DA pr.wo. UCZDla 
g816\J który ma cbr,:t zostat me. 
Dobrze chauikiem, pnyjmę. H 
Dl u bek, mistrz r:'1echanl- 
UlI'eblowany pokój do wyDa. ki, Podgón. Główna lO. 
j,cia. łl.lcnou-icz. 42. III ptr. 1-8008. 
na ,ewo. Torud. 8153 
Ucn6 
Do wynajęcia chłopiec., chcl\c)' się wy- 
pokój umeblowa,y z atyw.- uczył dolne krawieclwa. 
niem kuchni n. Bydl!. Przed. mote się zglosić, Drhow- 
middu, dla M.!teds w.. OL ski, mistrz krawiecki, To- 
do SI. Pom pod 1!8158. ruń. 111. MickIewicza 10:t 
g-8102. 
Elegancko Potrzeboe 
ameblowaay pokól & aływ.- uczenlce do szycia I kro- 
niem kuchni dla porzllda'l!o ju. Strumykowa 15, II p. 
pa '.. pani lub bezdzietnego g-8100. 
m.!tell.twa do wya.jęcia. 
Św. Jakób. 7. I! 8124 Szklarzy 
Umeblowany poszukuję zaraz. F-a Fp)- 
ski, Nowy R)'llek nr. 1ł. 
pokói do .",,:'n.jęci. a. biuro g -8116. 


Pokól 
umeblowany nll:t osoby za 
40 zł do wynajęcia. Suki£n- 
nicza 2. II lewo. g-8V90 


PoszukulQ 
umeblowllJlY pokój z kuchni., 
zaraz lab I. 2. 28 Z oso bilem 
we:.c:em. Olerty do wSiowa 
Pomorskiel!o" pod g-8t6i. 


PoszukuJ, 
pomie!lzk.nie 2 pokoje z ku- 
chnią lub jeden dut... pokój 
z kuchni" p'ace za rok zgóry. 
Zl!łoszeni. do 
S!ow. Pomor- 
.kieio pod I!-E06S. 


3 pokoje 
I kuchni. n. J'.1.okrem zamie- 
ni ę na mieszkanie ,.. mie- 
'cie lub n. Prz..dmidciu Byd- 
I!O kiem. za zgodll gc!pod.- 
n.. ,Wi.domość .klad. Stary 
Ryn£k 15. g-8068 


p_kół amt.
.:DWaI1F 
z:u..z ':J w\'na ięcia. . :e- 
karv 11, III pił;tro lewo. 
R -8121. 
Pokój 
dobrze 1Imeblowa.ny po- 
szukuje sDokoJny. s(.lIdny 
pan. Oferty z podaniem 
ceny do Slowa Poro. pod 

 -S12tJ. 
FokóJ 
frontowy z ulrzymanlem 
wynnjmę. Wielkie Garba- 
!Y2
. J. _ g-8130 
Pokój 
umeblowany wynajmę. - 
Mkklewlcu 118, I. g -81S1 
Zaml.uł, 
mieszkanie S-pokojowe w 
B)'dgoszczy na 3-4 poko- 
Jowe w Toruniu, centruro 
lub prztldmleścle Bydp;o- 
IIkle. Oferty do Badzh'skl, 
Toruń. Lazienna 9._ g-8l00 


Kr. J.dW11!1 6. L płr. 


Bufetowa 
, poszukllje posady w re- 
t ) stauracji lub cukierni za- 
Posad, poszuka raz lub od I IUle
o. mer- 
... _ I ty do Slowa pod g-8113. 
Młynarz. . 
.emotay. lat 25. z dobreml PrzYJm, 
....i.d.c;twami poszukuj. sta- portjerstwo za mie.zkaaie i 
lej po..dy od 1 lutlgo gdzl. ob" uaQ wl.domoU Miclde- 
tlldan. mote być .tawlenle wicz. 59. I gSI33 
kaucji. Zl!lolz. do W.c-aw 
Miętkiewicz. Mieczkowo 
pont. Cifom.dno p. Szubia. 
d-509 , 


PoJ!61 . Mały 
umeLolowan
' W} naj me. - pokój do wyn.jęcia. 
Mickiewicza 00, Ul. g-81OS Bydl!oaka"8, l pk. 


1! 812l 1 UcznIa 
poszakul. Bielickl. ZT'1sh'r 
Tonr6' piekarski Podgórz, Piaski Ił 
11-8040 I d46J6 


,
>>>
Str. tS 


Od poniedziałku 
'23. I. 1928 r. 
dawno 


liLOWO POMORSKIE _ BIedzIela, dDIa 22 lIłycmJa ttZI r. 
r. 
.-- - .. & LIIjan Hall Davl.. 
 
D " teZDY " rarn ' ł I y n9W J lilia I "Quo Vadis:' Suz;
 
J U U non ,enl. Ch. Van.,1 ern" - 
lali' ,tillldzi pD
wDdDej laisIlI." ,api,c I. 
a;kD'" bl;I
I1
'" 
Pocz"tek o I"dllnle 5. 
 · e lei, w nleJzlel
 o ,oazin'e J 


. 


'L'CE 


DziSl 
..... .... ... 
y 


K U " Dziśl 
" rew na mor z Yn'''''" 


MlcJU._IC
I06. 


SAPON 


. 


z "ko.zalką" 
najlepny 'rodek do prania bielizny. 
..A S A N" 
do bielenia bielizny. 
Środki pod parancill niuzkodliwe. od 20 lat chlu- 
bnie znane i na!Zrodzone zlotemi medalami 
lwaiał na znak ochro .KOSZl1Lkł' Do nabycia wszędzIe. 
Chem. fabr ,.Ergasta" c. Na..órski Starogard.Pom. 


........lIlIlIttIIlIH..II..........................IIII............IIII............111......11111....11..111111...............'........1111.... 


k 1531 


la. Węgiel Górnoś!ąski 
ze sdadu i z dosl.1I.1\ do domu poleca po najniłszych cenach; 


"Hat£Jiał Bn
owlan} II T. A. W POloaniu. 
Oddział W Toruniu. uL Żeglar.ka 27.1115U 
tel. 643. Skiadnica: ul. leglarska 14. tel. 643. 
Za.ówieDiil teler.DiczDa w71:1:.Duje1D7 edwl'ot.ie. d442:1 


l 


elle 


kompletne urządzenia poko:owe 
można kupił wprost z fabryki bez 
handlu pośredniego dlatego cenne 
o znanem solidne!1' wykonaniu. 


I-sza Toruńska Fabryka ]lcbli 
P. Borkow.kl 
Rynek Nowomiejski 23. 


Telefon 54. 


. 


RifDR
'n[Nll 


!
 laffonnik 


" 


an_ne od 1602 .oku 
t f " R.guluiil łclildek, chronią od _um. 
ty.mu. clupien .iltrob
. nadmiernej 
otylołoi a a.t..'J/.mu. uderzeń ...; 
" 
..- do glowy. uśmierzóją hemoroidy. czy- 

 szczoa krew i Drzy skłonnośc:ach do ob 
slrukcji 54 łagodnym 'rodkiem przeczy 
Slczaj"c
m. Utycie 1 do 2 piguiek na noc 
, ..-'" Cena pud. Zł. 1 35 wyrobu apteki 
Ka.Ia...ld - Tuaz
iI.ki. .a..z.... T.ell-. 
ck. .. qdaC . .p'.kacb i akl. z Zakollnlkiem. 


r
io
uego 
iDrali
fY 
.. zeajomołciil .praw pod.tko.rcll oraz .ładz 
do poWLtLel!o przecł.iębioratwa. biegI y w językach polakim 
i niemieckim poszukuje się zaraz. Zl!loazenia z odpisami 
świadectw. podaniem referencji oraz warunków lkierowal! 
do admiciatracji Słowa Pomorlkiel!o pod d 5072. 



 ]łajlepszy górnoś1ąski 
 
wegiel kamienn, 
koks i bQkiet!l 
dla przemysłu i użytku domowego 
wagonowo i w drobnej sprzed8iy 

 Górnośląskie 
.e 
Zowarzystwo Węglowe 
Tow. z 0lr. por k 1101 
Toruń, llliea Kopernika Nr. 7 
Telefon 128 - 113. 
Zasfępstwa honCErnu ..Robur" Kaluwler: 



le 


Potętay dramat ary-tobacli rosyjsko 
w 10.ciu nlltach du tego 
-w .adp,"o&rnm 
POCIli tek o ,odzinie 5. 7 i 9.teJ 
w nIedzIele o ,od&. 3-ciel po poludn. 


VERDU
 
zekiw8ny 


o C 


.. 
DziS zmiana programu I Dz
S zmiana progralll
: 
Występy pierw.
orzędny
 .I.!- a rty.tyczn
ch. 
R end cZ:- v
 doborowe! publiczności. 
D a n c I n g. Llkał IIIlr', 
I rl.' Ruletłr. laaecza. z algrldllł. 
- 


r , ..I 
Szlifiernia szkła 
fab.rka .u.... 
polec. po najtadszych cenach 
.zlltowanie szl\ła i haater. 
Wiellli _7b6r obraz6w. 
nartowDła azli'a. liita i Ibtew d. .ltró!z6w 
JAN BARANOWSKI. mistrz szklarski 
Toru6. FraDciszkłlńsKa a, telefoD 1813 




\;
 I 
., 
. .: .-
 / ii
,' 
 ;
.--: 
,..' . 
f.' 

 . -- ......."'" 
 
'ł:
 z ', 
. 
-4 li 

 
 :':
.. 
'/ . ..,. 


, 


., 


.. 


Uwaga - ost
ltnie 2 duł 
Skandal w Petersburgu 
I ( MRESscon 
, a,dgOakn 12. Brdgo.= 12. 


, ,",,'&,\\ 
l'; .
 ".
 (' "." , 
r # r
 ;1" 
t . ' , 
 ; 
/ /NI .
 . 
 

 . ',...ł.-,.ł- lor ł. 
JEDYNI- JEST NAJLEPSZYM _ 
.. \ 
PROSZKIEM DO 

ANfA 


J 
-: 


.'t- 


" 


II' 
.
,....... 
e.e.. II 


,............. . . - 
. .......ał... . 
........ ... . 


BL
SJ(.OLIN 
p;' 
 MYDŁO BENZOLOWE W' 

 PIERZE j CzY5C1 WSZY5TKO 
... 
... 


Patent I wyrób polskI. 


KaleD
afle fermiDOWe 


na rok 1928 


poleca 


Sławo Pomorskie, 'oruli 
iw. Katarzyny 4. 


"i.zbcdn
 dl. ..zy.tkich 
...eutaln,. aatomilt7czD7 liCZDl1I wielII. e....mJa 
CZiI... BlyskawicZDie motna mnotyć. dzielić I wyliczać 
procenty. Niezbędny dla wlzYltkich instytucji. przedsię- 
bioratw. nauczycieli. uczących ..ię biuralist6w. kljerów i 
'.' buchalterów. wszystkich urzędników i l p. olób. DOltę- 
pny dla katdel!o bez Itrały czalu i enerl!ii, jak równie! 
bez 
ecjalnel!o przYl!otow"nia lię. Daje I!ołowe rezuluty 
mDoteni.. dzielenia i wyliczenie procentów z automatycllOJI 
lIybkojcill czyunia W wypadkach potrzeby mome.ta1nych 
obliaed ielt Diezrćwnany. k 2738 
Ce.iI t711i. 
 zł. 50 ,r. z pnel,..I:I:.. 
I Liaty I prz.kazy adrelowa: W..rszawa. Lesz.. 27 ..Aato. 
I lic:zui.... P. S. Wysyła aię po otrzymaniu Idno'ci luh 
za zaliczeniem na I zl. drotel. 


Asthma - Bronchity 
Udzielam be.pł
lnej rady jak Izybko mot.a uwolDić lię od 
tel!O cierpiem.. Dl'. Halo Cill'O sp. z o. odp. udańak oddz. 205 
2701 


1/ 


'I 


ł,.., 

 

: [ 
(

ł"., . 


:":Jr. 
.

 
, .. .:... 
., 
. 


RZENIESIENIE iNTERESU 


/ / 
I._ .

 
i\.,.r..
-=!," 


Niniejszem podaie do tli ak. wiadomo'c:, ił z 
23. I. 2ł1. puenosze m61 ski ad ZEG -\
MI;:) I RZOWSK' 
TNIClY II; ul. Rótannej \..el'cie I Piekar} n. 
Siary Rynek 5. (obok Dworu Ar 
proBl"c o łask oalsze pop.rcie, krdle alę z pOwa1ln 
Jan Nalaskowskl. le

 


I Miejski Kom. L. O. P. P. W 
ogłasza 


Bydgoszcz 


... 


a 


licII 


na kompl. roboty 
1. zalot:en
a insial. wodociilgowej I kanalizacji, 
2. urzlld&en
a cenlralnego oguewan.a. 
3. urzlldzen
a eieKtrwcznego jwiaila 
przy budowie bursy ola Cywilnel Szkoły Mechaników Lotniczych. 
Olerty naldy ski d.ł w kopertach zapleczeto..an,cb op..rzonych napb 
Oferty na budo""e bur..y ula L. O. P. ... na rece WP. Oyr. int. Slemir.azk 
w Bydllolzczy. ul 'w. Tr6jc, 11 do dni. 4 lutelO 1928 r. do loda. 13 w kl
 
lO terminie nallllll,i otwarcie kopert w obecno,cl e...t. przybył)'ch rrflekt.n 
B it Inf. u...ziela arcb.- bud. J. GrodzII. w Bydaoszczy. plac Woln
lcl 
tel 19 15, u kt6reliO bed4 wył plany i do) n.b. 'Iepe kosztor. za Opłat4 hf 
Komitet L O. P. P. za.trzrla sobie swobodny ...yb6r lirmy; k 
Za Zarząd: C-) łnł:. T. "anic
l. C-) .nl:. K. Slabrowskl. 


, Najpoczytnłejmnn pismem eo- 
dziennem w Zachodniej Polsce jest K urj e 
Pozna1lskL Klo tmn ogłaszll. nigdy się 


nie zawledZler 
. 


OGRODNIK '" najpoczytniejszy. najsta szy. jedyny 
· slołeczny dwutygodnik ilu
lro.'1I"f 
II z dwoma dod.tkaml 
Róża ł ..Rady Go.podar.kle.' pod reda-cill W. J. Ziel.llskie,. 
Wuy.lk.e działy olrodniclwa. H;)DOWL1\ AMATORSKAw OGRODZIE MIE'l
'- 
NIU i l\A BAL K....NIE. Rad. I odp,,*iedt n. ka-de pytanie. Premjum 10 ról 
 : 
czułych z pierwSlorzedne,o lakładu l-k6łkarskiello. dla wplacaj4 c ych z góry l 
pośrednio do Ad.ministracll ..OGRODiI/IKA" pełnili całoroczn" przedpłate n_ 19
 . 
Rocznie 28 zł., p6łrocznie 14 zł, kwart 7 zł z do:latkiem I przesyłkQ' 1 
Admlnl.t.aoja WARSZA.., Boduena 2. P. .. o. ...0. d 51 


Warsztaty MeChaniczne 
Toru", .Itaczm,enna g. 
wykonywuill wszelkie prace w zakres wchodzlJce 
.amoehodów. motorów .palinowyeh. 
ma.zyn parow., dorabiania w.zelk. 
ez-:iei do ws"elk. maszyn, autogenlez. 
spajania ol'az wszelk. prace tokar.kle 
d 3810 na do,"odnych "'arunkach. 
Int Ma.Jan Kie...c&)nko I Ska. 


I GARBARNIA. :'. 
SIrIII I i .,baki HIl'l 
larbule I farbu;e ..5 
sk6ry na lutra. szye 
tuch6w, kocóW, lu 
Kurtek I kaJeso nólf 
przer6bka luter. B_ 
"k6ry. koce, skó
J, . 
z wsze na składll
 


Cierpienia płuc i gardła 
PouczajlIc" broszure nr. J1 bezpletnie wysyła k2707 
Dr. Hllgo Caro Sp. z o. od p., Gdańsk oddz. 255 


Skład 
kolonl.lny \II t..heTI! 
ot)lW unej ulic)' I -I 
lowem mieszka nleJl1 
rem do przeję!:.a 
przylmu,e filia 5/ 0 . 1 , 
Chelrnta. 


',' 


BE
 HLO
KU 
ROWNO Z
eśJiIE ,e" 

IF.RZE i BIEL'I. 

 
., 
.la M Sp, - WEND.5CH 5UKC. J ' 
· AKt. W TORUNIU _
>>>